೬. ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯಸುತ್ತಂ

೬೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕುರೂಸು ವಿಹರತಿ ಕಮ್ಮಾಸಧಮ್ಮಂ ನಾಮ ಕುರೂನಂ ನಿಗಮೋ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಾ ತುಚ್ಛಾ ಮುಸಾ ಮೋಸಧಮ್ಮಾ. ಮಾಯಾಕತಮೇ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಾಲಲಾಪನಂ. ಯೇ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಾ, ಯೇ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಾ; ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ – ಉಭಯಮೇತಂ ಮಾರಧೇಯ್ಯಂ, ಮಾರಸ್ಸೇಸ [ಮಾರಸ್ಸೇವ (ಕ.)] ವಿಸಯೋ, ಮಾರಸ್ಸೇಸ ನಿವಾಪೋ, ಮಾರಸ್ಸೇಸ ಗೋಚರೋ. ಏತ್ಥೇತೇ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಮಾನಸಾ ಅಭಿಜ್ಝಾಪಿ ಬ್ಯಾಪಾದಾಪಿ ಸಾರಮ್ಭಾಪಿ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ತೇವ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಇಧಮನುಸಿಕ್ಖತೋ ಅನ್ತರಾಯಾಯ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಾ, ಯೇ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಾ; ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ – ಉಭಯಮೇತಂ ಮಾರಧೇಯ್ಯಂ, ಮಾರಸ್ಸೇಸ ವಿಸಯೋ, ಮಾರಸ್ಸೇಸ ನಿವಾಪೋ, ಮಾರಸ್ಸೇಸ ಗೋಚರೋ. ಏತ್ಥೇತೇ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಮಾನಸಾ ಅಭಿಜ್ಝಾಪಿ ಬ್ಯಾಪಾದಾಪಿ ಸಾರಮ್ಭಾಪಿ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ತೇವ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಇಧಮನುಸಿಕ್ಖತೋ ಅನ್ತರಾಯಾಯ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರೇಯ್ಯಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಲೋಕಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಮನಸಾ. ವಿಪುಲೇನ ಹಿ ಮೇ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತೋ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಲೋಕಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಮನಸಾ ಯೇ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಮಾನಸಾ ಅಭಿಜ್ಝಾಪಿ ಬ್ಯಾಪಾದಾಪಿ ಸಾರಮ್ಭಾಪಿ ತೇ ನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಪಹಾನಾ ಅಪರಿತ್ತಞ್ಚ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಸುಭಾವಿತ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋ ಆಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತಿ. ಸಮ್ಪಸಾದೇ ಸತಿ ಏತರಹಿ ವಾ ಆನೇಞ್ಜಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ. ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತಂಸಂವತ್ತನಿಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಸ್ಸ ಆನೇಞ್ಜೂಪಗಂ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮಾ ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಅಕ್ಖಾಯತಿ’’.

೬೭. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಾ, ಯೇ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಾ; ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ; ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪಂ (ಸಬ್ಬಂ ರೂಪಂ) [( ) ನತ್ಥಿ ಸೀ. ಪೀ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು] ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಮಹಾಭೂತಾನಿ, ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯರೂಪ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋ ಆಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತಿ. ಸಮ್ಪಸಾದೇ ಸತಿ ಏತರಹಿ ವಾ ಆನೇಞ್ಜಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ. ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತಂಸಂವತ್ತನಿಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಸ್ಸ ಆನೇಞ್ಜೂಪಗಂ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯಾ ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಅಕ್ಖಾಯತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಾ, ಯೇ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಾ; ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ; ಯೇ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ರೂಪಾ, ಯೇ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ರೂಪಾ; ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ರೂಪಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ರೂಪಸಞ್ಞಾ – ಉಭಯಮೇತಂ ಅನಿಚ್ಚಂ. ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ನಾಲಂ ಅಭಿನನ್ದಿತುಂ, ನಾಲಂ ಅಭಿವದಿತುಂ, ನಾಲಂ ಅಜ್ಝೋಸಿತು’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋ ಆಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತಿ. ಸಮ್ಪಸಾದೇ ಸತಿ ಏತರಹಿ ವಾ ಆನೇಞ್ಜಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ. ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತಂಸಂವತ್ತನಿಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಸ್ಸ ಆನೇಞ್ಜೂಪಗಂ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯಾ ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಅಕ್ಖಾಯತಿ.

೬೮. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಾ, ಯೇ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಾ; ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ; ಯೇ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ರೂಪಾ, ಯೇ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ರೂಪಾ; ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ರೂಪಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ರೂಪಸಞ್ಞಾ; ಯಾ ಚ ಆನೇಞ್ಜಸಞ್ಞಾ – ಸಬ್ಬಾ ಸಞ್ಞಾ. ಯತ್ಥೇತಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ಏತಂ ಸನ್ತಂ ಏತಂ ಪಣೀತಂ – ಯದಿದಂ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋ ಆಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತಿ. ಸಮ್ಪಸಾದೇ ಸತಿ ಏತರಹಿ ವಾ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ. ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತಂಸಂವತ್ತನಿಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಸ್ಸ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೂಪಗಂ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮಾ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಅಕ್ಖಾಯತಿ.

೬೯. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತೋ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ವಾ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಸುಞ್ಞಮಿದಂ ಅತ್ತೇನ ವಾ ಅತ್ತನಿಯೇನ ವಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋ ಆಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತಿ. ಸಮ್ಪಸಾದೇ ಸತಿ ಏತರಹಿ ವಾ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ. ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತಂಸಂವತ್ತನಿಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಸ್ಸ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೂಪಗಂ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯಾ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಅಕ್ಖಾಯತಿ.

೭೦. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನಾಹಂ ಕ್ವಚನಿ [ಕ್ವಚಿನಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)] ಕಸ್ಸಚಿ ಕಿಞ್ಚನತಸ್ಮಿಂ [ಕಿಞ್ಚನತಸ್ಮಿ (?)], ನ ಚ ಮಮ ಕ್ವಚನಿ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಕಿಞ್ಚನಂ ನತ್ಥೀ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋ ಆಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತಿ. ಸಮ್ಪಸಾದೇ ಸತಿ ಏತರಹಿ ವಾ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ. ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತಂಸಂವತ್ತನಿಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಸ್ಸ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೂಪಗಂ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯಾ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಅಕ್ಖಾಯತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಾ, ಯೇ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಾ; ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ; ಯೇ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ರೂಪಾ, ಯೇ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ರೂಪಾ; ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ರೂಪಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ರೂಪಸಞ್ಞಾ; ಯಾ ಚ ಆನೇಞ್ಜಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಞ್ಞಾ – ಸಬ್ಬಾ ಸಞ್ಞಾ. ಯತ್ಥೇತಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ಏತಂ ಸನ್ತಂ ಏತಂ ಪಣೀತಂ – ಯದಿದಂ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋ ಆಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತಿ. ಸಮ್ಪಸಾದೇ ಸತಿ ಏತರಹಿ ವಾ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ. ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತಂಸಂವತ್ತನಿಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಸ್ಸ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೂಪಗಂ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಅಕ್ಖಾಯತೀ’’ತಿ.

೭೧. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ – ‘ನೋ ಚಸ್ಸ, ನೋ ಚ ಮೇ ಸಿಯಾ; ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ; ಯದತ್ಥಿ ಯಂ, ಭೂತಂ – ತಂ ಪಜಹಾಮೀ’ತಿ. ಏವಂ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೇಯ್ಯ ನು ಖೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ನ ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಪೇತ್ಥೇಕಚ್ಚೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೇಯ್ಯ, ಅಪೇತ್ಥೇಕಚ್ಚೋ ಭಿಕ್ಖು ನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಯೇನಪೇತ್ಥೇಕಚ್ಚೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೇಯ್ಯ, ಅಪೇತ್ಥೇಕಚ್ಚೋ ಭಿಕ್ಖು ನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಧಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ – ‘ನೋ ಚಸ್ಸ, ನೋ ಚ ಮೇ ಸಿಯಾ; ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ; ಯದತ್ಥಿ, ಯಂ ಭೂತಂ – ತಂ ಪಜಹಾಮೀ’ತಿ. ಏವಂ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಸೋ ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಅಭಿನನ್ದತಿ, ಅಭಿವದತಿ, ಅಜ್ಝೋಸಾಯ ತಿಟ್ಠತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಅಭಿನನ್ದತೋ ಅಭಿವದತೋ ಅಜ್ಝೋಸಾಯ ತಿಟ್ಠತೋ ತನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ತದುಪಾದಾನಂ. ಸಉಪಾದಾನೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಹಂ ಪನ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪಾದಿಯಮಾನೋ ಉಪಾದಿಯತೀ’’ತಿ? ‘‘ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ, ಆನನ್ದಾ’’ತಿ. ‘‘ಉಪಾದಾನಸೇಟ್ಠಂ ಕಿರ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪಾದಿಯಮಾನೋ ಉಪಾದಿಯತೀ’’ತಿ? ‘‘ಉಪಾದಾನಸೇಟ್ಠಞ್ಹಿ ಸೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪಾದಿಯಮಾನೋ ಉಪಾದಿಯತಿ. ಉಪಾದಾನಸೇಟ್ಠಞ್ಹೇತಂ, ಆನನ್ದ, ಯದಿದಂ – ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ’’.

೭೨. ‘‘ಇಧಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ – ‘ನೋ ಚಸ್ಸ, ನೋ ಚ ಮೇ ಸಿಯಾ; ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ; ಯದತ್ಥಿ, ಯಂ ಭೂತಂ – ತಂ ಪಜಹಾಮೀ’ತಿ. ಏವಂ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಸೋ ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ, ನಾಭಿವದತಿ, ನ ಅಜ್ಝೋಸಾಯ ತಿಟ್ಠತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಅನಭಿನನ್ದತೋ ಅನಭಿವದತೋ ಅನಜ್ಝೋಸಾಯ ತಿಟ್ಠತೋ ನ ತನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನ ತದುಪಾದಾನಂ. ಅನುಪಾದಾನೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತೀ’’ತಿ.

೭೩. ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ! ನಿಸ್ಸಾಯ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಿರ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಓಘಸ್ಸ ನಿತ್ಥರಣಾ ಅಕ್ಖಾತಾ. ಕತಮೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ’’ತಿ? ‘‘ಇಧಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯೇ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಾ, ಯೇ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಾ; ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ; ಯೇ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ರೂಪಾ, ಯೇ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ರೂಪಾ; ಯಾ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ರೂಪಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ರೂಪಸಞ್ಞಾ; ಯಾ ಚ ಆನೇಞ್ಜಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಞ್ಞಾ, ಯಾ ಚ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಞ್ಞಾ – ಏಸ ಸಕ್ಕಾಯೋ ಯಾವತಾ ಸಕ್ಕಾಯೋ. ಏತಂ ಅಮತಂ ಯದಿದಂ ಅನುಪಾದಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಇತಿ, ಖೋ, ಆನನ್ದ, ದೇಸಿತಾ ಮಯಾ ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ, ದೇಸಿತಾ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ, ದೇಸಿತಾ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ, ದೇಸಿತಾ ನಿಸ್ಸಾಯ ನಿಸ್ಸಾಯ ಓಘಸ್ಸ ನಿತ್ಥರಣಾ, ದೇಸಿತೋ ಅರಿಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಯಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಸತ್ಥಾರಾ ಕರಣೀಯಂ ಸಾವಕಾನಂ ಹಿತೇಸಿನಾ ಅನುಕಮ್ಪಕೇನ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ, ಕತಂ ವೋ ತಂ ಮಯಾ. ಏತಾನಿ, ಆನನ್ದ, ರುಕ್ಖಮೂಲಾನಿ, ಏತಾನಿ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಿ. ಝಾಯಥಾನನ್ದ, ಮಾ ಪಮಾದತ್ಥ, ಮಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೋ ಅಹುವತ್ಥ. ಅಯಂ ವೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನುಸಾಸನೀ’’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದೀತಿ.

ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಛಟ್ಠಂ.