೨. ಅನುಪದವಗ್ಗೋ

೧. ಅನುಪದಸುತ್ತಂ

೯೩. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಪಣ್ಡಿತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ; ಮಹಾಪಞ್ಞೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ; ಪುಥುಪಞ್ಞೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ; ಹಾಸಪಞ್ಞೋ [ಹಾಸುಪಞ್ಞೋ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ; ಜವನಪಞ್ಞೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ; ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ; ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ; ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ಅನುಪದಧಮ್ಮವಿಪಸ್ಸನಂ ವಿಪಸ್ಸತಿ. ತತ್ರಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಅನುಪದಧಮ್ಮವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಹೋತಿ.

೯೪. ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಯೇ ಚ ಪಠಮೇ ಝಾನೇ [ಪಠಮಜ್ಝಾನೇ (ಕ. ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ಧಮ್ಮಾ ವಿತಕ್ಕೋ ಚ ವಿಚಾರೋ ಚ ಪೀತಿ ಚ ಸುಖಞ್ಚ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ, ಫಸ್ಸೋ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ ಚೇತನಾ ಚಿತ್ತಂ ಛನ್ದೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ವೀರಿಯಂ ಸತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಮನಸಿಕಾರೋ – ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಅನುಪದವವತ್ಥಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ವಿದಿತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಅಬ್ಭತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಏವಂ ಕಿರಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೋನ್ತಿ, ಹುತ್ವಾ ಪಟಿವೇನ್ತೀ’ತಿ. ಸೋ ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನುಪಾಯೋ ಅನಪಾಯೋ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೋ [ಅಪ್ಪಟಿಬನ್ಧೋ (ಕ.)] ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದೀಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ‘ಅತ್ಥಿ ಉತ್ತರಿ ನಿಸ್ಸರಣ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಬ್ಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅತ್ಥಿತ್ವೇವಸ್ಸ [ಅತ್ಥಿತೇವಸ್ಸ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಹೋತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮ್ಪಸಾದನಂ ಚೇತಸೋ ಏಕೋದಿಭಾವಂ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಯೇ ಚ ದುತಿಯೇ ಝಾನೇ ಧಮ್ಮಾ – ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮ್ಪಸಾದೋ ಚ ಪೀತಿ ಚ ಸುಖಞ್ಚ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ, ಫಸ್ಸೋ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ ಚೇತನಾ ಚಿತ್ತಂ ಛನ್ದೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ವೀರಿಯಂ ಸತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಮನಸಿಕಾರೋ – ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಅನುಪದವವತ್ಥಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ವಿದಿತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಅಬ್ಭತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಏವಂ ಕಿರಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೋನ್ತಿ, ಹುತ್ವಾ ಪಟಿವೇನ್ತೀ’ತಿ. ಸೋ ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನುಪಾಯೋ ಅನಪಾಯೋ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದೀಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ‘ಅತ್ಥಿ ಉತ್ತರಿ ನಿಸ್ಸರಣ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಬ್ಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅತ್ಥಿತ್ವೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಚ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಚ ಸಮ್ಪಜಾನೋ, ಸುಖಞ್ಚ ಕಾಯೇನ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ. ಯಂ ತಂ ಅರಿಯಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ – ‘ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಸತಿಮಾ ಸುಖವಿಹಾರೀ’ತಿ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಯೇ ಚ ತತಿಯೇ ಝಾನೇ ಧಮ್ಮಾ – ಸುಖಞ್ಚ ಸತಿ ಚ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞಞ್ಚ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ, ಫಸ್ಸೋ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ ಚೇತನಾ ಚಿತ್ತಂ ಛನ್ದೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ವೀರಿಯಂ ಸತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಮನಸಿಕಾರೋ – ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಅನುಪದವವತ್ಥಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ವಿದಿತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಅಬ್ಭತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಏವಂ ಕಿರಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೋನ್ತಿ, ಹುತ್ವಾ ಪಟಿವೇನ್ತೀ’ತಿ. ಸೋ ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನುಪಾಯೋ ಅನಪಾಯೋ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದೀಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ‘ಅತ್ಥಿ ಉತ್ತರಿ ನಿಸ್ಸರಣ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಬ್ಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅತ್ಥಿತ್ವೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ಪುಬ್ಬೇವ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಯೇ ಚ ಚತುತ್ಥೇ ಝಾನೇ ಧಮ್ಮಾ – ಉಪೇಕ್ಖಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ವೇದನಾ ಪಸ್ಸದ್ಧತ್ತಾ ಚೇತಸೋ ಅನಾಭೋಗೋ ಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ, ಫಸ್ಸೋ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ ಚೇತನಾ ಚಿತ್ತಂ ಛನ್ದೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ವೀರಿಯಂ ಸತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಮನಸಿಕಾರೋ – ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಅನುಪದವವತ್ಥಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ವಿದಿತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಅಬ್ಭತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಏವಂ ಕಿರಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೋನ್ತಿ, ಹುತ್ವಾ ಪಟಿವೇನ್ತೀ’ತಿ. ಸೋ ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನುಪಾಯೋ ಅನಪಾಯೋ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದೀಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ‘ಅತ್ಥಿ ಉತ್ತರಿ ನಿಸ್ಸರಣ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಬ್ಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅತ್ಥಿತ್ವೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸಬ್ಬಸೋ ರೂಪಸಞ್ಞಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಾನಂ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ‘ಅನನ್ತೋ ಆಕಾಸೋ’ತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಯೇ ಚ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೇ ಧಮ್ಮಾ – ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಞ್ಞಾ ಚ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ ಫಸ್ಸೋ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ ಚೇತನಾ ಚಿತ್ತಂ ಛನ್ದೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ವೀರಿಯಂ ಸತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಮನಸಿಕಾರೋ – ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಅನುಪದವವತ್ಥಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ವಿದಿತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಅಬ್ಭತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಏವಂ ಕಿರಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೋನ್ತಿ, ಹುತ್ವಾ ಪಟಿವೇನ್ತೀ’ತಿ. ಸೋ ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನುಪಾಯೋ ಅನಪಾಯೋ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದೀಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ‘ಅತ್ಥಿ ಉತ್ತರಿ ನಿಸ್ಸರಣ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಬ್ಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅತ್ಥಿತ್ವೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ಅನನ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಯೇ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನೇ ಧಮ್ಮಾ – ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಞ್ಞಾ ಚ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ, ಫಸ್ಸೋ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ ಚೇತನಾ ಚಿತ್ತಂ ಛನ್ದೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ವೀರಿಯಂ ಸತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಮನಸಿಕಾರೋ – ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಅನುಪದವವತ್ಥಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ವಿದಿತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಅಬ್ಭತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಏವಂ ಕಿರಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೋನ್ತಿ, ಹುತ್ವಾ ಪಟಿವೇನ್ತೀ’ತಿ. ಸೋ ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನುಪಾಯೋ ಅನಪಾಯೋ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದೀಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ‘ಅತ್ಥಿ ಉತ್ತರಿ ನಿಸ್ಸರಣ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಬ್ಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅತ್ಥಿತ್ವೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸಬ್ಬಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’ತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಯೇ ಚ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಧಮ್ಮಾ – ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಞ್ಞಾ ಚ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ, ಫಸ್ಸೋ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ ಚೇತನಾ ಚಿತ್ತಂ ಛನ್ದೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ವೀರಿಯಂ ಸತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಮನಸಿಕಾರೋ – ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಅನುಪದವವತ್ಥಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ವಿದಿತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ವಿದಿತಾ ಅಬ್ಭತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಏವಂ ಕಿರಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೋನ್ತಿ, ಹುತ್ವಾ ಪಟಿವೇನ್ತೀ’ತಿ. ಸೋ ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನುಪಾಯೋ ಅನಪಾಯೋ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದೀಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ‘ಅತ್ಥಿ ಉತ್ತರಿ ನಿಸ್ಸರಣ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಬ್ಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅತ್ಥಿತ್ವೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ.

೯೫. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಸತೋ ವುಟ್ಠಹತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಸತೋ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಯೇ ಧಮ್ಮಾ [ಯೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾ (ಸೀ.)] ಅತೀತಾ ನಿರುದ್ಧಾ ವಿಪರಿಣತಾ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ – ‘ಏವಂ ಕಿರಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೋನ್ತಿ, ಹುತ್ವಾ ಪಟಿವೇನ್ತೀ’ತಿ. ಸೋ ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನುಪಾಯೋ ಅನಪಾಯೋ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದೀಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ‘ಅತ್ಥಿ ಉತ್ತರಿ ನಿಸ್ಸರಣ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಬ್ಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅತ್ಥಿತ್ವೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ.

೯೬. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸಬ್ಬಸೋ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ದಿಸ್ವಾ ಆಸವಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಸತೋ ವುಟ್ಠಹತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಸತೋ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ಅತೀತಾ ನಿರುದ್ಧಾ ವಿಪರಿಣತಾ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ – ‘ಏವಂ ಕಿರಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಭೋನ್ತಿ, ಹುತ್ವಾ ಪಟಿವೇನ್ತೀ’ತಿ. ಸೋ ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನುಪಾಯೋ ಅನಪಾಯೋ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದೀಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ‘ನತ್ಥಿ ಉತ್ತರಿ ನಿಸ್ಸರಣ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಬ್ಬಹುಲೀಕಾರಾ ನತ್ಥಿತ್ವೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ.

೯೭. ‘‘ಯಂ ಖೋ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅರಿಯಸ್ಮಿಂ ಸೀಲಸ್ಮಿಂ, ವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅರಿಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ, ವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅರಿಯಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ, ವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅರಿಯಾಯ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ’ತಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತಮೇವ ತಂ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅರಿಯಸ್ಮಿಂ ಸೀಲಸ್ಮಿಂ, ವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅರಿಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ, ವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅರಿಯಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ, ವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅರಿಯಾಯ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ’ತಿ. ಯಂ ಖೋ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಭಗವತೋ ಪುತ್ತೋ ಓರಸೋ ಮುಖತೋ ಜಾತೋ ಧಮ್ಮಜೋ ಧಮ್ಮನಿಮ್ಮಿತೋ ಧಮ್ಮದಾಯಾದೋ ನೋ ಆಮಿಸದಾಯಾದೋ’ತಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತಮೇವ ತಂ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಭಗವತೋ ಪುತ್ತೋ ಓರಸೋ ಮುಖತೋ ಜಾತೋ ಧಮ್ಮಜೋ ಧಮ್ಮನಿಮ್ಮಿತೋ ಧಮ್ಮದಾಯಾದೋ ನೋ ಆಮಿಸದಾಯಾದೋ’ತಿ. ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೇನ ಅನುತ್ತರಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತಿತಂ ಸಮ್ಮದೇವ ಅನುಪ್ಪವತ್ತೇತೀ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದುನ್ತಿ.

ಅನುಪದಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಠಮಂ.

೨. ಛಬ್ಬಿಸೋಧನಸುತ್ತಂ

೯೮. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’ತಿ. ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭಾಸಿತಂ ನೇವ ಅಭಿನನ್ದಿತಬ್ಬಂ ನಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬಂ. ಅನಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಪಞ್ಹೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ – ‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಆವುಸೋ, ವೋಹಾರಾ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಮ್ಮದಕ್ಖಾತಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠವಾದಿತಾ, ಸುತೇ ಸುತವಾದಿತಾ, ಮುತೇ ಮುತವಾದಿತಾ, ವಿಞ್ಞಾತೇ ವಿಞ್ಞಾತವಾದಿತಾ – ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಚತ್ತಾರೋ ವೋಹಾರಾ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಮ್ಮದಕ್ಖಾತಾ. ಕಥಂ ಜಾನತೋ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ, ಕಥಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮೇಸು ಚತೂಸು ವೋಹಾರೇಸು ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತ’ನ್ತಿ? ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ವುಸಿತವತೋ ಕತಕರಣೀಯಸ್ಸ ಓಹಿತಭಾರಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನಸ್ಸ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಅಯಮನುಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ – ‘ದಿಟ್ಠೇ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಅನುಪಾಯೋ ಅನಪಾಯೋ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದೀಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರಾಮಿ. ಸುತೇ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ…ಪೇ… ಮುತೇ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ… ವಿಞ್ಞಾತೇ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಅನುಪಾಯೋ ಅನಪಾಯೋ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದೀಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರಾಮಿ. ಏವಂ ಖೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮೇಸು ಚತೂಸು ವೋಹಾರೇಸು ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತಬ್ಬಂ ಅನುಮೋದಿತಬ್ಬಂ. ‘ಸಾಧೂ’ತಿ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಿಂ ಪಞ್ಹೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ.

೯೯. ‘‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಆವುಸೋ, ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಮ್ಮದಕ್ಖಾತಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರೂಪುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ವೇದನುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ವಿಞ್ಞಾಣುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಮ್ಮದಕ್ಖಾತಾ. ಕಥಂ ಜಾನತೋ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ, ಕಥಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತ’ನ್ತಿ? ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ವುಸಿತವತೋ ಕತಕರಣೀಯಸ್ಸ ಓಹಿತಭಾರಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನಸ್ಸ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಅಯಮನುಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ – ‘ರೂಪಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಅಬಲಂ ವಿರಾಗುನಂ [ವಿರಾಗಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ವಿರಾಗುತಂ (ಟೀಕಾ)] ಅನಸ್ಸಾಸಿಕನ್ತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಯೇ ರೂಪೇ ಉಪಾಯೂಪಾದಾನಾ [ಉಪಯೂಪಾದಾನಾ (ಕ.)] ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾ ತೇಸಂ ಖಯಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಚಾಗಾ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾ ವಿಮುತ್ತಂ ಮೇ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಪಜಾನಾಮಿ. ವೇದನಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಅಬಲಂ ವಿರಾಗುನಂ ಅನಸ್ಸಾಸಿಕನ್ತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಯೇ ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಉಪಾಯೂಪಾದಾನಾ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾ ತೇಸಂ ಖಯಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಚಾಗಾ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾ ವಿಮುತ್ತಂ ಮೇ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಪಜಾನಾಮಿ. ಏವಂ ಖೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತಬ್ಬಂ, ಅನುಮೋದಿತಬ್ಬಂ. ‘ಸಾಧೂ’ತಿ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಿಂ ಪಞ್ಹೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ.

೧೦೦. ‘‘‘ಛಯಿಮಾ, ಆವುಸೋ, ಧಾತುಯೋ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಮ್ಮದಕ್ಖಾತಾ. ಕತಮಾ ಛ? ಪಥವೀಧಾತು, ಆಪೋಧಾತು, ತೇಜೋಧಾತು, ವಾಯೋಧಾತು, ಆಕಾಸಧಾತು, ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇಮಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಛ ಧಾತುಯೋ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಮ್ಮದಕ್ಖಾತಾ. ಕಥಂ ಜಾನತೋ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ, ಕಥಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮಾಸು ಛಸು ಧಾತೂಸು ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತ’ನ್ತಿ? ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ವುಸಿತವತೋ ಕತಕರಣೀಯಸ್ಸ ಓಹಿತಭಾರಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನಸ್ಸ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಅಯಮನುಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ – ‘ಪಥವೀಧಾತುಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ನ ಅತ್ತತೋ ಉಪಗಚ್ಛಿಂ, ನ ಚ ಪಥವೀಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಂ ಅತ್ತಾನಂ. ಯೇ ಚ ಪಥವೀಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಾ ಉಪಾಯೂಪಾದಾನಾ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾ ತೇಸಂ ಖಯಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಚಾಗಾ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾ ವಿಮುತ್ತಂ ಮೇ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಪಜಾನಾಮಿ. ಆಪೋಧಾತುಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ…ಪೇ… ತೇಜೋಧಾತುಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ… ವಾಯೋಧಾತುಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ… ಆಕಾಸಧಾತುಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ… ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ನ ಅತ್ತತೋ ಉಪಗಚ್ಛಿಂ, ನ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಂ ಅತ್ತಾನಂ. ಯೇ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಾ ಉಪಾಯೂಪಾದಾನಾ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾ ತೇಸಂ ಖಯಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಚಾಗಾ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾ ವಿಮುತ್ತಂ ಮೇ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಪಜಾನಾಮಿ. ಏವಂ ಖೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಜಾನತೋ, ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮಾಸು ಛಸು ಧಾತೂಸು ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತಬ್ಬಂ, ಅನುಮೋದಿತಬ್ಬಂ. ‘ಸಾಧೂ’ತಿ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಿಂ ಪಞ್ಹೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ.

೧೦೧. ‘‘‘ಛ ಖೋ ಪನಿಮಾನಿ, ಆವುಸೋ, ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರಾನಿ [ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನಿ ಬಾಹಿರಾನಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಆಯತನಾನಿ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಮ್ಮದಕ್ಖಾತಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಛ? ಚಕ್ಖು ಚೇವ ರೂಪಾ ಚ, ಸೋತಞ್ಚ ಸದ್ದಾ ಚ, ಘಾನಞ್ಚ ಗನ್ಧಾ ಚ, ಜಿವ್ಹಾ ಚ ರಸಾ ಚ, ಕಾಯೋ ಚ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಚ, ಮನೋ ಚ ಧಮ್ಮಾ ಚ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಛ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರಾನಿ ಆಯತನಾನಿ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಮ್ಮದಕ್ಖಾತಾನಿ. ಕಥಂ ಜಾನತೋ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ, ಕಥಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮೇಸು ಛಸು ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರೇಸು ಆಯತನೇಸು ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತ’ನ್ತಿ? ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ವುಸಿತವತೋ ಕತಕರಣೀಯಸ್ಸ ಓಹಿತಭಾರಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನಸ್ಸ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಅಯಮನುಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ – ‘ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ, ಆವುಸೋ, ರೂಪೇ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ [ನನ್ದಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಯಾ ತಣ್ಹಾ ಯೇ ಚ ಉಪಾಯೂಪಾದಾನಾ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾ ತೇಸಂ ಖಯಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಚಾಗಾ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾ ವಿಮುತ್ತಂ ಮೇ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಪಜಾನಾಮಿ. ಸೋತಸ್ಮಿಂ, ಆವುಸೋ, ಸದ್ದೇ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣೇ…ಪೇ… ಘಾನಸ್ಮಿಂ, ಆವುಸೋ, ಗನ್ಧೇ ಘಾನವಿಞ್ಞಾಣೇ… ಜಿವ್ಹಾಯ, ಆವುಸೋ, ರಸೇ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣೇ… ಕಾಯಸ್ಮಿಂ, ಆವುಸೋ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣೇ… ಮನಸ್ಮಿಂ, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮೇ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣೇ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಯೋ ಛನ್ದೋ ಯೋ ರಾಗೋ ಯಾ ನನ್ದೀ ಯಾ ತಣ್ಹಾ ಯೇ ಚ ಉಪಾಯೂಪಾದಾನಾ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾ ತೇಸಂ ಖಯಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಚಾಗಾ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾ ವಿಮುತ್ತಂ ಮೇ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಪಜಾನಾಮಿ. ಏವಂ ಖೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮೇಸು ಛಸು ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರೇಸು ಆಯತನೇಸು ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತಬ್ಬಂ ಅನುಮೋದಿತಬ್ಬಂ. ‘ಸಾಧೂ’ತಿ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಿಂ ಪಞ್ಹೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ.

೧೦೨. ‘‘‘ಕಥಂ ಜಾನತೋ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ, ಕಥಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕೇ ಕಾಯೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಸು ಅಹಂಕಾರಮಮಂಕಾರಮಾನಾನುಸಯಾ ಸಮೂಹತಾ’ತಿ [ಸುಸಮೂಹತಾತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]? ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ವುಸಿತವತೋ ಕತಕರಣೀಯಸ್ಸ ಓಹಿತಭಾರಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನಸ್ಸ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಅಯಮನುಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ – ‘ಪುಬ್ಬೇ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಅಗಾರಿಯಭೂತೋ ಸಮಾನೋ ಅವಿದ್ದಸು ಅಹೋಸಿಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ ತಥಾಗತೋ ವಾ ತಥಾಗತಸಾವಕೋ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ತಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ತಥಾಗತೇ ಸದ್ಧಂ ಪಟಿಲಭಿಂ. ಸೋ ತೇನ ಸದ್ಧಾಪಟಿಲಾಭೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖಿಂ – ಸಮ್ಬಾಧೋ ಘರಾವಾಸೋ ರಜಾಪಥೋ, ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ. ನಯಿದಂ ಸುಕರಂ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಏಕನ್ತಪರಿಸುದ್ಧಂ ಸಙ್ಖಲಿಖಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಂ ಪಹಾಯ ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಂ ಪಹಾಯ, ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಞಾತಿಪರಿವಟ್ಟಂ ಪಹಾಯ ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಞಾತಿಪರಿವಟ್ಟಂ ಪಹಾಯ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಸಾಜೀವಸಮಾಪನ್ನೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ ನಿಹಿತದಣ್ಡೋ ನಿಹಿತಸತ್ಥೋ, ಲಜ್ಜೀ ದಯಾಪನ್ನೋ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ ವಿಹಾಸಿಂ. ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾಯ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ ದಿನ್ನಾದಾಯೀ ದಿನ್ನಪಾಟಿಕಙ್ಖೀ, ಅಥೇನೇನ ಸುಚಿಭೂತೇನ ಅತ್ತನಾ ವಿಹಾಸಿಂ. ಅಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಹಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಹೋಸಿಂ ಆರಾಚಾರೀ ವಿರತೋ ಮೇಥುನಾ ಗಾಮಧಮ್ಮಾ. ಮುಸಾವಾದಂ ಪಹಾಯ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ ಸಚ್ಚವಾದೀ ಸಚ್ಚಸನ್ಧೋ ಥೇತೋ ಪಚ್ಚಯಿಕೋ ಅವಿಸಂವಾದಕೋ ಲೋಕಸ್ಸ. ಪಿಸುಣಂ ವಾಚಂ ಪಹಾಯ ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ಇತೋ ಸುತ್ವಾ ನ ಅಮುತ್ರ ಅಕ್ಖಾತಾ ಇಮೇಸಂ ಭೇದಾಯ, ಅಮುತ್ರ ವಾ ಸುತ್ವಾ ನ ಇಮೇಸಂ ಅಕ್ಖಾತಾ ಅಮೂಸಂ ಭೇದಾಯ; ಇತಿ ಭಿನ್ನಾನಂ ವಾ ಸನ್ಧಾತಾ ಸಹಿತಾನಂ ವಾ ಅನುಪ್ಪದಾತಾ ಸಮಗ್ಗಾರಾಮೋ ಸಮಗ್ಗರತೋ ಸಮಗ್ಗನನ್ದೀ ಸಮಗ್ಗಕರಣಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಅಹೋಸಿಂ. ಫರುಸಂ ವಾಚಂ ಪಹಾಯ ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ; ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ನೇಲಾ ಕಣ್ಣಸುಖಾ ಪೇಮನೀಯಾ ಹದಯಙ್ಗಮಾ ಪೋರೀ ಬಹುಜನಕನ್ತಾ ಬಹುಜನಮನಾಪಾ ತಥಾರೂಪಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಅಹೋಸಿಂ. ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಂ ಪಹಾಯ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ; ಕಾಲವಾದೀ ಭೂತವಾದೀ ಅತ್ಥವಾದೀ ಧಮ್ಮವಾದೀ ವಿನಯವಾದೀ ನಿಧಾನವತಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಅಹೋಸಿಂ ಕಾಲೇನ ಸಾಪದೇಸಂ ಪರಿಯನ್ತವತಿಂ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಂ.

‘‘ಸೋ ಬೀಜಗಾಮಭೂತಗಾಮಸಮಾರಮ್ಭಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ಏಕಭತ್ತಿಕೋ ಅಹೋಸಿಂ ರತ್ತೂಪರತೋ ವಿರತೋ ವಿಕಾಲಭೋಜನಾ. ನಚ್ಚಗೀತವಾದಿತವಿಸೂಕದಸ್ಸನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ. ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಧಾರಣಮಣ್ಡನವಿಭೂಸನಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ. ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ. ಜಾತರೂಪರಜತಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ಆಮಕಧಞ್ಞಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ಆಮಕಮಂಸಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ; ಇತ್ಥಿಕುಮಾರಿಕಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ದಾಸಿದಾಸಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ಅಜೇಳಕಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ಕುಕ್ಕುಟಸೂಕರಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ಹತ್ಥಿಗವಸ್ಸವಳವಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ಖೇತ್ತವತ್ಥುಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ. ದೂತೇಯ್ಯಪಹಿಣಗಮನಾನುಯೋಗಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ಕಯವಿಕ್ಕಯಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ತುಲಾಕೂಟಕಂಸಕೂಟಮಾನಕೂಟಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ಉಕ್ಕೋಟನವಞ್ಚನನಿಕತಿಸಾಚಿಯೋಗಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ, ಛೇದನವಧಬನ್ಧನವಿಪರಾಮೋಸಆಲೋಪಸಹಸಾಕಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅಹೋಸಿಂ.

‘‘ಸೋ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಅಹೋಸಿಂ ಕಾಯಪರಿಹಾರಿಕೇನ ಚೀವರೇನ, ಕುಚ್ಛಿಪರಿಹಾರಿಕೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ. ಸೋ ಯೇನ ಯೇನೇವ [ಯೇನ ಯೇನ ಚ (ಕ.)] ಪಕ್ಕಮಿಂ ಸಮಾದಾಯೇವ ಪಕ್ಕಮಿಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಪಕ್ಖೀ ಸಕುಣೋ ಯೇನ ಯೇನೇವ ಡೇತಿ ಸಪತ್ತಭಾರೋವ ಡೇತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ; ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಅಹೋಸಿಂ ಕಾಯಪರಿಹಾರಿಕೇನ ಚೀವರೇನ, ಕುಚ್ಛಿಪರಿಹಾರಿಕೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ. ಸೋ ಯೇನ ಯೇನೇವ ಪಕ್ಕಮಿಂ ಸಮಾದಾಯೇವ ಪಕ್ಕಮಿಂ. ಸೋ ಇಮಿನಾ ಅರಿಯೇನ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅನವಜ್ಜಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇಸಿಂ.

೧೦೩. ‘‘ಸೋ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಅಹೋಸಿಂ ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ; ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಂ; ರಕ್ಖಿಂ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ…ಪೇ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಅಹೋಸಿಂ ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ; ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಂ; ರಕ್ಖಿಂ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಮನಿನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ. ಸೋ ಇಮಿನಾ ಅರಿಯೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಬ್ಯಾಸೇಕಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇಸಿಂ.

‘‘ಸೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇ ಪಟಿಕ್ಕನ್ತೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಅಹೋಸಿಂ, ಆಲೋಕಿತೇ ವಿಲೋಕಿತೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಅಹೋಸಿಂ, ಸಮಿಞ್ಜಿತೇ ಪಸಾರಿತೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಅಹೋಸಿಂ, ಸಙ್ಘಾಟಿಪತ್ತಚೀವರಧಾರಣೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಅಹೋಸಿಂ, ಅಸಿತೇ ಪೀತೇ ಖಾಯಿತೇ ಸಾಯಿತೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಅಹೋಸಿಂ, ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಕಮ್ಮೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಅಹೋಸಿಂ, ಗತೇ ಠಿತೇ ನಿಸಿನ್ನೇ ಸುತ್ತೇ ಜಾಗರಿತೇ ಭಾಸಿತೇ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಅಹೋಸಿಂ.

‘‘ಸೋ ಇಮಿನಾ ಚ ಅರಿಯೇನ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, (ಇಮಾಯ ಚ ಅರಿಯಾಯ ಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ,) [ಪಸ್ಸ ಮ. ನಿ. ೧.೨೯೬ ಚೂಳಹತ್ಥಿಪದೋಪಮೇ] ಇಮಿನಾ ಚ ಅರಿಯೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಇಮಿನಾ ಚ ಅರಿಯೇನ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ವಿವಿತ್ತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಭಜಿಂ ಅರಞ್ಞಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಪಬ್ಬತಂ ಕನ್ದರಂ ಗಿರಿಗುಹಂ ಸುಸಾನಂ ವನಪತ್ಥಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಂ ಪಲಾಲಪುಞ್ಜಂ. ಸೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ನಿಸೀದಿಂ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ.

‘‘ಸೋ ಅಭಿಜ್ಝಂ ಲೋಕೇ ಪಹಾಯ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹಾಸಿಂ, ಅಭಿಜ್ಝಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇಸಿಂ. ಬ್ಯಾಪಾದಪದೋಸಂ ಪಹಾಯ ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ವಿಹಾಸಿಂ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ, ಬ್ಯಾಪಾದಪದೋಸಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇಸಿಂ. ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಪಹಾಯ ವಿಗತಥಿನಮಿದ್ಧೋ ವಿಹಾಸಿಂ ಆಲೋಕಸಞ್ಞೀ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ, ಥಿನಮಿದ್ಧಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇಸಿಂ. ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಪಹಾಯ ಅನುದ್ಧತೋ ವಿಹಾಸಿಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ, ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತೋ, ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇಸಿಂ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಹಾಯ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ವಿಹಾಸಿಂ ಅಕಥಂಕಥೀ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇಸಿಂ.

೧೦೪. ‘‘ಸೋ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಪಹಾಯ ಚೇತಸೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹಾಸಿಂ. ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮ್ಪಸಾದನಂ ಚೇತಸೋ ಏಕೋದಿಭಾವಂ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹಾಸಿಂ.

‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಆಸವಾನಂ ಖಯಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇಸಿಂ. ಸೋ ಇದಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ; ಇಮೇ ಆಸವಾತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ಅಯಂ ಆಸವಸಮುದಯೋತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧೋತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಏವಂ ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಕಾಮಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತ್ಥ, ಭವಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತ್ಥ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತ್ಥः ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಅಹೋಸಿ. ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ. ಏವಂ ಖೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕೇ ಕಾಯೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಸು ಅಹಂಕಾರಮಮಂಕಾರಮಾನಾನುಸಯಾ ಸಮೂಹತಾ’’ತಿ. ‘‘ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ‘ಸಾಧೂ’ತಿ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತಬ್ಬಂ ಅನುಮೋದಿತಬ್ಬಂ. ‘ಸಾಧೂ’ತಿ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘ಲಾಭಾ ನೋ, ಆವುಸೋ, ಸುಲದ್ಧಂ ನೋ, ಆವುಸೋ, ಯೇ ಮಯಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ತಾದಿಸಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಾ’’’ತಿ [ಪಸ್ಸಾಮಾತಿ (ಸೀ.)].

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದುನ್ತಿ.

ಛಬ್ಬಿಸೋಧನಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ದುತಿಯಂ.

೩. ಸಪ್ಪುರಿಸಸುತ್ತಂ

೧೦೫. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮಞ್ಚ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮಞ್ಚ. ತಂ ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಉಚ್ಚಾಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಉಚ್ಚಾಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಉಚ್ಚಾಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ’ತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಉಚ್ಚಾಕುಲೀನತಾಯ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಂ [ಅಯಮ್ಪಿ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಉಚ್ಚಾಕುಲೀನತಾಯ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನೋ ಚೇಪಿ ಉಚ್ಚಾಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹೋತಿ; ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪುಜ್ಜೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಾಸಂಸೋ’ತಿ. ಸೋ ಪಟಿಪದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತಾಯ ಉಚ್ಚಾಕುಲೀನತಾಯ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಮಹಾಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… [ಯಥಾ ಉಚ್ಚಾಕುಲವಾರೇ ತಥಾ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ] ಮಹಾಭೋಗಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಉಳಾರಭೋಗಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಉಳಾರಭೋಗಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಉಳಾರಭೋಗಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ’ತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಉಳಾರಭೋಗತಾಯ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಉಳಾರಭೋಗತಾಯ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನೋ ಚೇಪಿ ಉಳಾರಭೋಗಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹೋತಿ; ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪುಜ್ಜೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಾಸಂಸೋ’ತಿ. ಸೋ ಪಟಿಪದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತಾಯ ಉಳಾರಭೋಗತಾಯ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

೧೦೬. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಞಾತೋ ಹೋತಿ ಯಸಸ್ಸೀ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಞಾತೋ ಯಸಸ್ಸೀ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಞ್ಞಾತಾ ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖಾ’ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಞತ್ತೇನ [ಞಾತೇನ (ಸೀ. ಕ.), ಞಾತತ್ತೇನ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಞತ್ತೇನ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನೋ ಚೇಪಿ ಞಾತೋ ಹೋತಿ ಯಸಸ್ಸೀ; ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪುಜ್ಜೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಾಸಂಸೋ’ತಿ. ಸೋ ಪಟಿಪದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತೇನ ಞತ್ತೇನ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಲಾಭೀ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಲಾಭಿನೋ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನ’ನ್ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಲಾಭೇನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಲಾಭೇನ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನೋ ಚೇಪಿ ಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ; ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪುಜ್ಜೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಾಸಂಸೋ’ತಿ. ಸೋ ಪಟಿಪದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತೇನ ಲಾಭೇನ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಬಹುಸ್ಸುತೋ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಬಹುಸ್ಸುತಾ’ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನೋ ಚೇಪಿ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ; ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪುಜ್ಜೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಾಸಂಸೋ’ತಿ. ಸೋ ಪಟಿಪದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತೇನ ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ವಿನಯಧರೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ವಿನಯಧರೋ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ವಿನಯಧರಾ’ತಿ. ಸೋ ತೇನ ವಿನಯಧರತ್ತೇನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ವಿನಯಧರತ್ತೇನ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನೋ ಚೇಪಿ ವಿನಯಧರೋ ಹೋತಿ; ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪುಜ್ಜೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಾಸಂಸೋ’ತಿ. ಸೋ ಪಟಿಪದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತೇನ ವಿನಯಧರತ್ತೇನ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾ’ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಧಮ್ಮಕಥಿಕತ್ತೇನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಧಮ್ಮಕಥಿಕತ್ತೇನ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನೋ ಚೇಪಿ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಹೋತಿ; ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪುಜ್ಜೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಾಸಂಸೋ’ತಿ. ಸೋ ಪಟಿಪದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತೇನ ಧಮ್ಮಕಥಿಕತ್ತೇನ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

೧೦೭. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಆರಞ್ಞಿಕಾ’ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಆರಞ್ಞಿಕತ್ತೇನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಆರಞ್ಞಿಕತ್ತೇನ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನೋ ಚೇಪಿ ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಹೋತಿ; ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪುಜ್ಜೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಾಸಂಸೋ’ತಿ. ಸೋ ಪಟಿಪದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತೇನ ಆರಞ್ಞಿಕತ್ತೇನ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಾ’ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಪಂಸುಕೂಲಿಕತ್ತೇನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಪಂಸುಕೂಲಿಕತ್ತೇನ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನೋ ಚೇಪಿ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ಹೋತಿ; ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪುಜ್ಜೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಾಸಂಸೋ’ತಿ. ಸೋ ಪಟಿಪದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತೇನ ಪಂಸುಕೂಲಿಕತ್ತೇನ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾ’ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕತ್ತೇನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕತ್ತೇನ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನೋ ಚೇಪಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಹೋತಿ; ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪುಜ್ಜೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಾಸಂಸೋ’ತಿ. ಸೋ ಪಟಿಪದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕತ್ತೇನ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕೋ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕಾ’ತಿ. ಸೋ ತೇನ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕತ್ತೇನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕತ್ತೇನ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನೋ ಚೇಪಿ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕೋ ಹೋತಿ; ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪುಜ್ಜೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಾಸಂಸೋ’ತಿ. ಸೋ ಪಟಿಪದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತೇನ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕತ್ತೇನ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸೋಸಾನಿಕೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅಬ್ಭೋಕಾಸಿಕೋ ಹೋತಿ… ನೇಸಜ್ಜಿಕೋ ಹೋತಿ… ಯಥಾಸನ್ಥತಿಕೋ ಹೋತಿ… ಏಕಾಸನಿಕೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಏಕಾಸನಿಕೋ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಏಕಾಸನಿಕಾ’ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಏಕಾಸನಿಕತ್ತೇನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಏಕಾಸನಿಕತ್ತೇನ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಧಮ್ಮಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನೋ ಚೇಪಿ ಏಕಾಸನಿಕೋ ಹೋತಿ; ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪುಜ್ಜೋ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪಾಸಂಸೋ’ತಿ. ಸೋ ಪಟಿಪದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತೇನ ಏಕಾಸನಿಕತ್ತೇನ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

೧೦೮. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಪಠಮಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನ ಲಾಭಿನೋ’ತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಪಠಮಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಪಠಮಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾಪಿ ಖೋ ಅತಮ್ಮಯತಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ. ಯೇನ ಯೇನ ಹಿ ಮಞ್ಞನ್ತಿ ತತೋ ತಂ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞಥಾ’ತಿ. ಸೋ ಅತಮ್ಮಯತಞ್ಞೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತಾಯ ಪಠಮಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮ್ಪಸಾದನಂ ಚೇತಸೋ ಏಕೋದಿಭಾವಂ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನ ಲಾಭಿನೋ’ತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾಪಿ ಖೋ ಅತಮ್ಮಯತಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ. ಯೇನ ಯೇನ ಹಿ ಮಞ್ಞನ್ತಿ ತತೋ ತಂ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞಥಾ’ತಿ. ಸೋ ಅತಮ್ಮಯತಞ್ಞೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತಾಯ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಬ್ಬಸೋ ರೂಪಸಞ್ಞಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಾನಂ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ‘ಅನನ್ತೋ ಆಕಾಸೋ’ತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನ ಲಾಭಿನೋ’ತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾಪಿ ಖೋ ಅತಮ್ಮಯತಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ. ಯೇನ ಯೇನ ಹಿ ಮಞ್ಞನ್ತಿ ತತೋ ತಂ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞಥಾ’ತಿ. ಸೋ ಅತಮ್ಮಯತಞ್ಞೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತಾಯ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ಅನನ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನ ಲಾಭಿನೋ’ತಿ. ಸೋ ತಾಯ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾಪಿ ಖೋ ಅತಮ್ಮಯತಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ. ಯೇನ ಯೇನ ಹಿ ಮಞ್ಞನ್ತಿ ತತೋ ತಂ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞಥಾ’ತಿ. ಸೋ ಅತಮ್ಮಯತಞ್ಞೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತಾಯ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಬ್ಬಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’ತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನ ಲಾಭಿನೋ’ತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾಪಿ ಖೋ ಅತಮ್ಮಯತಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ. ಯೇನ ಯೇನ ಹಿ ಮಞ್ಞನ್ತಿ ತತೋ ತಂ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞಥಾ’ತಿ. ಸೋ ಅತಮ್ಮಯತಞ್ಞೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತಾಯ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಲಾಭೀ, ಇಮೇ ಪನಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನ ಲಾಭಿನೋ’ತಿ. ಸೋ ತಾಯ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾಪಿ ಖೋ ಅತಮ್ಮಯತಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ. ಯೇನ ಯೇನ ಹಿ ಮಞ್ಞನ್ತಿ ತತೋ ತಂ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞಥಾ’ತಿ. ಸೋ ಅತಮ್ಮಯತಞ್ಞೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ತಾಯ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನೇವತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ, ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಬ್ಬಸೋ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ದಿಸ್ವಾ ಆಸವಾ [ಏಕಚ್ಚೇ ಆಸವಾ (ಕ.)] ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅಯಂ [ಅಯಂ ಖೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಕುಹಿಞ್ಚಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಕೇನಚಿ ಮಞ್ಞತೀ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದುನ್ತಿ.

ಸಪ್ಪುರಿಸಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ತತಿಯಂ.

೪. ಸೇವಿತಬ್ಬಾಸೇವಿತಬ್ಬಸುತ್ತಂ

೧೦೯. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸೇವಿತಬ್ಬಾಸೇವಿತಬ್ಬಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ. ತಂ ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ [ಪಹಂ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ. ವಚೀಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಚೀಸಮಾಚಾರಂ. ಮನೋಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮನೋಸಮಾಚಾರಂ. ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂ. ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಂ. ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಂ. ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭ’’ನ್ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ, ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮಿ.

೧೧೦. ‘‘‘ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಾಯಸಮಾಚಾರ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಏವರೂಪೋ ಕಾಯಸಮಾಚಾರೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಏವರೂಪೋ ಕಾಯಸಮಾಚಾರೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

೧೧೧. ‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ? ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಹೋತಿ ಲುದ್ದೋ ಲೋಹಿತಪಾಣಿ ಹತಪ್ಪಹತೇ ನಿವಿಟ್ಠೋ ಅದಯಾಪನ್ನೋ ಪಾಣಭೂತೇಸು; ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ, ಯಂ ತಂ ಪರಸ್ಸ ಪರವಿತ್ತೂಪಕರಣಂ ಗಾಮಗತಂ ವಾ ಅರಞ್ಞಗತಂ ವಾ ತಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಾತಾ ಹೋತಿ; ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ, ಯಾ ತಾ ಮಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಮಾತಾಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಗಿನಿರಕ್ಖಿತಾ ಞಾತಿರಕ್ಖಿತಾ ಗೋತ್ತರಕ್ಖಿತಾ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತಾ ಸಸ್ಸಾಮಿಕಾ ಸಪರಿದಣ್ಡಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಮಾಲಾಗುಳಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಾಪಿ ತಥಾರೂಪಾಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿತಾ ಹೋತಿ – ಏವರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ? ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ ನಿಹಿತದಣ್ಡೋ ನಿಹಿತಸತ್ಥೋ, ಲಜ್ಜೀ ದಯಾಪನ್ನೋ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ ವಿಹರತಿ; ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾಯ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಯಂ ತಂ ಪರಸ್ಸ ಪರವಿತ್ತೂಪಕರಣಂ ಗಾಮಗತಂ ವಾ ಅರಞ್ಞಗತಂ ವಾ ತಂ ನಾದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಾತಾ ಹೋತಿ; ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಪಹಾಯ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಯಾ ತಾ ಮಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಮಾತಾಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಗಿನಿರಕ್ಖಿತಾ ಞಾತಿರಕ್ಖಿತಾ ಗೋತ್ತರಕ್ಖಿತಾ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತಾ ಸಸ್ಸಾಮಿಕಾ ಸಪರಿದಣ್ಡಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಮಾಲಾಗುಳಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಾಪಿ ತಥಾರೂಪಾಸು ನ ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿತಾ ಹೋತಿ – ಏವರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ‘ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಾಯಸಮಾಚಾರ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘‘ವಚೀಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಚೀಸಮಾಚಾರ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ವಚೀಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಏವರೂಪೋ ವಚೀಸಮಾಚಾರೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ವಚೀಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ವಚೀಸಮಾಚಾರೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

೧೧೨. ‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ವಚೀಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ? ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಮುಸಾವಾದೀ ಹೋತಿ, ಸಭಾಗತೋ [ಸಭಗ್ಗತೋ (ಬಹೂಸು)] ವಾ ಪರಿಸಾಗತೋ [ಪರಿಸಗ್ಗತೋ (ಬಹೂಸು)] ವಾ ಞಾತಿಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ಪೂಗಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ರಾಜಕುಲಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ಅಭಿನೀತೋ ಸಕ್ಖಿಪುಟ್ಠೋ – ‘ಏಹಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಯಂ ಜಾನಾಸಿ ತಂ ವದೇಹೀ’ತಿ ಸೋ ಅಜಾನಂ ವಾ ಆಹ – ‘ಜಾನಾಮೀ’ತಿ, ಜಾನಂ ವಾ ಆಹ – ‘ನ ಜಾನಾಮೀ’ತಿ; ಅಪಸ್ಸಂ ವಾ ಆಹ – ‘ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಪಸ್ಸಂ ವಾ ಆಹ – ‘ನ ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ – ಇತಿ [ಪಸ್ಸ ಮ. ನಿ. ೧.೪೪೦ ಸಾಲೇಯ್ಯಕಸುತ್ತೇ] ಅತ್ತಹೇತು ವಾ ಪರಹೇತು ವಾ ಆಮಿಸಕಿಞ್ಚಿಕ್ಖಹೇತು [ಕಿಞ್ಚಕ್ಖಹೇತು (ಸೀ.)] ವಾ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ; ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ, ಇತೋ ಸುತ್ವಾ ಅಮುತ್ರ ಅಕ್ಖಾತಾ ಇಮೇಸಂ ಭೇದಾಯ, ಅಮುತ್ರ ವಾ ಸುತ್ವಾ ಇಮೇಸಂ ಅಕ್ಖಾತಾ ಅಮೂಸಂ ಭೇದಾಯ – ಇತಿ ಸಮಗ್ಗಾನಂ ವಾ ಭೇತ್ತಾ, ಭಿನ್ನಾನಂ ವಾ ಅನುಪ್ಪದಾತಾ, ವಗ್ಗಾರಾಮೋ, ವಗ್ಗರತೋ, ವಗ್ಗನನ್ದೀ, ವಗ್ಗಕರಣಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ; ಫರುಸವಾಚೋ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ, ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ಕಣ್ಡಕಾ ಕಕ್ಕಸಾ ಫರುಸಾ ಪರಕಟುಕಾ ಪರಾಭಿಸಜ್ಜನೀ ಕೋಧಸಾಮನ್ತಾ ಅಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕಾ, ತಥಾರೂಪಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ; ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೀ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ ಅಕಾಲವಾದೀ ಅಭೂತವಾದೀ ಅನತ್ಥವಾದೀ ಅಧಮ್ಮವಾದೀ ಅವಿನಯವಾದೀ, ಅನಿಧಾನವತಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ ಅಕಾಲೇನ ಅನಪದೇಸಂ ಅಪರಿಯನ್ತವತಿಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ – ಏವರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ವಚೀಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ವಚೀಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ? ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಮುಸಾವಾದಂ ಪಹಾಯ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ ಸಭಾಗತೋ ವಾ ಪರಿಸಾಗತೋ ವಾ ಞಾತಿಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ಪೂಗಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ರಾಜಕುಲಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ಅಭಿನೀತೋ ಸಕ್ಖಿಪುಟ್ಠೋ – ‘ಏಹಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಯಂ ಜಾನಾಸಿ ತಂ ವದೇಹೀ’ತಿ ಸೋ ಅಜಾನಂ ವಾ ಆಹ – ‘ನ ಜಾನಾಮೀ’ತಿ, ಜಾನಂ ವಾ ಆಹ – ‘ಜಾನಾಮೀ’ತಿ, ಅಪಸ್ಸಂ ವಾ ಆಹ – ‘ನ ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಪಸ್ಸಂ ವಾ ಆಹ – ‘ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ – ಇತಿ ಅತ್ತಹೇತು ವಾ ಪರಹೇತು ವಾ ಆಮಿಸಕಿಞ್ಚಿಕ್ಖಹೇತು ವಾ ನ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ; ಪಿಸುಣಂ ವಾಚಂ ಪಹಾಯ ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಇತೋ ಸುತ್ವಾ ನ ಅಮುತ್ರ ಅಕ್ಖಾತಾ ಇಮೇಸಂ ಭೇದಾಯ, ಅಮುತ್ರ ವಾ ಸುತ್ವಾ ನ ಇಮೇಸಂ ಅಕ್ಖಾತಾ ಅಮೂಸಂ ಭೇದಾಯ – ಇತಿ ಭಿನ್ನಾನಂ ವಾ ಸನ್ಧಾತಾ ಸಹಿತಾನಂ ವಾ ಅನುಪ್ಪದಾತಾ ಸಮಗ್ಗಾರಾಮೋ ಸಮಗ್ಗರತೋ ಸಮಗ್ಗನನ್ದೀ ಸಮಗ್ಗಕರಣಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ; ಫರುಸಂ ವಾಚಂ ಪಹಾಯ ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ನೇಲಾ ಕಣ್ಣಸುಖಾ ಪೇಮನೀಯಾ ಹದಯಙ್ಗಮಾ ಪೋರೀ ಬಹುಜನಕನ್ತಾ ಬಹುಜನಮನಾಪಾ ತಥಾರೂಪಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ; ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಂ ಪಹಾಯ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ ಕಾಲವಾದೀ ಭೂತವಾದೀ ಅತ್ಥವಾದೀ ಧಮ್ಮವಾದೀ ವಿನಯವಾದೀ, ನಿಧಾನವತಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ ಕಾಲೇನ ಸಾಪದೇಸಂ ಪರಿಯನ್ತವತಿಂ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಂ – ಏವರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ವಚೀಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ‘ವಚೀಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಚೀಸಮಾಚಾರ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘‘ಮನೋಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮನೋಸಮಾಚಾರ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಮನೋಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಮನೋಸಮಾಚಾರೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮನೋಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಮನೋಸಮಾಚಾರೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

೧೧೩. ‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಮನೋಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ? ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅಭಿಜ್ಝಾಲು ಹೋತಿ, ಯಂ ತಂ ಪರಸ್ಸ ಪರವಿತ್ತೂಪಕರಣಂ ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾತಾ ಹೋತಿ – ‘ಅಹೋ ವತ ಯಂ ಪರಸ್ಸ ತಂ ಮಮಸ್ಸಾ’ತಿ; ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ ಪದುಟ್ಠಮನಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ‘ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಹಞ್ಞನ್ತು ವಾ ವಜ್ಝನ್ತು ವಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತು ವಾ ವಿನಸ್ಸನ್ತು ವಾ ಮಾ ವಾ ಅಹೇಸು’ನ್ತಿ – ಏವರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಮನೋಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಮನೋಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ? ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲು ಹೋತಿ, ಯಂ ತಂ ಪರಸ್ಸ ಪರವಿತ್ತೂಪಕರಣಂ ತಂ ನಾಭಿಜ್ಝಾತಾ ಹೋತಿ – ‘ಅಹೋ ವತ ಯಂ ಪರಸ್ಸ ತಂ ಮಮಸ್ಸಾ’ತಿ; ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ ಅಪ್ಪದುಟ್ಠಮನಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ‘ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಅವೇರಾ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಾ [ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ಅನೀಘಾ ಸುಖೀ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರನ್ತೂ’ತಿ – ಏವರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಮನೋಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ‘ಮನೋಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮನೋಸಮಾಚಾರ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೧೧೪. ‘‘‘ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ? ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅಭಿಜ್ಝಾಲು ಹೋತಿ, ಅಭಿಜ್ಝಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ; ಬ್ಯಾಪಾದವಾ ಹೋತಿ, ಬ್ಯಾಪಾದಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ; ವಿಹೇಸವಾ ಹೋತಿ, ವಿಹೇಸಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ – ಏವರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ? ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲು ಹೋತಿ, ಅನಭಿಜ್ಝಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ; ಅಬ್ಯಾಪಾದವಾ ಹೋತಿ, ಅಬ್ಯಾಪಾದಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ; ಅವಿಹೇಸವಾ ಹೋತಿ, ಅವಿಹೇಸಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ – ಏವರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ‘ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೧೧೫. ‘‘‘ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ? ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅಭಿಜ್ಝಾಲು ಹೋತಿ, ಅಭಿಜ್ಝಾಸಹಗತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ವಿಹರತಿ; ಬ್ಯಾಪಾದವಾ ಹೋತಿ, ಬ್ಯಾಪಾದಸಹಗತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ವಿಹರತಿ; ವಿಹೇಸವಾ ಹೋತಿ, ವಿಹೇಸಾಸಹಗತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ವಿಹರತಿ – ಏವರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ? ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲು ಹೋತಿ, ಅನಭಿಜ್ಝಾಸಹಗತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ವಿಹರತಿ; ಅಬ್ಯಾಪಾದವಾ ಹೋತಿ, ಅಬ್ಯಾಪಾದಸಹಗತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ವಿಹರತಿ; ಅವಿಹೇಸವಾ ಹೋತಿ, ಅವಿಹೇಸಾಸಹಗತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ವಿಹರತಿ – ಏವರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ‘ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೧೧೬. ‘‘‘ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ – ಏವರೂಪೋ ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ? ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತಿ – ‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ನತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ, ನತ್ಥಿ ಹುತಂ, ನತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ನತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಮಾತಾ, ನತ್ಥಿ ಪಿತಾ, ನತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ, ನತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಮ್ಮಗ್ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀ’ತಿ – ಏವರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ? ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತಿ – ‘ಅತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ, ಅತ್ಥಿ ಹುತಂ, ಅತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಮಾತಾ, ಅತ್ಥಿ ಪಿತಾ, ಅತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ, ಅತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಮ್ಮಗ್ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀ’ತಿ – ಏವರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ‘ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

೧೧೭. ‘‘‘ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ – ಏವರೂಪೋ ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ – ಏವರೂಪೋ ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ? ಸಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ [ಸಬ್ಯಾಪಜ್ಝಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)], ಭನ್ತೇ, ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಯತೋ ಅಪರಿನಿಟ್ಠಿತಭಾವಾಯ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ; ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಯತೋ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಭಾವಾಯ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ‘ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ, ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮೀ’’ತಿ.

೧೧೮. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಾರಿಪುತ್ತ! ಸಾಧು ಖೋ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಮಸ್ಸ ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ, ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಸಿ.

‘‘‘ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಾಯಸಮಾಚಾರ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಮಯಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಕಾಯಸಮಾಚಾರೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ – ಏವರೂಪೋ ಕಾಯಸಮಾಚಾರೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ? ಇಧ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಹೋತಿ ಲುದ್ದೋ ಲೋಹಿತಪಾಣಿ ಹತಪ್ಪಹತೇ ನಿವಿಟ್ಠೋ ಅದಯಾಪನ್ನೋ ಪಾಣಭೂತೇಸು; ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ, ಯಂ ತಂ ಪರಸ್ಸ ಪರವಿತ್ತೂಪಕರಣಂ ಗಾಮಗತಂ ವಾ ಅರಞ್ಞಗತಂ ವಾ ತಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಾತಾ ಹೋತಿ; ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ, ಯಾ ತಾ ಮಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಮಾತಾಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಗಿನಿರಕ್ಖಿತಾ ಞಾತಿರಕ್ಖಿತಾ ಗೋತ್ತರಕ್ಖಿತಾ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತಾ ಸಸ್ಸಾಮಿಕಾ ಸಪರಿದಣ್ಡಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಮಾಲಾಗುಳಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಾಪಿ ತಥಾರೂಪಾಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿತಾ ಹೋತಿ – ಏವರೂಪಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ? ಇಧ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ ನಿಹಿತದಣ್ಡೋ ನಿಹಿತಸತ್ಥೋ, ಲಜ್ಜೀ ದಯಾಪನ್ನೋ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ ವಿಹರತಿ; ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾಯ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಯಂ ತಂ ಪರಸ್ಸ ಪರವಿತ್ತೂಪಕರಣಂ ಗಾಮಗತಂ ವಾ ಅರಞ್ಞಗತಂ ವಾ ತಂ ನಾದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಾತಾ ಹೋತಿ; ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಪಹಾಯ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಯಾ ತಾ ಮಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಮಾತಾಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಗಿನಿರಕ್ಖಿತಾ ಞಾತಿರಕ್ಖಿತಾ ಗೋತ್ತರಕ್ಖಿತಾ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತಾ ಸಸ್ಸಾಮಿಕಾ ಸಪರಿದಣ್ಡಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಮಾಲಾಗುಳಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಾಪಿ ತಥಾರೂಪಾಸು ನ ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿತಾ ಹೋತಿ – ಏವರೂಪಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ‘ಕಾಯಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಾಯಸಮಾಚಾರ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಮಯಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘ವಚೀಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ …ಪೇ… ಮನೋಸಮಾಚಾರಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ…ಪೇ… ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ…ಪೇ… ದಿಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ…ಪೇ….

‘‘‘ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಮಯಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ – ಏವರೂಪೋ ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

‘‘ಕಥಂರೂಪಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ? ಸಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಯತೋ ಅಪರಿನಿಟ್ಠಿತಭಾವಾಯ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ; ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಯತೋ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಭಾವಾಯ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ‘ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭ’ನ್ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಮಯಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ. ಇಮಸ್ಸ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

೧೧೯. ‘‘ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಸದ್ದಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಗನ್ಧಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರಸಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ; ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಧಮ್ಮಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ, ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮಿ. ‘ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ. ‘ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಸದ್ದಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ…ಪೇ… ಏವರೂಪೋ ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಸದ್ದೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಸದ್ದೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಗನ್ಧೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಗನ್ಧೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ರಸೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ರಸೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ … ಏವರೂಪೋ ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

‘‘‘ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಧಮ್ಮಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ. ‘ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಧಮ್ಮಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ. ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ, ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮೀ’’ತಿ.

೧೨೦. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಾರಿಪುತ್ತ! ಸಾಧು ಖೋ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಮಸ್ಸ ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ, ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಸಿ. ‘ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಮಯಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ. ‘ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಮಯಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಸದ್ದಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ…ಪೇ… ಏವರೂಪೋ ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಸದ್ದೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಸದ್ದೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಗನ್ಧೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಗನ್ಧೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ರಸೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ರಸೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

‘‘ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಧಮ್ಮಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ…ಪೇ… ಏವರೂಪೋ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ. ‘ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಧಮ್ಮಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಮಯಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ. ಇಮಸ್ಸ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

೧೨೧. ‘‘ಚೀವರಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ…ಪೇ… ಪಿಣ್ಡಪಾತಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ… ಸೇನಾಸನಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ… ಗಾಮಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ… ನಿಗಮಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ… ನಗರಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ… ಜನಪದಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ… ಪುಗ್ಗಲಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ, ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮಿ. ‘ಚೀವರಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ಚೀವರಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ಚೀವರಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ. ‘ಚೀವರಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಪಿಣ್ಡಪಾತಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ…ಪೇ… ಏವರೂಪೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಸೇನಾಸನಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ…ಪೇ… ಏವರೂಪಂ ಸೇನಾಸನಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ… ಏವರೂಪಂ ಸೇನಾಸನಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ… ಗಾಮಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ …ಪೇ… ಏವರೂಪೋ ಗಾಮೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಗಾಮೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ನಿಗಮೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ನಿಗಮೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪಂ ನಗರಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ… ಏವರೂಪಂ ನಗರಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ… ಏವರೂಪೋ ಜನಪದೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ… ಏವರೂಪೋ ಜನಪದೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

‘‘‘ಪುಗ್ಗಲಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಗ್ಗಲಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುಗ್ಗಲಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ. ‘ಪುಗ್ಗಲಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತನ್ತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮೀ’’ತಿ.

೧೨೨. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಾರಿಪುತ್ತ! ಸಾಧು ಖೋ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಮಸ್ಸ ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಭತ್ತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಸಿ. ‘ಚೀವರಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಮಯಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಚೀವರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ಚೀವರಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಚೀವರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ಚೀವರಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ. ‘ಚೀವರಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಮಯಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ. (ಯಥಾ ಪಠಮಂ ತಥಾ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ) ಏವರೂಪೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ… ಏವರೂಪಂ ಸೇನಾಸನಂ… ಏವರೂಪೋ ಗಾಮೋ… ಏವರೂಪೋ ನಿಗಮೋ… ಏವರೂಪಂ ನಗರಂ… ಏವರೂಪೋ ಜನಪದೋ.

‘‘‘ಪುಗ್ಗಲಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಮಯಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಯಥಾರೂಪಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪುಗ್ಗಲಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪುಗ್ಗಲಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ. ‘ಪುಗ್ಗಲಂಪಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದುವಿಧೇನ ವದಾಮಿ – ಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ, ಅಸೇವಿತಬ್ಬಮ್ಪೀ’ತಿ – ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಮಯಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ. ಇಮಸ್ಸ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

೧೨೩. ‘‘ಸಬ್ಬೇಪಿ ಚೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಖತ್ತಿಯಾ ಇಮಸ್ಸ ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನೇಯ್ಯುಂ, ಸಬ್ಬೇಸಾನಮ್ಪಿಸ್ಸ ಖತ್ತಿಯಾನಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ. ಸಬ್ಬೇಪಿ ಚೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ…ಪೇ… ಸಬ್ಬೇಪಿ ಚೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವೇಸ್ಸಾ… ಸಬ್ಬೇಪಿ ಚೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸುದ್ದಾ ಇಮಸ್ಸ ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನೇಯ್ಯುಂ, ಸಬ್ಬೇಸಾನಮ್ಪಿಸ್ಸ ಸುದ್ದಾನಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ. ಸದೇವಕೋಪಿ ಚೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಲೋಕೋ ಸಮಾರಕೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೋ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಪಜಾ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಇಮಸ್ಸ ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನೇಯ್ಯ, ಸದೇವಕಸ್ಸಪಿಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಮಾರಕಸ್ಸ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಸ್ಸ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪಜಾಯ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದೀತಿ.

ಸೇವಿತಬ್ಬಾಸೇವಿತಬ್ಬಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಬಹುಧಾತುಕಸುತ್ತಂ

೧೨೪. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಯಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಬಾಲತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನೋ ಪಣ್ಡಿತತೋ; ಯೇ ಕೇಚಿ ಉಪದ್ದವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಬಾಲತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನೋ ಪಣ್ಡಿತತೋ; ಯೇ ಕೇಚಿ ಉಪಸಗ್ಗಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಬಾಲತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನೋ ಪಣ್ಡಿತತೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಳಾಗಾರಾ ವಾ ತಿಣಾಗಾರಾ ವಾ ಅಗ್ಗಿ ಮುತ್ತೋ [ಅಗ್ಗಿಮುಕ್ಕೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಕೂಟಾಗಾರಾನಿಪಿ ದಹತಿ ಉಲ್ಲಿತ್ತಾವಲಿತ್ತಾನಿ ನಿವಾತಾನಿ ಫುಸಿತಗ್ಗಳಾನಿ ಪಿಹಿತವಾತಪಾನಾನಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಭಯಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಬಾಲತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನೋ ಪಣ್ಡಿತತೋ; ಯೇ ಕೇಚಿ ಉಪದ್ದವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಬಾಲತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನೋ ಪಣ್ಡಿತತೋ; ಯೇ ಕೇಚಿ ಉಪಸಗ್ಗಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಬಾಲತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನೋ ಪಣ್ಡಿತತೋ. ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪಟಿಭಯೋ ಬಾಲೋ, ಅಪ್ಪಟಿಭಯೋ ಪಣ್ಡಿತೋ; ಸಉಪದ್ದವೋ ಬಾಲೋ, ಅನುಪದ್ದವೋ ಪಣ್ಡಿತೋ; ಸಉಪಸಗ್ಗೋ ಬಾಲೋ, ಅನುಪಸಗ್ಗೋ ಪಣ್ಡಿತೋ. ನತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಣ್ಡಿತತೋ ಭಯಂ, ನತ್ಥಿ ಪಣ್ಡಿತತೋ ಉಪದ್ದವೋ, ನತ್ಥಿ ಪಣ್ಡಿತತೋ ಉಪಸಗ್ಗೋ. ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಪಣ್ಡಿತಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ ವೀಮಂಸಕಾ’ತಿ – ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ‘ವೀಮಂಸಕೋ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಧಾತುಕುಸಲೋ ಚ ಹೋತಿ, ಆಯತನಕುಸಲೋ ಚ ಹೋತಿ, ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಕುಸಲೋ ಚ ಹೋತಿ, ಠಾನಾಠಾನಕುಸಲೋ ಚ ಹೋತಿ – ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ‘ವೀಮಂಸಕೋ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ.

೧೨೫. ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ‘ಧಾತುಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಟ್ಠಾರಸ ಖೋ ಇಮಾ, ಆನನ್ದ, ಧಾತುಯೋ – ಚಕ್ಖುಧಾತು, ರೂಪಧಾತು, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು; ಸೋತಧಾತು, ಸದ್ದಧಾತು, ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು; ಘಾನಧಾತು, ಗನ್ಧಧಾತು, ಘಾನವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು; ಜಿವ್ಹಾಧಾತು, ರಸಧಾತು, ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು; ಕಾಯಧಾತು, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಾತು, ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು; ಮನೋಧಾತು, ಧಮ್ಮಧಾತು, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು. ಇಮಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಅಟ್ಠಾರಸ ಧಾತುಯೋ ಯತೋ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ – ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ‘ಧಾತುಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಿಯಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞೋಪಿ ಪರಿಯಾಯೋ, ಯಥಾ ‘ಧಾತುಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಿಯಾ, ಆನನ್ದ. ಛಯಿಮಾ, ಆನನ್ದ, ಧಾತುಯೋ – ಪಥವೀಧಾತು, ಆಪೋಧಾತು, ತೇಜೋಧಾತು, ವಾಯೋಧಾತು, ಆಕಾಸಧಾತು, ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು. ಇಮಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಛ ಧಾತುಯೋ ಯತೋ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ – ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ‘ಧಾತುಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಿಯಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞೋಪಿ ಪರಿಯಾಯೋ, ಯಥಾ ‘ಧಾತುಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಿಯಾ, ಆನನ್ದ. ಛಯಿಮಾ, ಆನನ್ದ, ಧಾತುಯೋ – ಸುಖಧಾತು, ದುಕ್ಖಧಾತು, ಸೋಮನಸ್ಸಧಾತು, ದೋಮನಸ್ಸಧಾತು, ಉಪೇಕ್ಖಾಧಾತು, ಅವಿಜ್ಜಾಧಾತು. ಇಮಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಛ ಧಾತುಯೋ ಯತೋ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ – ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ‘ಧಾತುಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಿಯಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞೋಪಿ ಪರಿಯಾಯೋ, ಯಥಾ ‘ಧಾತುಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಿಯಾ, ಆನನ್ದ. ಛಯಿಮಾ, ಆನನ್ದ, ಧಾತುಯೋ – ಕಾಮಧಾತು, ನೇಕ್ಖಮ್ಮಧಾತು, ಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು, ಅಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು, ವಿಹಿಂಸಾಧಾತು, ಅವಿಹಿಂಸಾಧಾತು. ಇಮಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಛ ಧಾತುಯೋ ಯತೋ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ – ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ‘ಧಾತುಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಿಯಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞೋಪಿ ಪರಿಯಾಯೋ, ಯಥಾ ‘ಧಾತುಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಿಯಾ, ಆನನ್ದ. ತಿಸ್ಸೋ ಇಮಾ, ಆನನ್ದ, ಧಾತುಯೋ – ಕಾಮಧಾತು, ರೂಪಧಾತು, ಅರೂಪಧಾತು. ಇಮಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ತಿಸ್ಸೋ ಧಾತುಯೋ ಯತೋ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ – ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ‘ಧಾತುಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಿಯಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞೋಪಿ ಪರಿಯಾಯೋ, ಯಥಾ ‘ಧಾತುಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಿಯಾ, ಆನನ್ದ. ದ್ವೇ ಇಮಾ, ಆನನ್ದ, ಧಾತುಯೋ – ಸಙ್ಖತಾಧಾತು, ಅಸಙ್ಖತಾಧಾತು. ಇಮಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ದ್ವೇ ಧಾತುಯೋ ಯತೋ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ – ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ‘ಧಾತುಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ.

೧೨೬. ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ‘ಆಯತನಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಛ ಖೋ ಪನಿಮಾನಿ, ಆನನ್ದ, ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರಾನಿ ಆಯತನಾನಿ – ಚಕ್ಖುಚೇವ ರೂಪಾ ಚ ಸೋತಞ್ಚ ಸದ್ದಾ ಚ ಘಾನಞ್ಚ ಗನ್ಧಾ ಚ ಜಿವ್ಹಾ ಚ ರಸಾ ಚ ಕಾಯೋ ಚ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಚ ಮನೋ ಚ ಧಮ್ಮಾ ಚ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಛ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರಾನಿ ಆಯತನಾನಿ ಯತೋ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ – ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ‘ಆಯತನಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ‘ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಧಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ಇದಂ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸುಪ್ಪಾದಾ ಇದಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಇದಂ ನ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸ ನಿರೋಧಾ ಇದಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ಯದಿದಂ – ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮರೂಪಂ, ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಾ ಸಳಾಯತನಂ, ಸಳಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ, ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ, ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ತಣ್ಹಾ, ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಾ ಉಪಾದಾನಂ, ಉಪಾದಾನಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸೂಪಾಯಾಸಾ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ. ಅವಿಜ್ಜಾಯತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧೋ, ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧೋ, ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಾ ನಾಮರೂಪನಿರೋಧೋ, ನಾಮರೂಪನಿರೋಧಾ ಸಳಾಯತನನಿರೋಧೋ, ಸಳಾಯತನನಿರೋಧಾ ಫಸ್ಸನಿರೋಧೋ, ಫಸ್ಸನಿರೋಧಾ ವೇದನಾನಿರೋಧೋ, ವೇದನಾನಿರೋಧಾ ತಣ್ಹಾನಿರೋಧೋ, ತಣ್ಹಾನಿರೋಧಾ ಉಪಾದಾನನಿರೋಧೋ, ಉಪಾದಾನನಿರೋಧಾ ಭವನಿರೋಧೋ, ಭವನಿರೋಧಾ ಜಾತಿನಿರೋಧೋ, ಜಾತಿನಿರೋಧಾ ಜರಾಮರಣಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸೂಪಾಯಾಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ನಿರೋಧೋ ಹೋತಿ’. ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ‘ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ.

೧೨೭. ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ‘ಠಾನಾಠಾನಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಧಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಞ್ಚಿ [ಕಿಞ್ಚಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಸಙ್ಖಾರಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಞ್ಚಿ ಸಙ್ಖಾರಂ ನಿಚ್ಚತೋ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಞ್ಚಿ ಸಙ್ಖಾರಂ ಸುಖತೋ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಞ್ಚಿ ಸಙ್ಖಾರಂ ಸುಖತೋ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಞ್ಚಿ ಧಮ್ಮಂ ಅತ್ತತೋ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಞ್ಚಿ ಧಮ್ಮಂ ಅತ್ತತೋ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ.

೧೨೮. ‘‘‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಮಾತರಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಮಾತರಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಿತರಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯ…ಪೇ… ಅರಹನ್ತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಲೋಹಿತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಲೋಹಿತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಞ್ಞಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಅಞ್ಞಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ.

೧೨೯. ‘‘‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಲೋಕಧಾತುಯಾ ದ್ವೇ ಅರಹನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಲೋಕಧಾತುಯಾ ಏಕೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಲೋಕಧಾತುಯಾ ದ್ವೇ ರಾಜಾನೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿನೋ ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಲೋಕಧಾತುಯಾ ಏಕೋ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ.

೧೩೦. ‘‘‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಇತ್ಥೀ ಅರಹಂ ಅಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಪುರಿಸೋ ಅರಹಂ ಅಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಇತ್ಥೀ ರಾಜಾ ಅಸ್ಸ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಪುರಿಸೋ ರಾಜಾ ಅಸ್ಸ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಇತ್ಥೀ ಸಕ್ಕತ್ತಂ ಕರೇಯ್ಯ … ಮಾರತ್ತಂ ಕರೇಯ್ಯ… ಬ್ರಹ್ಮತ್ತಂ ಕರೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಪುರಿಸೋ ಸಕ್ಕತ್ತಂ ಕರೇಯ್ಯ… ಮಾರತ್ತಂ ಕರೇಯ್ಯ… ಬ್ರಹ್ಮತ್ತಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ.

೧೩೧. ‘‘‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಇಟ್ಠೋ ಕನ್ತೋ ಮನಾಪೋ ವಿಪಾಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಅನಿಟ್ಠೋ ಅಕನ್ತೋ ಅಮನಾಪೋ ವಿಪಾಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ…ಪೇ… ಯಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಇಟ್ಠೋ ಕನ್ತೋ ಮನಾಪೋ ವಿಪಾಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ…ಪೇ… ಯಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಅನಿಟ್ಠೋ ಅಕನ್ತೋ ಅಮನಾಪೋ ವಿಪಾಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಕಾಯಸುಚರಿತಸ್ಸ ಅನಿಟ್ಠೋ ಅಕನ್ತೋ ಅಮನಾಪೋ ವಿಪಾಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಕಾಯಸುಚರಿತಸ್ಸ ಇಟ್ಠೋ ಕನ್ತೋ ಮನಾಪೋ ವಿಪಾಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ವಚೀಸುಚರಿತಸ್ಸ…ಪೇ… ಯಂ ಮನೋಸುಚರಿತಸ್ಸ ಅನಿಟ್ಠೋ ಅಕನ್ತೋ ಅಮನಾಪೋ ವಿಪಾಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ವಚೀಸುಚರಿತಸ್ಸ…ಪೇ… ಯಂ ಮನೋಸುಚರಿತಸ್ಸ ಇಟ್ಠೋ ಕನ್ತೋ ಮನಾಪೋ ವಿಪಾಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಸಮಙ್ಗೀ ತಂನಿದಾನಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಸಮಙ್ಗೀ ತಂನಿದಾನಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸಮಙ್ಗೀ…ಪೇ… ಯಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಸಮಙ್ಗೀ ತಂನಿದಾನಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸಮಙ್ಗೀ…ಪೇ… ಯಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಸಮಙ್ಗೀ ತಂನಿದಾನಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಕಾಯಸುಚರಿತಸಮಙ್ಗೀ ತಂನಿದಾನಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಕಾಯಸುಚರಿತಸಮಙ್ಗೀ ತಂನಿದಾನಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ವಚೀಸುಚರಿತಸಮಙ್ಗೀ…ಪೇ… ಯಂ ಮನೋಸುಚರಿತಸಮಙ್ಗೀ ತಂನಿದಾನಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ವಚೀಸುಚರಿತಸಮಙ್ಗೀ…ಪೇ… ಯಂ ಮನೋಸುಚರಿತಸಮಙ್ಗೀ ತಂನಿದಾನಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ‘ಠಾನಾಠಾನಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ.

೧೩೨. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ! ಕೋನಾಮೋ ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯೋ’’ತಿ? ‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ ತ್ವಂ, ಆನನ್ದ, ಇಮಂ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಂ ‘ಬಹುಧಾತುಕೋ’ತಿಪಿ ನಂ ಧಾರೇಹಿ, ‘ಚತುಪರಿವಟ್ಟೋ’ತಿಪಿ ನಂ ಧಾರೇಹಿ, ‘ಧಮ್ಮಾದಾಸೋ’ತಿಪಿ ನಂ ಧಾರೇಹಿ, ‘ಅಮತದುನ್ದುಭೀ’ತಿಪಿ [ದುದ್ರಭೀತಿಪಿ (ಕ.)] ನಂ ಧಾರೇಹಿ, ‘ಅನುತ್ತರೋ ಸಙ್ಗಾಮವಿಜಯೋ’ತಿಪಿ ನಂ ಧಾರೇಹೀ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದೀತಿ.

ಬಹುಧಾತುಕಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಇಸಿಗಿಲಿಸುತ್ತಂ

೧೩೩. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಪಸ್ಸಥ ನೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತಂ ವೇಭಾರಂ ಪಬ್ಬತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಏತಸ್ಸಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇಭಾರಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾವ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ’’.

‘‘ಪಸ್ಸಥ ನೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತಂ ಪಣ್ಡವಂ ಪಬ್ಬತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಏತಸ್ಸಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಣ್ಡವಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾವ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ’’.

‘‘ಪಸ್ಸಥ ನೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಪಬ್ಬತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಏತಸ್ಸಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇಪುಲ್ಲಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾವ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ’’.

‘‘ಪಸ್ಸಥ ನೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತಂ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಂ ಪಬ್ಬತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಏತಸ್ಸಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಜ್ಝಕೂಟಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾವ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ’’.

‘‘ಪಸ್ಸಥ ನೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಇಸಿಗಿಲಿಂ ಪಬ್ಬತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಏಸಾವ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ ಏಸಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ’’.

‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸತಾನಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸಿನೋ ಅಹೇಸುಂ. ತೇ ಇಮಂ ಪಬ್ಬತಂ ಪವಿಸನ್ತಾ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಪವಿಟ್ಠಾ ನ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತಮೇನಂ ಮನುಸ್ಸಾ ದಿಸ್ವಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಯಂ ಪಬ್ಬತೋ ಇಮೇ ಇಸೀ [ಇಸಯೋ (ಕ.)] ಗಿಲತೀ’ತಿ; ‘ಇಸಿಗಿಲಿ ಇಸಿಗಿಲಿ’ ತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಉದಪಾದಿ. ಆಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ [ಅಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ ವೋ (ಕ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ನಾಮಾನಿ; ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ನಾಮಾನಿ; ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ನಾಮಾನಿ. ತಂ ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

೧೩೪. ‘‘ಅರಿಟ್ಠೋ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ [ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ (ಕ. ಸೀ. ಪೀ.)] ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ; ಉಪರಿಟ್ಠೋ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ; ತಗರಸಿಖೀ [ತಗ್ಗರಸಿಖೀ (ಕ.)] ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ; ಯಸಸ್ಸೀ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ; ಸುದಸ್ಸನೋ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ; ಪಿಯದಸ್ಸೀ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ; ಗನ್ಧಾರೋ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ; ಪಿಣ್ಡೋಲೋ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ; ಉಪಾಸಭೋ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ; ನೀತೋ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ; ತಥೋ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ, ಸುತವಾ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ; ಭಾವಿತತ್ತೋ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಸಿಗಿಲಿಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ ಚಿರನಿವಾಸೀ ಅಹೋಸಿ.

೧೩೫. ‘‘ಯೇ ಸತ್ತಸಾರಾ ಅನೀಘಾ ನಿರಾಸಾ,

ಪಚ್ಚೇಕಮೇವಜ್ಝಗಮಂಸು ಬೋಧಿಂ [ಪಚ್ಚೇಕಮೇವಜ್ಝಗಮುಂ ಸುಬೋಧಿಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)];

ತೇಸಂ ವಿಸಲ್ಲಾನ ನರುತ್ತಮಾನಂ,

ನಾಮಾನಿ ಮೇ ಕಿತ್ತಯತೋ ಸುಣಾಥ.

‘‘ಅರಿಟ್ಠೋ ಉಪರಿಟ್ಠೋ ತಗರಸಿಖೀ ಯಸಸ್ಸೀ,

ಸುದಸ್ಸನೋ ಪಿಯದಸ್ಸೀ ಚ ಸುಸಮ್ಬುದ್ಧೋ [ಬುದ್ಧೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)];

ಗನ್ಧಾರೋ ಪಿಣ್ಡೋಲೋ ಉಪಾಸಭೋ ಚ,

ನೀತೋ ತಥೋ ಸುತವಾ ಭಾವಿತತ್ತೋ.

‘‘ಸುಮ್ಭೋ ಸುಭೋ ಮತುಲೋ [ಮೇಥುಲೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಅಟ್ಠಮೋ ಚ,

ಅಥಸ್ಸುಮೇಘೋ [ಅಟ್ಠಸುಮೇಧೋ (ಕ.)] ಅನೀಘೋ ಸುದಾಠೋ;

ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಭವನೇತ್ತಿಖೀಣಾ,

ಹಿಙ್ಗೂ ಚ ಹಿಙ್ಗೋ ಚ ಮಹಾನುಭಾವಾ.

‘‘ದ್ವೇ ಜಾಲಿನೋ ಮುನಿನೋ ಅಟ್ಠಕೋ ಚ,

ಅಥ ಕೋಸಲ್ಲೋ ಬುದ್ಧೋ ಅಥೋ ಸುಬಾಹು;

ಉಪನೇಮಿಸೋ ನೇಮಿಸೋ ಸನ್ತಚಿತ್ತೋ,