೯. ಕುತೂಹಲಸಾಲಾಸುತ್ತಂ

೪೧೮. ಅಥ ಖೋ ವಚ್ಛಗೋತ್ತೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ವಚ್ಛಗೋತ್ತೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಪುರಿಮಾನಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ದಿವಸಾನಿ ಪುರಿಮತರಾನಿ ಸಮ್ಬಹುಲಾನಂ ನಾನಾತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಕುತೂಹಲಸಾಲಾಯಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಅಯಮನ್ತರಾಕಥಾ ಉದಪಾದಿ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ಪೂರಣೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಸಙ್ಘೀ ಚೇವ ಗಣೀ ಚ ಗಣಾಚರಿಯೋ ಚ ಞಾತೋ ಯಸಸ್ಸೀ ತಿತ್ಥಕರೋ ಸಾಧುಸಮ್ಮತೋ ಬಹುಜನಸ್ಸ. ಸೋಪಿ ಸಾವಕಂ ಅಬ್ಭತೀತಂ ಕಾಲಙ್ಕತಂ ಉಪಪತ್ತೀಸು ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಅಸು ಅಮುತ್ರ ಉಪಪನ್ನೋ, ಅಸು ಅಮುತ್ರ ಉಪಪನ್ನೋ’ತಿ. ಯೋಪಿಸ್ಸ ಸಾವಕೋ ಉತ್ತಮಪುರಿಸೋ ಪರಮಪುರಿಸೋ ಪರಮಪತ್ತಿಪತ್ತೋ ತಮ್ಪಿ ಸಾವಕಂ ಅಬ್ಭತೀತಂ ಕಾಲಙ್ಕತಂ ಉಪಪತ್ತೀಸು ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಅಸು ಅಮುತ್ರ ಉಪಪನ್ನೋ, ಅಸು ಅಮುತ್ರ ಉಪಪನ್ನೋ’’’ತಿ.

‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಮಕ್ಖಲಿ ಗೋಸಾಲೋ…ಪೇ… ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ…ಪೇ… ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸಞ್ಚಯೋ [ಸಞ್ಜಯೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಬೇಲಟ್ಠಪುತ್ತೋ…ಪೇ… ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಪಕುಧೋ [ಪಕುದ್ಧೋ (ಪೀ.)] ಕಚ್ಚಾನೋ…ಪೇ… ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಅಜಿತೋ ಕೇಸಕಮ್ಬಲೋ ಸಙ್ಘೀ ಚೇವ ಗಣೀ ಚ ಗಣಾಚರಿಯೋ ಚ ಞಾತೋ ಯಸಸ್ಸೀ ತಿತ್ಥಕರೋ ಸಾಧುಸಮ್ಮತೋ ಬಹುಜನಸ್ಸ. ಸೋಪಿ ಸಾವಕಂ ಅಬ್ಭತೀತಂ ಕಾಲಙ್ಕತಂ ಉಪಪತ್ತೀಸು ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಅಸು ಅಮುತ್ರ ಉಪಪನ್ನೋ, ಅಸು ಅಮುತ್ರ ಉಪಪನ್ನೋ’ತಿ. ಯೋಪಿಸ್ಸ ಸಾವಕೋ ಉತ್ತಮಪುರಿಸೋ ಪರಮಪುರಿಸೋ ಪರಮಪತ್ತಿಪತ್ತೋ ತಮ್ಪಿ ಸಾವಕಂ ಅಬ್ಭತೀತಂ ಕಾಲಙ್ಕತಂ ಉಪಪತ್ತೀಸು ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಅಸು ಅಮುತ್ರ ಉಪಪನ್ನೋ, ಅಸು ಅಮುತ್ರ ಉಪಪನ್ನೋ’’’ತಿ.

‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸಙ್ಘೀ ಚೇವ ಗಣೀ ಚ ಗಣಾಚರಿಯೋ ಚ ಞಾತೋ ಯಸಸ್ಸೀ ತಿತ್ಥಕರೋ ಸಾಧುಸಮ್ಮತೋ ಬಹುಜನಸ್ಸ. ಸೋಪಿ ಸಾವಕಂ ಅಬ್ಭತೀತಂ ಕಾಲಙ್ಕತಂ ಉಪಪತ್ತೀಸು ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಅಸು ಅಮುತ್ರ ಉಪಪನ್ನೋ, ಅಸು ಅಮುತ್ರ ಉಪಪನ್ನೋ’ತಿ. ಯೋಪಿಸ್ಸ [ಯೋ ಚ ಖ್ವಸ್ಸ (ಪೀ.)] ಸಾವಕೋ ಉತ್ತಮಪುರಿಸೋ ಪರಮಪುರಿಸೋ ಪರಮಪತ್ತಿಪತ್ತೋ ತಞ್ಚ ಸಾವಕಂ ಅಬ್ಭತೀತಂ ಕಾಲಙ್ಕತಂ ಉಪಪತ್ತೀಸು ನ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಅಸು ಅಮುತ್ರ ಉಪಪನ್ನೋ, ಅಸು ಅಮುತ್ರ ಉಪಪನ್ನೋ’ತಿ. ಅಪಿ ಚ ಖೋ ನಂ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಅಚ್ಛೇಚ್ಛಿ ತಣ್ಹಂ, ವಿವತ್ತಯಿ ಸಂಯೋಜನಂ, ಸಮ್ಮಾ ಮಾನಾಭಿಸಮಯಾ ಅನ್ತಮಕಾಸಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಹು ದೇವ ಕಙ್ಖಾ, ಅಹು ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ – ‘ಕಥಂ ನಾಮ [ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.) ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮ (ಛಕ್ಕಙ್ಗುತ್ತರೇ ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗೇ ದುತಿಯಸುತ್ತೇ)] ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮೋ ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ’’’ತಿ [ಧಮ್ಮಾಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾತಿ (ಪೀ. ಕ.) ಧಮ್ಮೋ… ಅಞ್ಞೇಯ್ಯೋ (ಛಕ್ಕಙ್ಗುತ್ತರೇ)]?

‘‘ಅಲಞ್ಹಿ ತೇ, ವಚ್ಛ, ಕಙ್ಖಿತುಂ, ಅಲಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ. ಕಙ್ಖನೀಯೇ ಚ ಪನ ತೇ ಠಾನೇ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ಸಉಪಾದಾನಸ್ಸ ಖ್ವಾಹಂ, ವಚ್ಛ, ಉಪಪತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮಿ ನೋ ಅನುಪಾದಾನಸ್ಸ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ವಚ್ಛ, ಅಗ್ಗಿ ಸಉಪಾದಾನೋ ಜಲತಿ, ನೋ ಅನುಪಾದಾನೋ; ಏವಮೇವ ಖ್ವಾಹಂ, ವಚ್ಛ, ಸಉಪಾದಾನಸ್ಸ ಉಪಪತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮಿ, ನೋ ಅನುಪಾದಾನಸ್ಸಾ’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಮಯೇ ಅಚ್ಚಿ ವಾತೇನ ಖಿತ್ತಾ ದೂರಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಕಿಂ ಉಪಾದಾನಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಸ್ಮಿಂ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಸಮಯೇ ಅಚ್ಚಿ ವಾತೇನ ಖಿತ್ತಾ ದೂರಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ, ತಮಹಂ ವಾತೂಪಾದಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮಿ. ವಾತೋ ಹಿಸ್ಸ, ವಚ್ಛ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಉಪಾದಾನಂ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಮಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಕಾಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಸತ್ತೋ ಚ ಅಞ್ಞತರಂ ಕಾಯಂ ಅನುಪಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಕಿಂ ಉಪಾದಾನಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಸ್ಮಿಂ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಸಮಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಕಾಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಸತ್ತೋ ಚ ಅಞ್ಞತರಂ ಕಾಯಂ ಅನುಪಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ತಮಹಂ ತಣ್ಹೂಪಾದಾನಂ ವದಾಮಿ. ತಣ್ಹಾ ಹಿಸ್ಸ, ವಚ್ಛ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಉಪಾದಾನಂ ಹೋತೀ’’ತಿ [ಹೋತೀತಿ…ಪೇ… (ಕ.)]. ನವಮಂ.