೮. ಛನ್ನಸುತ್ತಂ

೯೦. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಅವಾಪುರಣಂ [ಅಪಾಪುರಣಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಆದಾಯ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಥೇರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಓವದನ್ತು ಮಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಥೇರಾ, ಅನುಸಾಸನ್ತು ಮಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಥೇರಾ, ಕರೋನ್ತು ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಥೇರಾ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ, ಯಥಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಛನ್ನಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಛನ್ನ, ಅನಿಚ್ಚಂ; ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ; ಸಞ್ಞಾ ಅನಿಚ್ಚಾ; ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ; ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ. ರೂಪಂ ಅನತ್ತಾ; ವೇದನಾ… ಸಞ್ಞಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ. ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ; ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಛನ್ನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಖೋ ಏತಂ ಏವಂ [ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಖೋ ಏವಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಹೋತಿ – ‘ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚಂ, ವೇದನಾ… ಸಞ್ಞಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ; ರೂಪಂ ಅನತ್ತಾ, ವೇದನಾ … ಸಞ್ಞಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ. ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ’ತಿ. ಅಥ ಚ ಪನ ಮೇ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೇ ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೇ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯೇ ವಿರಾಗೇ ನಿರೋಧೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನಾಧಿಮುಚ್ಚತಿ. ಪರಿತಸ್ಸನಾ ಉಪಾದಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ; ಪಚ್ಚುದಾವತ್ತತಿ ಮಾನಸಂ – ‘ಅಥ ಕೋ ಚರಹಿ ಮೇ ಅತ್ತಾ’ತಿ? ನ ಖೋ ಪನೇವಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸತೋ ಹೋತಿ. ಕೋ ನು ಖೋ ಮೇ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಯ್ಯ ಯಥಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಛನ್ನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ ಸತ್ಥು ಚೇವ ಸಂವಣ್ಣಿತೋ ಸಮ್ಭಾವಿತೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ, ಪಹೋತಿ ಚ ಮೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ ಯಥಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ; ಅತ್ಥಿ ಚ ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ಆನನ್ದೇ ತಾವತಿಕಾ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ [ವಿಸ್ಸತ್ಥಿ (?)]. ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ಸೇನಾಸನಂ ಸಂಸಾಮೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಕೋಸಮ್ಬೀ ಘೋಸಿತಾರಾಮೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಏಕಮಿದಾಹಂ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಸಮಯಂ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರಾಮಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ಅಥ ಖ್ವಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಅವಾಪುರಣಂ ಆದಾಯ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಥೇರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚಂ – ‘ಓವದನ್ತು ಮಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಥೇರಾ, ಅನುಸಾಸನ್ತು ಮಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಥೇರಾ, ಕರೋನ್ತು ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಥೇರಾ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಯಥಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಮಂ, ಆವುಸೋ, ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ರೂಪಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಛನ್ನ, ಅನಿಚ್ಚಂ; ವೇದನಾ… ಸಞ್ಞಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ; ರೂಪಂ ಅನತ್ತಾ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ. ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ’’’ತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆವುಸೋ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಖೋ ಏತಂ ಏವಂ ಹೋತಿ – ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚಂ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ, ರೂಪಂ ಅನತ್ತಾ, ವೇದನಾ… ಸಞ್ಞಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ. ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ’ತಿ. ಅಥ ಚ ಪನ ಮೇ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೇ ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೇ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯೇ ವಿರಾಗೇ ನಿರೋಧೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನಾಧಿಮುಚ್ಚತಿ. ಪರಿತಸ್ಸನಾ ಉಪಾದಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ; ಪಚ್ಚುದಾವತ್ತತಿ ಮಾನಸಂ – ‘ಅಥ ಕೋ ಚರಹಿ ಮೇ ಅತ್ತಾ’ತಿ? ನ ಖೋ ಪನೇವಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸತೋ ಹೋತಿ. ಕೋ ನು ಖೋ ಮೇ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಯ್ಯ ಯಥಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯನ್ತಿ!

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆವುಸೋ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತರಾಮೇ ಸತ್ಥು ಚೇವ ಸಂವಣ್ಣಿತೋ ಸಮ್ಭಾವಿತೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ, ಪಹೋತಿ ಚ ಮೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ ಯಥಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ಆನನ್ದೇ ತಾವತಿಕಾ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಓವದತು ಮಂ, ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ; ಅನುಸಾಸತು ಮಂ, ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ; ಕರೋತು ಮೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಯಥಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಏತ್ತಕೇನಪಿ ಮಯಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಛನ್ನಸ್ಸ ಅತ್ತಮನಾ ಅಪಿ ನಾಮ ತಂ [ಅತ್ತಮನಾ ಅಭಿರದ್ಧಾ, ತಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ಆವಿ ಅಕಾಸಿ ಖೀಲಂ ಛಿನ್ದಿ [ಪಭಿನ್ದಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]. ಓದಹಾವುಸೋ, ಛನ್ನ, ಸೋತಂ; ಭಬ್ಬೋಸಿ [ಭಬ್ಬೋ ತ್ವಂ (ಕ.)] ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾತು’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಛನ್ನಸ್ಸ ತಾವತಕೇನೇವ [ತಾವದೇವ (ಸೀ.)] ಉಳಾರಂ ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ – ‘‘ಭಬ್ಬೋ ಕಿರಸ್ಮಿ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾತು’’ನ್ತಿ.

‘‘ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತಂ, ಆವುಸೋ ಛನ್ನ, ಭಗವತೋ ಸುತಂ, ಸಮ್ಮುಖಾ ಚ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಕಚ್ಚಾನಗೋತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಓವದನ್ತಸ್ಸ – ದ್ವಯನಿಸ್ಸಿತೋ ಖ್ವಾಯಂ, ಕಚ್ಚಾನ, ಲೋಕೋ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಅತ್ಥಿತಞ್ಚೇವ ನತ್ಥಿತಞ್ಚ. ಲೋಕಸಮುದಯಂ ಖೋ, ಕಚ್ಚಾನ, ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತೋ ಯಾ ಲೋಕೇ ನತ್ಥಿತಾ, ಸಾ ನ ಹೋತಿ. ಲೋಕನಿರೋಧಂ ಖೋ, ಕಚ್ಚಾನ, ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತೋ ಯಾ ಲೋಕೇ ಅತ್ಥಿತಾ, ಸಾ ನ ಹೋತಿ. ಉಪಯುಪಾದಾನಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧೋ ಖ್ವಾಯಂ, ಕಚ್ಚಾನ, ಲೋಕೋ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ತಂ ಚಾಯಂ ಉಪಯುಪಾದಾನಂ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಂ ನ ಉಪೇತಿ ನ ಉಪಾದಿಯತಿ ನಾಧಿಟ್ಠಾತಿ ‘ಅತ್ತಾ ಮೇ’ತಿ. ದುಕ್ಖಮೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ದುಕ್ಖಂ ನಿರುಜ್ಝಮಾನಂ ನಿರುಜ್ಝತೀತಿ ನ ಕಙ್ಖತಿ ನ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛತಿ. ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಞಾಣಮೇವಸ್ಸ ಏತ್ಥ ಹೋತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಕಚ್ಚಾನ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಹೋತಿ. ಸಬ್ಬಮತ್ಥೀತಿ ಖೋ, ಕಚ್ಚಾನ, ಅಯಮೇಕೋ ಅನ್ತೋ. ಸಬ್ಬಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅಯಂ ದುತಿಯೋ ಅನ್ತೋ. ಏತೇ ತೇ, ಕಚ್ಚಾನ, ಉಭೋ ಅನ್ತೇ ಅನುಪಗಮ್ಮ ಮಜ್ಝೇನ ತಥಾಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ – ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾ; ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ…ಪೇ… ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ. ಅವಿಜ್ಜಾಯ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧೋ…ಪೇ… ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ನಿರೋಧೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇತಂ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಹೋತಿ ಯೇಸಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ತಾದಿಸಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಯೋ ಅನುಕಮ್ಪಕಾ ಅತ್ಥಕಾಮಾ ಓವಾದಕಾ ಅನುಸಾಸಕಾ. ಇದಞ್ಚ ಪನ ಮೇ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮೋ ಅಭಿಸಮಿತೋ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.