೧. ದಹರಸುತ್ತಂ

೧೧೨. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭವಮ್ಪಿ ನೋ ಗೋತಮೋ ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿ ಪಟಿಜಾನಾತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಞ್ಹಿ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ ‘ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’ತಿ, ಮಮೇವ [ಮಮಂ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ತಂ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ.

‘‘ಯೇಪಿ ತೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಙ್ಘಿನೋ ಗಣಿನೋ ಗಣಾಚರಿಯಾ ಞಾತಾ ಯಸಸ್ಸಿನೋ ತಿತ್ಥಕರಾ ಸಾಧುಸಮ್ಮತಾ ಬಹುಜನಸ್ಸ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಪೂರಣೋ ಕಸ್ಸಪೋ, ಮಕ್ಖಲಿ ಗೋಸಾಲೋ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ, ಸಞ್ಚಯೋ ಬೇಲಟ್ಠಪುತ್ತೋ, ಪಕುಧೋ ಕಚ್ಚಾಯನೋ, ಅಜಿತೋ ಕೇಸಕಮ್ಬಲೋ; ತೇಪಿ ಮಯಾ ‘ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿ ಪಟಿಜಾನಾಥಾ’ತಿ ಪುಟ್ಠಾ ಸಮಾನಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿ ನ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ. ಕಿಂ ಪನ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ದಹರೋ ಚೇವ ಜಾತಿಯಾ ನವೋ ಚ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ?

‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಖೋ ಮೇ, ಮಹಾರಾಜ, ದಹರಾತಿ ನ ಉಞ್ಞಾತಬ್ಬಾ, ದಹರಾತಿ ನ ಪರಿಭೋತಬ್ಬಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಖತ್ತಿಯೋ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ದಹರೋತಿ ನ ಉಞ್ಞಾತಬ್ಬೋ, ದಹರೋತಿ ನ ಪರಿಭೋತಬ್ಬೋ. ಉರಗೋ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ದಹರೋತಿ ನ ಉಞ್ಞಾತಬ್ಬೋ, ದಹರೋತಿ ನ ಪರಿಭೋತಬ್ಬೋ. ಅಗ್ಗಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ದಹರೋತಿ ನ ಉಞ್ಞಾತಬ್ಬೋ, ದಹರೋತಿ ನ ಪರಿಭೋತಬ್ಬೋ. ಭಿಕ್ಖು, ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ದಹರೋತಿ ನ ಉಞ್ಞಾತಬ್ಬೋ, ದಹರೋತಿ ನ ಪರಿಭೋತಬ್ಬೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಚತ್ತಾರೋ ದಹರಾತಿ ನ ಉಞ್ಞಾತಬ್ಬಾ, ದಹರಾತಿ ನ ಪರಿಭೋತಬ್ಬಾ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸುಗತೋ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –

‘‘ಖತ್ತಿಯಂ ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಅಭಿಜಾತಂ ಯಸಸ್ಸಿನಂ;

ದಹರೋತಿ ನಾವಜಾನೇಯ್ಯ, ನ ನಂ ಪರಿಭವೇ ನರೋ.

‘‘ಠಾನಞ್ಹಿ ಸೋ ಮನುಜಿನ್ದೋ, ರಜ್ಜಂ ಲದ್ಧಾನ ಖತ್ತಿಯೋ;

ಸೋ ಕುದ್ಧೋ ರಾಜದಣ್ಡೇನ, ತಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಕಮತೇ ಭುಸಂ;

ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪರಿವಜ್ಜೇಯ್ಯ, ರಕ್ಖಂ ಜೀವಿತಮತ್ತನೋ.

‘‘ಗಾಮೇ ವಾ ಯದಿ ವಾ ರಞ್ಞೇ, ಯತ್ಥ ಪಸ್ಸೇ ಭುಜಙ್ಗಮಂ;

ದಹರೋತಿ ನಾವಜಾನೇಯ್ಯ, ನ ನಂ ಪರಿಭವೇ ನರೋ.

‘‘ಉಚ್ಚಾವಚೇಹಿ ವಣ್ಣೇಹಿ, ಉರಗೋ ಚರತಿ ತೇಜಸೀ [ತೇಜಸಾ (ಸೀ. ಕ.), ತೇಜಸಿ (ಪೀ. ಕ.)];

ಸೋ ಆಸಜ್ಜ ಡಂಸೇ ಬಾಲಂ, ನರಂ ನಾರಿಞ್ಚ ಏಕದಾ;

ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪರಿವಜ್ಜೇಯ್ಯ, ರಕ್ಖಂ ಜೀವಿತಮತ್ತನೋ.

‘‘ಪಹೂತಭಕ್ಖಂ ಜಾಲಿನಂ, ಪಾವಕಂ ಕಣ್ಹವತ್ತನಿಂ;

ದಹರೋತಿ ನಾವಜಾನೇಯ್ಯ, ನ ನಂ ಪರಿಭವೇ ನರೋ.

‘‘ಲದ್ಧಾ ಹಿ ಸೋ ಉಪಾದಾನಂ, ಮಹಾ ಹುತ್ವಾನ ಪಾವಕೋ;

ಸೋ ಆಸಜ್ಜ ಡಹೇ [ದಹೇ] ಬಾಲಂ, ನರಂ ನಾರಿಞ್ಚ ಏಕದಾ;

ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪರಿವಜ್ಜೇಯ್ಯ, ರಕ್ಖಂ ಜೀವಿತಮತ್ತನೋ.

‘‘ವನಂ ಯದಗ್ಗಿ ಡಹತಿ [ದಹತಿ (ಕ.)], ಪಾವಕೋ ಕಣ್ಹವತ್ತನೀ;

ಜಾಯನ್ತಿ ತತ್ಥ ಪಾರೋಹಾ, ಅಹೋರತ್ತಾನಮಚ್ಚಯೇ.

‘‘ಯಞ್ಚ ಖೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಭಿಕ್ಖು ಡಹತಿ ತೇಜಸಾ;

ನ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತಾ ಪಸವೋ, ದಾಯಾದಾ ವಿನ್ದರೇ ಧನಂ;

ಅನಪಚ್ಚಾ ಅದಾಯಾದಾ, ತಾಲಾವತ್ಥೂ ಭವನ್ತಿ ತೇ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಪಣ್ಡಿತೋ ಪೋಸೋ, ಸಮ್ಪಸ್ಸಂ ಅತ್ಥಮತ್ತನೋ;

ಭುಜಙ್ಗಮಂ ಪಾವಕಞ್ಚ, ಖತ್ತಿಯಞ್ಚ ಯಸಸ್ಸಿನಂ;

ಭಿಕ್ಖುಞ್ಚ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಸಮ್ಮದೇವ ಸಮಾಚರೇ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ [ನಿಕುಜ್ಜಿತಂ (?)] ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ‘ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀ’ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.