೪. ಉಪಾದಾನಪರಿಪವತ್ತಸುತ್ತಂ

೫೬. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ರೂಪುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ವೇದನುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ವಿಞ್ಞಾಣುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ. ಯಾವಕೀವಞ್ಚಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇ ಚತುಪರಿವಟ್ಟಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಾಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ನೇವ ತಾವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಸಮಾರಕೇ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೇ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪಜಾಯ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿ ಪಚ್ಚಞ್ಞಾಸಿಂ. ಯತೋ ಚ ಖ್ವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇ ಚತುಪರಿವಟ್ಟಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ಅಥಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ…ಪೇ… ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿ ಪಚ್ಚಞ್ಞಾಸಿಂ’’.

‘‘ಕಥಞ್ಚ ಚತುಪರಿವಟ್ಟಂ? ರೂಪಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ರೂಪಸಮುದಯಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ರೂಪನಿರೋಧಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ರೂಪನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ; ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಸಮುದಯಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ? ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾಭೂತಾ ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯ ರೂಪಂ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ. ಆಹಾರಸಮುದಯಾ ರೂಪಸಮುದಯೋ; ಆಹಾರನಿರೋಧಾ ರೂಪನಿರೋಧೋ. ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ರೂಪನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ.

‘‘ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಏವಂ ರೂಪಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ರೂಪಸಮುದಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ರೂಪನಿರೋಧಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ರೂಪನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ರೂಪಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ತೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ. ಯೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ, ತೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಗಾಧನ್ತಿ.

‘‘ಯೇ ಚ ಖೋ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಏವಂ ರೂಪಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ…ಪೇ… ಏವಂ ರೂಪನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ರೂಪಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಿದಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಅನುಪಾದಾ ವಿಮುತ್ತಾ ತೇ ಸುವಿಮುತ್ತಾ. ಯೇ ಸುವಿಮುತ್ತಾ ತೇ ಕೇವಲಿನೋ. ಯೇ ಕೇವಲಿನೋ ವಟ್ಟಂ ತೇಸಂ ನತ್ಥಿ ಪಞ್ಞಾಪನಾಯ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇದನಾ? ಛಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇದನಾಕಾಯಾ – ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ, ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ, ಘಾನಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ, ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ, ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ, ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇದನಾ. ಫಸ್ಸಸಮುದಯಾ ವೇದನಾಸಮುದಯೋ; ಫಸ್ಸನಿರೋಧಾ ವೇದನಾನಿರೋಧೋ. ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ವೇದನಾನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ.

‘‘ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಏವಂ ವೇದನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ವೇದನಾಸಮುದಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ವೇದನಾನಿರೋಧಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ವೇದನಾನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ವೇದನಾಯ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ತೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ. ಯೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ, ತೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಗಾಧನ್ತಿ.

‘‘ಯೇ ಚ ಖೋ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಏವಂ ವೇದನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ…ಪೇ… ಏವಂ ವೇದನಾನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ…ಪೇ… ವಟ್ಟಂ ತೇಸಂ ನತ್ಥಿ ಪಞ್ಞಾಪನಾಯ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಞ್ಞಾ? ಛಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಞ್ಞಾಕಾಯಾ – ರೂಪಸಞ್ಞಾ, ಸದ್ದಸಞ್ಞಾ, ಗನ್ಧಸಞ್ಞಾ, ರಸಸಞ್ಞಾ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಸಞ್ಞಾ, ಧಮ್ಮಸಞ್ಞಾ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಞ್ಞಾ. ಫಸ್ಸಸಮುದಯಾ ಸಞ್ಞಾಸಮುದಯೋ; ಫಸ್ಸನಿರೋಧಾ ಸಞ್ಞಾನಿರೋಧೋ. ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಞಾನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ…ಪೇ… ವಟ್ಟಂ ತೇಸಂ ನತ್ಥಿ ಪಞ್ಞಾಪನಾಯ.

‘‘ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ? ಛಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೇತನಾಕಾಯಾ – ರೂಪಸಞ್ಚೇತನಾ, ಸದ್ದಸಞ್ಚೇತನಾ, ಗನ್ಧಸಞ್ಚೇತನಾ, ರಸಸಞ್ಚೇತನಾ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಸಞ್ಚೇತನಾ, ಧಮ್ಮಸಞ್ಚೇತನಾ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ. ಫಸ್ಸಸಮುದಯಾ ಸಙ್ಖಾರಸಮುದಯೋ; ಫಸ್ಸನಿರೋಧಾ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧೋ. ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ.

‘‘ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರೇ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರಸಮುದಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ತೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ. ಯೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ, ತೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಗಾಧನ್ತಿ.

‘‘ಯೇ ಚ ಖೋ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರೇ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರಸಮುದಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ನಿಬ್ಬಿದಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಅನುಪಾದಾ ವಿಮುತ್ತಾ, ತೇ ಸುವಿಮುತ್ತಾ. ಯೇ ಸುವಿಮುತ್ತಾ, ತೇ ಕೇವಲಿನೋ. ಯೇ ಕೇವಲಿನೋ ವಟ್ಟಂ ತೇಸಂ ನತ್ಥಿ ಪಞ್ಞಾಪನಾಯ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ? ಛಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಕಾಯಾ – ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಘಾನವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ. ನಾಮರೂಪಸಮುದಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಸಮುದಯೋ; ನಾಮರೂಪನಿರೋಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧೋ. ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ.

‘‘ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸಮುದಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ತೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ. ಯೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ, ತೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಗಾಧನ್ತಿ.

‘‘ಯೇ ಚ ಖೋ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸಮುದಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಿದಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಅನುಪಾದಾ ವಿಮುತ್ತಾ, ತೇ ಸುವಿಮುತ್ತಾ. ಯೇ ಸುವಿಮುತ್ತಾ, ತೇ ಕೇವಲಿನೋ. ಯೇ ಕೇವಲಿನೋ ವಟ್ಟಂ ತೇಸಂ ನತ್ಥಿ ಪಞ್ಞಾಪನಾಯಾ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.