೧. ದೇವದಹಸುತ್ತಂ

೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ದೇವದಹಂ ನಾಮ ಸಕ್ಯಾನಂ ನಿಗಮೋ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾಯಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು. ಇತಿ ಪುರಾಣಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ತಪಸಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಾ, ನವಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅಕರಣಾ, ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವೋ; ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವಾ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯೋ; ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ; ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾ ವೇದನಾಕ್ಖಯೋ; ವೇದನಾಕ್ಖಯಾ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಏವಂವಾದಿನೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ.

‘‘ಏವಂವಾದಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ವದಾಮಿ – ‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾಯಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು. ಇತಿ ಪುರಾಣಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ತಪಸಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಾ, ನವಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅಕರಣಾ, ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವೋ; ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವಾ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯೋ; ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ; ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾ ವೇದನಾಕ್ಖಯೋ; ವೇದನಾಕ್ಖಯಾ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ? ತೇ ಚ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾ ‘ಆಮಾ’ತಿ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ.

‘‘ತ್ಯಾಹಂ ಏವಂ ವದಾಮಿ – ‘ಕಿಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಜಾನಾಥ – ಅಹುವಮ್ಹೇವ ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ, ನ ನಾಹುವಮ್ಹಾ’ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’.

‘‘‘ಕಿಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಜಾನಾಥ – ಅಕರಮ್ಹೇವ ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ, ನ ನಾಕರಮ್ಹಾ’ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’.

‘‘‘ಕಿಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಜಾನಾಥ – ಏವರೂಪಂ ವಾ ಏವರೂಪಂ ವಾ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕರಮ್ಹಾ’ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’.

‘‘‘ಕಿಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಜಾನಾಥ – ಏತ್ತಕಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ, ಏತ್ತಕಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜೀರೇತಬ್ಬಂ, ಏತ್ತಕಮ್ಹಿ ವಾ ದುಕ್ಖೇ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣೇ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’.

‘‘‘ಕಿಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಜಾನಾಥ – ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಂ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’.

೨. ‘‘ಇತಿ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ನ ಜಾನಾಥ – ಅಹುವಮ್ಹೇವ ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ, ನ ನಾಹುವಮ್ಹಾತಿ, ನ ಜಾನಾಥ – ಅಕರಮ್ಹೇವ ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ, ನ ನಾಕರಮ್ಹಾತಿ, ನ ಜಾನಾಥ – ಏವರೂಪಂ ವಾ ಏವರೂಪಂ ವಾ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕರಮ್ಹಾತಿ, ನ ಜಾನಾಥ – ಏತ್ತಕಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ, ಏತ್ತಕಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜೀರೇತಬ್ಬಂ, ಏತ್ತಕಮ್ಹಿ ವಾ ದುಕ್ಖೇ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣೇ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ, ನ ಜಾನಾಥ – ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಂ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ; ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ನ ಕಲ್ಲಮಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ – ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾಯಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು. ಇತಿ ಪುರಾಣಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ತಪಸಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಾ, ನವಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅಕರಣಾ, ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವೋ; ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವಾ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯೋ; ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ; ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾ ವೇದನಾಕ್ಖಯೋ; ವೇದನಾಕ್ಖಯಾ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಚೇ ಪನ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ಅಹುವಮ್ಹೇವ ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ, ನ ನಾಹುವಮ್ಹಾತಿ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ಅಕರಮ್ಹೇವ ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ, ನ ನಾಕರಮ್ಹಾತಿ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ಏವರೂಪಂ ವಾ ಏವರೂಪಂ ವಾ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕರಮ್ಹಾತಿ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ಏತ್ತಕಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ, ಏತ್ತಕಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜೀರೇತಬ್ಬಂ, ಏತ್ತಕಮ್ಹಿ ವಾ ದುಕ್ಖೇ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣೇ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಂ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ; ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ಕಲ್ಲಮಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ – ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾಯಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು. ಇತಿ ಪುರಾಣಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ತಪಸಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಾ, ನವಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅಕರಣಾ, ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವೋ; ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವಾ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯೋ; ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ; ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾ ವೇದನಾಕ್ಖಯೋ; ವೇದನಾಕ್ಖಯಾ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

೩. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಪುರಿಸೋ ಸಲ್ಲೇನ ವಿದ್ಧೋ ಅಸ್ಸ ಸವಿಸೇನ ಗಾಳ್ಹೂಪಲೇಪನೇನ [ಗಾಳ್ಹಪಲೇಪನೇನ (ಕ.)]; ಸೋ ಸಲ್ಲಸ್ಸಪಿ ವೇಧನಹೇತು [ವೇದನಾಹೇತು (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ [ತಿಪ್ಪಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ ಭಿಸಕ್ಕಂ ಸಲ್ಲಕತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯುಂ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಸತ್ಥೇನ ವಣಮುಖಂ ಪರಿಕನ್ತೇಯ್ಯ; ಸೋ ಸತ್ಥೇನಪಿ ವಣಮುಖಸ್ಸ ಪರಿಕನ್ತನಹೇತು ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಏಸನಿಯಾ ಸಲ್ಲಂ ಏಸೇಯ್ಯ; ಸೋ ಏಸನಿಯಾಪಿ ಸಲ್ಲಸ್ಸ ಏಸನಾಹೇತು ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಸಲ್ಲಂ ಅಬ್ಬುಹೇಯ್ಯ [ಅಬ್ಬುಯ್ಹೇಯ್ಯ (ಸೀ.), ಅಬ್ಭೂಣ್ಹೇಯ್ಯ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)]; ಸೋ ಸಲ್ಲಸ್ಸಪಿ ಅಬ್ಬುಹನಹೇತು [ಅಬ್ಬುಯ್ಹನಹೇತು (ಸೀ.), ಅಬ್ಭೂಣ್ಹನಹೇತು (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಅಗದಙ್ಗಾರಂ ವಣಮುಖೇ ಓದಹೇಯ್ಯ; ಸೋ ಅಗದಙ್ಗಾರಸ್ಸಪಿ ವಣಮುಖೇ ಓದಹನಹೇತು ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಯ್ಯ. ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ರೂಳ್ಹೇನ ವಣೇನ ಸಞ್ಛವಿನಾ ಅರೋಗೋ ಅಸ್ಸ ಸುಖೀ ಸೇರೀ ಸಯಂವಸೀ ಯೇನ ಕಾಮಙ್ಗಮೋ. ತಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ಅಹಂ ಖೋ ಪುಬ್ಬೇ ಸಲ್ಲೇನ ವಿದ್ಧೋ ಅಹೋಸಿಂ ಸವಿಸೇನ ಗಾಳ್ಹೂಪಲೇಪನೇನ. ಸೋಹಂ ಸಲ್ಲಸ್ಸಪಿ ವೇಧನಹೇತು ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯಿಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ ಭಿಸಕ್ಕಂ ಸಲ್ಲಕತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಸುಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಸೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಸತ್ಥೇನ ವಣಮುಖಂ ಪರಿಕನ್ತಿ; ಸೋಹಂ ಸತ್ಥೇನಪಿ ವಣಮುಖಸ್ಸ ಪರಿಕನ್ತನಹೇತು ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯಿಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಸೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಏಸನಿಯಾ ಸಲ್ಲಂ ಏಸಿ; ಸೋ ಅಹಂ ಏಸನಿಯಾಪಿ ಸಲ್ಲಸ್ಸ ಏಸನಾಹೇತು ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯಿಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಸೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಸಲ್ಲಂ ಅಬ್ಬುಹಿ [ಅಬ್ಬುಯ್ಹಿ (ಸೀ.), ಅಬ್ಭೂಣ್ಹಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)]; ಸೋಹಂ ಸಲ್ಲಸ್ಸಪಿ ಅಬ್ಬುಹನಹೇತು ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯಿಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಸೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಅಗದಙ್ಗಾರಂ ವಣಮುಖೇ ಓದಹಿ; ಸೋಹಂ ಅಗದಙ್ಗಾರಸ್ಸಪಿ ವಣಮುಖೇ ಓದಹನಹೇತು ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯಿಂ. ಸೋಮ್ಹಿ ಏತರಹಿ ರೂಳ್ಹೇನ ವಣೇನ ಸಞ್ಛವಿನಾ ಅರೋಗೋ ಸುಖೀ ಸೇರೀ ಸಯಂವಸೀ ಯೇನ ಕಾಮಙ್ಗಮೋ’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇ ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ಅಹುವಮ್ಹೇವ ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ, ನ ನಾಹುವಮ್ಹಾತಿ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ಅಕರಮ್ಹೇವ ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ, ನ ನಾಕರಮ್ಹಾತಿ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ಏವರೂಪಂ ವಾ ಏವರೂಪಂ ವಾ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕರಮ್ಹಾತಿ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ಏತ್ತಕಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ, ಏತ್ತಕಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜೀರೇತಬ್ಬಂ, ಏತ್ತಕಮ್ಹಿ ವಾ ದುಕ್ಖೇ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣೇ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಂ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ; ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ಕಲ್ಲಮಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ – ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾಯಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು. ಇತಿ ಪುರಾಣಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ತಪಸಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಾ, ನವಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅಕರಣಾ, ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವೋ; ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವಾ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯೋ; ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ; ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾ ವೇದನಾಕ್ಖಯೋ; ವೇದನಾಕ್ಖಯಾ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ನ ಜಾನಾಥ – ಅಹುವಮ್ಹೇವ ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ, ನ ನಾಹುವಮ್ಹಾತಿ, ನ ಜಾನಾಥ – ಅಕರಮ್ಹೇವ ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ, ನ ನಾಕರಮ್ಹಾತಿ, ನ ಜಾನಾಥ – ಏವರೂಪಂ ವಾ ಏವರೂಪಂ ವಾ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕರಮ್ಹಾತಿ, ನ ಜಾನಾಥ – ಏತ್ತಕಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ, ಏತ್ತಕಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜೀರೇತಬ್ಬಂ, ಏತ್ತಕಮ್ಹಿ ವಾ ದುಕ್ಖೇ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣೇ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ, ನ ಜಾನಾಥ – ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಂ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ; ತಸ್ಮಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ನ ಕಲ್ಲಮಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ – ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾಯಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು. ಇತಿ ಪುರಾಣಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ತಪಸಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಾ, ನವಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅಕರಣಾ, ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವೋ; ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವಾ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯೋ; ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ; ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾ ವೇದನಾಕ್ಖಯೋ; ವೇದನಾಕ್ಖಯಾ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

೪. ‘‘ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇ ನಿಗಣ್ಠಾ ಮಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ನಿಗಣ್ಠೋ, ಆವುಸೋ, ನಾಟಪುತ್ತೋ [ನಾಥಪುತ್ತೋ (ಸೀ.)] ಸಬ್ಬಞ್ಞೂ ಸಬ್ಬದಸ್ಸಾವೀ, ಅಪರಿಸೇಸಂ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಚರತೋ ಚ ಮೇ ತಿಟ್ಠತೋ ಚ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಚ ಜಾಗರಸ್ಸ ಚ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ ವೋ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಪುಬ್ಬೇವ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ತಂ ಇಮಾಯ ಕಟುಕಾಯ ದುಕ್ಕರಕಾರಿಕಾಯ ನಿಜ್ಜೀರೇಥ, ಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಏತರಹಿ ಕಾಯೇನ ಸಂವುತಾ ವಾಚಾಯ ಸಂವುತಾ ಮನಸಾ ಸಂವುತಾ ತಂ ಆಯತಿಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕರಣಂ. ಇತಿ ಪುರಾಣಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ತಪಸಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಾ, ನವಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅಕರಣಾ, ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವೋ; ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವಾ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯೋ; ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ; ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾ ವೇದನಾಕ್ಖಯೋ; ವೇದನಾಕ್ಖಯಾ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ತಞ್ಚ ಪನಮ್ಹಾಕಂ ರುಚ್ಚತಿ ಚೇವ ಖಮತಿ ಚ, ತೇನ ಚಮ್ಹಾ ಅತ್ತಮನಾ’’ತಿ.

೫. ‘‘ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಅಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇ ನಿಗಣ್ಠೇ ಏತದವೋಚಂ – ‘ಪಞ್ಚ ಖೋ ಇಮೇ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಧಮ್ಮಾ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದ್ವಿಧಾವಿಪಾಕಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಸದ್ಧಾ, ರುಚಿ, ಅನುಸ್ಸವೋ, ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕೋ, ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿ – ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದ್ವಿಧಾವಿಪಾಕಾ. ತತ್ರಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ಕಾ ಅತೀತಂಸೇ ಸತ್ಥರಿ ಸದ್ಧಾ, ಕಾ ರುಚಿ, ಕೋ ಅನುಸ್ಸವೋ, ಕೋ ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕೋ, ಕಾ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತೀ’ತಿ. ಏವಂವಾದೀ [ಏವಂವಾದೀಸು (ಕ.)] ಖೋ ಅಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠೇಸು ನ ಕಞ್ಚಿ [ಕಿಞ್ಚಿ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ಸಹಧಮ್ಮಿಕಂ ವಾದಪಟಿಹಾರಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಾಹಂ [ಪುನ ಚ ಪನಾಹಂ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇ ನಿಗಣ್ಠೇ ಏವಂ ವದಾಮಿ – ‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ. ಯಸ್ಮಿಂ ವೋ ಸಮಯೇ ತಿಬ್ಬೋ [ತಿಪ್ಪೋ (ಪೀ.)] ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ ತಿಬ್ಬಂ ಪಧಾನಂ, ತಿಬ್ಬಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಥ; ಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ವೋ ಸಮಯೇ ನ ತಿಬ್ಬೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ ನ ತಿಬ್ಬಂ ಪಧಾನಂ, ನ ತಿಬ್ಬಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಥಾ’ತಿ? ‘ಯಸ್ಮಿಂ ನೋ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ಸಮಯೇ ತಿಬ್ಬೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ ತಿಬ್ಬಂ ಪಧಾನಂ, ತಿಬ್ಬಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯಾಮ; ಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ನೋ ಸಮಯೇ ನ ತಿಬ್ಬೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ ನ ತಿಬ್ಬಂ ಪಧಾನಂ, ನ ತಿಬ್ಬಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯಾಮಾ’’’ತಿ.

೬. ‘‘ಇತಿ ಕಿರ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಯಸ್ಮಿಂ ವೋ ಸಮಯೇ ತಿಬ್ಬೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ ತಿಬ್ಬಂ ಪಧಾನಂ, ತಿಬ್ಬಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಥ; ಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ವೋ ಸಮಯೇ ನ ತಿಬ್ಬೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ ನ ತಿಬ್ಬಂ ಪಧಾನಂ, ನ ತಿಬ್ಬಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಥ. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ನ ಕಲ್ಲಮಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ – ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾಯಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು. ಇತಿ ಪುರಾಣಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ತಪಸಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಾ, ನವಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅಕರಣಾ, ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವೋ; ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವಾ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯೋ; ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ; ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾ ವೇದನಾಕ್ಖಯೋ; ವೇದನಾಕ್ಖಯಾ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ. ಸಚೇ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಯಸ್ಮಿಂ ವೋ ಸಮಯೇ ತಿಬ್ಬೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ ತಿಬ್ಬಂ ಪಧಾನಂ, ನ ತಿಬ್ಬಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಥ; ಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ವೋ ಸಮಯೇ ನ ತಿಬ್ಬೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ ನ ತಿಬ್ಬಂ ಪಧಾನಂ, ತಿಬ್ಬಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಥ [ಪಧಾನಂ, ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ… ವೇದನಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]; ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ಕಲ್ಲಮಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ – ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾಯಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು. ಇತಿ ಪುರಾಣಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ತಪಸಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಾ, ನವಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅಕರಣಾ, ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವೋ; ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವಾ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯೋ; ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ; ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾ ವೇದನಾಕ್ಖಯೋ; ವೇದನಾಕ್ಖಯಾ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಯಸ್ಮಿಂ ವೋ ಸಮಯೇ ತಿಬ್ಬೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ ತಿಬ್ಬಂ ಪಧಾನಂ, ತಿಬ್ಬಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಥ; ಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ವೋ ಸಮಯೇ ನ ತಿಬ್ಬೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ ನ ತಿಬ್ಬಂ ಪಧಾನಂ, ನ ತಿಬ್ಬಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯೇಥ; ತೇ ತುಮ್ಹೇ ಸಾಮಂಯೇವ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಯಮಾನಾ ಅವಿಜ್ಜಾ ಅಞ್ಞಾಣಾ ಸಮ್ಮೋಹಾ ವಿಪಚ್ಚೇಥ – ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾಯಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು. ಇತಿ ಪುರಾಣಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ತಪಸಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಾ, ನವಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅಕರಣಾ, ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವೋ; ಆಯತಿಂ ಅನವಸ್ಸವಾ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯೋ; ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ; ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾ ವೇದನಾಕ್ಖಯೋ; ವೇದನಾಕ್ಖಯಾ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಏವಂವಾದೀಪಿ [ಏವಂವಾದೀಸುಪಿ (ಕ.)] ಖೋ ಅಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠೇಸು ನ ಕಞ್ಚಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಂ ವಾದಪಟಿಹಾರಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ.

೭. ‘‘ಪುನ ಚಪರಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇ ನಿಗಣ್ಠೇ ಏವಂ ವದಾಮಿ – ‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥಾವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಸಮ್ಪರಾಯವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಲಬ್ಭಮೇತ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’. ‘ಯಂ ಪನಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಸಮ್ಪರಾಯವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಲಬ್ಭಮೇತ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’. ‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥಾವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಸುಖವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ದುಕ್ಖವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಲಬ್ಭಮೇತ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’. ‘ಯಂ ಪನಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ದುಕ್ಖವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಸುಖವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಲಬ್ಭಮೇತ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’. ‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥಾವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಅಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಲಬ್ಭಮೇತ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’. ‘ಯಂ ಪನಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಲಬ್ಭಮೇತ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’. ‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥಾವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಬಹುವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಅಪ್ಪವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಲಬ್ಭಮೇತ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’. ‘ಯಂ ಪನಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಪ್ಪವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಬಹುವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಲಬ್ಭಮೇತ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’. ‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥಾವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಸವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಅವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಲಬ್ಭಮೇತ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’. ‘ಯಂ ಪನಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಅವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಸವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಲಬ್ಭಮೇತ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’.

೮. ‘‘ಇತಿ ಕಿರ, ಆವುಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಸಮ್ಪರಾಯವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಅಲಬ್ಭಮೇತಂ, ಯಂ ಪನಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಸಮ್ಪರಾಯವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಅಲಬ್ಭಮೇತಂ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಸುಖವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ದುಕ್ಖವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಅಲಬ್ಭಮೇತಂ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ದುಕ್ಖವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಸುಖವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಅಲಬ್ಭಮೇತಂ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಅಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಅಲಬ್ಭಮೇತಂ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಅಲಬ್ಭಮೇತಂ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಬಹುವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಅಪ್ಪವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಅಲಬ್ಭಮೇತಂ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಪ್ಪವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಬಹುವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಅಲಬ್ಭಮೇತಂ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಸವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಅವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಅಲಬ್ಭಮೇತಂ, ಯಮಿದಂ ಕಮ್ಮಂ ಅವೇದನೀಯಂ ತಂ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಪಧಾನೇನ ವಾ ಸವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ ಅಲಬ್ಭಮೇತಂ; ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ಅಫಲೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ಅಫಲಂ ಪಧಾನಂ’’.

‘‘ಏವಂವಾದೀ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ. ಏವಂವಾದೀನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ದಸ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾ ವಾದಾನುವಾದಾ ಗಾರಯ್ಹಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ.

೯. ‘‘ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ; ಅದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ ಪುಬ್ಬೇ ದುಕ್ಕಟಕಮ್ಮಕಾರಿನೋ ಯಂ ಏತರಹಿ ಏವರೂಪಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯನ್ತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಇಸ್ಸರನಿಮ್ಮಾನಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ; ಅದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ ಪಾಪಕೇನ ಇಸ್ಸರೇನ ನಿಮ್ಮಿತಾ ಯಂ ಏತರಹಿ ಏವರೂಪಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯನ್ತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಸಙ್ಗತಿಭಾವಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ; ಅದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ ಪಾಪಸಙ್ಗತಿಕಾ ಯಂ ಏತರಹಿ ಏವರೂಪಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯನ್ತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಅಭಿಜಾತಿಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ; ಅದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ ಪಾಪಾಭಿಜಾತಿಕಾ ಯಂ ಏತರಹಿ ಏವರೂಪಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯನ್ತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೂಪಕ್ಕಮಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ; ಅದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ ಏವರೂಪಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೂಪಕ್ಕಮಾ ಯಂ ಏತರಹಿ ಏವರೂಪಾ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಕಟುಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯನ್ತಿ.

‘‘ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಗಾರಯ್ಹಾ ನಿಗಣ್ಠಾ; ನೋ ಚೇ ಸತ್ತಾ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಗಾರಯ್ಹಾ ನಿಗಣ್ಠಾ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಇಸ್ಸರನಿಮ್ಮಾನಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಗಾರಯ್ಹಾ ನಿಗಣ್ಠಾ; ನೋ ಚೇ ಸತ್ತಾ ಇಸ್ಸರನಿಮ್ಮಾನಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಗಾರಯ್ಹಾ ನಿಗಣ್ಠಾ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಸಙ್ಗತಿಭಾವಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಗಾರಯ್ಹಾ ನಿಗಣ್ಠಾ; ನೋ ಚೇ ಸತ್ತಾ ಸಙ್ಗತಿಭಾವಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಗಾರಯ್ಹಾ ನಿಗಣ್ಠಾ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಅಭಿಜಾತಿಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಗಾರಯ್ಹಾ ನಿಗಣ್ಠಾ; ನೋ ಚೇ ಸತ್ತಾ ಅಭಿಜಾತಿಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಗಾರಯ್ಹಾ ನಿಗಣ್ಠಾ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೂಪಕ್ಕಮಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಗಾರಯ್ಹಾ ನಿಗಣ್ಠಾ; ನೋ ಚೇ ಸತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೂಪಕ್ಕಮಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಗಾರಯ್ಹಾ ನಿಗಣ್ಠಾ. ಏವಂವಾದೀ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ. ಏವಂವಾದೀನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ಇಮೇ ದಸ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾ ವಾದಾನುವಾದಾ ಗಾರಯ್ಹಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಫಲೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ಅಫಲಂ ಪಧಾನಂ.

೧೦. ‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಫಲೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ಸಫಲಂ ಪಧಾನಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನ ಹೇವ ಅನದ್ಧಭೂತಂ ಅತ್ತಾನಂ ದುಕ್ಖೇನ ಅದ್ಧಭಾವೇತಿ, ಧಮ್ಮಿಕಞ್ಚ ಸುಖಂ ನ ಪರಿಚ್ಚಜತಿ, ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸುಖೇ ಅನಧಿಮುಚ್ಛಿತೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಮೇ ದುಕ್ಖನಿದಾನಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾರಂ ಪದಹತೋ ಸಙ್ಖಾರಪ್ಪಧಾನಾ ವಿರಾಗೋ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಮೇ ದುಕ್ಖನಿದಾನಸ್ಸ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖತೋ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವಯತೋ ವಿರಾಗೋ ಹೋತೀ’ತಿ. ಸೋ ಯಸ್ಸ ಹಿ ಖ್ವಾಸ್ಸ [ಯಸ್ಸ ಖೋ ಪನಸ್ಸ (ಸೀ.), ಯಸ್ಸ ಖ್ವಾಸ್ಸ (ಪೀ.)] ದುಕ್ಖನಿದಾನಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾರಂ ಪದಹತೋ ಸಙ್ಖಾರಪ್ಪಧಾನಾ ವಿರಾಗೋ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಖಾರಂ ತತ್ಥ ಪದಹತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನಸ್ಸ ದುಕ್ಖನಿದಾನಸ್ಸ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖತೋ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವಯತೋ ವಿರಾಗೋ ಹೋತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಂ ತತ್ಥ ಭಾವೇತಿ. ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ದುಕ್ಖನಿದಾನಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾರಂ ಪದಹತೋ ಸಙ್ಖಾರಪ್ಪಧಾನಾ ವಿರಾಗೋ ಹೋತಿ – ಏವಮ್ಪಿಸ್ಸ ತಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ದುಕ್ಖನಿದಾನಸ್ಸ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖತೋ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವಯತೋ ವಿರಾಗೋ ಹೋತಿ – ಏವಮ್ಪಿಸ್ಸ ತಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಹೋತಿ.

೧೧. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸಾರತ್ತೋ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ತಿಬ್ಬಚ್ಛನ್ದೋ ತಿಬ್ಬಾಪೇಕ್ಖೋ. ಸೋ ತಂ ಇತ್ಥಿಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಅಞ್ಞೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠನ್ತಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತಿಂ ಸಞ್ಜಗ್ಘನ್ತಿಂ ಸಂಹಸನ್ತಿಂ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪಿ ನು ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಮುಂ ಇತ್ಥಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠನ್ತಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತಿಂ ಸಞ್ಜಗ್ಘನ್ತಿಂ ಸಂಹಸನ್ತಿಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸೂಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’? ‘‘ಅಮು ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸೋ ಅಮುಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸಾರತ್ತೋ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ತಿಬ್ಬಚ್ಛನ್ದೋ ತಿಬ್ಬಾಪೇಕ್ಖೋ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ಇತ್ಥಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠನ್ತಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತಿಂ ಸಞ್ಜಗ್ಘನ್ತಿಂ ಸಂಹಸನ್ತಿಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸೂಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅಹಂ ಖೋ ಅಮುಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸಾರತ್ತೋ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ತಿಬ್ಬಚ್ಛನ್ದೋ ತಿಬ್ಬಾಪೇಕ್ಖೋ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಅಮುಂ ಇತ್ಥಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠನ್ತಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತಿಂ ಸಞ್ಜಗ್ಘನ್ತಿಂ ಸಂಹಸನ್ತಿಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸೂಪಾಯಾಸಾ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೋ ಮೇ ಅಮುಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಛನ್ದರಾಗೋ ತಂ ಪಜಹೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಯೋ ಅಮುಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಛನ್ದರಾಗೋ ತಂ ಪಜಹೇಯ್ಯ. ಸೋ ತಂ ಇತ್ಥಿಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠನ್ತಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತಿಂ ಸಞ್ಜಗ್ಘನ್ತಿಂ ಸಂಹಸನ್ತಿಂ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪಿ ನು ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಮುಂ ಇತ್ಥಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠನ್ತಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತಿಂ ಸಞ್ಜಗ್ಘನ್ತಿಂ ಸಂಹಸನ್ತಿಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸೂಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’? ‘‘ಅಮು ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸೋ ಅಮುಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಿರಾಗೋ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ಇತ್ಥಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠನ್ತಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತಿಂ ಸಞ್ಜಗ್ಘನ್ತಿಂ ಸಂಹಸನ್ತಿಂ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸೂಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನ ಹೇವ ಅನದ್ಧಭೂತಂ ಅತ್ತಾನಂ ದುಕ್ಖೇನ ಅದ್ಧಭಾವೇತಿ, ಧಮ್ಮಿಕಞ್ಚ ಸುಖಂ ನ ಪರಿಚ್ಚಜತಿ, ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸುಖೇ ಅನಧಿಮುಚ್ಛಿತೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಮೇ ದುಕ್ಖನಿದಾನಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾರಂ ಪದಹತೋ ಸಙ್ಖಾರಪ್ಪಧಾನಾ ವಿರಾಗೋ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಮೇ ದುಕ್ಖನಿದಾನಸ್ಸ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖತೋ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವಯತೋ ವಿರಾಗೋ ಹೋತೀ’ತಿ. ಸೋ ಯಸ್ಸ ಹಿ ಖ್ವಾಸ್ಸ ದುಕ್ಖನಿದಾನಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾರಂ ಪದಹತೋ ಸಙ್ಖಾರಪ್ಪಧಾನಾ ವಿರಾಗೋ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಖಾರಂ ತತ್ಥ ಪದಹತಿ; ಯಸ್ಸ ಪನಸ್ಸ ದುಕ್ಖನಿದಾನಸ್ಸ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖತೋ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವಯತೋ ವಿರಾಗೋ ಹೋತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಂ ತತ್ಥ ಭಾವೇತಿ. ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ದುಕ್ಖನಿದಾನಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾರಂ ಪದಹತೋ ಸಙ್ಖಾರಪ್ಪಧಾನಾ ವಿರಾಗೋ ಹೋತಿ – ಏವಮ್ಪಿಸ್ಸ ತಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ದುಕ್ಖನಿದಾನಸ್ಸ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖತೋ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವಯತೋ ವಿರಾಗೋ ಹೋತಿ – ಏವಮ್ಪಿಸ್ಸ ತಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಹೋತಿ. ಏವಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಫಲೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ಸಫಲಂ ಪಧಾನಂ.

೧೨. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯಥಾಸುಖಂ ಖೋ ಮೇ ವಿಹರತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ; ದುಕ್ಖಾಯ ಪನ ಮೇ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ದುಕ್ಖಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ದುಕ್ಖಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹತಿ. ತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ಸೋ ನ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ದುಕ್ಖಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯಸ್ಸ ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ಥಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹೇಯ್ಯ ಸ್ವಾಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ಅಭಿನಿಪ್ಫನ್ನೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ನ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ದುಕ್ಖಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಸುಕಾರೋ ತೇಜನಂ ದ್ವೀಸು ಅಲಾತೇಸು ಆತಾಪೇತಿ ಪರಿತಾಪೇತಿ ಉಜುಂ ಕರೋತಿ ಕಮ್ಮನಿಯಂ. ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಸುಕಾರಸ್ಸ ತೇಜನಂ ದ್ವೀಸು ಅಲಾತೇಸು ಆತಾಪಿತಂ ಹೋತಿ ಪರಿತಾಪಿತಂ ಉಜುಂ ಕತಂ [ಉಜುಂ ಕತಂ ಹೋತಿ (ಸೀ.)] ಕಮ್ಮನಿಯಂ, ನ ಸೋ ತಂ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಉಸುಕಾರೋ ತೇಜನಂ ದ್ವೀಸು ಅಲಾತೇಸು ಆತಾಪೇತಿ ಪರಿತಾಪೇತಿ ಉಜುಂ ಕರೋತಿ ಕಮ್ಮನಿಯಂ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯಸ್ಸ ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥಾಯ ಉಸುಕಾರೋ ತೇಜನಂ ದ್ವೀಸು ಅಲಾತೇಸು ಆತಾಪೇಯ್ಯ ಪರಿತಾಪೇಯ್ಯ ಉಜುಂ ಕರೇಯ್ಯ ಕಮ್ಮನಿಯಂ ಸ್ವಾಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ಅಭಿನಿಪ್ಫನ್ನೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ನ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಉಸುಕಾರೋ ತೇಜನಂ ದ್ವೀಸು ಅಲಾತೇಸು ಆತಾಪೇತಿ ಪರಿತಾಪೇತಿ ಉಜುಂ ಕರೋತಿ ಕಮ್ಮನಿಯಂ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯಥಾಸುಖಂ ಖೋ ಮೇ ವಿಹರತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ; ದುಕ್ಖಾಯ ಪನ ಮೇ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ದುಕ್ಖಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ದುಕ್ಖಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹತಿ. ತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ. ಸೋ ನ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ದುಕ್ಖಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯಸ್ಸ ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ಥಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹೇಯ್ಯ ಸ್ವಾಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ಅಭಿನಿಪ್ಫನ್ನೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ನ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ದುಕ್ಖಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪದಹತಿ. ಏವಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಫಲೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ಸಫಲಂ ಪಧಾನಂ.

೧೩. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧ ತಥಾಗತೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ. ಸೋ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಸದೇವಕಂ ಸಮಾರಕಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಂ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಪಜಂ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇತಿ. ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ, ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇತಿ. ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ ಗಹಪತಿ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ವಾ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ. ಸೋ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ತಥಾಗತೇ ಸದ್ಧಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಸೋ ತೇನ ಸದ್ಧಾಪಟಿಲಾಭೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಸಮ್ಬಾಧೋ ಘರಾವಾಸೋ ರಜಾಪಥೋ, ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ. ನಯಿದಂ ಸುಕರಂ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಏಕನ್ತಪರಿಸುದ್ಧಂ ಸಙ್ಖಲಿಖಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಂ ಪಹಾಯ ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಂ ಪಹಾಯ, ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಞಾತಿಪರಿವಟ್ಟಂ ಪಹಾಯ ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಞಾತಿಪರಿವಟ್ಟಂ ಪಹಾಯ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜತಿ.

೧೪. ‘‘ಸೋ ಏವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಸಾಜೀವಸಮಾಪನ್ನೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ ನಿಹಿತದಣ್ಡೋ ನಿಹಿತಸತ್ಥೋ, ಲಜ್ಜೀ ದಯಾಪನ್ನೋ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ ವಿಹರತಿ. ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾಯ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ ದಿನ್ನಾದಾಯೀ ದಿನ್ನಪಾಟಿಕಙ್ಖೀ, ಅಥೇನೇನ ಸುಚಿಭೂತೇನ ಅತ್ತನಾ ವಿಹರತಿ. ಅಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಹಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಹೋತಿ ಆರಾಚಾರೀ ವಿರತೋ ಮೇಥುನಾ ಗಾಮಧಮ್ಮಾ. ಮುಸಾವಾದಂ ಪಹಾಯ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ ಸಚ್ಚವಾದೀ ಸಚ್ಚಸನ್ಧೋ ಥೇತೋ ಪಚ್ಚಯಿಕೋ ಅವಿಸಂವಾದಕೋ ಲೋಕಸ್ಸ. ಪಿಸುಣಂ ವಾಚಂ ಪಹಾಯ ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ; ಇತೋ ಸುತ್ವಾ ನ ಅಮುತ್ರ ಅಕ್ಖಾತಾ ಇಮೇಸಂ ಭೇದಾಯ, ಅಮುತ್ರ ವಾ ಸುತ್ವಾ ನ ಇಮೇಸಂ ಅಕ್ಖಾತಾ ಅಮೂಸಂ ಭೇದಾಯ – ಇತಿ ಭಿನ್ನಾನಂ ವಾ ಸನ್ಧಾತಾ ಸಹಿತಾನಂ ವಾ ಅನುಪ್ಪದಾತಾ ಸಮಗ್ಗಾರಾಮೋ ಸಮಗ್ಗರತೋ ಸಮಗ್ಗನನ್ದೀ ಸಮಗ್ಗಕರಣಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ. ಫರುಸಂ ವಾಚಂ ಪಹಾಯ ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ; ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ನೇಲಾ ಕಣ್ಣಸುಖಾ ಪೇಮನೀಯಾ ಹದಯಙ್ಗಮಾ ಪೋರೀ ಬಹುಜನಕನ್ತಾ ಬಹುಜನಮನಾಪಾ ತಥಾರೂಪಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ. ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಂ ಪಹಾಯ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ ಕಾಲವಾದೀ ಭೂತವಾದೀ ಅತ್ಥವಾದೀ ಧಮ್ಮವಾದೀ ವಿನಯವಾದೀ, ನಿಧಾನವತಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಕಾಲೇನ ಸಾಪದೇಸಂ ಪರಿಯನ್ತವತಿಂ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಂ. ಸೋ ಬೀಜಗಾಮಭೂತಗಾಮಸಮಾರಮ್ಭಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಏಕಭತ್ತಿಕೋ ಹೋತಿ ರತ್ತೂಪರತೋ ವಿರತೋ ವಿಕಾಲಭೋಜನಾ. ನಚ್ಚಗೀತವಾದಿತವಿಸೂಕದಸ್ಸನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಧಾರಣಮಣ್ಡನವಿಭೂಸನಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಜಾತರೂಪರಜತಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಆಮಕಧಞ್ಞಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಆಮಕಮಂಸಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಇತ್ಥಿಕುಮಾರಿಕಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ದಾಸಿದಾಸಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಅಜೇಳಕಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಕುಕ್ಕುಟಸೂಕರಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಹತ್ಥಿಗವಸ್ಸವಳವಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಖೇತ್ತವತ್ಥುಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ದೂತೇಯ್ಯಪಹಿಣಗಮನಾನುಯೋಗಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಕಯವಿಕ್ಕಯಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ತುಲಾಕೂಟಕಂಸಕೂಟಮಾನಕೂಟಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಉಕ್ಕೋಟನವಞ್ಚನನಿಕತಿಸಾಚಿಯೋಗಾ [ಸಾವಿಯೋಗಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.) ಏತ್ಥ ಸಾಚಿಸದ್ದೋ ಕುಟಿಲಪರಿಯಾಯೋ] ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಛೇದನವಧಬನ್ಧನವಿಪರಾಮೋಸಆಲೋಪಸಹಸಾಕಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ [ಪಸ್ಸ ಮ. ನಿ. ೧.೨೯೩ ಚೂಳಹತ್ಥಿಪದೋಪಮೇ].

‘‘ಸೋ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಕಾಯಪರಿಹಾರಿಕೇನ ಚೀವರೇನ, ಕುಚ್ಛಿಪರಿಹಾರಿಕೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ. ಸೋ ಯೇನ ಯೇನೇವ ಪಕ್ಕಮತಿ ಸಮಾದಾಯೇವ ಪಕ್ಕಮತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಪಕ್ಖೀ ಸಕುಣೋ ಯೇನ ಯೇನೇವ ಡೇತಿ ಸಪತ್ತಭಾರೋವ ಡೇತಿ, ಏವಮೇವ ಭಿಕ್ಖು ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಕಾಯಪರಿಹಾರಿಕೇನ ಚೀವರೇನ, ಕುಚ್ಛಿಪರಿಹಾರಿಕೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ; ಸೋ ಯೇನ ಯೇನೇವ ಪಕ್ಕಮತಿ ಸಮಾದಾಯೇವ ಪಕ್ಕಮತಿ. ಸೋ ಇಮಿನಾ ಅರಿಯೇನ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅನವಜ್ಜಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ.

೧೫. ‘‘ಸೋ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ. ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ರಕ್ಖತಿ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ…ಪೇ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ. ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ರಕ್ಖತಿ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಮನಿನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸೋ ಇಮಿನಾ ಅರಿಯೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಬ್ಯಾಸೇಕಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ.

‘‘ಸೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇ ಪಟಿಕ್ಕನ್ತೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಆಲೋಕಿತೇ ವಿಲೋಕಿತೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಮಿಞ್ಜಿತೇ [ಸಮ್ಮಿಞ್ಜಿತೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪಸಾರಿತೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಘಾಟಿಪತ್ತಚೀವರಧಾರಣೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಅಸಿತೇ ಪೀತೇ ಖಾಯಿತೇ ಸಾಯಿತೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಕಮ್ಮೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಗತೇ ಠಿತೇ ನಿಸಿನ್ನೇ ಸುತ್ತೇ ಜಾಗರಿತೇ ಭಾಸಿತೇ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇ ಸಮ್ಪಜಾನಕಾರೀ ಹೋತಿ.

೧೬. ‘‘ಸೋ ಇಮಿನಾ ಚ ಅರಿಯೇನ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, (ಇಮಾಯ ಚ ಅರಿಯಾಯ ಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ,) [ಪಸ್ಸ ಮ. ನಿ. ೧.೨೯೬ ಚೂಳಹತ್ಥಿಪದೋಪಮೇ] ಇಮಿನಾ ಚ ಅರಿಯೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಇಮಿನಾ ಚ ಅರಿಯೇನ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ವಿವಿತ್ತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಭಜತಿ ಅರಞ್ಞಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಪಬ್ಬತಂ ಕನ್ದರಂ ಗಿರಿಗುಹಂ ಸುಸಾನಂ ವನಪತ್ಥಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಂ ಪಲಾಲಪುಞ್ಜಂ. ಸೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ನಿಸೀದತಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ, ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ, ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ. ಸೋ ಅಭಿಜ್ಝಂ ಲೋಕೇ ಪಹಾಯ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ, ಅಭಿಜ್ಝಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ. ಬ್ಯಾಪಾದಪದೋಸಂ ಪಹಾಯ ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ವಿಹರತಿ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ, ಬ್ಯಾಪಾದಪದೋಸಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ. ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಪಹಾಯ ವಿಗತಥಿನಮಿದ್ಧೋ ವಿಹರತಿ ಆಲೋಕಸಞ್ಞೀ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ, ಥಿನಮಿದ್ಧಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ. ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಪಹಾಯ ಅನುದ್ಧತೋ ವಿಹರತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತೋ, ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಹಾಯ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ವಿಹರತಿ ಅಕಥಂಕಥೀ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ.

‘‘ಸೋ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಪಹಾಯ ಚೇತಸೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏವಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಫಲೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ಸಫಲಂ ಪಧಾನಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮ್ಪಸಾದನಂ ಚೇತಸೋ ಏಕೋದಿಭಾವಂ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏವಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಫಲೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ಸಫಲಂ ಪಧಾನಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಚ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಚ ಸಮ್ಪಜಾನೋ, ಸುಖಞ್ಚ ಕಾಯೇನ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ. ಯಂ ತಂ ಅರಿಯಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ – ‘ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಸತಿಮಾ ಸುಖವಿಹಾರೀ’ತಿ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏವಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಫಲೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ಸಫಲಂ ಪಧಾನಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ, ಪುಬ್ಬೇವ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏವಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಫಲೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ಸಫಲಂ ಪಧಾನಂ.

೧೭. ‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಾನುಸ್ಸತಿಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇತಿ. ಸೋ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ [ಸೇಯ್ಯಥೀದಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] – ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಚತಸ್ಸೋಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಚಪಿ ಜಾತಿಯೋ ದಸಪಿ ಜಾತಿಯೋ ವೀಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ತಿಂಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಚತ್ತಾಲೀಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಜಾತಿಸತಮ್ಪಿ ಜಾತಿಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಅನೇಕೇಪಿ ಸಂವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ ಅನೇಕೇಪಿ ವಿವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ ಅನೇಕೇಪಿ ಸಂವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ – ‘ಅಮುತ್ರಾಸಿಂ ಏವಂನಾಮೋ ಏವಂಗೋತ್ತೋ ಏವಂವಣ್ಣೋ ಏವಮಾಹಾರೋ ಏವಂಸುಖದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಏವಮಾಯುಪರಿಯನ್ತೋ, ಸೋ ತತೋ ಚುತೋ ಅಮುತ್ರ ಉದಪಾದಿಂ; ತತ್ರಾಪಾಸಿಂ ಏವಂನಾಮೋ ಏವಂಗೋತ್ತೋ ಏವಂವಣ್ಣೋ ಏವಮಾಹಾರೋ ಏವಂಸುಖದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಏವಮಾಯುಪರಿಯನ್ತೋ, ಸೋ ತತೋ ಚುತೋ ಇಧೂಪಪನ್ನೋ’ತಿ. ಇತಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ. ಏವಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಫಲೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ಸಫಲಂ ಪಧಾನಂ.

೧೮. ‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಸತ್ತಾನಂ ಚುತೂಪಪಾತಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇತಿ. ಸೋ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸತಿ ಚವಮಾನೇ ಉಪಪಜ್ಜಮಾನೇ ಹೀನೇ ಪಣೀತೇ ಸುವಣ್ಣೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ, ಸುಗತೇ ದುಗ್ಗತೇ ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಇಮೇ ವತ ಭೋನ್ತೋ ಸತ್ತಾ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅರಿಯಾನಂ ಉಪವಾದಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾ, ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ. ಇಮೇ ವಾ ಪನ ಭೋನ್ತೋ ಸತ್ತಾ ಕಾಯಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ವಚೀಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಮನೋಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅರಿಯಾನಂ ಅನುಪವಾದಕಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾ, ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪನ್ನಾ’ತಿ. ಇತಿ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸತಿ ಚವಮಾನೇ ಉಪಪಜ್ಜಮಾನೇ ಹೀನೇ ಪಣೀತೇ ಸುವಣ್ಣೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ, ಸುಗತೇ ದುಗ್ಗತೇ ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಾತಿ. ಏವಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಫಲೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ಸಫಲಂ ಪಧಾನಂ.

೧೯. ‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಆಸವಾನಂ ಖಯಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇತಿ. ಸೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ; ‘ಇಮೇ ಆಸವಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ಆಸವಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಕಾಮಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ, ಭವಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಫಲೋ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ, ಸಫಲಂ ಪಧಾನಂ. ಏವಂವಾದೀ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಾ. ಏವಂವಾದೀನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಾನಂ [ತಥಾಗತೋ, ಏವಂವಾದಿಂ ಭಿಕ್ಖವೇ ತಥಾಗತಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ದಸ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾ ಪಾಸಂಸಟ್ಠಾನಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ.

೨೦. ‘‘ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ; ಅದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಸುಕತಕಮ್ಮಕಾರೀ ಯಂ ಏತರಹಿ ಏವರೂಪಾ ಅನಾಸವಾ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ವೇದೇತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಇಸ್ಸರನಿಮ್ಮಾನಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ; ಅದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಭದ್ದಕೇನ ಇಸ್ಸರೇನ ನಿಮ್ಮಿತೋ ಯಂ ಏತರಹಿ ಏವರೂಪಾ ಅನಾಸವಾ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ವೇದೇತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಸಙ್ಗತಿಭಾವಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ; ಅದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಕಲ್ಯಾಣಸಙ್ಗತಿಕೋ ಯಂ ಏತರಹಿ ಏವರೂಪಾ ಅನಾಸವಾ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ವೇದೇತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಅಭಿಜಾತಿಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ; ಅದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಕಲ್ಯಾಣಾಭಿಜಾತಿಕೋ ಯಂ ಏತರಹಿ ಏವರೂಪಾ ಅನಾಸವಾ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ವೇದೇತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೂಪಕ್ಕಮಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ; ಅದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಕಲ್ಯಾಣದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೂಪಕ್ಕಮೋ ಯಂ ಏತರಹಿ ಏವರೂಪಾ ಅನಾಸವಾ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ವೇದೇತಿ.

‘‘ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಪಾಸಂಸೋ ತಥಾಗತೋ; ನೋ ಚೇ ಸತ್ತಾ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಪಾಸಂಸೋ ತಥಾಗತೋ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಇಸ್ಸರನಿಮ್ಮಾನಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಪಾಸಂಸೋ ತಥಾಗತೋ; ನೋ ಚೇ ಸತ್ತಾ ಇಸ್ಸರನಿಮ್ಮಾನಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಪಾಸಂಸೋ ತಥಾಗತೋ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಸಙ್ಗತಿಭಾವಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಪಾಸಂಸೋ ತಥಾಗತೋ; ನೋ ಚೇ ಸತ್ತಾ ಸಙ್ಗತಿಭಾವಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಪಾಸಂಸೋ ತಥಾಗತೋ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಅಭಿಜಾತಿಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಪಾಸಂಸೋ ತಥಾಗತೋ; ನೋ ಚೇ ಸತ್ತಾ ಅಭಿಜಾತಿಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಪಾಸಂಸೋ ತಥಾಗತೋ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೂಪಕ್ಕಮಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಪಾಸಂಸೋ ತಥಾಗತೋ; ನೋ ಚೇ ಸತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೂಪಕ್ಕಮಹೇತು ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಿ, ಪಾಸಂಸೋ ತಥಾಗತೋ. ಏವಂವಾದೀ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಾ. ಏವಂವಾದೀನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಾನಂ ಇಮೇ ದಸ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾ ಪಾಸಂಸಟ್ಠಾನಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದುನ್ತಿ.

ದೇವದಹಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಠಮಂ.