೨. ದೇವದಹಸುತ್ತಂ

೨. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು [ಸಕ್ಯೇಸು (ಕ.)] ವಿಹರತಿ ದೇವದಹಂ ನಾಮ ಸಕ್ಯಾನಂ ನಿಗಮೋ. ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಪಚ್ಛಾಭೂಮಗಮಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಚ್ಛಾಭೂಮಂ ಜನಪದಂ ಗನ್ತುಂ, ಪಚ್ಛಾಭೂಮೇ ಜನಪದೇ ನಿವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇತು’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಪಲೋಕಿತೋ ಪನ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಪಲೋಕಿತೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ’’ತಿ. ‘‘ಅಪಲೋಕೇಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತಂ. ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಣ್ಡಿತೋ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನುಗ್ಗಾಹಕೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಏಳಗಲಾಗುಮ್ಬೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿಂಸು. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ [ಸಾರಾಣೀಯಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮ ಮಯಂ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪಚ್ಛಾಭೂಮಂ ಜನಪದಂ ಗನ್ತುಂ, ಪಚ್ಛಾಭೂಮೇ ಜನಪದೇ ನಿವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇತುಂ. ಅಪಲೋಕಿತೋ ನೋ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ.

‘‘ಸನ್ತಿ ಹಾವುಸೋ, ನಾನಾವೇರಜ್ಜಗತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತಾರೋ – ಖತ್ತಿಯಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಗಹಪತಿಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಸಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ. ಪಣ್ಡಿತಾ ಹಾವುಸೋ, ಮನುಸ್ಸಾ ವೀಮಂಸಕಾ – ‘ಕಿಂವಾದೀ ಪನಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ [ಕಿಂವಾದಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ (ಪೀ. ಕ.)] ಸತ್ಥಾ ಕಿಮಕ್ಖಾಯೀತಿ, ಕಚ್ಚಿ ವೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಧಮ್ಮಾ ಸುಸ್ಸುತಾ ಸುಗ್ಗಹಿತಾ ಸುಮನಸಿಕತಾ ಸೂಪಧಾರಿತಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾ ಪಞ್ಞಾಯ, ಯಥಾ ಬ್ಯಾಕರಮಾನಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ವುತ್ತವಾದಿನೋ ಚೇವ ಭಗವತೋ ಅಸ್ಸಥ, ನ ಚ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾಥ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಾನುಧಮ್ಮಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಥ, ನ ಚ ಕೋಚಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೋ ವಾದಾನುವಾದೋ [ವಾದಾನುಪಾತೋ (ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪಾಠನ್ತರಂ)] ಗಾರಯ್ಹಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’’ತಿ?

‘‘ದೂರತೋಪಿ ಖೋ ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಮ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಏತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾತುಂ. ಸಾಧು ವತಾಯಸ್ಮನ್ತಂಯೇವ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಪಟಿಭಾತು ಏತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಾವುಸೋ, ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸನ್ತಿ ಹಾವುಸೋ, ನಾನಾವೇರಜ್ಜಗತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತಾರೋ – ಖತ್ತಿಯಪಣ್ಡಿತಾಪಿ …ಪೇ… ಸಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ. ಪಣ್ಡಿತಾ ಹಾವುಸೋ, ಮನುಸ್ಸಾ ವೀಮಂಸಕಾ – ‘ಕಿಂವಾದೀ ಪನಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಸತ್ಥಾ ಕಿಮಕ್ಖಾಯೀ’ತಿ? ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಥ – ‘ಛನ್ದರಾಗವಿನಯಕ್ಖಾಯೀ ಖೋ ನೋ, ಆವುಸೋ, ಸತ್ಥಾ’’’ತಿ.

‘‘ಏವಂ ಬ್ಯಾಕತೇಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಸ್ಸುಯೇವ ಉತ್ತರಿಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತಾರೋ – ಖತ್ತಿಯಪಣ್ಡಿತಾಪಿ…ಪೇ… ಸಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ. ಪಣ್ಡಿತಾ ಹಾವುಸೋ, ಮನುಸ್ಸಾ ವೀಮಂಸಕಾ – ‘ಕಿಸ್ಮಿಂ ಪನಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಛನ್ದರಾಗವಿನಯಕ್ಖಾಯೀ ಸತ್ಥಾ’ತಿ? ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಥ – ‘ರೂಪೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಛನ್ದರಾಗವಿನಯಕ್ಖಾಯೀ ಸತ್ಥಾ, ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಛನ್ದರಾಗವಿನಯಕ್ಖಾಯೀ ಸತ್ಥಾ’’’ತಿ.

‘‘ಏವಂ ಬ್ಯಾಕತೇಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಸ್ಸುಯೇವ ಉತ್ತರಿಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತಾರೋ – ಖತ್ತಿಯಪಣ್ಡಿತಾಪಿ…ಪೇ… ಸಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ. ಪಣ್ಡಿತಾ ಹಾವುಸೋ, ಮನುಸ್ಸಾ ವೀಮಂಸಕಾ – ‘ಕಿಂ ಪನಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ರೂಪೇ ಛನ್ದರಾಗವಿನಯಕ್ಖಾಯೀ ಸತ್ಥಾ, ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಛನ್ದರಾಗವಿನಯಕ್ಖಾಯೀ ಸತ್ಥಾ’ತಿ? ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಥ – ‘ರೂಪೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅವಿಗತರಾಗಸ್ಸ [ಅವೀತರಾಗಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಅವಿಗತಛನ್ದಸ್ಸ ಅವಿಗತಪೇಮಸ್ಸ ಅವಿಗತಪಿಪಾಸಸ್ಸ ಅವಿಗತಪರಿಳಾಹಸ್ಸ ಅವಿಗತತಣ್ಹಸ್ಸ ತಸ್ಸ ರೂಪಸ್ಸ ವಿಪರಿಣಾಮಞ್ಞಥಾಭಾವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ. ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅವಿಗತರಾಗಸ್ಸ…ಪೇ… ಅವಿಗತತಣ್ಹಸ್ಸ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ವಿಪರಿಣಾಮಞ್ಞಥಾಭಾವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ. ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಅವಿಗತರಾಗಸ್ಸ ಅವಿಗತಛನ್ದಸ್ಸ ಅವಿಗತಪೇಮಸ್ಸ ಅವಿಗತಪಿಪಾಸಸ್ಸ ಅವಿಗತಪರಿಳಾಹಸ್ಸ ಅವಿಗತತಣ್ಹಸ್ಸ ತಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ವಿಪರಿಣಾಮಞ್ಞಥಾಭಾವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ. ಇದಂ ಖೋ ನೋ, ಆವುಸೋ, ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ರೂಪೇ ಛನ್ದರಾಗವಿನಯಕ್ಖಾಯೀ ಸತ್ಥಾ, ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಛನ್ದರಾಗವಿನಯಕ್ಖಾಯೀ ಸತ್ಥಾ’’’ತಿ.

‘‘ಏವಂ ಬ್ಯಾಕತೇಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಸ್ಸುಯೇವ ಉತ್ತರಿಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತಾರೋ – ಖತ್ತಿಯಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಗಹಪತಿಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಸಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ. ಪಣ್ಡಿತಾ ಹಾವುಸೋ, ಮನುಸ್ಸಾ ವೀಮಂಸಕಾ – ‘ಕಿಂ ಪನಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಆನಿಸಂಸಂ ದಿಸ್ವಾ ರೂಪೇ ಛನ್ದರಾಗವಿನಯಕ್ಖಾಯೀ ಸತ್ಥಾ, ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಛನ್ದರಾಗವಿನಯಕ್ಖಾಯೀ ಸತ್ಥಾ’ತಿ? ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಥ – ‘ರೂಪೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ವಿಗತರಾಗಸ್ಸ ವಿಗತಛನ್ದಸ್ಸ ವಿಗತಪೇಮಸ್ಸ ವಿಗತಪಿಪಾಸಸ್ಸ ವಿಗತಪರಿಳಾಹಸ್ಸ ವಿಗತತಣ್ಹಸ್ಸ ತಸ್ಸ ರೂಪಸ್ಸ ವಿಪರಿಣಾಮಞ್ಞಥಾಭಾವಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ. ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು ವಿಗತರಾಗಸ್ಸ ವಿಗತಛನ್ದಸ್ಸ ವಿಗತಪೇಮಸ್ಸ ವಿಗತಪಿಪಾಸಸ್ಸ ವಿಗತಪರಿಳಾಹಸ್ಸ ವಿಗತತಣ್ಹಸ್ಸ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ವಿಪರಿಣಾಮಞ್ಞಥಾಭಾವಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ. ವಿಞ್ಞಾಣೇ ವಿಗತರಾಗಸ್ಸ ವಿಗತಛನ್ದಸ್ಸ ವಿಗತಪೇಮಸ್ಸ ವಿಗತಪಿಪಾಸಸ್ಸ ವಿಗತಪರಿಳಾಹಸ್ಸ ವಿಗತತಣ್ಹಸ್ಸ ತಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ವಿಪರಿಣಾಮಞ್ಞಥಾಭಾವಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ. ಇದಂ ಖೋ ನೋ, ಆವುಸೋ, ಆನಿಸಂಸಂ ದಿಸ್ವಾ ರೂಪೇ ಛನ್ದರಾಗವಿನಯಕ್ಖಾಯೀ ಸತ್ಥಾ, ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಛನ್ದರಾಗವಿನಯಕ್ಖಾಯೀ ಸತ್ಥಾ’’’ತಿ.

‘‘ಅಕುಸಲೇ ಚಾವುಸೋ, ಧಮ್ಮೇ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತೋ ದಿಟ್ಠೇ ಚೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸುಖೋ ವಿಹಾರೋ ಅಭವಿಸ್ಸ ಅವಿಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ, ಕಾಯಸ್ಸ ಚ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನಯಿದಂ ಭಗವಾ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಂ ವಣ್ಣೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತೋ ದಿಟ್ಠೇ ಚೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖೋ ವಿಹಾರೋ ಸವಿಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ, ಕಾಯಸ್ಸ ಚ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ತಸ್ಮಾ ಭಗವಾ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಂ ವಣ್ಣೇತಿ.

‘‘ಕುಸಲೇ ಚಾವುಸೋ, ಧಮ್ಮೇ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತೋ ದಿಟ್ಠೇ ಚೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖೋ ವಿಹಾರೋ ಅಭವಿಸ್ಸ ಸವಿಘಾತೋ ಸಉಪಾಯಾಸೋ ಸಪರಿಳಾಹೋ, ಕಾಯಸ್ಸ ಚ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ದುಗ್ಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನಯಿದಂ ಭಗವಾ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ವಣ್ಣೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತೋ ದಿಟ್ಠೇ ಚೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸುಖೋ ವಿಹಾರೋ ಅವಿಘಾತೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ ಅಪರಿಳಾಹೋ, ಕಾಯಸ್ಸ ಚ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ತಸ್ಮಾ ಭಗವಾ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ವಣ್ಣೇತೀ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಅತ್ತಮನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದುನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ.