೧. ರೂಪಅಞ್ಞಾಣಸುತ್ತಂ

೬೦೭. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ವಚ್ಛಗೋತ್ತೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ವಚ್ಛಗೋತ್ತೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಹೇತು, ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯಾನಿಮಾನಿ [ಯೇನಿಮಾನಿ (?)] ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ – ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರನ್ತಿ ವಾ, ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರನ್ತಿ ವಾ, ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ, ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ, ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ, ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪೇ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅಞ್ಞಾಣಾ, ರೂಪಸಮುದಯೇ ಅಞ್ಞಾಣಾ, ರೂಪನಿರೋಧೇ ಅಞ್ಞಾಣಾ, ರೂಪನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಟಿಪದಾಯ ಅಞ್ಞಾಣಾ; ಏವಮಿಮಾನಿ ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ – ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿ ವಾ…ಪೇ… ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಹೇತು, ಅಯಂ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯಾನಿಮಾನಿ [ಯೇನ (ಸೀ.), ಯೇನಿಮಾನಿ (?)] ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ – ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿ ವಾ…ಪೇ… ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.