೧. ಪಠಮವಗ್ಗೋ

೧. ದಾರುಣಸುತ್ತಂ

೧೫೭. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ದಾರುಣೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ ಕಟುಕೋ ಫರುಸೋ ಅನ್ತರಾಯಿಕೋ ಅನುತ್ತರಸ್ಸ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ. ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಪಜಹಿಸ್ಸಾಮ, ನ ಚ ನೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಬಳಿಸಸುತ್ತಂ

೧೫೮. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ‘‘ದಾರುಣೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ ಕಟುಕೋ ಫರುಸೋ ಅನ್ತರಾಯಿಕೋ ಅನುತ್ತರಸ್ಸ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಾಳಿಸಿಕೋ ಆಮಿಸಗತಂ ಬಳಿಸಂ ಗಮ್ಭೀರೇ ಉದಕರಹದೇ ಪಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಆಮಿಸಚಕ್ಖು ಮಚ್ಛೋ ಗಿಲೇಯ್ಯ. ಏವಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಚ್ಛೋ ಗಿಲಬಳಿಸೋ ಬಾಳಿಸಿಕಸ್ಸ ಅನಯಂ ಆಪನ್ನೋ ಬ್ಯಸನಂ ಆಪನ್ನೋ ಯಥಾಕಾಮಕರಣೀಯೋ ಬಾಳಿಸಿಕಸ್ಸ’’.

‘‘ಬಾಳಿಸಿಕೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾರಸ್ಸೇತಂ ಪಾಪಿಮತೋ ಅಧಿವಚನಂ. ಬಳಿಸನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಯೋ ಹಿ ಕೋಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಅಸ್ಸಾದೇತಿ ನಿಕಾಮೇತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಗಿಲಬಳಿಸೋ ಮಾರಸ್ಸ ಅನಯಂ ಆಪನ್ನೋ ಬ್ಯಸನಂ ಆಪನ್ನೋ ಯಥಾಕಾಮಕರಣೀಯೋ ಪಾಪಿಮತೋ. ಏವಂ ದಾರುಣೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ ಕಟುಕೋ ಫರುಸೋ ಅನ್ತರಾಯಿಕೋ ಅನುತ್ತರಸ್ಸ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ. ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಪಜಹಿಸ್ಸಾಮ, ನ ಚ ನೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಕುಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೫೯. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ‘‘ದಾರುಣೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಅಧಿಗಮಾಯ. ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಉದಕರಹದೇ ಮಹಾಕುಮ್ಮಕುಲಂ ಚಿರನಿವಾಸಿ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞತರೋ ಕುಮ್ಮೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಕುಮ್ಮಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಮಾ ಖೋ ತ್ವಂ, ತಾತ ಕುಮ್ಮ, ಏತಂ ಪದೇಸಂ ಅಗಮಾಸೀ’ತಿ. ಅಗಮಾಸಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಕುಮ್ಮೋ ತಂ ಪದೇಸಂ. ತಮೇನಂ ಲುದ್ದೋ ಪಪತಾಯ ವಿಜ್ಝಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಕುಮ್ಮೋ ಯೇನ ಸೋ ಕುಮ್ಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಕುಮ್ಮೋ ತಂ ಕುಮ್ಮಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ತಂ ಕುಮ್ಮಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಕಚ್ಚಿ ತ್ವಂ, ತಾತ ಕುಮ್ಮ, ನ ತಂ ಪದೇಸಂ ಅಗಮಾಸೀ’ತಿ? ‘ಅಗಮಾಸಿಂ ಖ್ವಾಹಂ, ತಾತ ಕುಮ್ಮ, ತಂ ಪದೇಸ’ನ್ತಿ. ‘ಕಚ್ಚಿ ಪನಾಸಿ, ತಾತ ಕುಮ್ಮ, ಅಕ್ಖತೋ ಅನುಪಹತೋ’ತಿ? ‘ಅಕ್ಖತೋ ಖೋಮ್ಹಿ, ತಾತ ಕುಮ್ಮ, ಅನುಪಹತೋ, ಅತ್ಥಿ ಚ ಮೇ ಇದಂ ಸುತ್ತಕಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧ’ನ್ತಿ. ‘ತಗ್ಘಸಿ, ತಾತ ಕುಮ್ಮ, ಖತೋ, ತಗ್ಘ ಉಪಹತೋ. ಏತೇನ ಹಿ ತೇ, ತಾತ ಕುಮ್ಮ, ಸುತ್ತಕೇನ ಪಿತರೋ ಚ ಪಿತಾಮಹಾ ಚ ಅನಯಂ ಆಪನ್ನಾ ಬ್ಯಸನಂ ಆಪನ್ನಾ. ಗಚ್ಛ ದಾನಿ ತ್ವಂ, ತಾತ ಕುಮ್ಮ, ನ ದಾನಿ ತ್ವಂ ಅಮ್ಹಾಕ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಲುದ್ದೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾರಸ್ಸೇತಂ ಪಾಪಿಮತೋ ಅಧಿವಚನಂ. ಪಪತಾತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಸುತ್ತಕನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನನ್ದಿರಾಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಯೋ ಹಿ ಕೋಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಅಸ್ಸಾದೇತಿ ನಿಕಾಮೇತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಗಿದ್ಧೋ ಪಪತಾಯ [ಭಿಕ್ಖು ಪಪತಾಯ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಭಿಕ್ಖು ವಿದ್ಧೋ ಪಪತಾಯ (?)] ಅನಯಂ ಆಪನ್ನೋ ಬ್ಯಸನಂ ಆಪನ್ನೋ ಯಥಾಕಾಮಕರಣೀಯೋ ಪಾಪಿಮತೋ. ಏವಂ ದಾರುಣೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ದೀಘಲೋಮಿಕಸುತ್ತಂ

೧೬೦. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ‘‘ದಾರುಣೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಅಧಿಗಮಾಯ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೀಘಲೋಮಿಕಾ ಏಳಕಾ ಕಣ್ಟಕಗಹನಂ ಪವಿಸೇಯ್ಯ. ಸಾ ತತ್ರ ತತ್ರ ಸಜ್ಜೇಯ್ಯ, ತತ್ರ ತತ್ರ ಗಯ್ಹೇಯ್ಯ [ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ (ಸೀ.), ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)], ತತ್ರ ತತ್ರ ಬಜ್ಝೇಯ್ಯ, ತತ್ರ ತತ್ರ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಭಿಕ್ಖು ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಚಿತ್ತೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ. ಸೋ ತತ್ರ ತತ್ರ ಸಜ್ಜತಿ, ತತ್ರ ತತ್ರ ಗಯ್ಹತಿ, ತತ್ರ ತತ್ರ ಬಜ್ಝತಿ, ತತ್ರ ತತ್ರ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಏವಂ ದಾರುಣೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’’ನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಮೀಳ್ಹಕಸುತ್ತಂ

೧೬೧. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ‘‘ದಾರುಣೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಅಧಿಗಮಾಯ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೀಳ್ಹಕಾ ಗೂಥಾದೀ ಗೂಥಪೂರಾ ಪುಣ್ಣಾ ಗೂಥಸ್ಸ. ಪುರತೋ ಚಸ್ಸ ಮಹಾಗೂಥಪುಞ್ಜೋ. ಸಾ ತೇನ ಅಞ್ಞಾ ಮೀಳ್ಹಕಾ ಅತಿಮಞ್ಞೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಮ್ಹಿ ಗೂಥಾದೀ ಗೂಥಪೂರಾ ಪುಣ್ಣಾ ಗೂಥಸ್ಸ, ಪುರತೋ ಚ ಮ್ಯಾಯಂ ಮಹಾಗೂಥಪುಞ್ಜೋ’ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಭಿಕ್ಖು ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಚಿತ್ತೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಭುತ್ತಾವೀ ಚ ಹೋತಿ ಯಾವದತ್ಥೋ, ನಿಮನ್ತಿತೋ ಚ ಸ್ವಾತನಾಯ, ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಚಸ್ಸ ಪೂರೋ. ಸೋ ಆರಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಗಣಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ವಿಕತ್ಥತಿ – ‘ಭುತ್ತಾವೀ ಚಮ್ಹಿ ಯಾವದತ್ಥೋ, ನಿಮನ್ತಿತೋ ಚಮ್ಹಿ ಸ್ವಾತನಾಯ, ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಚ ಮ್ಯಾಯಂ ಪೂರೋ, ಲಾಭೀ ಚಮ್ಹಿ ಚೀವರ-ಪಿಣ್ಡಪಾತ-ಸೇನಾಸನ-ಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯ-ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಪುಞ್ಞಾ ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖಾ ನ ಲಾಭಿನೋ ಚೀವರ-ಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನ-ಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯ-ಭೇಸಜ್ಜ-ಪರಿಕ್ಖಾರಾನ’ನ್ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಚಿತ್ತೋ ಅಞ್ಞೇ ಪೇಸಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅತಿಮಞ್ಞತಿ. ತಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಸ್ಸ ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ. ಏವಂ ದಾರುಣೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಏವಞ್ಹಿ ವೋ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಅಸನಿಸುತ್ತಂ

೧೬೨. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ‘‘ದಾರುಣೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಅಧಿಗಮಾಯ. [ಉಪರಿ ತತಿಯವಗ್ಗೇ ತತಿಯಚತುತ್ಥಸುತ್ತೇಸು ‘‘ಮಾ ಚ ಖೋ ತ್ವಂ ತಾತ ಸೇಖಂ… ಅನುಪಾಪುಣಾತೂ’’ತಿ ಆಗತಂ. ತೇನ ನಯೇನ ಇಧಾಪಿ ಅತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಕಿಂ ಸದ್ದೇನ ಪಟಿಕ್ಖೇಪತ್ಥೋಪಿ ಸಕ್ಕಾ ಞಾತುಂ, ಯಥಾ ‘‘ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಕಮುದ್ದಿಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಕಂ… ಆಗಚ್ಛತೂತಿ ಏತ್ಥ ಕಮಪಿ… ಮಾ ಆಗಚ್ಛತೂತಿ ಚ, ಕಂ ಸೇಖಂ… ಅನುಪಾಪುಣಾತೂತಿ ಏತ್ಥ ಕಮಪಿ ಸೇಖಂ… ಮಾ ಪಾಪುಣಾತೂತಿ ಚ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಟ್ಠಕಥಾಟೀಕಾಸು ಚ ಅಯಮೇವತ್ಥೋ ಞಾಪಿತೋ] ಕಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸನಿವಿಚಕ್ಕಂ ಆಗಚ್ಛತು [ಉಪರಿ ತತಿಯವಗ್ಗೇ ತರಿಯಚತುತ್ಥಸುತ್ತೇಸು ‘‘ಮಾ ಚ ಖೋ ತ್ವಂ ತಾತ ಸೇಖಂ… ಅನುಪಾಪುಣಾತೂ’’ತಿ ಆಗತಂ. ತೇನ ನಯೇನ ಇಧಾಪಿ ಅತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಕಿಂ ಸದ್ದೇನ ಪಟಿಕ್ಖೇಪತ್ಥೋಪಿ ಸಕ್ಕಾ ಞಾತುಂ, ಯಥಾ ‘‘ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಕಮುದ್ದಿಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಕಂ… ಆಗಚ್ಛತೂತಿ ಏತ್ಥ ಕಮಪಿ… ಮಾ ಆಗಚ್ಛತೂತಿಚ, ತಂ ಸೇಖಂ… ಅನುಪಾಪುಣಾತೂತಿ ಏತ್ಥ ಕಮಪಿ ಸೇಖಂ… ಮಾ ಪಾಪುಣಾತೂತಿ ಚ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಟ್ಠಕಥಾಟೀಕಾಸು ಚ ಅಯಮೇವತ್ಥೋ ಞಾಪಿತೋ], ಸೇಖಂ [ಅಸನಿವಿಚಕ್ಕಂ, ತಂ ಸೇಖಂ (ಪೀ. ಕ.), ಅಸನಿವಿಚಕ್ಕಂ, ಸೇಖಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಅಸನಿವಿಚಕ್ಕಂ ಆಗಚ್ಛತು, ಕಂ ಸೇಖಂ (?)] ಅಪ್ಪತ್ತಮಾನಸಂ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ ಅನುಪಾಪುಣಾತು’’ [ಅನುಪಾಪುಣಾತಿ (ಪೀ. ಕ.)].

‘‘ಅಸನಿವಿಚಕ್ಕನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಏವಂ ದಾರುಣೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ದಿದ್ಧಸುತ್ತಂ

೧೬೩. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ‘‘ದಾರುಣೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಅಧಿಗಮಾಯ. ಕಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಿದ್ಧಗತೇನ ವಿಸಲ್ಲೇನ ಸಲ್ಲೇನ [ದಿಟ್ಠಿಗತೇನ ವಿಸಲ್ಲೇನ (ಕ. ಸೀ.), ದಿಟ್ಠಿಗತೇನ ಸಲ್ಲೇನ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ದಿಟ್ಠಿಗತೇನ ವಿಸಲ್ಲೇನ ಸಲ್ಲೇನ (ಕ.), ದಿಟ್ಠಗತೇನ ವಿಸಲ್ಲೇನ ಸಲ್ಲೇನ (ಪೀ.)] ವಿಜ್ಝತು, ಸೇಖಂ [ವಿಜ್ಝತು, ತಂ ಸೇಖಂ (ಸೀ.), ವಿಜ್ಝತಿ, ತಂ ಸೇಖಂ (ಪೀ. ಕ.)] ಅಪ್ಪತ್ತಮಾನಸಂ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ ಅನುಪಾಪುಣಾತು’’ [ಅನುಪಾಪುಣಾತಿ (ಪೀ. ಕ.)].

‘‘ಸಲ್ಲನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಏವಂ ದಾರುಣೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಸಿಙ್ಗಾಲಸುತ್ತಂ

೧೬೪. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ‘‘ದಾರುಣೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಅಧಿಗಮಾಯ. ಅಸ್ಸುತ್ಥ ನೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಜರಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸ [ಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸ (ಕ.), ಜರಸಿಗಾಲಸ್ಸ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ವಸ್ಸಮಾನಸ್ಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಏಸೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜರಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಉಕ್ಕಣ್ಡಕೇನ [ಉಕ್ಕಣ್ಡಕೇನ (ಸೀ.), ಉಕ್ಕಣ್ಣಕೇನ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ನಾಮ ರೋಗಜಾತೇನ ಫುಟ್ಠೋ ನೇವ ಬಿಲಗತೋ ರಮತಿ, ನ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತೋ ರಮತಿ, ನ ಅಜ್ಝೋಕಾಸಗತೋ ರಮತಿ; ಯೇನ ಯೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ತಿಟ್ಠತಿ, ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ನಿಸೀದತಿ, ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ನಿಪಜ್ಜತಿ; ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಭಿಕ್ಖು ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಚಿತ್ತೋ ನೇವ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ರಮತಿ, ನ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತೋ ರಮತಿ, ನ ಅಜ್ಝೋಕಾಸಗತೋ ರಮತಿ; ಯೇನ ಯೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ತಿಟ್ಠತಿ, ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ನಿಸೀದತಿ, ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ನಿಪಜ್ಜತಿ; ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಏವಂ ದಾರುಣೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ವೇರಮ್ಭಸುತ್ತಂ

೧೬೫. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ‘‘ದಾರುಣೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಅಧಿಗಮಾಯ. ಉಪರಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಕಾಸೇ ವೇರಮ್ಭಾ [ವೇರಮ್ಬಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ನಾಮ ವಾತಾ ವಾಯನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಯೋ ಪಕ್ಖೀ ಗಚ್ಛತಿ ತಮೇನಂ ವೇರಮ್ಭಾ ವಾತಾ ಖಿಪನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ವೇರಮ್ಭವಾತಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞೇನೇವ ಪಾದಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇನ ಪಕ್ಖಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇನ ಸೀಸಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಞ್ಞೇನ ಕಾಯೋ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಭಿಕ್ಖು ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಚಿತ್ತೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ ಅರಕ್ಖಿತೇನೇವ ಕಾಯೇನ ಅರಕ್ಖಿತಾಯ ವಾಚಾಯ ಅರಕ್ಖಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ, ಅನುಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ, ಅಸಂವುತೇಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಪಸ್ಸತಿ ಮಾತುಗಾಮಂ ದುನ್ನಿವತ್ಥಂ ವಾ ದುಪ್ಪಾರುತಂ ವಾ. ತಸ್ಸ ಮಾತುಗಾಮಂ ದಿಸ್ವಾ ದುನ್ನಿವತ್ಥಂ ವಾ ದುಪ್ಪಾರುತಂ ವಾ ರಾಗೋ ಚಿತ್ತಂ ಅನುದ್ಧಂಸೇತಿ. ಸೋ ರಾಗಾನುದ್ಧಂಸಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ. ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞೇ ಚೀವರಂ ಹರನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇ ಪತ್ತಂ ಹರನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇ ನಿಸೀದನಂ ಹರನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇ ಸೂಚಿಘರಂ ಹರನ್ತಿ, ವೇರಮ್ಭವಾತಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸೇವ ಸಕುಣಸ್ಸ. ಏವಂ ದಾರುಣೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಸಗಾಥಕಸುತ್ತಂ

೧೬೬. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ‘‘ದಾರುಣೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಅಧಿಗಮಾಯ. ಇಧಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಅಭಿಭೂತಂ ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಚಿತ್ತಂ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಂ. ಇಧ ಪನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಅಭಿಭೂತಂ ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಚಿತ್ತಂ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಂ. ಇಧ ಪನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ತದುಭಯೇನ ಅಭಿಭೂತಂ ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಚಿತ್ತಂ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಂ. ಏವಂ ದಾರುಣೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ…ಪೇ… ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸುಗತೋ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –

‘‘ಯಸ್ಸ ಸಕ್ಕರಿಯಮಾನಸ್ಸ, ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಚೂಭಯಂ;

ಸಮಾಧಿ ನ ವಿಕಮ್ಪತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣವಿಹಾರಿನೋ [ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರಿನೋ (ಪೀ. ಕ.) ಅಪ್ಪಮಾಣೋತಿ ಹೇತ್ಥ ಫಲಸಮಾಧಿ, ನ ಸತಿ].

‘‘ತಂ ಝಾಯಿನಂ ಸಾತತಿಕಂ, ಸುಖುಮಂ ದಿಟ್ಠಿವಿಪಸ್ಸಕಂ;

ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಾರಾಮಂ, ಆಹು ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಇತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ;

ಪಠಮೋ ವಗ್ಗೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ದಾರುಣೋ ಬಳಿಸಂ ಕುಮ್ಮಂ, ದೀಘಲೋಮಿ ಚ ಮೀಳ್ಹಕಂ;

ಅಸನಿ ದಿದ್ಧಂ ಸಿಙ್ಗಾಲಂ, ವೇರಮ್ಭೇನ ಸಗಾಥಕನ್ತಿ.