೧೦. ನಿರುತ್ತಿಪಥಸುತ್ತಂ

೬೨. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿರುತ್ತಿಪಥಾ ಅಧಿವಚನಪಥಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿಪಥಾ ಅಸಙ್ಕಿಣ್ಣಾ ಅಸಙ್ಕಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಾ, ನ ಸಙ್ಕೀಯನ್ತಿ, ನ ಸಙ್ಕೀಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠಾ ಸಮಣೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ಅತೀತಂ ನಿರುದ್ಧಂ ವಿಪರಿಣತಂ ‘ಅಹೋಸೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಅಹೋಸೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ, ‘ಅಹೋಸೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞತ್ತಿ; ನ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಾ ವೇದನಾ ಅತೀತಾ ನಿರುದ್ಧಾ ವಿಪರಿಣತಾ ‘ಅಹೋಸೀ’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಅಹೋಸೀ’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಸಮಞ್ಞಾ, ‘ಅಹೋಸೀ’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ; ನ ತಸ್ಸಾ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ, ನ ತಸ್ಸಾ ಸಙ್ಖಾ ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಾ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅತೀತಾ ನಿರುದ್ಧಾ ವಿಪರಿಣತಾ ‘ಅಹೇಸು’ನ್ತಿ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಅಹೇಸು’ನ್ತಿ ತೇಸಂ ಸಮಞ್ಞಾ, ‘ಅಹೇಸು’ನ್ತಿ ತೇಸಂ ಪಞ್ಞತ್ತಿ; ನ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ, ನ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾ ‘ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಂ ನಿರುದ್ಧಂ ವಿಪರಿಣತಂ, ‘ಅಹೋಸೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಅಹೋಸೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ, ‘ಅಹೋಸೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞತ್ತಿ; ನ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ಅಜಾತಂ ಅಪಾತುಭೂತಂ, ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ, ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞತ್ತಿ; ನ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅಹೋಸೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಾ ವೇದನಾ ಅಜಾತಾ ಅಪಾತುಭೂತಾ, ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಸಮಞ್ಞಾ, ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ; ನ ತಸ್ಸಾ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ, ನ ತಸ್ಸಾ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅಹೋಸೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಾ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅಜಾತಾ ಅಪಾತುಭೂತಾ, ‘ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ ತೇಸಂ ಸಮಞ್ಞಾ, ‘ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ ತೇಸಂ ಪಞ್ಞತ್ತಿ; ನ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ, ನ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅಹೇಸು’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಜಾತಂ ಅಪಾತುಭೂತಂ, ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ, ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞತ್ತಿ; ನ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅಹೋಸೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ಜಾತಂ ಪಾತುಭೂತಂ, ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ, ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞತ್ತಿ; ನ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅಹೋಸೀ’ತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಾ ವೇದನಾ ಜಾತಾ ಪಾತುಭೂತಾ, ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಸಮಞ್ಞಾ, ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ; ನ ತಸ್ಸಾ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅಹೋಸೀ’ತಿ, ನ ತಸ್ಸಾ ಸಙ್ಖಾ ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಾ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಜಾತಾ ಪಾತುಭೂತಾ, ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ತೇಸಂ ಸಮಞ್ಞಾ, ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ತೇಸಂ ಪಞ್ಞತ್ತಿ; ನ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅಹೇಸು’ನ್ತಿ, ನ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಜಾತಂ ಪಾತುಭೂತಂ, ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ, ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ, ‘ಅತ್ಥೀ’ತಿ ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞತ್ತಿ; ನ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ ‘ಅಹೋಸೀ’ತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾ ‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ನಿರುತ್ತಿಪಥಾ ಅಧಿವಚನಪಥಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿಪಥಾ ಅಸಙ್ಕಿಣ್ಣಾ ಅಸಙ್ಕಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಾ, ನ ಸಙ್ಕೀಯನ್ತಿ, ನ ಸಙ್ಕೀಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠಾ ಸಮಣೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ. ಯೇಪಿ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಹೇಸುಂ ಉಕ್ಕಲಾ ವಸ್ಸಭಞ್ಞಾ [ಓಕ್ಕಲಾ ವಯಭಿಞ್ಞಾ (ಮ. ನಿ. ೩.೩೪೩)] ಅಹೇತುಕವಾದಾ ಅಕಿರಿಯವಾದಾ ನತ್ಥಿಕವಾದಾ, ತೇಪಿಮೇ ತಯೋ ನಿರುತ್ತಿಪಥೇ ಅಧಿವಚನಪಥೇ ಪಞ್ಞತ್ತಿಪಥೇ ನ ಗರಹಿತಬ್ಬಂ ನಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬಂ ಅಮಞ್ಞಿಂಸು. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ನಿನ್ದಾಘಟ್ಟನಬ್ಯಾರೋಸಉಪಾರಮ್ಭಭಯಾ’’ತಿ [ನಿನ್ದಾಬ್ಯಾರೋಸಉಪಾರಮ್ಭಭಯಾತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.) ಮ. ನಿ. ೩.೩೪೩].

ಉಪಯವಗ್ಗೋ ಛಟ್ಠೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಉಪಯೋ ಬೀಜಂ ಉದಾನಂ, ಉಪಾದಾನಪರಿವತ್ತಂ;

ಸತ್ತಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಪಞ್ಚಮಹಾಲಿ ಆದಿತ್ತಾ.

ವಗ್ಗೋ ನಿರುತ್ತಿಪಥೇನ ಚಾತಿ.