೩. ಯಮಕಸುತ್ತಂ

೮೫. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಯಮಕಸ್ಸ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಕಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ – ‘‘ತಥಾಹಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ಯಥಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ, ನ ಹೋತಿ ಪರಂ ಮರಣಾ’’ತಿ.

ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಯಮಕಸ್ಸ ಕಿರ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಕಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ – ‘‘ತಥಾಹಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ಯಥಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ, ನ ಹೋತಿ ಪರಂ ಮರಣಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಯಮಕೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಯಮಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿಂಸು. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಯಮಕಂ ಏತದವೋಚುಂ –

‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತೇ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಕಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ – ‘ತಥಾಹಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ಯಥಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ, ನ ಹೋತಿ ಪರಂ ಮರಣಾ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ ಖ್ವಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ – ‘ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ, ನ ಹೋತಿ ಪರಂ ಮರಣಾ’’’ತಿ.

‘‘ಮಾ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ಏವಂ ಅವಚ, ಮಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಿ. ನ ಹಿ ಸಾಧು ಭಗವತೋ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನಂ. ನ ಹಿ ಭಗವಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ, ನ ಹೋತಿ ಪರಂ ಮರಣಾ’’’ತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಯಮಕೋ ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ತಥೇವ ತಂ ಪಾಪಕಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಥಾಮಸಾ ಪರಾಮಾಸಾ ಅಭಿನಿವಿಸ್ಸ ವೋಹರತಿ – ‘‘ತಥಾಹಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ಯಥಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ, ನ ಹೋತಿ ಪರಂ ಮರಣಾ’’ತಿ.

ಯತೋ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಯಮಕಂ ಏತಸ್ಮಾ ಪಾಪಕಾ ದಿಟ್ಠಿಗತಾ ವಿವೇಚೇತುಂ, ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಯಮಕಸ್ಸ ನಾಮ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಕಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ – ‘ತಥಾಹಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ ಯಥಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ, ನ ಹೋತಿ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ. ಸಾಧಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಯೇನ ಯಮಕೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇನುಪಸಙ್ಕಮತು ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಯಮಕೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಯಮಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಯಮಕಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತೇ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಕಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ – ‘ತಥಾಹಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ಯಥಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ, ನ ಹೋತಿ ಪರಂ ಮರಣಾ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ ಖ್ವಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ಯಥಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ, ನ ಹೋತಿ ಪರಂ ಮರಣಾ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ರೂಪಂ ನಿಚ್ಚಂ ವಾ ಅನಿಚ್ಚಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ, ಆವುಸೋ’’. ‘‘ವೇದನಾ ನಿಚ್ಚಾ… ಸಞ್ಞಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚಂ ವಾ ಅನಿಚ್ಚಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ, ಆವುಸೋ’’. ತಸ್ಮಾತಿಹ…ಪೇ… ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ರೂಪಂ ತಥಾಗತೋತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’ … ‘‘ವೇದನಂ ತಥಾಗತೋತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’… ‘‘ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ತಥಾಗತೋತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ರೂಪಸ್ಮಿಂ ತಥಾಗತೋತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’. ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ರೂಪಾ ತಥಾಗತೋತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’. ‘‘ವೇದನಾಯ… ಅಞ್ಞತ್ರ ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಙ್ಖಾರೇಹಿ… ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಂ ತಥಾಗತೋತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’. ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ವಿಞ್ಞಾಣಾ ತಥಾಗತೋತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ರೂಪಂ… ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ತಥಾಗತೋತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ಅಯಂ ಸೋ ಅರೂಪೀ… ಅವೇದನೋ… ಅಸಞ್ಞೀ… ಅಸಙ್ಖಾರೋ… ಅವಿಞ್ಞಾಣೋ ತಥಾಗತೋತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’. ‘‘ಏತ್ಥ ಚ ತೇ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಚ್ಚತೋ ಥೇತತೋ [ತಥತೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ತಥಾಗತೇ ಅನುಪಲಬ್ಭಿಯಮಾನೇ [ತಥಾಗತೇ ಅನುಪಲಬ್ಭಮಾನೇ (?)], ಕಲ್ಲಂ ನು ತೇ ತಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ – ‘ತಥಾಹಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ಯಥಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ, ನ ಹೋತಿ ಪರಂ ಮರಣಾ’’’ತಿ?

‘‘ಅಹು ಖೋ ಮೇ ತಂ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪುಬ್ಬೇ ಅವಿದ್ದಸುನೋ ಪಾಪಕಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ; ಇದಞ್ಚ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ತಞ್ಚೇವ ಪಾಪಕಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಪಹೀನಂ, ಧಮ್ಮೋ ಚ ಮೇ ಅಭಿಸಮಿತೋ’’ತಿ.

‘‘ಸಚೇ ತಂ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ – ‘ಯೋ ಸೋ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಹಂ ಖೀಣಾಸವೋ ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಕಿಂ ಹೋತೀ’ತಿ? ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ಕಿನ್ತಿ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚೇ ಮಂ, ಆವುಸೋ, ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ – ‘ಯೋ ಸೋ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಹಂ ಖೀಣಾಸವೋ ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಕಿಂ ಹೋತೀ’ತಿ? ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋಹಂ, ಆವುಸೋ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಂ – ‘ರೂಪಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅನಿಚ್ಚಂ. ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖಂ; ಯಂ ದುಕ್ಖಂ ತಂ ನಿರುದ್ಧಂ ತದತ್ಥಙ್ಗತಂ. ವೇದನಾ… ಸಞ್ಞಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ. ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖಂ; ಯಂ ದುಕ್ಖಂ ತಂ ನಿರುದ್ಧಂ ತದತ್ಥಙ್ಗತ’ನ್ತಿ. ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋಹಂ, ಆವುಸೋ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಆವುಸೋ ಯಮಕ! ತೇನ ಹಾವುಸೋ, ಯಮಕ, ಉಪಮಂ ತೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ಏತಸ್ಸೇವ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಞಾಣಾಯ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ಗಹಪತಿ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ವಾ ಅಡ್ಢೋ ಮಹದ್ಧನೋ ಮಹಾಭೋಗೋ; ಸೋ ಚ ಆರಕ್ಖಸಮ್ಪನ್ನೋ. ತಸ್ಸ ಕೋಚಿದೇವ ಪುರಿಸೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಅನತ್ಥಕಾಮೋ ಅಹಿತಕಾಮೋ ಅಯೋಗಕ್ಖೇಮಕಾಮೋ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತುಕಾಮೋ. ತಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ಗಹಪತಿ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ವಾ ಅಡ್ಢೋ ಮಹದ್ಧನೋ ಮಹಾಭೋಗೋ; ಸೋ ಚ ಆರಕ್ಖಸಮ್ಪನ್ನೋ; ನಾಯಂ [ನ ಹಾಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಸುಕರೋ ಪಸಯ್ಹ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತುಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಅನುಪಖಜ್ಜ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ತಂ ಗಹಪತಿಂ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತಂ ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯಂ ತಂ, ಭನ್ತೇ’ತಿ. ತಮೇನಂ ಸೋ ಗಹಪತಿ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ. ಸೋ ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯ ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯೀ ಪಚ್ಛಾನಿಪಾತೀ ಕಿಂಕಾರಪಟಿಸ್ಸಾವೀ ಮನಾಪಚಾರೀ ಪಿಯವಾದೀ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಗಹಪತಿ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ವಾ ಮಿತ್ತತೋಪಿ ನಂ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯ [ದಹೇಯ್ಯ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)]; ಸುಹಜ್ಜತೋಪಿ ನಂ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯ; ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಯದಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಸಂವಿಸ್ಸತ್ಥೋ ಖೋ ಮ್ಯಾಯಂ ಗಹಪತಿ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ವಾ’ತಿ, ಅಥ ನಂ ರಹೋಗತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತಿಣ್ಹೇನ ಸತ್ಥೇನ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ಯದಾ ಹಿ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಅಮುಂ ಗಹಪತಿಂ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತಂ ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ಆಹ – ‘ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯಂ ತಂ, ಭನ್ತೇ’ತಿ, ತದಾಪಿ ಸೋ ವಧಕೋವ. ವಧಕಞ್ಚ ಪನ ಸನ್ತಂ ನ ಅಞ್ಞಾಸಿ – ‘ವಧಕೋ ಮೇ’ತಿ. ಯದಾಪಿ ಸೋ ಉಪಟ್ಠಹತಿ ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯೀ ಪಚ್ಛಾನಿಪಾತೀ ಕಿಂಕಾರಪಟಿಸ್ಸಾವೀ ಮನಾಪಚಾರೀ ಪಿಯವಾದೀ, ತದಾಪಿ ಸೋ ವಧಕೋವ. ವಧಕಞ್ಚ ಪನ ಸನ್ತಂ ನ ಅಞ್ಞಾಸಿ – ‘ವಧಕೋ ಮೇ’ತಿ. ಯದಾಪಿ ನಂ ರಹೋಗತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತಿಣ್ಹೇನ ಸತ್ಥೇನ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತಿ, ತದಾಪಿ ಸೋ ವಧಕೋವ. ವಧಕಞ್ಚ ಪನ ಸನ್ತಂ ನ ಅಞ್ಞಾಸಿ – ‘ವಧಕೋ ಮೇ’’’ತಿ. ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸಾವೀ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕೋವಿದೋ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇ ಅವಿನೀತೋ, ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಅದಸ್ಸಾವೀ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕೋವಿದೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೇ ಅವಿನೀತೋ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ, ರೂಪವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ; ಅತ್ತನಿ ವಾ ರೂಪಂ, ರೂಪಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ. ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ; ಅತ್ತನಿ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ’’.

‘‘ಸೋ ಅನಿಚ್ಚಂ ರೂಪಂ ‘ಅನಿಚ್ಚಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಅನಿಚ್ಚಂ ವೇದನಂ ‘ಅನಿಚ್ಚಾ ವೇದನಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಞ್ಞಂ ‘ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಞ್ಞಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಅನಿಚ್ಚೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ‘ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಅನಿಚ್ಚಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಅನಿಚ್ಚಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ದುಕ್ಖಂ ರೂಪಂ ‘ದುಕ್ಖಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ದುಕ್ಖಂ ವೇದನಂ… ದುಕ್ಖಂ ಸಞ್ಞಂ… ದುಕ್ಖೇ ಸಙ್ಖಾರೇ… ದುಕ್ಖಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ದುಕ್ಖಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ಅನತ್ತಂ ರೂಪಂ ‘ಅನತ್ತಾ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಅನತ್ತಂ ವೇದನಂ… ಅನತ್ತಂ ಸಞ್ಞಂ… ಅನತ್ತೇ ಸಙ್ಖಾರೇ… ಅನತ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಅನತ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ಸಙ್ಖತಂ ರೂಪಂ ‘ಸಙ್ಖತಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಸಙ್ಖತಂ ವೇದನಂ… ಸಙ್ಖತಂ ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖತೇ ಸಙ್ಖಾರೇ… ಸಙ್ಖತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಸಙ್ಖತಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ವಧಕಂ ರೂಪಂ ‘ವಧಕಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ವಧಕಂ ವೇದನಂ ‘ವಧಕಾ ವೇದನಾ’ತಿ… ವಧಕಂ ಸಞ್ಞಂ ‘ವಧಕಾ ಸಞ್ಞಾ’ತಿ… ವಧಕೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ‘ವಧಕಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ವಧಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ವಧಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ಸೋ ರೂಪಂ ಉಪೇತಿ ಉಪಾದಿಯತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ ‘ಅತ್ತಾ ಮೇ’ತಿ. ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪೇತಿ ಉಪಾದಿಯತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ ‘ಅತ್ತಾ ಮೇ’ತಿ. ತಸ್ಸಿಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಉಪೇತಾ ಉಪಾದಿನ್ನಾ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ.

‘‘ಸುತವಾ ಚ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಾನಂ ದಸ್ಸಾವೀ…ಪೇ… ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೇ ಸುವಿನೀತೋ ನ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ, ನ ರೂಪವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ; ನ ಅತ್ತನಿ ರೂಪಂ, ನ ರೂಪಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಾನಂ. ನ ವೇದನಂ… ನ ಸಞ್ಞಂ… ನ ಸಙ್ಖಾರೇ… ನ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ, ನ ವಿಞ್ಞಾಣವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ; ನ ಅತ್ತನಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ನ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಾನಂ.

‘‘ಸೋ ಅನಿಚ್ಚಂ ರೂಪಂ ‘ಅನಿಚ್ಚಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಅನಿಚ್ಚಂ ವೇದನಂ … ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಞ್ಞಂ… ಅನಿಚ್ಚೇ ಸಙ್ಖಾರೇ … ಅನಿಚ್ಚಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಅನಿಚ್ಚಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ದುಕ್ಖಂ ರೂಪಂ ‘ದುಕ್ಖಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ದುಕ್ಖಂ ವೇದನಂ… ದುಕ್ಖಂ ಸಞ್ಞಂ… ದುಕ್ಖೇ ಸಙ್ಖಾರೇ… ದುಕ್ಖಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ದುಕ್ಖಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ಅನತ್ತಂ ರೂಪಂ ‘ಅನತ್ತಾ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಅನತ್ತಂ ವೇದನಂ… ಅನತ್ತಂ ಸಞ್ಞಂ… ಅನತ್ತೇ ಸಙ್ಖಾರೇ… ಅನತ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಅನತ್ತಾ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ಸಙ್ಖತಂ ರೂಪಂ ‘ಸಙ್ಖತಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಸಙ್ಖತಂ ವೇದನಂ… ಸಙ್ಖತಂ ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖತೇ ಸಙ್ಖಾರೇ… ಸಙ್ಖತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಸಙ್ಖತಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ವಧಕಂ ರೂಪಂ ‘ವಧಕಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ವಧಕಂ ವೇದನಂ… ವಧಕಂ ಸಞ್ಞಂ… ವಧಕೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ‘‘ವಧಕಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ವಧಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ವಧಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ಸೋ ರೂಪಂ ನ ಉಪೇತಿ, ನ ಉಪಾದಿಯತಿ, ನಾಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘ಅತ್ತಾ ಮೇ’ತಿ. ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನ ಉಪೇತಿ, ನ ಉಪಾದಿಯತಿ, ನಾಧಿಟ್ಠಾತಿ – ‘ಅತ್ತಾ ಮೇ’ತಿ. ತಸ್ಸಿಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಅನುಪೇತಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಾ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇತಂ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಹೋತಿ ಯೇಸಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ತಾದಿಸಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನೋ ಅನುಕಮ್ಪಕಾ ಅತ್ಥಕಾಮಾ ಓವಾದಕಾ ಅನುಸಾಸಕಾ. ಇದಞ್ಚ ಪನ ಮೇ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.