೩. ನಾನಾತಿತ್ಥಿಯವಗ್ಗೋ

೧. ಸಿವಸುತ್ತಂ

೧೦೨. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಸಿವೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣೋ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ಜೇತವನಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ಸಿವೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥ, ಸಬ್ಭಿ ಕುಬ್ಬೇಥ ಸನ್ಥವಂ;

ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಸೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ನ ಪಾಪಿಯೋ.

‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥ, ಸಬ್ಭಿ ಕುಬ್ಬೇಥ ಸನ್ಥವಂ;

ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಪಞ್ಞಾ ಲಬ್ಭತಿ ನಾಞ್ಞತೋ.

‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥ, ಸಬ್ಭಿ ಕುಬ್ಬೇಥ ಸನ್ಥವಂ;

ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಸೋಕಮಜ್ಝೇ ನ ಸೋಚತಿ.

‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥ, ಸಬ್ಭಿ ಕುಬ್ಬೇಥ ಸನ್ಥವಂ;

ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಞಾತಿಮಜ್ಝೇ ವಿರೋಚತಿ.

‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥ, ಸಬ್ಭಿ ಕುಬ್ಬೇಥ ಸನ್ಥವಂ;

ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಸತ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸುಗ್ಗತಿಂ.

‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥ, ಸಬ್ಭಿ ಕುಬ್ಬೇಥ ಸನ್ಥವಂ;

ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಸತ್ತಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಸಾತತ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಿವಂ ದೇವಪುತ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಪಚ್ಚಭಾಸಿ –

‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥ, ಸಬ್ಭಿ ಕುಬ್ಬೇಥ ಸನ್ಥವಂ;

ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಾ ಪಮುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

೨. ಖೇಮಸುತ್ತಂ

೧೦೩. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ಖೇಮೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಚರನ್ತಿ ಬಾಲಾ ದುಮ್ಮೇಧಾ, ಅಮಿತ್ತೇನೇವ ಅತ್ತನಾ;

ಕರೋನ್ತಾ ಪಾಪಕಂ ಕಮ್ಮಂ, ಯಂ ಹೋತಿ ಕಟುಕಪ್ಫಲಂ.

‘‘ನ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಸಾಧು, ಯಂ ಕತ್ವಾ ಅನುತಪ್ಪತಿ;

ಯಸ್ಸ ಅಸ್ಸುಮುಖೋ ರೋದಂ, ವಿಪಾಕಂ ಪಟಿಸೇವತಿ.

‘‘ತಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಸಾಧು, ಯಂ ಕತ್ವಾ ನಾನುತಪ್ಪತಿ;

ಯಸ್ಸ ಪತೀತೋ ಸುಮನೋ, ವಿಪಾಕಂ ಪಟಿಸೇವತಿ.

‘‘ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ [ಪಟಿಗಚ್ಚೇವ (ಸೀ.)] ತಂ ಕಯಿರಾ, ಯಂ ಜಞ್ಞಾ ಹಿತಮತ್ತನೋ;

ನ ಸಾಕಟಿಕಚಿನ್ತಾಯ, ಮನ್ತಾ ಧೀರೋ ಪರಕ್ಕಮೇ.

‘‘ಯಥಾ ಸಾಕಟಿಕೋ ಮಟ್ಠಂ [ಪನ್ಥಂ (ಸೀ.), ಪಸತ್ಥಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಸಮಂ ಹಿತ್ವಾ ಮಹಾಪಥಂ;

ವಿಸಮಂ ಮಗ್ಗಮಾರುಯ್ಹ, ಅಕ್ಖಚ್ಛಿನ್ನೋವ ಝಾಯತಿ.

‘‘ಏವಂ ಧಮ್ಮಾ ಅಪಕ್ಕಮ್ಮ, ಅಧಮ್ಮಮನುವತ್ತಿಯ;

ಮನ್ದೋ ಮಚ್ಚುಮುಖಂ ಪತ್ತೋ, ಅಕ್ಖಚ್ಛಿನ್ನೋವ ಝಾಯತೀ’’ತಿ.

೩. ಸೇರೀಸುತ್ತಂ

೧೦೪. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ಸೇರೀ ದೇವಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಅನ್ನಮೇವಾಭಿನನ್ದನ್ತಿ, ಉಭಯೇ ದೇವಮಾನುಸಾ;

ಅಥ ಕೋ ನಾಮ ಸೋ ಯಕ್ಖೋ, ಯಂ ಅನ್ನಂ ನಾಭಿನನ್ದತೀ’’ತಿ.

‘‘ಯೇ ನಂ ದದನ್ತಿ ಸದ್ಧಾಯ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ;

ತಮೇವ ಅನ್ನಂ ಭಜತಿ, ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಪರಮ್ಹಿ ಚ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ವಿನೇಯ್ಯ ಮಚ್ಛೇರಂ, ದಜ್ಜಾ ದಾನಂ ಮಲಾಭಿಭೂ;

ಪುಞ್ಞಾನಿ ಪರಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಾಣಿನ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ! ಯಾವಸುಭಾಸಿತಮಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ –

‘‘ಯೇ ನಂ ದದನ್ತಿ ಸದ್ಧಾಯ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ;

ತಮೇವ ಅನ್ನಂ ಭಜತಿ, ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಪರಮ್ಹಿ ಚ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ವಿನೇಯ್ಯ ಮಚ್ಛೇರಂ, ದಜ್ಜಾ ದಾನಂ ಮಲಾಭಿಭೂ;

ಪುಞ್ಞಾನಿ ಪರಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಾಣಿನ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಿರೀ [ಸೇರೀ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ನಾಮ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿಂ ದಾಯಕೋ ದಾನಪತಿ ದಾನಸ್ಸ ವಣ್ಣವಾದೀ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಚತೂಸು ದ್ವಾರೇಸು ದಾನಂ ದೀಯಿತ್ಥ ಸಮಣ-ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಕಪಣದ್ಧಿಕ-ವನಿಬ್ಬಕಯಾಚಕಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥಾಗಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚ [ಇತ್ಥಾಗಾರಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚುಂ (ಕ.)] – ‘ದೇವಸ್ಸ ಖೋ [ದೇವಸ್ಸೇವ ಖೋ (ಕ. ಸೀ.)] ದಾನಂ ದೀಯತಿ; ಅಮ್ಹಾಕಂ ದಾನಂ ನ ದೀಯತಿ. ಸಾಧು ಮಯಮ್ಪಿ ದೇವಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದಾನಾನಿ ದದೇಯ್ಯಾಮ, ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಸ್ಮಿ ದಾಯಕೋ ದಾನಪತಿ ದಾನಸ್ಸ ವಣ್ಣವಾದೀ. ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮಾತಿ ವದನ್ತೇ ಕಿನ್ತಿ ವದೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ? ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಠಮಂ ದ್ವಾರಂ ಇತ್ಥಾಗಾರಸ್ಸ ಅದಾಸಿಂ. ತತ್ಥ ಇತ್ಥಾಗಾರಸ್ಸ ದಾನಂ ದೀಯಿತ್ಥ; ಮಮ ದಾನಂ ಪಟಿಕ್ಕಮಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಖತ್ತಿಯಾ ಅನುಯನ್ತಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ದೇವಸ್ಸ ಖೋ ದಾನಂ ದೀಯತಿ; ಇತ್ಥಾಗಾರಸ್ಸ ದಾನಂ ದೀಯತಿ; ಅಮ್ಹಾಕಂ ದಾನಂ ನ ದೀಯತಿ. ಸಾಧು ಮಯಮ್ಪಿ ದೇವಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದಾನಾನಿ ದದೇಯ್ಯಾಮ, ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಸ್ಮಿ ದಾಯಕೋ ದಾನಪತಿ ದಾನಸ್ಸ ವಣ್ಣವಾದೀ. ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮಾತಿ ವದನ್ತೇ ಕಿನ್ತಿ ವದೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ? ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ದುತಿಯಂ ದ್ವಾರಂ ಖತ್ತಿಯಾನಂ ಅನುಯನ್ತಾನಂ ಅದಾಸಿಂ. ತತ್ಥ ಖತ್ತಿಯಾನಂ ಅನುಯನ್ತಾನಂ ದಾನಂ ದೀಯಿತ್ಥ, ಮಮ ದಾನಂ ಪಟಿಕ್ಕಮಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಬಲಕಾಯೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚ – ‘ದೇವಸ್ಸ ಖೋ ದಾನಂ ದೀಯತಿ; ಇತ್ಥಾಗಾರಸ್ಸ ದಾನಂ ದೀಯತಿ; ಖತ್ತಿಯಾನಂ ಅನುಯನ್ತಾನಂ ದಾನಂ ದೀಯತಿ; ಅಮ್ಹಾಕಂ ದಾನಂ ನ ದೀಯತಿ. ಸಾಧು ಮಯಮ್ಪಿ ದೇವಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದಾನಾನಿ ದದೇಯ್ಯಾಮ, ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಸ್ಮಿ ದಾಯಕೋ ದಾನಪತಿ ದಾನಸ್ಸ ವಣ್ಣವಾದೀ. ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮಾತಿ ವದನ್ತೇ ಕಿನ್ತಿ ವದೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ? ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ ಭನ್ತೇ, ತತಿಯಂ ದ್ವಾರಂ ಬಲಕಾಯಸ್ಸ ಅದಾಸಿಂ. ತತ್ಥ ಬಲಕಾಯಸ್ಸ ದಾನಂ ದೀಯಿತ್ಥ, ಮಮ ದಾನಂ ಪಟಿಕ್ಕಮಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ದೇವಸ್ಸ ಖೋ ದಾನಂ ದೀಯತಿ; ಇತ್ಥಾಗಾರಸ್ಸ ದಾನಂ ದೀಯತಿ; ಖತ್ತಿಯಾನಂ ಅನುಯನ್ತಾನಂ ದಾನಂ ದೀಯತಿ; ಬಲಕಾಯಸ್ಸ ದಾನಂ ದೀಯತಿ; ಅಮ್ಹಾಕಂ ದಾನಂ ನ ದೀಯತಿ. ಸಾಧು ಮಯಮ್ಪಿ ದೇವಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದಾನಾನಿ ದದೇಯ್ಯಾಮ, ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಸ್ಮಿ ದಾಯಕೋ ದಾನಪತಿ ದಾನಸ್ಸ ವಣ್ಣವಾದೀ. ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮಾತಿ ವದನ್ತೇ ಕಿನ್ತಿ ವದೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ? ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಚತುತ್ಥಂ ದ್ವಾರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾನಂ ಅದಾಸಿಂ. ತತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾನಂ ದಾನಂ ದೀಯಿತ್ಥ, ಮಮ ದಾನಂ ಪಟಿಕ್ಕಮಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ನ ಖೋ ದಾನಿ ದೇವಸ್ಸ ಕೋಚಿ ದಾನಂ ದೀಯತೀ’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತೇ ಪುರಿಸೇ ಏತದವೋಚಂ – ‘ತೇನ ಹಿ, ಭಣೇ, ಯೋ ಬಾಹಿರೇಸು ಜನಪದೇಸು ಆಯೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ ತತೋ ಉಪಡ್ಢಂ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಪವೇಸೇಥ, ಉಪಡ್ಢಂ ತತ್ಥೇವ ದಾನಂ ದೇಥ ಸಮಣ-ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಕಪಣದ್ಧಿಕ-ವನಿಬ್ಬಕ-ಯಾಚಕಾನ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಕತಾನಂ ಪುಞ್ಞಾನಂ ಏವಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಕತಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪರಿಯನ್ತಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛಾಮಿ – ಏತ್ತಕಂ ಪುಞ್ಞನ್ತಿ ವಾ ಏತ್ತಕೋ ಪುಞ್ಞವಿಪಾಕೋತಿ ವಾ ಏತ್ತಕಂ ಸಗ್ಗೇ ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ವಾತಿ. ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ! ಯಾವಸುಭಾಸಿತಮಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ –

‘‘ಯೇ ನಂ ದದನ್ತಿ ಸದ್ಧಾಯ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ;

ತಮೇವ ಅನ್ನಂ ಭಜತಿ, ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಪರಮ್ಹಿ ಚ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ವಿನೇಯ್ಯ ಮಚ್ಛೇರಂ, ದಜ್ಜಾ ದಾನಂ ಮಲಾಭಿಭೂ;

ಪುಞ್ಞಾನಿ ಪರಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಾಣಿನ’’ನ್ತಿ.

೪. ಘಟೀಕಾರಸುತ್ತಂ

೧೦೫. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ಘಟೀಕಾರೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಅವಿಹಂ ಉಪಪನ್ನಾಸೇ, ವಿಮುತ್ತಾ ಸತ್ತ ಭಿಕ್ಖವೋ;

ರಾಗದೋಸಪರಿಕ್ಖೀಣಾ, ತಿಣ್ಣಾ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕೇ ಚ ತೇ ಅತರುಂ ಪಙ್ಕಂ, ಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಂ ಸುದುತ್ತರಂ;

ಕೇ ಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ದಿಬ್ಬಯೋಗಂ ಉಪಚ್ಚಗು’’ನ್ತಿ.

‘‘ಉಪಕೋ ಪಲಗಣ್ಡೋ [ಫಲಗಣ್ಡೋ (ಕ.)] ಚ, ಪುಕ್ಕುಸಾತಿ ಚ ತೇ ತಯೋ;

ಭದ್ದಿಯೋ ಖಣ್ಡದೇವೋ ಚ, ಬಾಹುರಗ್ಗಿ ಚ ಸಙ್ಗಿಯೋ [ಬಾಹುದನ್ತೀ ಚ ಪಿಙ್ಗಿಯೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)];

ತೇ ಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ದಿಬ್ಬಯೋಗಂ ಉಪಚ್ಚಗು’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕುಸಲೀ ಭಾಸಸೀ ತೇಸಂ, ಮಾರಪಾಸಪ್ಪಹಾಯಿನಂ;

ಕಸ್ಸ ತೇ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಅಚ್ಛಿದುಂ ಭವಬನ್ಧನ’’ನ್ತಿ.

‘‘ನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಭಗವತಾ, ನಾಞ್ಞತ್ರ ತವ ಸಾಸನಾ;

ಯಸ್ಸ ತೇ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಅಚ್ಛಿದುಂ ಭವಬನ್ಧನಂ.

‘‘ಯತ್ಥ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ, ಅಸೇಸಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ;

ತಂ ತೇ ಧಮ್ಮಂ ಇಧಞ್ಞಾಯ, ಅಚ್ಛಿದುಂ ಭವಬನ್ಧನ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಗಮ್ಭೀರಂ ಭಾಸಸೀ ವಾಚಂ, ದುಬ್ಬಿಜಾನಂ ಸುದುಬ್ಬುಧಂ;

ಕಸ್ಸ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ವಾಚಂ ಭಾಸಸಿ ಈದಿಸ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕುಮ್ಭಕಾರೋ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ವೇಕಳಿಙ್ಗೇ ಘಟೀಕರೋ;

ಮಾತಾಪೇತ್ತಿಭರೋ ಆಸಿಂ, ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಉಪಾಸಕೋ.

‘‘ವಿರತೋ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ನಿರಾಮಿಸೋ;

ಅಹುವಾ ತೇ ಸಗಾಮೇಯ್ಯೋ, ಅಹುವಾ ತೇ ಪುರೇ ಸಖಾ.

‘‘ಸೋಹಮೇತೇ ಪಜಾನಾಮಿ, ವಿಮುತ್ತೇ ಸತ್ತ ಭಿಕ್ಖವೋ;

ರಾಗದೋಸಪರಿಕ್ಖೀಣೇ, ತಿಣ್ಣೇ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಏವಮೇತಂ ತದಾ ಆಸಿ, ಯಥಾ ಭಾಸಸಿ ಭಗ್ಗವ;

ಕುಮ್ಭಕಾರೋ ಪುರೇ ಆಸಿ, ವೇಕಳಿಙ್ಗೇ ಘಟೀಕರೋ.

‘‘ಮಾತಾಪೇತ್ತಿಭರೋ ಆಸಿ, ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಉಪಾಸಕೋ;

ವಿರತೋ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ನಿರಾಮಿಸೋ;

ಅಹುವಾ ಮೇ ಸಗಾಮೇಯ್ಯೋ, ಅಹುವಾ ಮೇ ಪುರೇ ಸಖಾ’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇತಂ ಪುರಾಣಾನಂ, ಸಹಾಯಾನಂ ಅಹು ಸಙ್ಗಮೋ;

ಉಭಿನ್ನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾನಂ, ಸರೀರನ್ತಿಮಧಾರಿನ’’ನ್ತಿ.

೫. ಜನ್ತುಸುತ್ತಂ

೧೦೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ಕೋಸಲೇಸು ವಿಹರನ್ತಿ ಹಿಮವನ್ತಪಸ್ಸೇ ಅರಞ್ಞಕುಟಿಕಾಯ ಉದ್ಧತಾ ಉನ್ನಳಾ ಚಪಲಾ ಮುಖರಾ ವಿಕಿಣ್ಣವಾಚಾ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿನೋ ಅಸಮ್ಪಜಾನಾ ಅಸಮಾಹಿತಾ ವಿಬ್ಭನ್ತಚಿತ್ತಾ ಪಾಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾ.

ಅಥ ಖೋ ಜನ್ತು ದೇವಪುತ್ತೋ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಪನ್ನರಸೇ ಯೇನ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಾಥಾಹಿ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಸುಖಜೀವಿನೋ ಪುರೇ ಆಸುಂ, ಭಿಕ್ಖೂ ಗೋತಮಸಾವಕಾ;

ಅನಿಚ್ಛಾ ಪಿಣ್ಡಮೇಸನಾ [ಪಿಣ್ಡಮೇಸಾನಾ (?)], ಅನಿಚ್ಛಾ ಸಯನಾಸನಂ;

ಲೋಕೇ ಅನಿಚ್ಚತಂ ಞತ್ವಾ, ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಅಕಂಸು ತೇ.

‘‘ದುಪ್ಪೋಸಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ, ಗಾಮೇ ಗಾಮಣಿಕಾ ವಿಯ;

ಭುತ್ವಾ ಭುತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಪರಾಗಾರೇಸು ಮುಚ್ಛಿತಾ.

‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಕತ್ವಾ, ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ವದಾಮಹಂ [ವನ್ದಾಮಹಂ (ಕ.)];

ಅಪವಿದ್ಧಾ ಅನಾಥಾ ತೇ, ಯಥಾ ಪೇತಾ ತಥೇವ ತೇ [ತಥೇವ ಚ (ಸೀ.)].

‘‘ಯೇ ಖೋ ಪಮತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ತೇ ಮೇ ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತಂ;

ಯೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ನಮೋ ತೇಸಂ ಕರೋಮಹ’’ನ್ತಿ.

೬. ರೋಹಿತಸ್ಸಸುತ್ತಂ

೧೦೭. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ರೋಹಿತಸ್ಸೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯತ್ಥ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ನ ಜಾಯತಿ ನ ಜೀಯತಿ ನ ಮೀಯತಿ [ನ ಜಿಯ್ಯತಿ ನ ಮಿಯ್ಯತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ನ ಚವತಿ ನ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ಸಕ್ಕಾ ನು ಖೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಗಮನೇನ ಲೋಕಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಞಾತುಂ ವಾ ದಟ್ಠುಂ ವಾ ಪಾಪುಣಿತುಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಯತ್ಥ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ನ ಜಾಯತಿ ನ ಜೀಯತಿ ನ ಮೀಯತಿ ನ ಚವತಿ ನ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ನಾಹಂ ತಂ ಗಮನೇನ ಲೋಕಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ಞಾತೇಯ್ಯಂ ದಟ್ಠೇಯ್ಯಂ ಪತ್ತೇಯ್ಯನ್ತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ! ಯಾವಸುಭಾಸಿತಮಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ – ‘ಯತ್ಥ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ನ ಜಾಯತಿ ನ ಜೀಯತಿ ನ ಮೀಯತಿ ನ ಚವತಿ ನ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ನಾಹಂ ತಂ ಗಮನೇನ ಲೋಕಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ಞಾತೇಯ್ಯಂ ದಟ್ಠೇಯ್ಯಂ ಪತ್ತೇಯ್ಯನ್ತಿ ವದಾಮೀ’ತಿ.

‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ರೋಹಿತಸ್ಸೋ ನಾಮ ಇಸಿ ಅಹೋಸಿಂ ಭೋಜಪುತ್ತೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ವೇಹಾಸಙ್ಗಮೋ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವರೂಪೋ ಜವೋ ಅಹೋಸಿ; ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ದಳ್ಹಧಮ್ಮಾ [ದಳ್ಹಧಮ್ಮೋ (ಸಬ್ಬತ್ಥ) ಟೀಕಾ ಚ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಬ್ಯಾಕರಣಂ ಚ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ] ಧನುಗ್ಗಹೋ ಸುಸಿಕ್ಖಿತೋ ಕತಹತ್ಥೋ ಕತಯೋಗ್ಗೋ ಕತೂಪಾಸನೋ ಲಹುಕೇನ ಅಸನೇನ ಅಪ್ಪಕಸಿರೇನೇವ ತಿರಿಯಂ ತಾಲಚ್ಛಾಯಂ ಅತಿಪಾತೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವರೂಪೋ ಪದವೀತಿಹಾರೋ ಅಹೋಸಿ; ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಪುರತ್ಥಿಮಾ ಸಮುದ್ದಾ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಸಮುದ್ದೋ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವರೂಪಂ ಇಚ್ಛಾಗತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ – ‘ಅಹಂ ಗಮನೇನ ಲೋಕಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವರೂಪೇನ ಜವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಏವರೂಪೇನ ಚ ಪದವೀತಿಹಾರೇನ ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಅಸಿತ-ಪೀತ-ಖಾಯಿತ-ಸಾಯಿತಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಉಚ್ಚಾರ-ಪಸ್ಸಾವಕಮ್ಮಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ನಿದ್ದಾಕಿಲಮಥಪಟಿವಿನೋದನಾ ವಸ್ಸಸತಾಯುಕೋ ವಸ್ಸಸತಜೀವೀ ವಸ್ಸಸತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಪ್ಪತ್ವಾವ ಲೋಕಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ಅನ್ತರಾವ ಕಾಲಙ್ಕತೋ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ! ಯಾವಸುಭಾಸಿತಮಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ – ‘ಯತ್ಥ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ನ ಜಾಯತಿ ನ ಜೀಯತಿ ನ ಮೀಯತಿ ನ ಚವತಿ ನ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ನಾಹಂ ತಂ ಗಮನೇನ ಲೋಕಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ಞಾತೇಯ್ಯಂ ದಟ್ಠೇಯ್ಯಂ ಪತ್ತೇಯ್ಯನ್ತಿ ವದಾಮೀ’’’ತಿ.

‘‘ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಅಪ್ಪತ್ವಾ ಲೋಕಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ. ಅಪಿ ಚ ಖ್ವಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಬ್ಯಾಮಮತ್ತೇ ಕಳೇವರೇ ಸಸಞ್ಞಿಮ್ಹಿ ಸಮನಕೇ ಲೋಕಞ್ಚ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ಲೋಕಸಮುದಯಞ್ಚ ಲೋಕನಿರೋಧಞ್ಚ ಲೋಕನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಞ್ಚ ಪಟಿಪದನ್ತಿ.

‘‘ಗಮನೇನ ನ ಪತ್ತಬ್ಬೋ, ಲೋಕಸ್ಸನ್ತೋ ಕುದಾಚನಂ;

ನ ಚ ಅಪ್ಪತ್ವಾ ಲೋಕನ್ತಂ, ದುಕ್ಖಾ ಅತ್ಥಿ ಪಮೋಚನಂ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಹವೇ ಲೋಕವಿದೂ ಸುಮೇಧೋ,

ಲೋಕನ್ತಗೂ ವುಸಿತಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೋ;

ಲೋಕಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ಸಮಿತಾವಿ ಞತ್ವಾ,

ನಾಸೀಸತಿ ಲೋಕಮಿಮಂ ಪರಞ್ಚಾ’’ತಿ.

೭. ನನ್ದಸುತ್ತಂ

೧೦೮. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ನನ್ದೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಅಚ್ಚೇನ್ತಿ ಕಾಲಾ ತರಯನ್ತಿ ರತ್ತಿಯೋ,

ವಯೋಗುಣಾ ಅನುಪುಬ್ಬಂ ಜಹನ್ತಿ;

ಏತಂ ಭಯಂ ಮರಣೇ ಪೇಕ್ಖಮಾನೋ,

ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಯಿರಾಥ ಸುಖಾವಹಾನೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಚೇನ್ತಿ ಕಾಲಾ ತರಯನ್ತಿ ರತ್ತಿಯೋ,

ವಯೋಗುಣಾ ಅನುಪುಬ್ಬಂ ಜಹನ್ತಿ;

ಏತಂ ಭಯಂ ಮರಣೇ ಪೇಕ್ಖಮಾನೋ,

ಲೋಕಾಮಿಸಂ ಪಜಹೇ ಸನ್ತಿಪೇಕ್ಖೋ’’ತಿ.

೮. ನನ್ದಿವಿಸಾಲಸುತ್ತಂ

೧೦೯. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ನನ್ದಿವಿಸಾಲೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಚತುಚಕ್ಕಂ ನವದ್ವಾರಂ, ಪುಣ್ಣಂ ಲೋಭೇನ ಸಂಯುತಂ;

ಪಙ್ಕಜಾತಂ ಮಹಾವೀರ, ಕಥಂ ಯಾತ್ರಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘ಛೇತ್ವಾ ನದ್ಧಿಂ ವರತ್ತಞ್ಚ, ಇಚ್ಛಾಲೋಭಞ್ಚ ಪಾಪಕಂ;

ಸಮೂಲಂ ತಣ್ಹಮಬ್ಬುಯ್ಹ, ಏವಂ ಯಾತ್ರಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

೯. ಸುಸಿಮಸುತ್ತಂ

೧೧೦. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತುಯ್ಹಮ್ಪಿ ನೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ?

‘‘ಕಸ್ಸ ಹಿ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ, ಅಬಾಲಸ್ಸ ಅದುಟ್ಠಸ್ಸ ಅಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಅವಿಪಲ್ಲತ್ಥಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನ ರುಚ್ಚೇಯ್ಯ? ಪಣ್ಡಿತೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಮಹಾಪಞ್ಞೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಪುಥುಪಞ್ಞೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಹಾಸಪಞ್ಞೋ [ಹಾಸುಪಞ್ಞೋ (ಸೀ.)], ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಜವನಪಞ್ಞೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಸನ್ತುಟ್ಠೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಪವಿವಿತ್ತೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಅಸಂಸಟ್ಠೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ವತ್ತಾ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ವಚನಕ್ಖಮೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಚೋದಕೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಪಾಪಗರಹೀ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಕಸ್ಸ ಹಿ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ, ಅಬಾಲಸ್ಸ ಅದುಟ್ಠಸ್ಸ ಅಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಅವಿಪಲ್ಲತ್ಥಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನ ರುಚ್ಚೇಯ್ಯಾ’’ತಿ?

‘‘ಏವಮೇತಂ, ಆನನ್ದ, ಏವಮೇತಂ, ಆನನ್ದ! ಕಸ್ಸ ಹಿ ನಾಮ, ಆನನ್ದ, ಅಬಾಲಸ್ಸ ಅದುಟ್ಠಸ್ಸ ಅಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಅವಿಪಲ್ಲತ್ಥಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನ ರುಚ್ಚೇಯ್ಯ? ಪಣ್ಡಿತೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಮಹಾಪಞ್ಞೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಪುಥುಪಞ್ಞೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಹಾಸಪಞ್ಞೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಜವನಪಞ್ಞೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಸನ್ತುಟ್ಠೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಪವಿವಿತ್ತೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಅಸಂಸಟ್ಠೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ವತ್ತಾ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ವಚನಕ್ಖಮೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಚೋದಕೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಪಾಪಗರಹೀ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಕಸ್ಸ ಹಿ ನಾಮ, ಆನನ್ದ, ಅಬಾಲಸ್ಸ ಅದುಟ್ಠಸ್ಸ ಅಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಅವಿಪಲ್ಲತ್ಥಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನ ರುಚ್ಚೇಯ್ಯಾ’’ತಿ?

ಅಥ ಖೋ ಸುಸಿಮೋ [ಸುಸೀಮೋ (ಸೀ.)] ದೇವಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ವಣ್ಣೇ ಭಞ್ಞಮಾನೇ ಮಹತಿಯಾ ದೇವಪುತ್ತಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ಸುಸಿಮೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಏವಮೇತಂ, ಭಗವಾ, ಏವಮೇತಂ, ಸುಗತ. ಕಸ್ಸ ಹಿ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ, ಅಬಾಲಸ್ಸ ಅದುಟ್ಠಸ್ಸ ಅಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಅವಿಪಲ್ಲತ್ಥಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನ ರುಚ್ಚೇಯ್ಯ? ಪಣ್ಡಿತೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಮಹಾಪಞ್ಞೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುಥುಪಞ್ಞೋ, ಭನ್ತೇ, ಹಾಸಪಞ್ಞೋ, ಭನ್ತೇ, ಜವನಪಞ್ಞೋ, ಭನ್ತೇ, ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞೋ, ಭನ್ತೇ, ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ, ಭನ್ತೇ, ಸನ್ತುಟ್ಠೋ, ಭನ್ತೇ, ಪವಿವಿತ್ತೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಸಂಸಟ್ಠೋ, ಭನ್ತೇ, ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ, ಭನ್ತೇ, ವತ್ತಾ, ಭನ್ತೇ, ವಚನಕ್ಖಮೋ, ಭನ್ತೇ, ಚೋದಕೋ, ಭನ್ತೇ, ಪಾಪಗರಹೀ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಕಸ್ಸ ಹಿ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ, ಅಬಾಲಸ್ಸ ಅದುಟ್ಠಸ್ಸ ಅಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಅವಿಪಲ್ಲತ್ಥಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನ ರುಚ್ಚೇಯ್ಯ?

‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಯಞ್ಞದೇವ ದೇವಪುತ್ತಪರಿಸಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂ, ಏತದೇವ ಬಹುಲಂ ಸದ್ದಂ ಸುಣಾಮಿ – ‘ಪಣ್ಡಿತೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ; ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಪುಥುಪಞ್ಞೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಜವನಪಞ್ಞೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಪವಿವಿತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಅಸಂಸಟ್ಠೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ವತ್ತಾ ಆಯಸ್ಮಾ, ವಚನಕ್ಖಮೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಚೋದಕೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಪಾಪಗರಹೀ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ’ತಿ. ಕಸ್ಸ ಹಿ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ, ಅಬಾಲಸ್ಸ ಅದುಟ್ಠಸ್ಸ ಅಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಅವಿಪಲ್ಲತ್ಥಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನ ರುಚ್ಚೇಯ್ಯಾ’’ತಿ?

ಅಥ ಖೋ ಸುಸಿಮಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಪರಿಸಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ವಣ್ಣೇ ಭಞ್ಞಮಾನೇ ಅತ್ತಮನಾ ಪಮುದಿತಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಉಚ್ಚಾವಚಾ ವಣ್ಣನಿಭಾ ಉಪದಂಸೇತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಮಣಿ ವೇಳುರಿಯೋ ಸುಭೋ ಜಾತಿಮಾ ಅಟ್ಠಂಸೋ ಸುಪರಿಕಮ್ಮಕತೋ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ; ಏವಮೇವಂ ಸುಸಿಮಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಪರಿಸಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ವಣ್ಣೇ ಭಞ್ಞಮಾನೇ ಅತ್ತಮನಾ ಪಮುದಿತಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಉಚ್ಚಾವಚಾ ವಣ್ಣನಿಭಾ ಉಪದಂಸೇತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ನಿಕ್ಖಂ ಜಮ್ಬೋನದಂ ದಕ್ಖಕಮ್ಮಾರಪುತ್ತಉಕ್ಕಾಮುಖಸುಕುಸಲಸಮ್ಪಹಟ್ಠಂ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ; ಏವಮೇವಂ ಸುಸಿಮಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಪರಿಸಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ವಣ್ಣೇ ಭಞ್ಞಮಾನೇ ಅತ್ತಮನಾ ಪಮುದಿತಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಉಚ್ಚಾವಚಾ ವಣ್ಣನಿಭಾ ಉಪದಂಸೇತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಸರದಸಮಯೇ ವಿದ್ಧೇ ವಿಗತವಲಾಹಕೇ ದೇವೇ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಓಸಧಿತಾರಕಾ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ; ಏವಮೇವಂ ಸುಸಿಮಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಪರಿಸಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ವಣ್ಣೇ ಭಞ್ಞಮಾನೇ ಅತ್ತಮನಾ ಪಮುದಿತಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಉಚ್ಚಾವಚಾ ವಣ್ಣನಿಭಾ ಉಪದಂಸೇತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಸರದಸಮಯೇ ವಿದ್ಧೇ ವಿಗತವಲಾಹಕೇ ದೇವೇ ಆದಿಚ್ಚೋ ನಭಂ ಅಬ್ಭುಸ್ಸಕ್ಕಮಾನೋ [ಅಬ್ಭುಸ್ಸುಕ್ಕಮಾನೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಅಬ್ಭುಗ್ಗಮಮಾನೋ (ದೀ. ನಿ. ೨.೨೫೮)] ಸಬ್ಬಂ ಆಕಾಸಗತಂ ತಮಗತಂ ಅಭಿವಿಹಚ್ಚ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ; ಏವಮೇವಂ ಸುಸಿಮಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಪರಿಸಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ವಣ್ಣೇ ಭಞ್ಞಮಾನೇ ಅತ್ತಮನಾ ಪಮುದಿತಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಉಚ್ಚಾವಚಾ ವಣ್ಣನಿಭಾ ಉಪದಂಸೇತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸುಸಿಮೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾತೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅಕೋಧನೋ;

ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ ಸೋರತೋ ದನ್ತೋ, ಸತ್ಥುವಣ್ಣಾಭತೋ ಇಸೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಸುಸಿಮಂ ದೇವಪುತ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಪಚ್ಚಭಾಸಿ –

‘‘ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾತೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅಕೋಧನೋ;

ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ ಸೋರತೋ ದನ್ತೋ, ಕಾಲಂ ಕಙ್ಖತಿ ಸುದನ್ತೋ’’ [ಕಾಲಂ ಕಙ್ಖತಿ ಭತಕೋ ಸುದನ್ತೋ (ಸೀ.), ಕಾಲಂ ಕಙ್ಖತಿ ಭಾವಿತೋ ಸುದನ್ತೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಕಾಲಂ ಕಙ್ಖತಿ ಭತಿಕೋ ಸುದನ್ತೋ (ಪೀ.)] ತಿ.

೧೦. ನಾನಾತಿತ್ಥಿಯಸಾವಕಸುತ್ತಂ

೧೧೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ನಾನಾತಿತ್ಥಿಯಸಾವಕಾ ದೇವಪುತ್ತಾ ಅಸಮೋ ಚ ಸಹಲಿ [ಸಹಲೀ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಚ ನೀಕೋ [ನಿಙ್ಕೋ (ಸೀ. ಪೀ.), ನಿಕೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಚ ಆಕೋಟಕೋ ಚ ವೇಗಬ್ಭರಿ ಚ [ವೇಟಮ್ಬರೀ ಚ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಮಾಣವಗಾಮಿಯೋ ಚ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣಾ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ವೇಳುವನಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ಅಸಮೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಪೂರಣಂ ಕಸ್ಸಪಂ ಆರಬ್ಭ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಇಧ ಛಿನ್ದಿತಮಾರಿತೇ, ಹತಜಾನೀಸು ಕಸ್ಸಪೋ;

ನ ಪಾಪಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ, ಪುಞ್ಞಂ ವಾ ಪನ ಅತ್ತನೋ;

ಸ ವೇ ವಿಸ್ಸಾಸಮಾಚಿಕ್ಖಿ, ಸತ್ಥಾ ಅರಹತಿ ಮಾನನ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸಹಲಿ ದೇವಪುತ್ತೋ ಮಕ್ಖಲಿಂ ಗೋಸಾಲಂ ಆರಬ್ಭ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಯ ಸುಸಂವುತತ್ತೋ,

ವಾಚಂ ಪಹಾಯ ಕಲಹಂ ಜನೇನ;