೭. ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸುತ್ತಂ

೪೧೬. ಅಥ ಖೋ ವಚ್ಛಗೋತ್ತೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ವಚ್ಛಗೋತ್ತೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’’ತಿ? ‘‘ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಖೋ ಏತಂ, ವಚ್ಛ, ಭಗವತಾ – ‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’’ತಿ? ‘‘ಏತಮ್ಪಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಭಗವತಾ – ‘ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’’ತಿ? ‘‘ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಖೋ ಏತಂ, ವಚ್ಛ, ಭಗವತಾ – ‘ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’’ತಿ? ‘‘ಏತಮ್ಪಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಭಗವತಾ – ‘ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಖೋ ಏತಂ, ವಚ್ಛ, ಭಗವತಾ – ‘ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರ’’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏತಮ್ಪಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಭಗವತಾ – ‘ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರ’’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಖೋ ಏತಂ, ವಚ್ಛ, ಭಗವತಾ – ‘ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತಮ್ಪಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಭಗವತಾ – ‘ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಖೋ ಏತಂ, ವಚ್ಛ, ಭಗವತಾ – ‘ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತಮ್ಪಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಭಗವತಾ – ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’’’ತಿ.

‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾನಂ ಏವಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಹೋತಿ – ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರನ್ತಿ ವಾ, ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರನ್ತಿ ವಾ, ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ, ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ, ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ, ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ? ಕೋ ಪನ, ಭೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಏವಂ ಪುಟ್ಠಸ್ಸ ನ ಏವಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಹೋತಿ – ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿಪಿ, ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿಪಿ, ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋತಿಪಿ, ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋತಿಪಿ, ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರನ್ತಿಪಿ, ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರನ್ತಿಪಿ, ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿಪಿ, ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿಪಿ, ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿಪಿ, ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿಪೀ’’ತಿ?

‘‘ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಚಕ್ಖುಂ ‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಂ ‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಿ…ಪೇ… ಮನಂ ‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾನಂ ಏವಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಹೋತಿ – ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿ ವಾ…ಪೇ… ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ. ತಥಾಗತೋ ಚ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಚಕ್ಖುಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಮನಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಏವಂ ಪುಟ್ಠಸ್ಸ ನ ಏವಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಹೋತಿ – ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿಪಿ…ಪೇ… ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿಪೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ವಚ್ಛಗೋತ್ತೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ವಚ್ಛಗೋತ್ತೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’’ತಿ? ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಖೋ ಏತಂ, ವಚ್ಛ, ಮಯಾ – ‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ…ಪೇ…. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತಮ್ಪಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಮಯಾ – ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’’’ತಿ.

‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾನಂ ಏವಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ ವಾ…ಪೇ… ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ವಾ? ಕೋ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ಏವಂ ಪುಟ್ಠಸ್ಸ ನ ಏವಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿಪಿ…ಪೇ… ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿಪೀ’’ತಿ?

‘‘ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಚಕ್ಖುಂ ‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಂ ‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಿ…ಪೇ… ಮನಂ ‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾನಂ ಏವಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ ವಾ…ಪೇ… ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ವಾ. ತಥಾಗತೋ ಚ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಚಕ್ಖುಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಮನಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಏವಂ ಪುಟ್ಠಸ್ಸ ನ ಏವಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿಪಿ, ‘ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿಪಿ, ‘ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’ತಿಪಿ, ‘ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’ತಿಪಿ, ‘ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರ’ನ್ತಿಪಿ, ‘ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರ’ನ್ತಿಪಿ, ‘ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿಪಿ, ‘ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿಪಿ, ‘ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿಪಿ, ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿಪೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸತ್ಥು ಚ [ಸತ್ಥುಸ್ಸ ಚ (ಸೀ. ಪೀ.), ಸತ್ಥು ಚೇವ (ಖೇಮಾಸುತ್ತೇ)] ಸಾವಕಸ್ಸ ಚ ಅತ್ಥೇನ ಅತ್ಥೋ ಬ್ಯಞ್ಜನೇನ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಸಂಸನ್ದಿಸ್ಸತಿ ಸಮೇಸ್ಸತಿ ನ ವಿರೋಧಯಿಸ್ಸತಿ, ಯದಿದಂ ಅಗ್ಗಪದಸ್ಮಿಂ. ಇದಾನಾಹಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಮಣಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತಮತ್ಥಂ ಅಪುಚ್ಛಿಂ. ಸಮಣೋಪಿ ಮೇ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಏತೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಏತೇಹಿ ಬ್ಯಞ್ಜನೇಹಿ ತಮತ್ಥಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ. ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸತ್ಥು ಚ ಸಾವಕಸ್ಸ ಚ ಅತ್ಥೇನ ಅತ್ಥೋ ಬ್ಯಞ್ಜನೇನ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಸಂಸನ್ದಿಸ್ಸತಿ ಸಮೇಸ್ಸತಿ ನ ವಿರೋಧಯಿಸ್ಸತಿ, ಯದಿದಂ ಅಗ್ಗಪದಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.