೨. ರಾಧಸಂಯುತ್ತಂ

೧. ಪಠಮವಗ್ಗೋ

೧. ಮಾರಸುತ್ತಂ

೧೬೦. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘‘ಮಾರೋ, ಮಾರೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಾರೋ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪೇ ಖೋ, ರಾಧ, ಸತಿ ಮಾರೋ ವಾ ಅಸ್ಸ ಮಾರೇತಾ ವಾ ಯೋ ವಾ ಪನ ಮೀಯತಿ. ತಸ್ಮಾತಿಹ ತ್ವಂ, ರಾಧ, ರೂಪಂ ಮಾರೋತಿ ಪಸ್ಸ, ಮಾರೇತಾತಿ ಪಸ್ಸ, ಮೀಯತೀತಿ ಪಸ್ಸ, ರೋಗೋತಿ ಪಸ್ಸ, ಗಣ್ಡೋತಿ ಪಸ್ಸ, ಸಲ್ಲನ್ತಿ ಪಸ್ಸ, ಅಘನ್ತಿ ಪಸ್ಸ, ಅಘಭೂತನ್ತಿ ಪಸ್ಸ. ಯೇ ನಂ ಏವಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ತೇ ಸಮ್ಮಾ ಪಸ್ಸನ್ತಿ. ವೇದನಾಯ ಸತಿ… ಸಞ್ಞಾಯ ಸತಿ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಸತಿ… ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಸತಿ ಮಾರೋ ವಾ ಅಸ್ಸ ಮಾರೇತಾ ವಾ ಯೋ ವಾ ಪನ ಮೀಯತಿ. ತಸ್ಮಾತಿಹ ತ್ವಂ, ರಾಧ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಾರೋತಿ ಪಸ್ಸ, ಮಾರೇತಾತಿ ಪಸ್ಸ, ಮೀಯತೀತಿ ಪಸ್ಸ, ರೋಗೋತಿ ಪಸ್ಸ, ಗಣ್ಡೋತಿ ಪಸ್ಸ, ಸಲ್ಲನ್ತಿ ಪಸ್ಸ, ಅಘನ್ತಿ ಪಸ್ಸ, ಅಘಭೂತನ್ತಿ ಪಸ್ಸ. ಯೇ ನಂ ಏವಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಸಮ್ಮಾ ಪಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಮತ್ಥಿಯ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನಂ ಖೋ, ರಾಧ, ನಿಬ್ಬಿದತ್ಥಂ’’. ‘‘ನಿಬ್ಬಿದಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಮತ್ಥಿಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನಿಬ್ಬಿದಾ ಖೋ, ರಾಧ, ವಿರಾಗತ್ಥಾ’’. ‘‘ವಿರಾಗೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಮತ್ಥಿಯೋ’’ತಿ? ‘‘ವಿರಾಗೋ ಖೋ, ರಾಧ, ವಿಮುತ್ತತ್ಥೋ’’. ‘‘ವಿಮುತ್ತಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಮತ್ಥಿಯಾ’’ತಿ? ‘‘ವಿಮುತ್ತಿ ಖೋ, ರಾಧ, ನಿಬ್ಬಾನತ್ಥಾ’’. ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಮತ್ಥಿಯ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಅಚ್ಚಯಾಸಿ [ಅಚ್ಚಸರಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಅಸ್ಸ (ಪೀ.), ಅಚ್ಚಯಾ (ಕ.)], ರಾಧ, ಪಞ್ಹಂ, ನಾಸಕ್ಖಿ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ಪರಿಯನ್ತಂ ಗಹೇತುಂ. ನಿಬ್ಬಾನೋಗಧಞ್ಹಿ, ರಾಧ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ, ನಿಬ್ಬಾನಪರಾಯನಂ ನಿಬ್ಬಾನಪರಿಯೋಸಾನ’’ನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಸತ್ತಸುತ್ತಂ

೧೬೧. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಸತ್ತೋ, ಸತ್ತೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸತ್ತೋತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪೇ ಖೋ, ರಾಧ, ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ ಯಾ ತಣ್ಹಾ, ತತ್ರ ಸತ್ತೋ, ತತ್ರ ವಿಸತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ಸತ್ತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ ಯಾ ತಣ್ಹಾ, ತತ್ರ ಸತ್ತೋ, ತತ್ರ ವಿಸತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ಸತ್ತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ’’.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ರಾಧ, ಕುಮಾರಕಾ ವಾ ಕುಮಾರಿಕಾಯೋ ವಾ ಪಂಸ್ವಾಗಾರಕೇಹಿ ಕೀಳನ್ತಿ. ಯಾವಕೀವಞ್ಚ ತೇಸು ಪಂಸ್ವಾಗಾರಕೇಸು ಅವಿಗತರಾಗಾ ಹೋನ್ತಿ ಅವಿಗತಚ್ಛನ್ದಾ ಅವಿಗತಪೇಮಾ ಅವಿಗತಪಿಪಾಸಾ ಅವಿಗತಪರಿಳಾಹಾ ಅವಿಗತತಣ್ಹಾ, ತಾವ ತಾನಿ ಪಂಸ್ವಾಗಾರಕಾನಿ ಅಲ್ಲೀಯನ್ತಿ ಕೇಳಾಯನ್ತಿ ಧನಾಯನ್ತಿ [ಮನಾಯನ್ತಿ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ಮಮಾಯನ್ತಿ. ಯತೋ ಚ ಖೋ, ರಾಧ, ಕುಮಾರಕಾ ವಾ ಕುಮಾರಿಕಾಯೋ ವಾ ತೇಸು ಪಂಸ್ವಾಗಾರಕೇಸು ವಿಗತರಾಗಾ ಹೋನ್ತಿ ವಿಗತಚ್ಛನ್ದಾ ವಿಗತಪೇಮಾ ವಿಗತಪಿಪಾಸಾ ವಿಗತಪರಿಳಾಹಾ ವಿಗತತಣ್ಹಾ, ಅಥ ಖೋ ತಾನಿ ಪಂಸ್ವಾಗಾರಕಾನಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಚ ಪಾದೇಹಿ ಚ ವಿಕಿರನ್ತಿ ವಿಧಮನ್ತಿ ವಿದ್ಧಂಸೇನ್ತಿ ವಿಕೀಳನಿಯಂ [ವಿಕೀಳನಿಕಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಕರೋನ್ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ರಾಧ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ರೂಪಂ ವಿಕಿರಥ ವಿಧಮಥ ವಿದ್ಧಂಸೇಥ ವಿಕೀಳನಿಯಂ ಕರೋಥ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಥ. ವೇದನಂ ವಿಕಿರಥ ವಿಧಮಥ ವಿದ್ಧಂಸೇಥ ವಿಕೀಳನಿಯಂ ಕರೋಥ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಥ. ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ ವಿಕಿರಥ ವಿಧಮಥ ವಿದ್ಧಂಸೇಥ ವಿಕೀಳನಿಯಂ ಕರೋಥ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಥ. ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಕಿರಥ ವಿಧಮಥ ವಿದ್ಧಂಸೇಥ ವಿಕೀಳನಿಯಂ ಕರೋಥ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಥ. ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯೋ ಹಿ, ರಾಧ, ನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಭವನೇತ್ತಿಸುತ್ತಂ

೧೬೨. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಭವನೇತ್ತಿನಿರೋಧೋ [ಭವನೇತ್ತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)], ಭವನೇತ್ತಿನಿರೋಧೋ’ತಿ [ಭವನೇತ್ತೀತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭವನೇತ್ತಿ, ಕತಮೋ ಭವನೇತ್ತಿನಿರೋಧೋ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪೇ ಖೋ, ರಾಧ, ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ ಯಾ ತಣ್ಹಾ ಯೇ ಉಪಯುಪಾದಾನಾ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಭವನೇತ್ತಿ. ತೇಸಂ ನಿರೋಧೋ [ನಿರೋಧಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಭವನೇತ್ತಿನಿರೋಧೋ. ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು … ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಯೋ ಛನ್ದೋ…ಪೇ… ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಭವನೇತ್ತಿ. ತೇಸಂ ನಿರೋಧೋ ಭವನೇತ್ತಿನಿರೋಧೋ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಸುತ್ತಂ

೧೬೩. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಾಧಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇ ಚ, ರಾಧ, ಧಮ್ಮೇ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ ಪರಿಞ್ಞಞ್ಚ ಪರಿಞ್ಞಾತಾವಿಂ ಪುಗ್ಗಲಞ್ಚ. ತಂ ಸುಣಾಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕತಮೇ ಚ, ರಾಧ, ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಧಮ್ಮಾ? ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ವೇದನಾ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ಸಞ್ಞಾ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮೋ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ರಾಧ, ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಧಮ್ಮಾ. ಕತಮಾ ಚ, ರಾಧ, ಪರಿಞ್ಞಾ? ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ರಾಗಕ್ಖಯೋ ದೋಸಕ್ಖಯೋ ಮೋಹಕ್ಖಯೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ರಾಧ, ಪರಿಞ್ಞಾ. ಕತಮೋ ಚ, ರಾಧ, ಪರಿಞ್ಞಾತಾವೀ ಪುಗ್ಗಲೋ? ‘ಅರಹಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಯ್ವಾಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಏವಂನಾಮೋ ಏವಂಗೋತ್ತೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ರಾಧ, ಪರಿಞ್ಞಾತಾವೀ ಪುಗ್ಗಲೋ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಸಮಣಸುತ್ತಂ

೧೬೪. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಾಧಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ರಾಧ, ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ರೂಪುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ವೇದನುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ವಿಞ್ಞಾಣುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ರಾಧ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ; ನ ಮೇ ತೇ, ರಾಧ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಸಮಣೇಸು ವಾ ಸಮಣಸಮ್ಮತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಮ್ಮತಾ, ನ ಚ ಪನ ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಂ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞತ್ಥಂ ವಾ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರನ್ತಿ. ಯೇ ಚ ಖೋ ಕೇಚಿ, ರಾಧ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನನ್ತಿ; ತೇ ಖೋ ಮೇ, ರಾಧ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಸಮಣೇಸು ಚೇವ ಸಮಣಸಮ್ಮತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಮ್ಮತಾ, ತೇ ಚ ಪನಾಯಸ್ಮನ್ತೋ ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಞ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞತ್ಥಞ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುತಿಯಸಮಣಸುತ್ತಂ

೧೬೫. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಾಧಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ರಾಧ, ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ರೂಪುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ರಾಧ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ…ಪೇ… ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಸೋತಾಪನ್ನಸುತ್ತಂ

೧೬೬. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಾಧಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ರಾಧ, ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ರೂಪುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ. ಯತೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ರಾಧ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯನೋ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಅರಹನ್ತಸುತ್ತಂ

೧೬೭. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಾಧಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ರಾಧ, ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ರೂಪುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ. ಯತೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಅನುಪಾದಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ರಾಧ, ಅರಹಂ ಖೀಣಾಸವೋ ವುಸಿತವಾ ಕತಕರಣೀಯೋ ಓಹಿತಭಾರೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥೋ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನೋ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಛನ್ದರಾಗಸುತ್ತಂ

೧೬೮. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಾಧಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ರೂಪೇ ಖೋ, ರಾಧ, ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ ಯಾ ತಣ್ಹಾ, ತಂ ಪಜಹಥ. ಏವಂ ತಂ ರೂಪಂ ಪಹೀನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಂ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಂ ಅನಭಾವಂಕತಂ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಂ. ವೇದನಾಯ ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ ಯಾ ತಣ್ಹಾ, ತಂ ಪಜಹಥ. ಏವಂ ಸಾ ವೇದನಾ ಪಹೀನಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ ಯಾ ತಣ್ಹಾ, ತಂ ಪಜಹಥ. ಏವಂ ತೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಪಹೀನಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ ಯಾ ತಣ್ಹಾ, ತಂ ಪಜಹಥ. ಏವಂ ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪಹೀನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ದುತಿಯಛನ್ದರಾಗಸುತ್ತಂ

೧೬೯. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಾಧಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ರೂಪೇ ಖೋ, ರಾಧ, ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ ಯಾ ತಣ್ಹಾ ಯೇ ಉಪಯುಪಾದಾನಾ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾ, ತೇ ಪಜಹಥ. ಏವಂ ತಂ ರೂಪಂ ಪಹೀನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಂ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಂ ಅನಭಾವಂಕತಂ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಂ. ವೇದನಾಯ ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ ಯಾ ತಣ್ಹಾ ಯೇ ಉಪಯುಪಾದಾನಾ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾ, ತೇ ಪಜಹಥ. ಏವಂ ಸಾ ವೇದನಾ ಪಹೀನಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ ಯಾ ತಣ್ಹಾ ಯೇ ಉಪಯುಪಾದಾನಾ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾ, ತೇ ಪಜಹಥ. ಏವಂ ತೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಪಹೀನಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ ಯಾ ತಣ್ಹಾ ಯೇ ಉಪಯುಪಾದಾನಾ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾ, ತೇ ಪಜಹಥ. ಏವಂ ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪಹೀನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಂ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಂ ಅನಭಾವಂಕತಂ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

ರಾಧಸಂಯುತ್ತಸ್ಸ ಪಠಮೋ ವಗ್ಗೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಮಾರೋ ಸತ್ತೋ ಭವನೇತ್ತಿ, ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಸಮಣಾ ದುವೇ;

ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅರಹಾ ಚ, ಛನ್ದರಾಗಾಪರೇ ದುವೇತಿ.

೨. ದುತಿಯವಗ್ಗೋ

೧. ಮಾರಸುತ್ತಂ

೧೭೦. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಮಾರೋ, ಮಾರೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಾರೋ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಮಾರೋ, ವೇದನಾ ಮಾರೋ, ಸಞ್ಞಾ ಮಾರೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಮಾರೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಾರೋ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ, ರಾಧ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ರೂಪಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ವೇದನಾಯಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಸಞ್ಞಾಯಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಸಙ್ಖಾರೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನಿಬ್ಬಿನ್ದಂ ವಿರಜ್ಜತಿ; ವಿರಾಗಾ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಮಾರಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೭೧. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಮಾರಧಮ್ಮೋ, ಮಾರಧಮ್ಮೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಾರಧಮ್ಮೋ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಮಾರಧಮ್ಮೋ, ವೇದನಾ ಮಾರಧಮ್ಮೋ, ಸಞ್ಞಾ ಮಾರಧಮ್ಮೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಮಾರಧಮ್ಮೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಾರಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಅನಿಚ್ಚಸುತ್ತಂ

೧೭೨. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ, ಅನಿಚ್ಚ’ನ್ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಅನಿಚ್ಚಂ, ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಸಞ್ಞಾ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಅನಿಚ್ಚಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೭೩. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಅನಿಚ್ಚಧಮ್ಮೋ, ಅನಿಚ್ಚಧಮ್ಮೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅನಿಚ್ಚಧಮ್ಮೋ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಅನಿಚ್ಚಧಮ್ಮೋ, ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಧಮ್ಮೋ, ಸಞ್ಞಾ ಅನಿಚ್ಚಧಮ್ಮೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಧಮ್ಮೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ದುಕ್ಖಸುತ್ತಂ

೧೭೪. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ದುಕ್ಖಂ, ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ದುಕ್ಖಂ, ವೇದನಾ ದುಕ್ಖಾ, ಸಞ್ಞಾ ದುಕ್ಖಾ, ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖಂ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುಕ್ಖಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೭೫. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೋ, ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೋ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೋ, ವೇದನಾ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೋ, ಸಞ್ಞಾ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಅನತ್ತಸುತ್ತಂ

೧೭೬. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಅನತ್ತಾ, ಅನತ್ತಾ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅನತ್ತಾ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಅನತ್ತಾ, ವೇದನಾ ಅನತ್ತಾ, ಸಞ್ಞಾ ಅನತ್ತಾ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನತ್ತಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಅನತ್ತಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೭೭. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಅನತ್ತಧಮ್ಮೋ, ಅನತ್ತಧಮ್ಮೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅನತ್ತಧಮ್ಮೋ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಅನತ್ತಧಮ್ಮೋ, ವೇದನಾ ಅನತ್ತಧಮ್ಮೋ, ಸಞ್ಞಾ ಅನತ್ತಧಮ್ಮೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನತ್ತಧಮ್ಮೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯.ಖಯಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೭೮. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಖಯಧಮ್ಮೋ, ಖಯಧಮ್ಮೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಖಯಧಮ್ಮೋ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಖಯಧಮ್ಮೋ, ವೇದನಾ ಖಯಧಮ್ಮೋ, ಸಞ್ಞಾ ಖಯಧಮ್ಮೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಖಯಧಮ್ಮೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಖಯಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ವಯಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೭೯. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ವಯಧಮ್ಮೋ, ವಯಧಮ್ಮೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ವಯಧಮ್ಮೋ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ವಯಧಮ್ಮೋ, ವೇದನಾ ವಯಧಮ್ಮೋ, ಸಞ್ಞಾ ವಯಧಮ್ಮೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ವಯಧಮ್ಮೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಯಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

೧೧. ಸಮುದಯಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೮೦. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಸಮುದಯಧಮ್ಮೋ, ಸಮುದಯಧಮ್ಮೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಮುದಯಧಮ್ಮೋ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಸಮುದಯಧಮ್ಮೋ, ವೇದನಾ ಸಮುದಯಧಮ್ಮೋ, ಸಞ್ಞಾ ಸಮುದಯಧಮ್ಮೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಸಮುದಯಧಮ್ಮೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಮುದಯಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಏಕಾದಸಮಂ.

೧೨. ನಿರೋಧಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೮೧. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ, ವೇದನಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ, ಸಞ್ಞಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ದ್ವಾದಸಮಂ.

ರಾಧಸಂಯುತ್ತಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ವಗ್ಗೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಮಾರೋ ಚ ಮಾರಧಮ್ಮೋ ಚ, ಅನಿಚ್ಚೇನ ಅಪರೇ ದುವೇ;

ದುಕ್ಖೇನ ಚ ದುವೇ ವುತ್ತಾ, ಅನತ್ತೇನ [ಅನತ್ತೇಹಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ತಥೇವ ಚ;

ಖಯವಯಸಮುದಯಂ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೇನ ದ್ವಾದಸಾತಿ.

೩. ಆಯಾಚನವಗ್ಗೋ

೧-೧೧. ಮಾರಾದಿಸುತ್ತಏಕಾದಸಕಂ

೧೮೨. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು, ಯಮಹಂ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಮಾರೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ [ಸೀಹಳಪೋತ್ಥಕೇ ಪನ ‘‘ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋತಿ ಏಕಂ ಸುತ್ತಂ, ತತ್ರ ತೇ ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋತಿ ಏಕಂ ಸುತ್ತಂ, ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋತಿ ಏಕಂ ಸುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ತೀಣಿ ಸುತ್ತಾನಿ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತಾನಿ. ಏವಮುಪರಿಸುತ್ತೇಸುಪಿ]. ಕೋ ಚ, ರಾಧ, ಮಾರೋ? ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಮಾರೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ [ಸೀಹಳಪೋತ್ಥಕೇ ಪನ ‘‘ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋತಿ ಏಕಂ ಸುತ್ತಂ, ತತ್ರ ತೇ ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋತಿ ಏಕಂ ಸುತ್ತಂ, ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋತಿ ಏಕಂ ಸುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ತೀಣಿ ಸುತ್ತಾನಿ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತಾನಿ. ಏವಮುಪರಿಸುತ್ತೇಸುಪಿ]. ವೇದನಾ ಮಾರೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾ ಮಾರೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಸಙ್ಖಾರಾ ಮಾರೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಾರೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಮಾರೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

೧೮೩. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಮಾರಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ….

೧೮೪. ಯಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಅನಿಚ್ಚಂ…ಪೇ….

೧೮೫. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಅನಿಚ್ಚಧಮ್ಮೋ…ಪೇ….

೧೮೬. ಯಂ ಖೋ, ರಾಧ, ದುಕ್ಖಂ…ಪೇ….

೧೮೭. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೋ…ಪೇ….

೧೮೮. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಅನತ್ತಾ…ಪೇ….

೧೮೯. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಅನತ್ತಧಮ್ಮೋ…ಪೇ….

೧೯೦. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಖಯಧಮ್ಮೋ…ಪೇ….

೧೯೧. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ವಯಧಮ್ಮೋ…ಪೇ….

೧೯೨. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಸಮುದಯಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ….

೧೨. ನಿರೋಧಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೯೩. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಾಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು, ಯಮಹಂ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಕೋ ಚ, ರಾಧ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ? ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ವೇದನಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಸಙ್ಖಾರಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ [ಸೀಹಳಪೋತ್ಥಕೇ ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಗ್ಗೇ ಛತ್ತಿಂಸ ಸುತ್ತಾನಿ ವಿಭತ್ತಾನಿ ಏಕೇಕಂ ಸುತ್ತಂ ತೀಣಿ ತೀಣಿ ಕತ್ವಾ, ಏವಂ ಚತುತ್ಥವಗ್ಗೇಪಿ].

ಆಯಾಚನವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಮಾರೋ ಚ ಮಾರಧಮ್ಮೋ ಚ, ಅನಿಚ್ಚೇನ ಅಪರೇ ದುವೇ;

ದುಕ್ಖೇನ ಚ ದುವೇ ವುತ್ತಾ, ಅನತ್ತೇನ ತಥೇವ ಚ;

ಖಯವಯಸಮುದಯಂ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೇನ ದ್ವಾದಸಾತಿ.

೪. ಉಪನಿಸಿನ್ನವಗ್ಗೋ

೧-೧೧. ಮಾರಾದಿಸುತ್ತಏಕಾದಸಕಂ

೧೯೪. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಾಧಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಮಾರೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಕೋ ಚ, ರಾಧ, ಮಾರೋ? ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಮಾರೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಾರೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಮಾರೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

೧೯೫. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಮಾರಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ….

೧೯೬. ಯಂ ಖೋ, ರಾಧ, ಅನಿಚ್ಚಂ…ಪೇ….

೧೯೭. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಅನಿಚ್ಚಧಮ್ಮೋ…ಪೇ….

೧೯೮. ಯಂ ಖೋ, ರಾಧ, ದುಕ್ಖಂ…ಪೇ….

೧೯೯. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೋ…ಪೇ….

೨೦೦. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಅನತ್ತಾ…ಪೇ….

೨೦೧. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಅನತ್ತಧಮ್ಮೋ…ಪೇ….

೨೦೨. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಖಯಧಮ್ಮೋ…ಪೇ….

೨೦೩. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ವಯಧಮ್ಮೋ…ಪೇ….

೨೦೪. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ಸಮುದಯಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ….

೧೨. ನಿರೋಧಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೨೦೫. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಾಧಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಕೋ ಚ, ರಾಧ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ? ರೂಪಂ ಖೋ, ರಾಧ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ವೇದನಾ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾ…ಪೇ… ಸಙ್ಖಾರಾ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಯೋ ಖೋ, ರಾಧ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

ಉಪನಿಸಿನ್ನವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಮಾರೋ ಚ ಮಾರಧಮ್ಮೋ ಚ, ಅನಿಚ್ಚೇನ ಅಪರೇ ದುವೇ;

ದುಕ್ಖೇನ ಚ ದುವೇ ವುತ್ತಾ, ಅನತ್ತೇನ ತಥೇವ ಚ;

ಖಯವಯಸಮುದಯಂ, ನಿರೋಧಧಮ್ಮೇನ ದ್ವಾದಸಾತಿ.

ರಾಧಸಂಯುತ್ತಂ ಸಮತ್ತಂ.