೨. ಬೀಜಸುತ್ತಂ

೫೪. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬೀಜಜಾತಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಮೂಲಬೀಜಂ, ಖನ್ಧಬೀಜಂ, ಅಗ್ಗಬೀಜಂ, ಫಲುಬೀಜಂ, ಬೀಜಬೀಜಞ್ಞೇವ ಪಞ್ಚಮಂ. ಇಮಾನಿ ಚಸ್ಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಬೀಜಜಾತಾನಿ ಅಖಣ್ಡಾನಿ ಅಪೂತಿಕಾನಿ ಅವಾತಾತಪಹತಾನಿ ಸಾರಾದಾನಿ [ಸಾರಾದಾಯೀನಿ (ಕತ್ಥಚಿ)] ಸುಖಸಯಿತಾನಿ, ಪಥವೀ [ಪಠವೀ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಚ ನಾಸ್ಸ, ಆಪೋ ಚ ನಾಸ್ಸ; ಅಪಿ ನುಮಾನಿ [ಅಪಿ ನು ಇಮಾನಿ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಬೀಜಜಾತಾನಿ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಇಮಾನಿ ಚಸ್ಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಬೀಜಜಾತಾನಿ ಅಖಣ್ಡಾನಿ…ಪೇ… ಸುಖಸಯಿತಾನಿ, ಪಥವೀ ಚ ಅಸ್ಸ, ಆಪೋ ಚ ಅಸ್ಸ; ಅಪಿ ನುಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಬೀಜಜಾತಾನಿ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಥವೀಧಾತು, ಏವಂ ಚತಸ್ಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯೋ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಪೋಧಾತು, ಏವಂ ನನ್ದಿರಾಗೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಬೀಜಜಾತಾನಿ, ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಾಹಾರಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ’’.

‘‘ರೂಪುಪಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ತಿಟ್ಠಮಾನಂ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ರೂಪಪ್ಪತಿಟ್ಠಂ ನನ್ದೂಪಸೇಚನಂ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ವೇದನುಪಯಂ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ತಿಟ್ಠಮಾನಂ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞುಪಯಂ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ತಿಟ್ಠಮಾನಂ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ…ಪೇ… ಸಙ್ಖಾರುಪಯಂ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ತಿಟ್ಠಮಾನಂ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ಸಙ್ಖಾರಾರಮ್ಮಣಂ ಸಙ್ಖಾರಪ್ಪತಿಟ್ಠಂ ನನ್ದೂಪಸೇಚನಂ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ.

‘‘ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಮಞ್ಞತ್ರ ರೂಪಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ವೇದನಾಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಞ್ಞಾಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಆಗತಿಂ ವಾ ಗತಿಂ ವಾ ಚುತಿಂ ವಾ ಉಪಪತ್ತಿಂ ವಾ ವುದ್ಧಿಂ ವಾ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವಾ ವೇಪುಲ್ಲಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚೇವ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ರಾಗೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾ ವೋಚ್ಛಿಜ್ಜತಾರಮ್ಮಣಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನ ಹೋತಿ. ವೇದನಾಧಾತುಯಾ ಚೇ… ಸಞ್ಞಾಧಾತುಯಾ ಚೇ… ಸಙ್ಖಾರಧಾತುಯಾ ಚೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯಾ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ರಾಗೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾ ವೋಚ್ಛಿಜ್ಜತಾರಮ್ಮಣಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನ ಹೋತಿ. ತದಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿರೂಳ್ಹಂ ಅನಭಿಸಙ್ಖಚ್ಚವಿಮುತ್ತಂ. ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಠಿತಂ. ಠಿತತ್ತಾ ಸನ್ತುಸಿತಂ. ಸನ್ತುಸಿತತ್ತಾ ನ ಪರಿತಸ್ಸತಿ. ಅಪರಿತಸ್ಸಂ ಪಚ್ಚತ್ತಞ್ಞೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.