೩. ಅಸ್ಸಲಾಯನಸುತ್ತಂ

೪೦೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ನಾನಾವೇರಜ್ಜಕಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಪಞ್ಚಮತ್ತಾನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸತಾನಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಟಿವಸನ್ತಿ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ. ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಚಾತುವಣ್ಣಿಂ ಸುದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ. ಕೋ ನು ಖೋ ಪಹೋತಿ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ ಪಟಿಮನ್ತೇತು’’ನ್ತಿ? ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ನಾಮ ಮಾಣವೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಟಿವಸತಿ ದಹರೋ, ವುತ್ತಸಿರೋ, ಸೋಳಸವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕೋ ಜಾತಿಯಾ, ತಿಣ್ಣಂ ವೇದಾನಂ ಪಾರಗೂ ಸನಿಘಣ್ಡುಕೇಟುಭಾನಂ ಸಾಕ್ಖರಪ್ಪಭೇದಾನಂ ಇತಿಹಾಸಪಞ್ಚಮಾನಂ, ಪದಕೋ, ವೇಯ್ಯಾಕರಣೋ, ಲೋಕಾಯತಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣೇಸು ಅನವಯೋ. ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಮಾಣವೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಟಿವಸತಿ ದಹರೋ, ವುತ್ತಸಿರೋ, ಸೋಳಸವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕೋ ಜಾತಿಯಾ, ತಿಣ್ಣಂ ವೇದಾನಂ ಪಾರಗೂ…ಪೇ… ಅನವಯೋ. ಸೋ ಖೋ ಪಹೋತಿ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ ಪಟಿಮನ್ತೇತು’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಯೇನ ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಮಾಣವೋ ತೇನುಪಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಲಾಯನಂ ಮಾಣವಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಅಯಂ, ಭೋ ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಚಾತುವಣ್ಣಿಂ ಸುದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ. ಏತು ಭವಂ ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ ಪಟಿಮನ್ತೇತೂ’’ತಿ [ಪಟಿಮನ್ತೇತುನ್ತಿ (ಪೀ. ಕ.)].

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಮಾಣವೋ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಮಣೋ ಖಲು, ಭೋ, ಗೋತಮೋ ಧಮ್ಮವಾದೀ; ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ ಚ ಪನ ದುಪ್ಪಟಿಮನ್ತಿಯಾ ಭವನ್ತಿ. ನಾಹಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ ಪಟಿಮನ್ತೇತು’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅಸ್ಸಲಾಯನಂ ಮಾಣವಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಅಯಂ, ಭೋ ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಚಾತುವಣ್ಣಿಂ ಸುದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ. ಏತು ಭವಂ ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ ಪಟಿಮನ್ತೇತು [ಪಟಿಮನ್ತೇತುಂ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)]. ಚರಿತಂ ಖೋ ಪನ ಭೋತಾ ಅಸ್ಸಲಾಯನೇನ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕ’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಮಾಣವೋ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಮಣೋ ಖಲು, ಭೋ, ಗೋತಮೋ ಧಮ್ಮವಾದೀ; ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ ಚ ಪನ ದುಪ್ಪಟಿಮನ್ತಿಯಾ ಭವನ್ತಿ. ನಾಹಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ ಪಟಿಮನ್ತೇತು’’ನ್ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅಸ್ಸಲಾಯನಂ ಮಾಣವಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಅಯಂ, ಭೋ ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಚಾತುವಣ್ಣಿಂ ಸುದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ. ಏತು ಭವಂ ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ ಪಟಿಮನ್ತೇತು [ಪಟಿಮನ್ತೇತುಂ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)]. ಚರಿತಂ ಖೋ ಪನ ಭೋತಾ ಅಸ್ಸಲಾಯನೇನ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ. ಮಾ ಭವಂ ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಅಯುದ್ಧಪರಾಜಿತಂ ಪರಾಜಯೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಮಾಣವೋ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ ಅಹಂ ಭವನ್ತೋ ನ ಲಭಾಮಿ. ಸಮಣೋ ಖಲು, ಭೋ, ಗೋತಮೋ ಧಮ್ಮವಾದೀ; ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ ಚ ಪನ ದುಪ್ಪಟಿಮನ್ತಿಯಾ ಭವನ್ತಿ. ನಾಹಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ ಪಟಿಮನ್ತೇತುನ್ತಿ. ಅಪಿ ಚಾಹಂ ಭವನ್ತಾನಂ ವಚನೇನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

೪೦೨. ಅಥ ಖೋ ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಮಾಣವೋ ಮಹತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಮಾಣವೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸುಕ್ಕೋ ವಣ್ಣೋ, ಕಣ್ಹೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ, ನೋ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾವ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಪುತ್ತಾ ಓರಸಾ ಮುಖತೋ ಜಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮಜಾ ಬ್ರಹ್ಮನಿಮ್ಮಿತಾ ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’ತಿ. ಇಧ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ? ‘‘ದಿಸ್ಸನ್ತಿ [ದಿಸ್ಸನ್ತೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಖೋ ಪನ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯೋ ಉತುನಿಯೋಪಿ ಗಬ್ಭಿನಿಯೋಪಿ ವಿಜಾಯಮಾನಾಪಿ ಪಾಯಮಾನಾಪಿ. ತೇ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯೋನಿಜಾವ ಸಮಾನಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸುಕ್ಕೋ ವಣ್ಣೋ, ಕಣ್ಹೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾವ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ, ನೋ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾವ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಪುತ್ತಾ ಓರಸಾ ಮುಖತೋ ಜಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮಜಾ ಬ್ರಹ್ಮನಿಮ್ಮಿತಾ ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ. ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹ, ಅಥ ಖ್ವೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮೇತಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ.

೪೦೩. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಸುತಂ ತೇ – ‘ಯೋನಕಮ್ಬೋಜೇಸು ಅಞ್ಞೇಸು ಚ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ದ್ವೇವ ವಣ್ಣಾ – ಅಯ್ಯೋ ಚೇವ ದಾಸೋ ಚ; ಅಯ್ಯೋ ಹುತ್ವಾ ದಾಸೋ ಹೋತಿ, ದಾಸೋ ಹುತ್ವಾ ಅಯ್ಯೋ ಹೋತೀ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭೋ, ಸುತಂ ತಂ ಮೇ – ‘ಯೋನಕಮ್ಬೋಜೇಸು ಅಞ್ಞೇಸು ಚ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ದ್ವೇವ ವಣ್ಣಾ – ಅಯ್ಯೋ ಚೇವ ದಾಸೋ ಚ; ಅಯ್ಯೋ ಹುತ್ವಾ ದಾಸೋ ಹೋತಿ, ದಾಸೋ ಹುತ್ವಾ ಅಯ್ಯೋ ಹೋತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಏತ್ಥ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಕಿಂ ಬಲಂ, ಕೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಯದೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ? ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹ, ಅಥ ಖ್ವೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮೇತಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ.

೪೦೪. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಖತ್ತಿಯೋವ ನು ಖೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ಮುಸಾವಾದೀ ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಫರುಸವಾಚೋ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೀ ಅಭಿಜ್ಝಾಲು ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ? ವೇಸ್ಸೋವ ನು ಖೋ…ಪೇ… ಸುದ್ದೋವ ನು ಖೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ಮುಸಾವಾದೀ ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಫರುಸವಾಚೋ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೀ ಅಭಿಜ್ಝಾಲು ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ. ಖತ್ತಿಯೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ಮುಸಾವಾದೀ ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಫರುಸವಾಚೋ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೀ ಅಭಿಜ್ಝಾಲು ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ವೇಸ್ಸೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಸುದ್ದೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಸಬ್ಬೇಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಚತ್ತಾರೋ ವಣ್ಣಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತಿನೋ ಅದಿನ್ನಾದಾಯಿನೋ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಿನೋ ಮುಸಾವಾದಿನೋ ಪಿಸುಣವಾಚಾ ಫರುಸವಾಚಾ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಿನೋ ಅಭಿಜ್ಝಾಲೂ ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠೀ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏತ್ಥ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಕಿಂ ಬಲಂ, ಕೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಯದೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ? ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹ, ಅಥ ಖ್ವೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮೇತಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ.

೪೦೫. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ನು ಖೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲು ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ನೋ [ನೋ ಚ (ಕ.)] ಖತ್ತಿಯೋ ನೋ ವೇಸ್ಸೋ, ನೋ ಸುದ್ದೋ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಖತ್ತಿಯೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲು ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ವೇಸ್ಸೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಸುದ್ದೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಸಬ್ಬೇಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಚತ್ತಾರೋ ವಣ್ಣಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತಾ ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತಾ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲೂ ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠೀ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏತ್ಥ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಕಿಂ ಬಲಂ, ಕೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಯದೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ? ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹ, ಅಥ ಖ್ವೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮೇತಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ.

೪೦೬. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ನು ಖೋ ಪಹೋತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಅವೇರಂ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತುಂ, ನೋ ಖತ್ತಿಯೋ, ನೋ ವೇಸ್ಸೋ ನೋ ಸುದ್ದೋ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಖತ್ತಿಯೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಹೋತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಅವೇರಂ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತುಂ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ… ವೇಸ್ಸೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ… ಸುದ್ದೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ… ಸಬ್ಬೇಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಚತ್ತಾರೋ ವಣ್ಣಾ ಪಹೋನ್ತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಅವೇರಂ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏತ್ಥ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಕಿಂ ಬಲಂ, ಕೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಯದೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ? ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹ, ಅಥ ಖ್ವೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮೇತಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ.

೪೦೭. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ನು ಖೋ ಪಹೋತಿ ಸೋತ್ತಿಸಿನಾನಿಂ ಆದಾಯ ನದಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಜೋಜಲ್ಲಂ ಪವಾಹೇತುಂ, ನೋ ಖತ್ತಿಯೋ, ನೋ ವೇಸ್ಸೋ, ನೋ ಸುದ್ದೋ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಖತ್ತಿಯೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಹೋತಿ ಸೋತ್ತಿಸಿನಾನಿಂ ಆದಾಯ ನದಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಜೋಜಲ್ಲಂ ಪವಾಹೇತುಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ… ವೇಸ್ಸೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ… ಸುದ್ದೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ… ಸಬ್ಬೇಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಚತ್ತಾರೋ ವಣ್ಣಾ ಪಹೋನ್ತಿ ಸೋತ್ತಿಸಿನಾನಿಂ ಆದಾಯ ನದಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಜೋಜಲ್ಲಂ ಪವಾಹೇತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏತ್ಥ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಕಿಂ ಬಲಂ, ಕೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಯದೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ? ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹ, ಅಥ ಖ್ವೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮೇತಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ.

೪೦೮. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಇಧ ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತೋ ನಾನಾಜಚ್ಚಾನಂ ಪುರಿಸಾನಂ ಪುರಿಸಸತಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇಯ್ಯ – ‘ಆಯನ್ತು ಭೋನ್ತೋ ಯೇ ತತ್ಥ ಖತ್ತಿಯಕುಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲಾ ರಾಜಞ್ಞಕುಲಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ, ಸಾಕಸ್ಸ ವಾ ಸಾಲಸ್ಸ ವಾ [ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಸಾಲಸ್ಸ ವಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಸಲಳಸ್ಸ ವಾ ಚನ್ದನಸ್ಸ ವಾ ಪದುಮಕಸ್ಸ ವಾ ಉತ್ತರಾರಣಿಂ ಆದಾಯ, ಅಗ್ಗಿಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತು, ತೇಜೋ ಪಾತುಕರೋನ್ತು. ಆಯನ್ತು ಪನ ಭೋನ್ತೋ ಯೇ ತತ್ಥ ಚಣ್ಡಾಲಕುಲಾ ನೇಸಾದಕುಲಾ ವೇನಕುಲಾ [ವೇಣಕುಲಾ (ಸೀ. ಪೀ.), ವೇಣುಕುಲಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ರಥಕಾರಕುಲಾ ಪುಕ್ಕುಸಕುಲಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ, ಸಾಪಾನದೋಣಿಯಾ ವಾ ಸೂಕರದೋಣಿಯಾ ವಾ ರಜಕದೋಣಿಯಾ ವಾ ಏರಣ್ಡಕಟ್ಠಸ್ಸ ವಾ ಉತ್ತರಾರಣಿಂ ಆದಾಯ, ಅಗ್ಗಿಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತು, ತೇಜೋ ಪಾತುಕರೋನ್ತೂ’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಯೋ ಏವಂ ನು ಖೋ ಸೋ [ಯೋ ಚ ನು ಖೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಖತ್ತಿಯಕುಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲಾ ರಾಜಞ್ಞಕುಲಾ ಉಪ್ಪನ್ನೇಹಿ ಸಾಕಸ್ಸ ವಾ ಸಾಲಸ್ಸ ವಾ ಸಲಳಸ್ಸ ವಾ ಚನ್ದನಸ್ಸ ವಾ ಪದುಮಕಸ್ಸ ವಾ ಉತ್ತರಾರಣಿಂ ಆದಾಯ ಅಗ್ಗಿ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ತೇಜೋ ಪಾತುಕತೋ, ಸೋ ಏವ ನು ಖ್ವಾಸ್ಸ ಅಗ್ಗಿ ಅಚ್ಚಿಮಾ ಚೇವ [ಚ (ಸೀ. ಪೀ.)] ವಣ್ಣವಾ [ವಣ್ಣಿಮಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ಚ ಪಭಸ್ಸರೋ ಚ, ತೇನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ಅಗ್ಗಿನಾ ಅಗ್ಗಿಕರಣೀಯಂ ಕಾತುಂ; ಯೋ ಪನ ಸೋ ಚಣ್ಡಾಲಕುಲಾ ನೇಸಾದಕುಲಾ ವೇನಕುಲಾ ರಥಕಾರಕುಲಾ ಪುಕ್ಕುಸಕುಲಾ ಉಪ್ಪನ್ನೇಹಿ ಸಾಪಾನದೋಣಿಯಾ ವಾ ಸೂಕರದೋಣಿಯಾ ವಾ ರಜಕದೋಣಿಯಾ ವಾ ಏರಣ್ಡಕಟ್ಠಸ್ಸ ವಾ ಉತ್ತರಾರಣಿಂ ಆದಾಯ ಅಗ್ಗಿ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ತೇಜೋ ಪಾತುಕತೋ ಸ್ವಾಸ್ಸ ಅಗ್ಗಿ ನ ಚೇವ ಅಚ್ಚಿಮಾ ನ ಚ ವಣ್ಣವಾ ನ ಚ ಪಭಸ್ಸರೋ, ನ ಚ ತೇನ ಸಕ್ಕಾ ಅಗ್ಗಿನಾ ಅಗ್ಗಿಕರಣೀಯಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಯೋಪಿ ಹಿ ಸೋ [ಯೋ ಸೋ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಭೋ ಗೋತಮ, ಖತ್ತಿಯಕುಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲಾ ರಾಜಞ್ಞಕುಲಾ ಉಪ್ಪನ್ನೇಹಿ ಸಾಕಸ್ಸ ವಾ ಸಾಲಸ್ಸ ವಾ ಸಲಳಸ್ಸ ವಾ ಚನ್ದನಸ್ಸ ವಾ ಪದುಮಕಸ್ಸ ವಾ ಉತ್ತರಾರಣಿಂ ಆದಾಯ ಅಗ್ಗಿ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ತೇಜೋ ಪಾತುಕತೋ ಸ್ವಾಸ್ಸ [ಸೋ ಚಸ್ಸ (ಸೀ. ಪೀ.), ಸೋಪಿಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಅಗ್ಗಿ ಅಚ್ಚಿಮಾ ಚೇವ ವಣ್ಣವಾ ಚ ಪಭಸ್ಸರೋ ಚ, ತೇನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ಅಗ್ಗಿನಾ ಅಗ್ಗಿಕರಣೀಯಂ ಕಾತುಂ; ಯೋಪಿ ಸೋ ಚಣ್ಡಾಲಕುಲಾ ನೇಸಾದಕುಲಾ ವೇನಕುಲಾ ರಥಕಾರಕುಲಾ ಪುಕ್ಕುಸಕುಲಾ ಉಪ್ಪನ್ನೇಹಿ ಸಾಪಾನದೋಣಿಯಾ ವಾ ಸೂಕರದೋಣಿಯಾ ವಾ ರಜಕದೋಣಿಯಾ ವಾ ಏರಣ್ಡಕಟ್ಠಸ್ಸ ವಾ ಉತ್ತರಾರಣಿಂ ಆದಾಯ ಅಗ್ಗಿ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ತೇಜೋ ಪಾತುಕತೋ, ಸ್ವಾಸ್ಸ ಅಗ್ಗಿ ಅಚ್ಚಿಮಾ ಚೇವ ವಣ್ಣವಾ ಚ ಪಭಸ್ಸರೋ ಚ, ತೇನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ಅಗ್ಗಿನಾ ಅಗ್ಗಿಕರಣೀಯಂ ಕಾತುಂ. ಸಬ್ಬೋಪಿ ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಗ್ಗಿ ಅಚ್ಚಿಮಾ ಚೇವ ವಣ್ಣವಾ ಚ ಪಭಸ್ಸರೋ ಚ, ಸಬ್ಬೇನಪಿ ಸಕ್ಕಾ ಅಗ್ಗಿನಾ ಅಗ್ಗಿಕರಣೀಯಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏತ್ಥ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಕಿಂ ಬಲಂ, ಕೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಯದೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸುಕ್ಕೋ ವಣ್ಣೋ, ಕಣ್ಹೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾವ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ, ನೋ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾವ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಪುತ್ತಾ ಓರಸಾ ಮುಖತೋ ಜಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮಜಾ ಬ್ರಹ್ಮನಿಮ್ಮಿತಾ ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ? ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹ, ಅಥ ಖ್ವೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮೇತಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’’’ತಿ.

೪೦೯. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಇಧ ಖತ್ತಿಯಕುಮಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಞ್ಞಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ, ತೇಸಂ ಸಂವಾಸಮನ್ವಾಯ ಪುತ್ತೋ ಜಾಯೇಥ; ಯೋ ಸೋ ಖತ್ತಿಯಕುಮಾರೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಞ್ಞಾಯ ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸಿಯಾ ಸೋ ಮಾತುಪಿ ಸದಿಸೋ ಪಿತುಪಿ ಸದಿಸೋ, ‘ಖತ್ತಿಯೋ’ತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’ತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿ? ‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಖತ್ತಿಯಕುಮಾರೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಞ್ಞಾಯ ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸಿಯಾ ಸೋ ಮಾತುಪಿ ಸದಿಸೋ ಪಿತುಪಿ ಸದಿಸೋ, ‘ಖತ್ತಿಯೋ’ತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’ತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಇಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಮಾರೋ ಖತ್ತಿಯಕಞ್ಞಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ, ತೇಸಂ ಸಂವಾಸಮನ್ವಾಯ ಪುತ್ತೋ ಜಾಯೇಥ; ಯೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಮಾರೇನ ಖತ್ತಿಯಕಞ್ಞಾಯ ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸಿಯಾ ಸೋ ಮಾತುಪಿ ಸದಿಸೋ ಪಿತುಪಿ ಸದಿಸೋ, ‘ಖತ್ತಿಯೋ’ತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’ತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿ? ‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಮಾರೇನ ಖತ್ತಿಯಕಞ್ಞಾಯ ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸಿಯಾ ಸೋ ಮಾತುಪಿ ಸದಿಸೋ ಪಿತುಪಿ ಸದಿಸೋ, ‘ಖತ್ತಿಯೋ’ತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’ತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ ಇಧ ವಳವಂ ಗದ್ರಭೇನ ಸಮ್ಪಯೋಜೇಯ್ಯುಂ [ಸಂಯೋಜೇಯ್ಯ (ಕ.)], ತೇಸಂ ಸಮ್ಪಯೋಗಮನ್ವಾಯ ಕಿಸೋರೋ ಜಾಯೇಥ; ಯೋ ಸೋ ವಳವಾಯ ಗದ್ರಭೇನ ಕಿಸೋರೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸಿಯಾ ಸೋ ಮಾತುಪಿ ಸದಿಸೋ ಪಿತುಪಿ ಸದಿಸೋ, ‘ಅಸ್ಸೋ’ತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘ಗದ್ರಭೋ’ತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿ? ‘‘ಕುಣ್ಡಞ್ಹಿ ಸೋ [ವೇಕುರಞ್ಜಾಯ ಹಿ ಸೋ (ಸೀ. ಪೀ.), ಸೋ ಕುಮಾರಣ್ಡುಪಿ ಸೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ವೇಕುಲಜೋ ಹಿ ಸೋ (?)], ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಸ್ಸತರೋ ಹೋತಿ. ಇದಂ ಹಿಸ್ಸ, ಭೋ ಗೋತಮ, ನಾನಾಕರಣಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ; ಅಮುತ್ರ ಚ ಪನೇಸಾನಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಇಧಾಸ್ಸು ದ್ವೇ ಮಾಣವಕಾ ಭಾತರೋ ಸಉದರಿಯಾ, ಏಕೋ ಅಜ್ಝಾಯಕೋ ಉಪನೀತೋ ಏಕೋ ಅನಜ್ಝಾಯಕೋ ಅನುಪನೀತೋ. ಕಮೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪಠಮಂ ಭೋಜೇಯ್ಯುಂ ಸದ್ಧೇ ವಾ ಥಾಲಿಪಾಕೇ ವಾ ಯಞ್ಞೇ ವಾ ಪಾಹುನೇ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಮಾಣವಕೋ ಅಜ್ಝಾಯಕೋ ಉಪನೀತೋ ತಮೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪಠಮಂ ಭೋಜೇಯ್ಯುಂ ಸದ್ಧೇ ವಾ ಥಾಲಿಪಾಕೇ ವಾ ಯಞ್ಞೇ ವಾ ಪಾಹುನೇ ವಾ. ಕಿಞ್ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅನಜ್ಝಾಯಕೇ ಅನುಪನೀತೇ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ?

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಇಧಾಸ್ಸು ದ್ವೇ ಮಾಣವಕಾ ಭಾತರೋ ಸಉದರಿಯಾ, ಏಕೋ ಅಜ್ಝಾಯಕೋ ಉಪನೀತೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ, ಏಕೋ ಅನಜ್ಝಾಯಕೋ ಅನುಪನೀತೋ ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ. ಕಮೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪಠಮಂ ಭೋಜೇಯ್ಯುಂ ಸದ್ಧೇ ವಾ ಥಾಲಿಪಾಕೇ ವಾ ಯಞ್ಞೇ ವಾ ಪಾಹುನೇ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಮಾಣವಕೋ ಅನಜ್ಝಾಯಕೋ ಅನುಪನೀತೋ ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ ತಮೇತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪಠಮಂ ಭೋಜೇಯ್ಯುಂ ಸದ್ಧೇ ವಾ ಥಾಲಿಪಾಕೇ ವಾ ಯಞ್ಞೇ ವಾ ಪಾಹುನೇ ವಾ. ಕಿಞ್ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ದುಸ್ಸೀಲೇ ಪಾಪಧಮ್ಮೇ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ?

‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಖೋ ತ್ವಂ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಜಾತಿಂ ಅಗಮಾಸಿ; ಜಾತಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮನ್ತೇ ಅಗಮಾಸಿ; ಮನ್ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ತಪೇ ಅಗಮಾಸಿ; ತಪೇ ಗನ್ತ್ವಾ [ಮನ್ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ತಮೇತಂ ತ್ವಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ಮನ್ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ತಮೇವ ಠಪೇತ್ವಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಚಾತುವಣ್ಣಿಂ ಸುದ್ಧಿಂ ಪಚ್ಚಾಗತೋ, ಯಮಹಂ ಪಞ್ಞಪೇಮೀ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಮಾಣವೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಮಙ್ಕುಭೂತೋ ಪತ್ತಕ್ಖನ್ಧೋ ಅಧೋಮುಖೋ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತೋ ಅಪ್ಪಟಿಭಾನೋ ನಿಸೀದಿ.

೪೧೦. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅಸ್ಸಲಾಯನಂ ಮಾಣವಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತಂ ಮಙ್ಕುಭೂತಂ ಪತ್ತಕ್ಖನ್ಧಂ ಅಧೋಮುಖಂ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತಂ ಅಪ್ಪಟಿಭಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಲಾಯನಂ ಮಾಣವಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಸತ್ತನ್ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸೀನಂ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಪಣ್ಣಕುಟೀಸು ಸಮ್ಮನ್ತಾನಂ [ವಸನ್ತಾನಂ (ಸೀ.)] ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಕಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’ತಿ. ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಅಸಿತೋ ದೇವಲೋ ಇಸಿ – ‘ಸತ್ತನ್ನಂ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸೀನಂ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಪಣ್ಣಕುಟೀಸು ಸಮ್ಮನ್ತಾನಂ ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಕಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ – ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ… ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಅಸಿತೋ ದೇವಲೋ ಇಸಿ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಮಞ್ಜಿಟ್ಠವಣ್ಣಾನಿ ದುಸ್ಸಾನಿ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪಟಲಿಯೋ [ಅಟಲಿಯೋ (ಸೀ. ಪೀ.), ಅಗಲಿಯೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಉಪಾಹನಾ ಆರುಹಿತ್ವಾ ಜಾತರೂಪಮಯಂ ದಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ತನ್ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸೀನಂ ಪತ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಅಸಿತೋ ದೇವಲೋ ಇಸಿ ಸತ್ತನ್ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸೀನಂ ಪತ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ಚಙ್ಕಮಮಾನೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಹನ್ದ, ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮೇ ಭವನ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸಯೋ ಗತಾ [ಗನ್ತಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)]; ಹನ್ದ, ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮೇ ಭವನ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸಯೋ ಗತಾ’ತಿ? ಅಥ ಖೋ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಸತ್ತನ್ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸೀನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕೋ ನಾಯಂ ಗಾಮಣ್ಡಲರೂಪೋ ವಿಯ ಸತ್ತನ್ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸೀನಂ ಪತ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ಚಙ್ಕಮಮಾನೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಹನ್ದ, ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮೇ ಭವನ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸಯೋ ಗತಾ; ಹನ್ದ, ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮೇ ಭವನ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸಯೋ ಗತಾತಿ? ಹನ್ದ, ನಂ ಅಭಿಸಪಾಮಾ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಸತ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸಯೋ ಅಸಿತಂ ದೇವಲಂ ಇಸಿಂ ಅಭಿಸಪಿಂಸು – ‘ಭಸ್ಮಾ, ವಸಲ [ವಸಲೀ (ಪೀ.), ವಸಲಿ (ಕ.), ಚಪಲೀ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಹೋಹಿ; ಭಸ್ಮಾ, ವಸಲ, ಹೋಹೀ’ತಿ [ಭಸ್ಮಾ ವಸಲ ಹೋಹೀತಿ ಅಭಿಸಪವಚನಂ ಸೀ. ಪೀ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು ಸಕಿದೇವ ಆಗತಂ]. ಯಥಾ ಯಥಾ ಖೋ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಸತ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸಯೋ ಅಸಿತಂ ದೇವಲಂ ಇಸಿಂ ಅಭಿಸಪಿಂಸು ತಥಾ ತಥಾ ಅಸಿತೋ ದೇವಲೋ ಇಸಿ ಅಭಿರೂಪತರೋ ಚೇವ ಹೋತಿ ದಸ್ಸನೀಯತರೋ ಚ ಪಾಸಾದಿಕತರೋ ಚ. ಅಥ ಖೋ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಸತ್ತನ್ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸೀನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಮೋಘಂ ವತ ನೋ ತಪೋ, ಅಫಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ. ಮಯಞ್ಹಿ ಪುಬ್ಬೇ ಯಂ ಅಭಿಸಪಾಮ – ಭಸ್ಮಾ, ವಸಲ, ಹೋಹಿ; ಭಸ್ಮಾ, ವಸಲ, ಹೋಹೀತಿ ಭಸ್ಮಾವ ಭವತಿ ಏಕಚ್ಚೋ. ಇಮಂ ಪನ ಮಯಂ ಯಥಾ ಯಥಾ ಅಭಿಸಪಾಮ ತಥಾ ತಥಾ ಅಭಿರೂಪತರೋ ಚೇವ ಹೋತಿ ದಸ್ಸನೀಯತರೋ ಚ ಪಾಸಾದಿಕತರೋ ಚಾ’ತಿ. ‘ನ ಭವನ್ತಾನಂ ಮೋಘಂ ತಪೋ, ನಾಫಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ. ಇಙ್ಘ ಭವನ್ತೋ, ಯೋ ಮಯಿ ಮನೋಪದೋಸೋ ತಂ ಪಜಹಥಾ’ತಿ. ‘ಯೋ ಭವತಿ ಮನೋಪದೋಸೋ ತಂ ಪಜಹಾಮ. ಕೋ ನು ಭವಂ ಹೋತೀ’ತಿ? ‘ಸುತೋ ನು ಭವತಂ – ಅಸಿತೋ ದೇವಲೋ ಇಸೀ’ತಿ? ‘ಏವಂ, ಭೋ’. ‘ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ, ಭೋ, ಹೋಮೀ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಸತ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸಯೋ ಅಸಿತಂ ದೇವಲಂ ಇಸಿಂ ಅಭಿವಾದೇತುಂ ಉಪಕ್ಕಮಿಂಸು.

೪೧೧. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಅಸಿತೋ ದೇವಲೋ ಇಸಿ ಸತ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸಯೋ ಏತದವೋಚ – ‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭೋ, ಸತ್ತನ್ನಂ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸೀನಂ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಪಣ್ಣಕುಟೀಸು ಸಮ್ಮನ್ತಾನಂ ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಕಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ – ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸೇಟ್ಠೋ ವಣ್ಣೋ, ಹೀನೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋವ ಸುಕ್ಕೋ ವಣ್ಣೋ, ಕಣ್ಹೋ ಅಞ್ಞೋ ವಣ್ಣೋ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾವ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ, ನೋ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾವ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಪುತ್ತಾ ಓರಸಾ ಮುಖತೋ ಜಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮಜಾ ಬ್ರಹ್ಮನಿಮ್ಮಿತಾ ಬ್ರಹ್ಮದಾಯಾದಾ’ತಿ. ‘ಏವಂ, ಭೋ’.

‘‘‘ಜಾನನ್ತಿ ಪನ ಭೋನ್ತೋ – ಯಾ ಜನಿಕಾ ಮಾತಾ [ಜನಿಮಾತಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂಯೇವ ಅಗಮಾಸಿ, ನೋ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ’.

‘‘‘ಜಾನನ್ತಿ ಪನ ಭೋನ್ತೋ – ಯಾ ಜನಿಕಾಮಾತು [ಜನಿಮಾತು (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಮಾತಾ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಮಾತುಮಾತಾಮಹಯುಗಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂಯೇವ ಅಗಮಾಸಿ, ನೋ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ’.

‘‘‘ಜಾನನ್ತಿ ಪನ ಭೋನ್ತೋ – ಯೋ ಜನಕೋ ಪಿತಾ [ಜನಿಪಿತಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂಯೇವ ಅಗಮಾಸಿ, ನೋ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ’.

‘‘‘ಜಾನನ್ತಿ ಪನ ಭೋನ್ತೋ – ಯೋ ಜನಕಪಿತು [ಜನಿಪಿತು (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪಿತಾ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತುಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂಯೇವ ಅಗಮಾಸಿ, ನೋ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ’ನ್ತಿ? ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ’.

‘‘‘ಜಾನನ್ತಿ ಪನ ಭೋನ್ತೋ – ಯಥಾ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಅವಕ್ಕನ್ತಿ ಹೋತೀ’ತಿ [ನ ಮಯಂ ಜಾನಾಮ ಭೋ ಯಥಾ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಅವಕ್ಕನ್ತಿ ಹೋತೀತಿ. ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ ಭೋ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಅವಕ್ಕನ್ತಿ ಹೋತೀತಿ. (ಕ.)]? ‘ಜಾನಾಮ ಮಯಂ, ಭೋ – ಯಥಾ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಅವಕ್ಕನ್ತಿ ಹೋತಿ [ನ ಮಯಂ ಜಾನಾಮ ಭೋ ಯಥಾ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಅವಕ್ಕನ್ತಿ ಹೋತೀತಿ. ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ ಭೋ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಅವಕ್ಕನ್ತಿ ಹೋತೀತಿ. (ಕ.)]. ಇಧ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಚ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಮಾತಾ ಚ ಉತುನೀ ಹೋತಿ, ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ಚ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ; ಏವಂ ತಿಣ್ಣಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಅವಕ್ಕನ್ತಿ ಹೋತೀ’ತಿ.

‘‘‘ಜಾನನ್ತಿ ಪನ ಭೋನ್ತೋ – ತಗ್ಘ [ಯಗ್ಘೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)], ಸೋ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ಖತ್ತಿಯೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ವೇಸ್ಸೋ ವಾ ಸುದ್ದೋ ವಾ’ತಿ? ‘ನ ಮಯಂ, ಭೋ, ಜಾನಾಮ – ತಗ್ಘ ಸೋ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ಖತ್ತಿಯೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ವೇಸ್ಸೋ ವಾ ಸುದ್ದೋ ವಾ’ತಿ. ‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ, ಭೋ, ಜಾನಾಥ – ಕೇ ತುಮ್ಹೇ ಹೋಥಾ’ತಿ? ‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ, ಭೋ, ನ ಮಯಂ ಜಾನಾಮ – ಕೇ ಮಯಂ ಹೋಮಾ’ತಿ. ತೇ ಹಿ ನಾಮ, ಅಸ್ಸಲಾಯನ, ಸತ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸಯೋ ಅಸಿತೇನ ದೇವಲೇನ ಇಸಿನಾ ಸಕೇ ಜಾತಿವಾದೇ ಸಮನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನಾ ಸಮನುಗ್ಗಾಹೀಯಮಾನಾ ಸಮನುಭಾಸೀಯಮಾನಾ ನ ಸಮ್ಪಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ; ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ ಏತರಹಿ ಮಯಾ ಸಕಸ್ಮಿಂ ಜಾತಿವಾದೇ ಸಮನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ಸಮನುಗ್ಗಾಹೀಯಮಾನೋ ಸಮನುಭಾಸೀಯಮಾನೋ ಸಮ್ಪಾಯಿಸ್ಸಸಿ, ಯೇಸಂ ತ್ವಂ ಸಾಚರಿಯಕೋ ನ ಪುಣ್ಣೋ ದಬ್ಬಿಗಾಹೋ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ ಮಾಣವೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

ಅಸ್ಸಲಾಯನಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ತತಿಯಂ.