೮. ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸುತ್ತಂ

೭೯. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ ಅಚಿರಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಭಗವತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಅಜಾತಸತ್ತು ವೇದೇಹಿಪುತ್ತೋ ರಾಜಗಹಂ ಪಟಿಸಙ್ಖಾರಾಪೇತಿ ರಞ್ಞೋ ಪಜ್ಜೋತಸ್ಸ ಆಸಙ್ಕಮಾನೋ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅತಿಪ್ಪಗೋ ಖೋ ತಾವ ರಾಜಗಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತುಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನ ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಕಮ್ಮನ್ತೋ, ಯೇನ ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಕಮ್ಮನ್ತೋ, ಯೇನ ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏತು ಖೋ ಭವಂ ಆನನ್ದೋ. ಸ್ವಾಗತಂ ಭೋತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ. ಚಿರಸ್ಸಂ ಖೋ ಭವಂ ಆನನ್ದೋ ಇಮಂ ಪರಿಯಾಯಮಕಾಸಿ ಯದಿದಂ ಇಧಾಗಮನಾಯ. ನಿಸೀದತು ಭವಂ ಆನನ್ದೋ, ಇದಮಾಸನಂ ಪಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ. ನಿಸೀದಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ. ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋಪಿ ಖೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಞ್ಞತರಂ ನೀಚಂ ಆಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಬ್ಬೇನಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾಸಬ್ಬಂ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಅಹೋಸಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಬ್ಬೇನಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾಸಬ್ಬಂ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಅಹೋಸಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ಸೋ ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭಗವಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೇತಾ, ಅಸಞ್ಜಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಞ್ಜನೇತಾ, ಅನಕ್ಖಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಕ್ಖಾತಾ, ಮಗ್ಗಞ್ಞೂ, ಮಗ್ಗವಿದೂ, ಮಗ್ಗಕೋವಿದೋ; ಮಗ್ಗಾನುಗಾ ಚ ಪನ ಏತರಹಿ ಸಾವಕಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಪಚ್ಛಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ’’ತಿ. ಅಯಞ್ಚ ಹಿದಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅನ್ತರಾಕಥಾ ವಿಪ್ಪಕತಾ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ರಾಜಗಹೇ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಅನುಸಞ್ಞಾಯಮಾನೋ ಯೇನ ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಕಮ್ಮನ್ತೋ, ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಾಯನುತ್ಥ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ, ಕಾ ಚ ಪನ ವೋ ಅನ್ತರಾಕಥಾ ವಿಪ್ಪಕತಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ ಮಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಬ್ಬೇನಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾಸಬ್ಬಂ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಅಹೋಸಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚಂ – ‘ನತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಬ್ಬೇನಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾಸಬ್ಬಂ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಅಹೋಸಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ಸೋ ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭಗವಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೇತಾ, ಅಸಞ್ಜಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಞ್ಜನೇತಾ, ಅನಕ್ಖಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಕ್ಖಾತಾ, ಮಗ್ಗಞ್ಞೂ, ಮಗ್ಗವಿದೂ, ಮಗ್ಗಕೋವಿದೋ; ಮಗ್ಗಾನುಗಾ ಚ ಪನ ಏತರಹಿ ಸಾವಕಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಪಚ್ಛಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ’ತಿ. ಅಯಂ ಖೋ ನೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅನ್ತರಾಕಥಾ ವಿಪ್ಪಕತಾ. ಅಥ ತ್ವಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ’’ತಿ.

೮೦. ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ತೇನ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ ಠಪಿತೋ – ‘ಅಯಂ ವೋ ಮಮಚ್ಚಯೇನ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಏತರಹಿ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ [ಪಟಿಧಾವೇಯ್ಯಾಥಾತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]? ‘‘ನತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಠಪಿತೋ – ‘ಅಯಂ ವೋ ಮಮಚ್ಚಯೇನ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಯಂ ಮಯಂ ಏತರಹಿ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ಸಙ್ಘೇನ ಸಮ್ಮತೋ, ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಥೇರೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಠಪಿತೋ – ‘ಅಯಂ ನೋ ಭಗವತೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಏತರಹಿ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ಸಙ್ಘೇನ ಸಮ್ಮತೋ, ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಥೇರೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಠಪಿತೋ – ‘ಅಯಂ ನೋ ಭಗವತೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಯಂ ಮಯಂ ಏತರಹಿ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಅಪ್ಪಟಿಸರಣೇ ಚ ಪನ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಕೋ ಹೇತು ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ ಮಯಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಪ್ಪಟಿಸರಣಾ; ಸಪ್ಪಟಿಸರಣಾ ಮಯಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ; ಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಸರಣಾ’’ತಿ.

‘‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ತೇನ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ ಠಪಿತೋ – ಅಯಂ ವೋ ಮಮಚ್ಚಯೇನ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ, ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಏತರಹಿ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಥಾ’ತಿ – ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಠಪಿತೋ – ಅಯಂ ವೋ ಮಮಚ್ಚಯೇನ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ, ಯಂ ಮಯಂ ಏತರಹಿ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ ವದೇಸಿ; ‘ಅತ್ಥಿ ಪನ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ಸಙ್ಘೇನ ಸಮ್ಮತೋ, ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಥೇರೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಠಪಿತೋ – ಅಯಂ ನೋ ಭಗವತೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ, ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಏತರಹಿ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಥಾ’ತಿ – ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ಸಙ್ಘೇನ ಸಮ್ಮತೋ, ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಥೇರೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಠಪಿತೋ – ಅಯಂ ನೋ ಭಗವತೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ, ಯಂ ಮಯಂ ಏತರಹಿ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ – ವದೇಸಿ; ‘ಏವಂ ಅಪ್ಪಟಿಸರಣೇ ಚ ಪನ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಕೋ ಹೇತು ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ’ತಿ ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನ ಖೋ ಮಯಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಪ್ಪಟಿಸರಣಾ; ಸಪ್ಪಟಿಸರಣಾ ಮಯಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ; ಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಸರಣಾ’ತಿ ವದೇಸಿ. ಇಮಸ್ಸ ಪನ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಕಥಂ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ?

೮೧. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಟ್ಠಂ. ತೇ ಮಯಂ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಯಾವತಿಕಾ ಏಕಂ ಗಾಮಖೇತ್ತಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರಾಮ ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಏಕಜ್ಝಂ ಸನ್ನಿಪತಾಮ; ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಯಸ್ಸ ತಂ ಪವತ್ತತಿ ತಂ ಅಜ್ಝೇಸಾಮ. ತಸ್ಮಿಂ ಚೇ ಭಞ್ಞಮಾನೇ ಹೋತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ ತಂ ಮಯಂ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ಕಾರೇಮಾತಿ.

‘‘ನ ಕಿರ ನೋ ಭವನ್ತೋ ಕಾರೇನ್ತಿ; ಧಮ್ಮೋ ನೋ ಕಾರೇತಿ’’. ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಏತರಹಿ ಸಕ್ಕರೋಥ ಗರುಂ ಕರೋಥ [ಗರುಕರೋಥ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಮಾನೇಥ ಪೂಜೇಥ; ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ [ಗರುಕತ್ವಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ಯಂ ಮಯಂ ಏತರಹಿ ಸಕ್ಕರೋಮ ಗರುಂ ಕರೋಮ ಮಾನೇಮ ಪೂಜೇಮ; ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರಾಮಾ’’ತಿ.

‘‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ತೇನ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ ಠಪಿತೋ – ಅಯಂ ವೋ ಮಮಚ್ಚಯೇನ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಏತರಹಿ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಥಾ’ತಿ – ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಠಪಿತೋ – ಅಯಂ ವೋ ಮಮಚ್ಚಯೇನ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಯಂ ಮಯಂ ಏತರಹಿ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ ವದೇಸಿ; ‘ಅತ್ಥಿ ಪನ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ಸಙ್ಘೇನ ಸಮ್ಮತೋ, ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಥೇರೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಠಪಿತೋ – ಅಯಂ ನೋ ಭಗವತೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಏತರಹಿ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಥಾ’ತಿ – ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ಸಙ್ಘೇನ ಸಮ್ಮತೋ, ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಥೇರೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಠಪಿತೋ – ಅಯಂ ನೋ ಭಗವತೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಟಿಸರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಯಂ ಮಯಂ ಏತರಹಿ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ ವದೇಸಿ; ‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಏತರಹಿ ಸಕ್ಕರೋಥ ಗರುಂ ಕರೋಥ ಮಾನೇಥ ಪೂಜೇಥ; ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರಥಾ’ತಿ – ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ಯಂ ಮಯಂ ಏತರಹಿ ಸಕ್ಕರೋಮ ಗರುಂ ಕರೋಮ ಮಾನೇಮ ಪೂಜೇಮ; ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರಾಮಾ’ತಿ ವದೇಸಿ. ಇಮಸ್ಸ ಪನ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಕಥಂ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ?

೮೨. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ದಸ ಪಸಾದನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಕ್ಖಾತಾ. ಯಸ್ಮಿಂ ನೋ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ತಂ ಮಯಂ ಏತರಹಿ ಸಕ್ಕರೋಮ ಗರುಂ ಕರೋಮ ಮಾನೇಮ ಪೂಜೇಮ; ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರಾಮ. ಕತಮೇ ದಸ?

‘‘ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತಿ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವೀ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು.

‘‘ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ ಸುತಧರೋ ಸುತಸನ್ನಿಚಯೋ. ಯೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಾ, ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಾ, ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಾ, ಸಾತ್ಥಂ, ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ [ಸಾತ್ಥಾ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅಭಿವದನ್ತಿ ತಥಾರೂಪಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಹೋನ್ತಿ ಧಾತಾ [ಧತಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ವಚಸಾ ಪರಿಚಿತಾ ಮನಸಾನುಪೇಕ್ಖಿತಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾ.

‘‘ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ( ) [(ಇತರೀತರೇಹಿ) ದೀ. ನಿ. ೩.೩೪೫] ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೇಹಿ.

‘‘ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ.

‘‘ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತಿ – ಏಕೋಪಿ ಹುತ್ವಾ ಬಹುಧಾ ಹೋತಿ, ಬಹುಧಾಪಿ ಹುತ್ವಾ ಏಕೋ ಹೋತಿ; ಆವಿಭಾವಂ ತಿರೋಭಾವಂ; ತಿರೋಕುಟ್ಟಂ [ತಿರೋಕುಡ್ಡಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ತಿರೋಪಾಕಾರಂ ತಿರೋಪಬ್ಬತಂ ಅಸಜ್ಜಮಾನೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಆಕಾಸೇ; ಪಥವಿಯಾಪಿ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನಿಮುಜ್ಜಂ ಕರೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಉದಕೇ; ಉದಕೇಪಿ ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೇ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪಥವಿಯಂ; ಆಕಾಸೇಪಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ಕಮತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪಕ್ಖೀ ಸಕುಣೋ; ಇಮೇಪಿ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇ ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕೇ ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೇ ಪಾಣಿನಾ ಪರಿಮಸತಿ [ಪರಾಮಸತಿ (ಕ.)] ಪರಿಮಜ್ಜತಿ, ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಪಿ ಕಾಯೇನ ವಸಂ ವತ್ತೇತಿ.

‘‘ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ ವಿಸುದ್ಧಾಯ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಿಕಾಯ ಉಭೋ ಸದ್ದೇ ಸುಣಾತಿ – ದಿಬ್ಬೇ ಚ ಮಾನುಸೇ ಚ, ಯೇ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ಚ.

‘‘ಪರಸತ್ತಾನಂ ಪರಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ. ಸರಾಗಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ಸರಾಗಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ವೀತರಾಗಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ವೀತರಾಗಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ಸದೋಸಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ಸದೋಸಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ವೀತದೋಸಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ವೀತದೋಸಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ಸಮೋಹಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ಸಮೋಹಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ವೀತಮೋಹಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ವೀತಮೋಹಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ಸಂಖಿತ್ತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ಸಂಖಿತ್ತಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ಮಹಗ್ಗತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ಮಹಗ್ಗತಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ಅಮಹಗ್ಗತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ಅಮಹಗ್ಗತಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ಸಉತ್ತರಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ಸಉತ್ತರಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ಅನುತ್ತರಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ಅನುತ್ತರಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ಸಮಾಹಿತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ಸಮಾಹಿತಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ಅಸಮಾಹಿತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ಅಸಮಾಹಿತಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಮುತ್ತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ವಿಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ಅವಿಮುತ್ತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘ಅವಿಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಚತಸ್ಸೋಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಚಪಿ ಜಾತಿಯೋ ದಸಪಿ ಜಾತಿಯೋ ವೀಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ತಿಂಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಚತ್ತಾರೀಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಜಾತಿಸತಮ್ಪಿ ಜಾತಿಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಅನೇಕೇಪಿ ಸಂವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ ಅನೇಕೇಪಿ ವಿವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ ಅನೇಕೇಪಿ ಸಂವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ – ‘ಅಮುತ್ರಾಸಿಂ ಏವಂನಾಮೋ ಏವಂಗೋತ್ತೋ ಏವಂವಣ್ಣೋ ಏವಮಾಹಾರೋ ಏವಂಸುಖದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಏವಮಾಯುಪರಿಯನ್ತೋ, ಸೋ ತತೋ ಚುತೋ ಅಮುತ್ರ ಉದಪಾದಿಂ; ತತ್ರಾಪಾಸಿಂ ಏವಂನಾಮೋ ಏವಂಗೋತ್ತೋ ಏವಂವಣ್ಣೋ ಏವಮಾಹಾರೋ ಏವಂಸುಖದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಏವಮಾಯುಪರಿಯನ್ತೋ, ಸೋ ತತೋ ಚುತೋ ಇಧೂಪಪನ್ನೋ’ತಿ. ಇತಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ.

‘‘ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸತಿ ಚವಮಾನೇ ಉಪಪಜ್ಜಮಾನೇ ಹೀನೇ ಪಣೀತೇ ಸುವಣ್ಣೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ, ಸುಗತೇ ದುಗ್ಗತೇ ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ.

‘‘ಇಮೇ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ದಸ ಪಸಾದನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಕ್ಖಾತಾ. ಯಸ್ಮಿಂ ನೋ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ತಂ ಮಯಂ ಏತರಹಿ ಸಕ್ಕರೋಮ ಗರುಂ ಕರೋಮ ಮಾನೇಮ ಪೂಜೇಮ; ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರಾಮಾ’’ತಿ.

೮೩. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಉಪನನ್ದಂ ಸೇನಾಪತಿಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞತಿ ಭವಂ ಸೇನಾಪತಿ [ಮಞ್ಞಸಿ ಏವಂ ಸೇನಾಪತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಮಞ್ಞಸಿ ಸೇನಾಪತಿ (ಸೀ.), ಮಞ್ಞಸಿ ಭವಂ ಸೇನಾಪತಿ (ಕ.)] ಯದಿಮೇ ಭೋನ್ತೋ ಸಕ್ಕಾತಬ್ಬಂ ಸಕ್ಕರೋನ್ತಿ, ಗರುಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಮಾನೇತಬ್ಬಂ ಮಾನೇನ್ತಿ, ಪೂಜೇತಬ್ಬಂ ಪೂಜೇನ್ತಿ’’? ‘‘ತಗ್ಘಿಮೇ [ತಗ್ಘ ಮೇ (ಕ.)] ಭೋನ್ತೋ ಸಕ್ಕಾತಬ್ಬಂ ಸಕ್ಕರೋನ್ತಿ, ಗರುಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಮಾನೇತಬ್ಬಂ ಮಾನೇನ್ತಿ, ಪೂಜೇತಬ್ಬಂ ಪೂಜೇನ್ತಿ. ಇಮಞ್ಚ ಹಿ ತೇ ಭೋನ್ತೋ ನ ಸಕ್ಕರೇಯ್ಯುಂ ನ ಗರುಂ ಕರೇಯ್ಯುಂ ನ ಮಾನೇಯ್ಯುಂ ನ ಪೂಜೇಯ್ಯುಂ; ಅಥ ಕಿಞ್ಚರಹಿ ತೇ ಭೋನ್ತೋ ಸಕ್ಕರೇಯ್ಯುಂ ಗರುಂ ಕರೇಯ್ಯುಂ ಮಾನೇಯ್ಯುಂ ಪೂಜೇಯ್ಯುಂ, ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಹಂ ಪನ ಭವಂ ಆನನ್ದೋ ಏತರಹಿ ವಿಹರತೀ’’ತಿ? ‘‘ವೇಳುವನೇ ಖೋಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏತರಹಿ ವಿಹರಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಚ್ಚಿ ಪನ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ವೇಳುವನಂ ರಮಣೀಯಞ್ಚೇವ ಅಪ್ಪಸದ್ದಞ್ಚ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಞ್ಚ ವಿಜನವಾತಂ ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಂ [ಮನುಸ್ಸರಾಹಸೇಯ್ಯಕಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪ’’ನ್ತಿ? ‘‘ತಗ್ಘ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವೇಳುವನಂ ರಮಣೀಯಞ್ಚೇವ ಅಪ್ಪಸದ್ದಞ್ಚ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಞ್ಚ ವಿಜನವಾತಂ ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಂ, ಯಥಾ ತಂ ತುಮ್ಹಾದಿಸೇಹಿ ರಕ್ಖಕೇಹಿ ಗೋಪಕೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ತಗ್ಘ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ವೇಳುವನಂ ರಮಣೀಯಞ್ಚೇವ ಅಪ್ಪಸದ್ದಞ್ಚ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಞ್ಚ ವಿಜನವಾತಂ ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಂ, ಯಥಾ ತಂ ಭವನ್ತೇಹಿ ಝಾಯೀಹಿ ಝಾನಸೀಲೀಹಿ. ಝಾಯಿನೋ ಚೇವ ಭವನ್ತೋ ಝಾನಸೀಲಿನೋ ಚ’’.

‘‘ಏಕಮಿದಾಹಂ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಸಮಯಂ ಸೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ಅಥ ಖ್ವಾಹಂ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಯೇನ ಮಹಾವನಂ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾ ಯೇನ ಸೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂ. ತತ್ರ ಚ ಪನ ಸೋ [ತತ್ರ ಚ ಸೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಝಾನಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ಝಾಯೀ ಚೇವ ಸೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಅಹೋಸಿ ಝಾನಸೀಲೀ ಚ. ಸಬ್ಬಞ್ಚ ಪನ ಸೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಝಾನಂ ವಣ್ಣೇಸೀ’’ತಿ.

೮೪. ‘‘ನ ಚ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸೋ ಭಗವಾ ಸಬ್ಬಂ ಝಾನಂ ವಣ್ಣೇಸಿ, ನಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಸಬ್ಬಂ ಝಾನಂ ನ ವಣ್ಣೇಸೀತಿ. ಕಥಂ ರೂಪಞ್ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸೋ ಭಗವಾ ಝಾನಂ ನ ವಣ್ಣೇಸಿ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ಕಾಮರಾಗಪರೇತೇನ, ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಕಾಮರಾಗಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ಸೋ ಕಾಮರಾಗಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ಝಾಯತಿ ಪಜ್ಝಾಯತಿ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ ಅಪಜ್ಝಾಯತಿ. ಬ್ಯಾಪಾದಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ಬ್ಯಾಪಾದಪರೇತೇನ, ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ಸೋ ಬ್ಯಾಪಾದಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ಝಾಯತಿ ಪಜ್ಝಾಯತಿ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ ಅಪಜ್ಝಾಯತಿ. ಥಿನಮಿದ್ಧಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ಥಿನಮಿದ್ಧಪರೇತೇನ, ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಥಿನಮಿದ್ಧಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ಸೋ ಥಿನಮಿದ್ಧಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ಝಾಯತಿ ಪಜ್ಝಾಯತಿ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ ಅಪಜ್ಝಾಯತಿ. ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪರೇತೇನ, ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ಸೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ಝಾಯತಿ ಪಜ್ಝಾಯತಿ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ ಅಪಜ್ಝಾಯತಿ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಪರೇತೇನ, ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಚ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ಸೋ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂಯೇವ ಅನ್ತರಂ ಕರಿತ್ವಾ ಝಾಯತಿ ಪಜ್ಝಾಯತಿ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ ಅಪಜ್ಝಾಯತಿ. ಏವರೂಪಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸೋ ಭಗವಾ ಝಾನಂ ನ ವಣ್ಣೇಸಿ.

‘‘ಕಥಂ ರೂಪಞ್ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸೋ ಭಗವಾ ಝಾನಂ ವಣ್ಣೇಸಿ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮ್ಪಸಾದನಂ ಚೇತಸೋ ಏಕೋದಿಭಾವಂ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏವರೂಪಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸೋ ಭಗವಾ ಝಾನಂ ವಣ್ಣೇಸೀ’’ತಿ.

‘‘ಗಾರಯ್ಹಂ ಕಿರ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಸೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಝಾನಂ ಗರಹಿ, ಪಾಸಂಸಂ ಪಸಂಸಿ. ಹನ್ದ, ಚ ದಾನಿ ಮಯಂ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಗಚ್ಛಾಮ; ಬಹುಕಿಚ್ಚಾ ಮಯಂ ಬಹುಕರಣೀಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಯಸ್ಸದಾನಿ ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಅಥ ಖೋ ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇ ವಸ್ಸಕಾರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಂ ನೋ ಮಯಂ ಭವನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಅಪುಚ್ಛಿಮ್ಹಾ ತಂ ನೋ ಭವಂ ಆನನ್ದೋ ನ ಬ್ಯಾಕಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ನನು ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅವೋಚುಮ್ಹಾ – ‘ನತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಬ್ಬೇನಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾಸಬ್ಬಂ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಅಹೋಸಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ಸೋ ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭಗವಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೇತಾ, ಅಸಞ್ಜಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಞ್ಜನೇತಾ, ಅನಕ್ಖಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಕ್ಖಾತಾ, ಮಗ್ಗಞ್ಞೂ, ಮಗ್ಗವಿದೂ, ಮಗ್ಗಕೋವಿದೋ. ಮಗ್ಗಾನುಗಾ ಚ ಪನ ಏತರಹಿ ಸಾವಕಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಪಚ್ಛಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ’’’ತಿ.

ಗೋಪಕಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಅಟ್ಠಮಂ.