೧. ಪಠಮವಗ್ಗೋ

೧. ಅಟ್ಠಿಸುತ್ತಂ

೨೦೨. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಲಕ್ಖಣೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ [ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲಾನೋ (ಕ.)] ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ ವಿಹರನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಲಕ್ಖಣೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಲಕ್ಖಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಆಯಾಮಾವುಸೋ [ಏಹಿ ಆವುಸೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಲಕ್ಖಣ, ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಲಕ್ಖಣೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಸಿತಂ ಪಾತ್ವಾಕಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಲಕ್ಖಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಸಿತಸ್ಸ ಪಾತುಕಮ್ಮಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಕಾಲೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಲಕ್ಖಣ, ಏತಸ್ಸ ಪಞ್ಹಸ್ಸ. ಭಗವತೋ ಮಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಏತಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಲಕ್ಖಣೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ರಾಜಗಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಲಕ್ಖಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಸಿತಂ ಪಾತ್ವಾಕಾಸಿ. ಕೋ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಸಿತಸ್ಸ ಪಾತುಕಮ್ಮಾಯಾ’’ತಿ?

‘‘ಇಧಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ಅದ್ದಸಂ ಅಟ್ಠಿಕಸಙ್ಖಲಿಕಂ ವೇಹಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಂ. ತಮೇನಂ ಗಿಜ್ಝಾಪಿ ಕಾಕಾಪಿ ಕುಲಲಾಪಿ ಅನುಪತಿತ್ವಾ ಅನುಪತಿತ್ವಾ ಫಾಸುಳನ್ತರಿಕಾಹಿ ವಿತುದೇನ್ತಿ ವಿತಚ್ಛೇನ್ತಿ ವಿರಾಜೇನ್ತಿ [ವಿತುದೇನ್ತಿ (ಸೀ.), ವಿತಚ್ಛೇನ್ತಿ ವಿಭಜೇನ್ತಿ (ಪೀ. ಕ.)]. ಸಾ ಸುದಂ ಅಟ್ಟಸ್ಸರಂ ಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆವುಸೋ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ, ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ, ಭೋ! ಏವರೂಪೋಪಿ ನಾಮ ಸತ್ತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಏವರೂಪೋಪಿ ನಾಮ ಯಕ್ಖೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಏವರೂಪೋಪಿ ನಾಮ ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ!!

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಚಕ್ಖುಭೂತಾ ವತ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾವಕಾ ವಿಹರನ್ತಿ; ಞಾಣಭೂತಾ ವತ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾವಕಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸಾವಕೋ ಏವರೂಪಂ ಞಸ್ಸತಿ ವಾ ದಕ್ಖತಿ ವಾ ಸಕ್ಖಿಂ ವಾ ಕರಿಸ್ಸತಿ. ಪುಬ್ಬೇವ ಮೇ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋ ಅಹೋಸಿ, ಅಪಿ ಚಾಹಂ ನ ಬ್ಯಾಕಾಸಿಂ. ಅಹಞ್ಚೇತಂ [ಅಹಮೇವೇತಂ (ಸೀ.)] ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಂ, ಪರೇ ಚ ಮೇ [ಪರೇ ಮೇ (ಸೀ.)] ನ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯುಂ. ಯೇ ಮೇ ನ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯುಂ, ತೇಸಂ ತಂ ಅಸ್ಸ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ. ಏಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ರಾಜಗಹೇ ಗೋಘಾತಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕೇನ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಾವಸೇಸೇನ ಏವರೂಪಂ ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯತೀ’’ತಿ. (ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸುತ್ತನ್ತಾನಂ ಏಸೇವ ಪೇಯ್ಯಾಲೋ). ಪಠಮಂ.

೨. ಪೇಸಿಸುತ್ತಂ

೨೦೩. ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ಅದ್ದಸಂ ಮಂಸಪೇಸಿಂ ವೇಹಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಂ. ತಮೇನಂ ಗಿಜ್ಝಾಪಿ ಕಾಕಾಪಿ ಕುಲಲಾಪಿ ಅನುಪತಿತ್ವಾ ಅನುಪತಿತ್ವಾ ವಿತಚ್ಛೇನ್ತಿ ವಿರಾಜೇನ್ತಿ [ವಿರಾಜೇನ್ತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ವಿಭಜೇನ್ತಿ (ಪೀ. ಕ.)]. ಸಾ ಸುದಂ ಅಟ್ಟಸ್ಸರಂ ಕರೋತಿ…ಪೇ… ಏಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ರಾಜಗಹೇ ಗೋಘಾತಕೋ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ…. ದುತಿಯಂ.

೩. ಪಿಣ್ಡಸುತ್ತಂ

೨೦೪. ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ಅದ್ದಸಂ ಮಂಸಪಿಣ್ಡಂ ವೇಹಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ. ತಮೇನಂ ಗಿಜ್ಝಾಪಿ ಕಾಕಾಪಿ ಕುಲಲಾಪಿ ಅನುಪತಿತ್ವಾ ಅನುಪತಿತ್ವಾ ವಿತಚ್ಛೇನ್ತಿ ವಿರಾಜೇನ್ತಿ. ಸಾ ಸುದಂ ಅಟ್ಟಸ್ಸರಂ ಕರೋತಿ…ಪೇ… ಏಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ರಾಜಗಹೇ ಸಾಕುಣಿಕೋ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ…. ತತಿಯಂ.

೪. ನಿಚ್ಛವಿಸುತ್ತಂ

೨೦೫. ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ಅದ್ದಸಂ ನಿಚ್ಛವಿಂ ಪುರಿಸಂ ವೇಹಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ. ತಮೇನಂ ಗಿಜ್ಝಾಪಿ ಕಾಕಾಪಿ ಕುಲಲಾಪಿ ಅನುಪತಿತ್ವಾ ಅನುಪತಿತ್ವಾ ವಿತಚ್ಛೇನ್ತಿ ವಿರಾಜೇನ್ತಿ. ಸೋ ಸುದಂ ಅಟ್ಟಸ್ಸರಂ ಕರೋತಿ…ಪೇ… ಏಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ರಾಜಗಹೇ ಓರಬ್ಭಿಕೋ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ…. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಅಸಿಲೋಮಸುತ್ತಂ

೨೦೬. ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ಅದ್ದಸಂ ಅಸಿಲೋಮಂ ಪುರಿಸಂ ವೇಹಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ. ತಸ್ಸ ತೇ ಅಸೀ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಕಾಯೇ ನಿಪತನ್ತಿ. ಸೋ ಸುದಂ ಅಟ್ಟಸ್ಸರಂ ಕರೋತಿ…ಪೇ… ಏಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ರಾಜಗಹೇ ಸೂಕರಿಕೋ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ…. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಸತ್ತಿಸುತ್ತಂ

೨೦೭. ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ಅದ್ದಸಂ ಸತ್ತಿಲೋಮಂ ಪುರಿಸಂ ವೇಹಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ. ತಸ್ಸ ತಾ ಸತ್ತಿಯೋ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಕಾಯೇ ನಿಪತನ್ತಿ. ಸೋ ಸುದಂ ಅಟ್ಟಸ್ಸರಂ ಕರೋತಿ…ಪೇ… ಏಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ರಾಜಗಹೇ ಮಾಗವಿಕೋ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ…. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಉಸುಲೋಮಸುತ್ತಂ

೨೦೮. ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ಅದ್ದಸಂ ಉಸುಲೋಮಂ ಪುರಿಸಂ ವೇಹಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ. ತಸ್ಸ ತೇ ಉಸೂ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಕಾಯೇ ನಿಪತನ್ತಿ. ಸೋ ಸುದಂ ಅಟ್ಟಸ್ಸರಂ ಕರೋತಿ…ಪೇ… ಏಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ರಾಜಗಹೇ ಕಾರಣಿಕೋ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ…. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಸೂಚಿಲೋಮಸುತ್ತಂ

೨೦೯. ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ಅದ್ದಸಂ ಸೂಚಿಲೋಮಂ ಪುರಿಸಂ ವೇಹಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ. ತಸ್ಸ ತಾ ಸೂಚಿಯೋ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಕಾಯೇ ನಿಪತನ್ತಿ. ಸೋ ಸುದಂ ಅಟ್ಟಸ್ಸರಂ ಕರೋತಿ…ಪೇ… ಏಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ರಾಜಗಹೇ ಸೂತೋ [ಸಾರಥಿಕೋ (ಕ. ವಿನಯೇಪಿ)] ಅಹೋಸಿ…ಪೇ…. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ದುತಿಯಸೂಚಿಲೋಮಸುತ್ತಂ

೨೧೦. ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ಅದ್ದಸಂ ಸೂಚಿಲೋಮಂ ಪುರಿಸಂ ವೇಹಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ. ತಸ್ಸ ತಾ ಸೂಚಿಯೋ ಸೀಸೇ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮುಖತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ; ಮುಖೇ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಉರತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ; ಉರೇ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಉದರತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ; ಉದರೇ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಊರೂಹಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ; ಊರೂಸು ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಜಙ್ಘಾಹಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ; ಜಙ್ಘಾಸು ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಾದೇಹಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ; ಸೋ ಸುದಂ ಅಟ್ಟಸ್ಸರಂ ಕರೋತಿ…ಪೇ… ಏಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ರಾಜಗಹೇ ಸೂಚಕೋ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ…. ನವಮಂ.

೧೦. ಕುಮ್ಭಣ್ಡಸುತ್ತಂ

೨೧೧. ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ಅದ್ದಸಂ ಕುಮ್ಭಣ್ಡಂ ಪುರಿಸಂ ವೇಹಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ. ಸೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ತೇವ ಅಣ್ಡೇ ಖನ್ಧೇ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ. ನಿಸೀದನ್ತೋಪಿ ತೇಸ್ವೇವ ಅಣ್ಡೇಸು ನಿಸೀದತಿ. ತಮೇನಂ ಗಿಜ್ಝಾಪಿ ಕಾಕಾಪಿ ಕುಲಲಾಪಿ ಅನುಪತಿತ್ವಾ ಅನುಪತಿತ್ವಾ ವಿತಚ್ಛೇನ್ತಿ ವಿರಾಜೇನ್ತಿ. ಸೋ ಸುದಂ ಅಟ್ಟಸ್ಸರಂ ಕರೋತಿ…ಪೇ… ಏಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ರಾಜಗಹೇ ಗಾಮಕೂಟಕೋ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ…. ದಸಮಂ.

ಪಠಮೋ ವಗ್ಗೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಅಟ್ಠಿ ಪೇಸಿ ಉಭೋ ಗಾವಘಾತಕಾ,

ಪಿಣ್ಡೋ ಸಾಕುಣಿಯೋ ನಿಚ್ಛವೋರಬ್ಭಿ;

ಅಸಿ ಸೂಕರಿಕೋ ಸತ್ತಿಮಾಗವಿ,

ಉಸು ಕಾರಣಿಕೋ ಸೂಚಿ ಸಾರಥಿ;

ಯೋ ಚ ಸಿಬ್ಬಿಯತಿ ಸೂಚಕೋ ಹಿ ಸೋ,

ಅಣ್ಡಭಾರಿ ಅಹು ಗಾಮಕೂಟಕೋತಿ.