೧. ಸಮಾಧಿವಗ್ಗೋ

೧. ಸಮಾಧಿಸುತ್ತಂ

೧೦೭೧. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಸಮಾಧಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಾವೇಥ. ಸಮಾಹಿತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಕಿಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ? ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಸಮಾಧಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಾವೇಥ. ಸಮಾಹಿತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ’’.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸುತ್ತಂ

೧೦೭೨. ‘‘ಪಟಿಸಲ್ಲಾನೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಗಮಾಪಜ್ಜಥ. ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಕಿಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ? ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಪಟಿಸಲ್ಲಾನೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಗಮಾಪಜ್ಜಥ. ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಪಠಮಕುಲಪುತ್ತಸುತ್ತಂ

೧೦೭೩. ‘‘ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಚತುನ್ನಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮಯಾಯ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಚತುನ್ನಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮಯಾಯ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಚತುನ್ನಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮಯಾಯ.

‘‘ಕತಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ? ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅರಿಯಸಚ್ಚಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸಮುದಯಸ್ಸ ಅರಿಯಸಚ್ಚಸ್ಸ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಸ್ಸ ಅರಿಯಸಚ್ಚಸ್ಸ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಟಿಪದಾಯ ಅರಿಯಸಚ್ಚಸ್ಸ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು…ಪೇ… ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸನ್ತಿ…ಪೇ… ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಇಮೇಸಂಯೇವ ಚತುನ್ನಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮಯಾಯ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ದುತಿಯಕುಲಪುತ್ತಸುತ್ತಂ

೧೦೭೪. ‘‘ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮೇಸುಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮೇಸುಂ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮೇಸ್ಸನ್ತಿ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮೇನ್ತಿ.

‘‘ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ದುಕ್ಖಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ, ದುಕ್ಖಸಮುದಯಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ, ದುಕ್ಖನಿರೋಧಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ, ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮೇಸುಂ …ಪೇ… ಅಭಿಸಮೇಸ್ಸನ್ತಿ…ಪೇ… ಅಭಿಸಮೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮೇನ್ತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಪಠಮಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಸುತ್ತಂ

೧೦೭೫. ‘‘ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಿಂಸು, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಿಂಸು. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝನ್ತಿ.

‘‘ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ದುಕ್ಖಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ…ಪೇ… ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಿಂಸು…ಪೇ… ಅಭಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಿಸ್ಸನ್ತಿ…ಪೇ… ಅಭಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝನ್ತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುತಿಯಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಸುತ್ತಂ

೧೦೭೬. ‘‘ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪಕಾಸೇಸುಂ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪಕಾಸೇಸುಂ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪಕಾಸೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪಕಾಸೇಸ್ಸನ್ತಿ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಿ.

‘‘ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ದುಕ್ಖಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ…ಪೇ… ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪಕಾಸೇಸುಂ…ಪೇ… ಪಕಾಸೇಸ್ಸನ್ತಿ…ಪೇ… ಪಕಾಸೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ವಿತಕ್ಕಸುತ್ತಂ

೧೦೭೭. ‘‘ಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಕೇ ಅಕುಸಲೇ ವಿತಕ್ಕೇ ವಿತಕ್ಕೇಯ್ಯಾಥ [ವಿತಕ್ಕೇಥ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ, ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕಂ, ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕಂ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ನೇತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿತಕ್ಕಾ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಾ ನಾದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಕಾ ನ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ನ ವಿರಾಗಾಯ ನ ನಿರೋಧಾಯ ನ ಉಪಸಮಾಯ ನ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ನ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ.

‘‘ವಿತಕ್ಕೇನ್ತಾ ಚ ಖೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ವಿತಕ್ಕೇಯ್ಯಾಥ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ವಿತಕ್ಕೇಯ್ಯಾಥ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ವಿತಕ್ಕೇಯ್ಯಾಥ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ವಿತಕ್ಕೇಯ್ಯಾಥ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿತಕ್ಕಾ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಾ ಏತೇ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಕಾ ಏತೇ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಉಪಸಮಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಚಿನ್ತಸುತ್ತಂ

೧೦೭೮. ‘‘ಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಕಂ ಅಕುಸಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಚಿನ್ತೇಯ್ಯಾಥ [ಚಿನ್ತೇಥ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] – ‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ ವಾ ‘ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ ವಾ, ‘ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’ತಿ ವಾ ‘ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’ತಿ ವಾ, ‘ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರ’ನ್ತಿ ವಾ ‘ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರ’ನ್ತಿ ವಾ, ‘ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ವಾ ‘ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ವಾ, ‘ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ವಾ, ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ವಾ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ನೇಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಿನ್ತಾ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಾ ನಾದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಕಾ ನ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ನ ವಿರಾಗಾಯ ನ ನಿರೋಧಾಯ ನ ಉಪಸಮಾಯ ನ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ನ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಚಿನ್ತೇನ್ತಾ ಚ ಖೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇಯ್ಯಾಥ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಚಿನ್ತೇಯ್ಯಾಥ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಚಿನ್ತೇಯ್ಯಾಥ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಚಿನ್ತೇಯ್ಯಾಥ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಿನ್ತಾ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಾ, ಏಸಾ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಕಾ, ಏಸಾ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಉಪಸಮಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ವಿಗ್ಗಾಹಿಕಕಥಾಸುತ್ತಂ

೧೦೭೯. ‘‘ಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಗ್ಗಾಹಿಕಕಥಂ ಕಥೇಯ್ಯಾಥ [ಕಥೇಥ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] – ‘ನ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಆಜಾನಾಸಿ, ಅಹಂ ಇಮಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಆಜಾನಾಮಿ. ಕಿಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಆಜಾನಿಸ್ಸಸಿ! ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನೋ ತ್ವಮಸಿ, ಅಹಮಸ್ಮಿ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ. ಸಹಿತಂ ಮೇ, ಅಸಹಿತಂ ತೇ. ಪುರೇವಚನೀಯಂ ಪಚ್ಛಾ ಅವಚ, ಪಚ್ಛಾವಚನೀಯಂ ಪುರೇ ಅವಚ. ಅಧಿಚಿಣ್ಣಂ [ಅಚಿಣ್ಣಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ತೇ ವಿಪರಾವತ್ತಂ. ಆರೋಪಿತೋ ತೇ ವಾದೋ, ಚರ ವಾದಪ್ಪಮೋಕ್ಖಾಯ. ನಿಗ್ಗಹಿತೋಸಿ, ನಿಬ್ಬೇಠೇಹಿ ವಾ ಸಚೇ ಪಹೋಸೀ’ತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ನೇಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಥಾ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಾ ನಾದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಕಾ ನ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ನ ವಿರಾಗಾಯ ನ ನಿರೋಧಾಯ ನ ಉಪಸಮಾಯ ನ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ನ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಕಥೇನ್ತಾ ಚ ಖೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಕಥೇಯ್ಯಾಥ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಕಥೇಯ್ಯಾಥ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಕಥೇಯ್ಯಾಥ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಕಥೇಯ್ಯಾಥ…ಪೇ… ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಾಸುತ್ತಂ

೧೦೮೦. ‘‘ಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಂ ಕಥೇಯ್ಯಾಥ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರಾಜಕಥಂ ಚೋರಕಥಂ ಮಹಾಮತ್ತಕಥಂ ಸೇನಾಕಥಂ, ಭಯಕಥಂ ಯುದ್ಧಕಥಂ, ಅನ್ನಕಥಂ ಪಾನಕಥಂ ವತ್ಥಕಥಂ ಸಯನಕಥಂ ಮಾಲಾಕಥಂ ಗನ್ಧಕಥಂ, ಞಾತಿಕಥಂ ಯಾನಕಥಂ ಗಾಮಕಥಂ ನಿಗಮಕಥಂ ನಗರಕಥಂ ಜನಪದಕಥಂ ಇತ್ಥಿಕಥಂ [ಇತ್ಥಿಕಥಂ ಪುರಿಸಕಥಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ಸೂರಕಥಂ ವಿಸಿಖಾಕಥಂ ಕುಮ್ಭಟ್ಠಾನಕಥಂ, ಪುಬ್ಬಪೇತಕಥಂ ನಾನತ್ತಕಥಂ, ಲೋಕಕ್ಖಾಯಿಕಂ ಸಮುದ್ದಕ್ಖಾಯಿಕಂ ಇತಿಭವಾಭವಕಥಂ ಇತಿ ವಾ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ನೇಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಥಾ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಾ ನಾದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಕಾ ನ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ನ ವಿರಾಗಾಯ ನ ನಿರೋಧಾಯ ನ ಉಪಸಮಾಯ ನ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ನ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಕಥೇನ್ತಾ ಚ ಖೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಕಥೇಯ್ಯಾಥ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಕಥೇಯ್ಯಾಥ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಕಥೇಯ್ಯಾಥ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಕಥೇಯ್ಯಾಥ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಥಾ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಾ, ಏಸಾ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಕಾ, ಏಸಾ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಉಪಸಮಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಸಮಾಧಿವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಸಮಾಧಿ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ, ಕುಲಪುತ್ತಾ ಅಪರೇ ದುವೇ;

ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಿತಕ್ಕಂ, ಚಿನ್ತಾ ವಿಗ್ಗಾಹಿಕಾ ಕಥಾತಿ.