೨. ರಟ್ಠಪಾಲಸುತ್ತಂ

೨೯೩. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕುರೂಸು ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕಂ [ಥೂಲಕೋಟ್ಠಿಕಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ನಾಮ ಕುರೂನಂ ನಿಗಮೋ ತದವಸರಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕಾ [ಥೂಲಕೋಟ್ಠಿತಕಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾ – ‘‘ಸಮಣೋ ಖಲು, ಭೋ, ಗೋತಮೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಸಕ್ಯಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಕುರೂಸು ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ. ತಂ ಖೋ ಪನ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಏವಂ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ. ಸೋ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಸದೇವಕಂ ಸಮಾರಕಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಂ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಪಜಂ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇತಿ. ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ, ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇತಿ. ಸಾಧು ಖೋ ಪನ ತಥಾರೂಪಾನಂ ಅರಹತಂ ದಸ್ಸನಂ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು; ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿಂಸು, ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು; ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು; ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ನಾಮಗೋತ್ತಂ ಸಾವೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು; ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೇ ಖೋ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕೇ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇಸಿ ಸಮಾದಪೇಸಿ ಸಮುತ್ತೇಜೇಸಿ ಸಮ್ಪಹಂಸೇಸಿ.

೨೯೪. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ನಾಮ ಕುಲಪುತ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕೇ ಅಗ್ಗಕುಲಸ್ಸ [ಅಗ್ಗಕುಲಿಕಸ್ಸ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪುತ್ತೋ ತಿಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಯಥಾ ಯಥಾ ಖ್ವಾಹಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ [ಯಥಾ ಯಥಾ ಖೋ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ (ಸೀ.)], ನಯಿದಂ ಸುಕರಂ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಏಕನ್ತಪರಿಸುದ್ಧಂ ಸಙ್ಖಲಿಖಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸಿತಾ ಸಮಾದಪಿತಾ ಸಮುತ್ತೇಜಿತಾ ಸಮ್ಪಹಂಸಿತಾ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ಅಥ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇಸು ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕೇಸು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕೇಸು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಥಾ ಯಥಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ನಯಿದಂ ಸುಕರಂ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಏಕನ್ತಪರಿಸುದ್ಧಂ ಸಙ್ಖಲಿಖಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ. ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ. ಪಬ್ಬಾಜೇತು ಮಂ ಭಗವಾ’’ತಿ [ಏತ್ಥ ‘‘ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ…ಪೇ… ಉಪಸಮ್ಪದಂ’’ತಿ ವಾಕ್ಯದ್ವಯಂ ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ಮೂಲಪೋತ್ಥಕೇಸು ದಿಸ್ಸತಿ, ಪಾರಾಜಿಕಪಾಳಿಯಂ ಪನ ಸುದಿನ್ನಭಾಣವಾರೇ ಏತಂ ನತ್ಥಿ. ‘‘ಪಬ್ಬಾಜೇತು ಮಂ ಭಗವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ವಾಕ್ಯಂ ಮರಮ್ಮಪೋತ್ಥಕೇ ಯೇವ ದಿಸ್ಸತಿ, ಪಾರಾಜಿಕಪಾಳಿಯಞ್ಚ ತದೇವ ಅತ್ಥಿ]. ‘‘ಅನುಞ್ಞಾತೋಸಿ ಪನ ತ್ವಂ, ರಟ್ಠಪಾಲ, ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅನುಞ್ಞಾತೋ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ನ ಖೋ, ರಟ್ಠಪಾಲ, ತಥಾಗತಾ ಅನನುಞ್ಞಾತಂ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಪುತ್ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ಯಥಾ ಮಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ.

೨೯೫. ಅಥ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಯೇನ ಮಾತಾಪಿತರೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಮ್ಮತಾತಾ, ಯಥಾ ಯಥಾಹಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ನಯಿದಂ ಸುಕರಂ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಏಕನ್ತಪರಿಸುದ್ಧಂ ಸಙ್ಖಲಿಖಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ. ಅನುಜಾನಾಥ ಮಂ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ತ್ವಂ ಖೋಸಿ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ ಸುಖೇಧಿತೋ ಸುಖಪರಿಭತೋ [ಸುಖಪರಿಹತೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.) (ಏಹಿ ತ್ವಂ ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ ಭುಞ್ಜ ಚ ಪಿವ ಚ ಪರಿಚಾರೇ ಹಿ ಚ, ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪಿವನ್ತೋ ಪರಿಚಾರೇನ್ತೋ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಅಭಿರಮಸ್ಸು, ನ ತಂ ಮಯಂ ಅನುಜಾನಾಮ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ,) ಸಬ್ಬತ್ಥ ದಿಸ್ಸತಿ, ಸುದಿನ್ನಕಣ್ಡೇ ಪನ ನತ್ಥಿ, ಅಟ್ಠಕಥಾಸುಪಿ ನ ದಸ್ಸಿತಂ]. ನ ತ್ವಂ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಕಸ್ಸಚಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಜಾನಾಸಿ. ಮರಣೇನಪಿ ತೇ ಮಯಂ ಅಕಾಮಕಾ ವಿನಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ. ಕಿಂ ಪನ ಮಯಂ ತಂ ಜೀವನ್ತಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸಾಮ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ? ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಮ್ಮತಾತಾ, ಯಥಾ ಯಥಾಹಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ನಯಿದಂ ಸುಕರಂ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಏಕನ್ತಪರಿಸುದ್ಧಂ ಸಙ್ಖಲಿಖಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ. ಅನುಜಾನಾಥ ಮಂ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ತ್ವಂ ಖೋಸಿ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ ಸುಖೇಧಿತೋ ಸುಖಪರಿಭತೋ. ನ ತ್ವಂ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಕಸ್ಸಚಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಜಾನಾಸಿ. ಮರಣೇನಪಿ ತೇ ಮಯಂ ಅಕಾಮಕಾ ವಿನಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ. ಕಿಂ ಪನ ಮಯಂ ತಂ ಜೀವನ್ತಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸಾಮ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ?

೨೯೬. ಅಥ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ – ‘‘ನ ಮಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅನುಜಾನನ್ತಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ ತತ್ಥೇವ ಅನನ್ತರಹಿತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ನಿಪಜ್ಜಿ – ‘‘ಇಧೇವ ಮೇ ಮರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ವಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಏಕಮ್ಪಿ ಭತ್ತಂ ನ ಭುಞ್ಜಿ, ದ್ವೇಪಿ ಭತ್ತಾನಿ ನ ಭುಞ್ಜಿ, ತೀಣಿಪಿ ಭತ್ತಾನಿ ನ ಭುಞ್ಜಿ, ಚತ್ತಾರಿಪಿ ಭತ್ತಾನಿ ನ ಭುಞ್ಜಿ, ಪಞ್ಚಪಿ ಭತ್ತಾನಿ ನ ಭುಞ್ಜಿ, ಛಪಿ ಭತ್ತಾನಿ ನ ಭುಞ್ಜಿ, ಸತ್ತಪಿ ಭತ್ತಾನಿ ನ ಭುಞ್ಜಿ. ಅಥ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ತ್ವಂ ಖೋಸಿ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ ಸುಖೇಧಿತೋ ಸುಖಪರಿಭತೋ. ನ ತ್ವಂ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಕಸ್ಸಚಿ, ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಜಾನಾಸಿ [‘‘ಮರಣೇನಪಿ ತೇ…ಪೇ… ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ ವಾಕ್ಯದ್ವಯಂ ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು ದುತಿಯಟ್ಠಾನೇ ಯೇವ ದಿಸ್ಸತಿ, ಪಾರಾಜಿಕಪಾಳಿಯಂ ಪನ ಪಠಮಟ್ಠಾನೇ ಯೇವ ದಿಸ್ಸತಿ. ತಸ್ಮಾ ಇಧ ದುತಿಯಟ್ಠಾನೇ ಪುನಾಗತಂ ಅಧಿಕಂ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತಿ]. ಮರಣೇನಪಿ ತೇ ಮಯಂ ಅಕಾಮಕಾ ವಿನಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ. ಕಿಂ ಪನ ಮಯಂ ತಂ ಜೀವನ್ತಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸಾಮ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ. ಉಟ್ಠೇಹಿ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಭುಞ್ಜ ಚ ಪಿವ ಚ ಪರಿಚಾರೇಹಿ ಚ; ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪಿವನ್ತೋ ಪರಿಚಾರೇನ್ತೋ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಅಭಿರಮಸ್ಸು. ನ ತಂ ಮಯಂ ಅನುಜಾನಾಮ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ [‘‘ಮರಣೇನಪಿ ತೇ…ಪೇ… ಪಬ್ಬಜಾಯಾ’’ತಿ ವಾಕ್ಯದ್ವಯಂ ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು ದುತಿಯಟ್ಠಾನೇ ಯೇವ ದಿಸ್ಸತಿ, ಪಾರಾಜಿಕಪಾಳಿಯಂ ಪನ ಪಠಮಟ್ಠಾನೇ ಯೇವ ದಿಸ್ಸತಿ. ತಸ್ಮಾ ಇಧ ದುತಿಯಟ್ಠಾನೇ ಪುನಾಗತಂ ಅಧಿಕಂ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತಿ]. ಮರಣೇನಪಿ ತೇ ಮಯಂ ಅಕಾಮಕಾ ವಿನಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ. ಕಿಂ ಪನ ಮಯಂ ತಂ ಜೀವನ್ತಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸಾಮ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ…ಪೇ… ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ತ್ವಂ ಖೋಸಿ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ ಸುಖೇಧಿತೋ ಸುಖಪರಿಭತೋ. ನ ತ್ವಂ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಕಸ್ಸಚಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಜಾನಾಸಿ. ಮರಣೇನಪಿ ತೇ ಮಯಂ ಅಕಾಮಕಾ ವಿನಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ, ಕಿಂ ಪನ ಮಯಂ ತಂ ಜೀವನ್ತಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸಾಮ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ. ಉಟ್ಠೇಹಿ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಭುಞ್ಜ ಚ ಪಿವ ಚ ಪರಿಚಾರೇಹಿ ಚ; ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪಿವನ್ತೋ ಪರಿಚಾರೇನ್ತೋ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಅಭಿರಮಸ್ಸು. ನ ತಂ ಮಯಂ ಅನುಜಾನಾಮ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ. ಮರಣೇನಪಿ ತೇ ಮಯಂ ಅಕಾಮಕಾ ವಿನಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ. ಕಿಂ ಪನ ಮಯಂ ತಂ ಜೀವನ್ತಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸಾಮ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ? ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ.

೨೯೭. ಅಥ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಹಾಯಕಾ ಯೇನ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ತ್ವಂ ಖೋಸಿ [ತ್ವಂ ಖೋ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಸಮ್ಮ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ ಸುಖೇಧಿತೋ ಸುಖಪರಿಭತೋ. ನ ತ್ವಂ, ಸಮ್ಮ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಕಸ್ಸಚಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಜಾನಾಸಿ. ಮರಣೇನಪಿ ತೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅಕಾಮಕಾ ವಿನಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಕಿಂ ಪನ ತೇ ತಂ ಜೀವನ್ತಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ. ಉಟ್ಠೇಹಿ, ಸಮ್ಮ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಭುಞ್ಜ ಚ ಪಿವ ಚ ಪರಿಚಾರೇಹಿ ಚ; ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪಿವನ್ತೋ ಪರಿಚಾರೇನ್ತೋ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಅಭಿರಮಸ್ಸು. ನ ತಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ [ಅನುಜಾನನ್ತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ. ಮರಣೇನಪಿ ತೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅಕಾಮಕಾ ವಿನಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಕಿಂ ಪನ ತೇ ತಂ ಜೀವನ್ತಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಹಾಯಕಾ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ತ್ವಂ ಖೋಸಿ, ಸಮ್ಮ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ ಸುಖೇಧಿತೋ ಸುಖಪರಿಭತೋ, ನ ತ್ವಂ, ಸಮ್ಮ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಕಸ್ಸಚಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಜಾನಾಸಿ, ಮರಣೇನಪಿ ತೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅಕಾಮಕಾ ವಿನಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಕಿಂ ಪನ ತೇ ತಂ ಜೀವನ್ತಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ? ಉಟ್ಠೇಹಿ, ಸಮ್ಮ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಭುಞ್ಜ ಚ ಪಿವ ಚ ಪರಿಚಾರೇಹಿ ಚ, ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪಿವನ್ತೋ ಪರಿಚಾರೇನ್ತೋ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಅಭಿರಮಸ್ಸು. ನ ತಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ, ಮರಣೇನಪಿ ತೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅಕಾಮಕಾ ವಿನಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಕಿಂ ಪನ ತೇ ತಂ ಜೀವನ್ತಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ? ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ.

೨೯೮. ಅಥ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಹಾಯಕಾ ಯೇನ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಅಮ್ಮತಾತಾ, ಏಸೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ತತ್ಥೇವ ಅನನ್ತರಹಿತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ನಿಪನ್ನೋ – ‘ಇಧೇವ ಮೇ ಮರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ವಾ’ತಿ. ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ನಾನುಜಾನಿಸ್ಸಥ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ, ತತ್ಥೇವ [ತತ್ಥೇವಸ್ಸ (ಸೀ.)] ಮರಣಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ. ಸಚೇ ಪನ ತುಮ್ಹೇ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸಥ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ, ಪಬ್ಬಜಿತಮ್ಪಿ ನಂ ದಕ್ಖಿಸ್ಸಥ. ಸಚೇ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ನಾಭಿರಮಿಸ್ಸತಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ, ಕಾ ತಸ್ಸ [ಕಾ ಚಸ್ಸ (ಸೀ.)] ಅಞ್ಞಾ ಗತಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ? ಇಧೇವ ಪಚ್ಚಾಗಮಿಸ್ಸತಿ. ಅನುಜಾನಾಥ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮ, ತಾತಾ, ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ. ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಚ ಪನ [ಪನ ತೇ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಮಾತಾಪಿತರೋ ಉದ್ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಹಾಯಕಾ ಯೇನ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಉಟ್ಠೇಹಿ, ಸಮ್ಮ ರಟ್ಠಪಾಲ [‘‘ತ್ವಂ ಖೋಸಿ ಸಮ್ಮ ರಟ್ಠಪಾಲ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ ಸುಖೇಧಿತೋ ಸುಖಪರಿಹತೋ, ನ ತ್ವಂ ಸಮ್ಮ ರಟ್ಠಪಾಲ ಕಸ್ಸಚಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಜಾನಾಸಿ, ಉಟ್ಠೇಹಿ ಸಮ್ಮ ರಟ್ಠಪಾಲ ಭುಞ್ಜ ಚ ಪಿವ ಚ ಪರಿಚಾರೇಹಿ ಚ, ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪಿವನ್ತೋ ಪರಿಚಾರೇನ್ತೋ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಅಭಿರಮಸ್ಸು, (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)], ಅನುಞ್ಞಾತೋಸಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ. ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಚ ಪನ ತೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಉದ್ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ.

೨೯೯. ಅಥ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಬಲಂ ಗಾಹೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅನುಞ್ಞಾತೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ. ಪಬ್ಬಾಜೇತು ಮಂ ಭಗವಾ’’ತಿ. ಅಲತ್ಥ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಅಲತ್ಥ ಉಪಸಮ್ಪದಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅಚಿರೂಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ರಟ್ಠಪಾಲೇ ಅಡ್ಢಮಾಸೂಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕೇ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ವಿಹರನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ – ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ ತದನುತ್ತರಂ – ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹಾಸಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ಖೋ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಅರಹತಂ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಉದ್ದಸ್ಸೇತುಂ, ಸಚೇ ಮಂ ಭಗವಾ ಅನುಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ [ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಮನಸಾಕಾಸಿ. ಯಥಾ [ಯದಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಭಗವಾ ಅಞ್ಞಾಸಿ – ‘‘ಅಭಬ್ಬೋ ಖೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿತು’’ನ್ತಿ, ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಸ್ಸದಾನಿ ತ್ವಂ, ರಟ್ಠಪಾಲ, ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಸೇನಾಸನಂ ಸಂಸಾಮೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕಂ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕೋ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕೇ ವಿಹರತಿ ರಞ್ಞೋ ಕೋರಬ್ಯಸ್ಸ ಮಿಗಚೀರೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕೇ ಸಪದಾನಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಸಕಪಿತು ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಪಿತಾ ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ದ್ವಾರಸಾಲಾಯ ಉಲ್ಲಿಖಾಪೇತಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಪಿತಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಮೇಹಿ ಮುಣ್ಡಕೇಹಿ ಸಮಣಕೇಹಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ ಪಬ್ಬಾಜಿತೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಸಕಪಿತು ನಿವೇಸನೇ ನೇವ ದಾನಂ ಅಲತ್ಥ ನ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾನಂ; ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಅಕ್ಕೋಸಮೇವ ಅಲತ್ಥ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಞಾತಿದಾಸೀ ಆಭಿದೋಸಿಕಂ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಛಡ್ಡೇತುಕಾಮಾ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ತಂ ಞಾತಿದಾಸಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಚೇತಂ, ಭಗಿನಿ, ಛಡ್ಡನೀಯಧಮ್ಮಂ, ಇಧ ಮೇ ಪತ್ತೇ ಆಕಿರಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಞಾತಿದಾಸೀ ತಂ ಆಭಿದೋಸಿಕಂ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಆಕಿರನ್ತೀ ಹತ್ಥಾನಞ್ಚ ಪಾದಾನಞ್ಚ ಸರಸ್ಸ ಚ ನಿಮಿತ್ತಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ.

೩೦೦. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಞಾತಿದಾಸೀ ಯೇನಾಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಮಾತಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಮಾತರಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಗ್ಘೇಯ್ಯೇ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ – ‘ಅಯ್ಯಪುತ್ತೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ’’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ, ಜೇ, ಸಚ್ಚಂ ಭಣಸಿ, ಅದಾಸಿಂ ತಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ [ಸಚ್ಚಂ ವದಸಿ, ಅದಾಸೀ ಭವಸೀತಿ (ಸೀ. ಪೀ.), ಸಚ್ಚಂ ವದಸಿ, ಅದಾಸೀ ಭವಿಸ್ಸಸಿ (ಕ.)]. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಮಾತಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಪಿತಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಪಿತರಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಗ್ಘೇ, ಗಹಪತಿ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ – ‘ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕಿರ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ’’’ತಿ? ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ತಂ ಆಭಿದೋಸಿಕಂ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಕುಟ್ಟಮೂಲಂ [ಕುಡ್ಡಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ನಿಸ್ಸಾಯ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಪಿತಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ನಾಮ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಆಭಿದೋಸಿಕಂ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಸಿ? ನನು, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಸಕಂ ಗೇಹಂ ಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಕುತೋ ನೋ, ಗಹಪತಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹಂ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ? ಅನಗಾರಾ ಮಯಂ, ಗಹಪತಿ. ಅಗಮಮ್ಹ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಗೇಹಂ, ತತ್ಥ ನೇವ ದಾನಂ ಅಲತ್ಥಮ್ಹ ನ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾನಂ; ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಅಕ್ಕೋಸಮೇವ ಅಲತ್ಥಮ್ಹಾ’’ತಿ. ‘‘ಏಹಿ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಘರಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಗಹಪತಿ, ಕತಂ ಮೇ ಅಜ್ಜ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ’’. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಅಧಿವಾಸೇಹಿ ಸ್ವಾತನಾಯ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಪಿತಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಯೇನ ಸಕಂ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಸ್ಸ ಪುಞ್ಜಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಕಿಲಞ್ಜೇಹಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏಥ ತುಮ್ಹೇ, ವಧುಯೋ, ಯೇನ ಅಲಙ್ಕಾರೇನ ಅಲಙ್ಕತಾ ಪುಬ್ಬೇ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಿಯಾ ಹೋಥ ಮನಾಪಾ ತೇನ ಅಲಙ್ಕಾರೇನ ಅಲಙ್ಕರೋಥಾ’’ತಿ.

೩೦೧. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಪಿತಾ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಕೇ ನಿವೇಸನೇ ಪಣೀತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಕಾಲಂ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಕಾಲೋ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಸಕಪಿತು ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಪಿತಾ ತಂ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಸ್ಸ ಪುಞ್ಜಂ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇದಂ ತೇ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಮಾತು ಮತ್ತಿಕಂ ಧನಂ, ಅಞ್ಞಂ ಪೇತ್ತಿಕಂ, ಅಞ್ಞಂ ಪಿತಾಮಹಂ. ಸಕ್ಕಾ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಭೋಗೇ ಚ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಚ ಕಾತುಂ. ಏಹಿ ತ್ವಂ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ [ರಟ್ಠಪಾಲ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)], ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿತ್ವಾ ಭೋಗೇ ಚ ಭುಞ್ಜಸ್ಸು ಪುಞ್ಞಾನಿ ಚ ಕರೋಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ಮೇ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ವಚನಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸಿ, ಇಮಂ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಸ್ಸ ಪುಞ್ಜಂ ಸಕಟೇ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೇ ಓಪಿಲಾಪೇಯ್ಯಾಸಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ ಹಿ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ತತೋನಿದಾನಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಪಾದೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಕೀದಿಸಾ ನಾಮ ತಾ, ಅಯ್ಯಪುತ್ತ, ಅಚ್ಛರಾಯೋ ಯಾಸಂ ತ್ವಂ ಹೇತು ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ ಮಯಂ, ಭಗಿನೀ, ಅಚ್ಛರಾನಂ ಹೇತು ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಭಗಿನಿವಾದೇನ ನೋ ಅಯ್ಯಪುತ್ತೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಸಮುದಾಚರತೀ’’ತಿ ತಾ ತತ್ಥೇವ ಮುಚ್ಛಿತಾ ಪಪತಿಂಸು. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಪಿತರಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಚೇ, ಗಹಪತಿ, ಭೋಜನಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ದೇಥ; ಮಾ ನೋ ವಿಹೇಠೇಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಭುಞ್ಜ, ತಾತ ರಟ್ಠಪಾಲ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಪಿತಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಸಹತ್ಥಾ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸಿ ಸಮ್ಪವಾರೇಸಿ.

೩೦೨. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಭುತ್ತಾವೀ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣೀ ಠಿತಕೋವ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಪಸ್ಸ ಚಿತ್ತೀಕತಂ ಬಿಮ್ಬಂ, ಅರುಕಾಯಂ ಸಮುಸ್ಸಿತಂ;

ಆತುರಂ ಬಹುಸಙ್ಕಪ್ಪಂ, ಯಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಧುವಂ ಠಿತಿ.

‘‘ಪಸ್ಸ ಚಿತ್ತೀಕತಂ ರೂಪಂ, ಮಣಿನಾ ಕುಣ್ಡಲೇನ ಚ;

ಅಟ್ಠಿ ತಚೇನ ಓನದ್ಧಂ, ಸಹ ವತ್ಥೇಭಿ ಸೋಭತಿ.

‘‘ಅಲತ್ತಕಕತಾ ಪಾದಾ, ಮುಖಂ ಚುಣ್ಣಕಮಕ್ಖಿತಂ;

ಅಲಂ ಬಾಲಸ್ಸ ಮೋಹಾಯ, ನೋ ಚ ಪಾರಗವೇಸಿನೋ.

‘‘ಅಟ್ಠಾಪದಕತಾ ಕೇಸಾ, ನೇತ್ತಾ ಅಞ್ಜನಮಕ್ಖಿತಾ;

ಅಲಂ ಬಾಲಸ್ಸ ಮೋಹಾಯ, ನೋ ಚ ಪಾರಗವೇಸಿನೋ.

‘‘ಅಞ್ಜನೀವ ನವಾ [ಅಞ್ಜನೀವಣ್ಣವಾ (ಕ.)] ಚಿತ್ತಾ, ಪೂತಿಕಾಯೋ ಅಲಙ್ಕತೋ;

ಅಲಂ ಬಾಲಸ್ಸ ಮೋಹಾಯ, ನೋ ಚ ಪಾರಗವೇಸಿನೋ.

‘‘ಓದಹಿ ಮಿಗವೋ ಪಾಸಂ, ನಾಸದಾ ವಾಕರಂ ಮಿಗೋ;

ಭುತ್ವಾ ನಿವಾಪಂ ಗಚ್ಛಾಮ [ಗಚ್ಛಾಮಿ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)], ಕನ್ದನ್ತೇ ಮಿಗಬನ್ಧಕೇ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಠಿತಕೋವ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಭಾಸಿತ್ವಾ ಯೇನ ರಞ್ಞೋ ಕೋರಬ್ಯಸ್ಸ ಮಿಗಚೀರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದಿ.

೩೦೩. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ ಮಿಗವಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸೋಧೇಹಿ, ಸಮ್ಮ ಮಿಗವ, ಮಿಗಚೀರಂ ಉಯ್ಯಾನಭೂಮಿಂ; ಗಚ್ಛಾಮ ಸುಭೂಮಿಂ ದಸ್ಸನಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ದೇವಾ’’ತಿ ಖೋ ಮಿಗವೋ ರಞ್ಞೋ ಕೋರಬ್ಯಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಮಿಗಚೀರಂ ಸೋಧೇನ್ತೋ ಅದ್ದಸ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸಿನ್ನಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಯೇನ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಕೋರಬ್ಯಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುದ್ಧಂ ಖೋ ತೇ, ದೇವ, ಮಿಗಚೀರಂ. ಅತ್ಥಿ ಚೇತ್ಥ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ನಾಮ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕೇ ಅಗ್ಗಕುಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಯಸ್ಸ ತ್ವಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಕಿತ್ತಯಮಾನೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸಿನ್ನೋ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಸಮ್ಮ ಮಿಗವ, ಅಲಂ ದಾನಜ್ಜ ಉಯ್ಯಾನಭೂಮಿಯಾ. ತಮೇವ ದಾನಿ ಮಯಂ ಭವನ್ತಂ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಪಯಿರುಪಾಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ ‘‘ಯಂ ತತ್ಥ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಪಟಿಯತ್ತಂ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಭದ್ರಾನಿ ಭದ್ರಾನಿ ಯಾನಾನಿ ಯೋಜಾಪೇತ್ವಾ ಭದ್ರಂ ಯಾನಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಭದ್ರೇಹಿ ಭದ್ರೇಹಿ ಯಾನೇಹಿ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕಮ್ಹಾ ನಿಯ್ಯಾಸಿ ಮಹಚ್ಚರಾಜಾನುಭಾವೇನ [ಮಹಚ್ಚಾ ರಾಜಾನುಭಾವೇನ (ಸೀ.)] ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ದಸ್ಸನಾಯ. ಯಾವತಿಕಾ ಯಾನಸ್ಸ ಭೂಮಿ ಯಾನೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಾನಾ ಪಚ್ಚೋರೋಹಿತ್ವಾ ಪತ್ತಿಕೋವ ಉಸ್ಸಟಾಯ ಉಸ್ಸಟಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ರಟ್ಠಪಾಲೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧ ಭವಂ ರಟ್ಠಪಾಲ ಹತ್ಥತ್ಥರೇ [ಕಟ್ಠತ್ಥರೇ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ನಿಸೀದತೂ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಸೀದ ತ್ವಂ; ನಿಸಿನ್ನೋ ಅಹಂ ಸಕೇ ಆಸನೇ’’ತಿ. ನಿಸೀದಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ. ನಿಸಜ್ಜ ಖೋ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಏತದವೋಚ –

೩೦೪. ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಪಾರಿಜುಞ್ಞಾನಿ ಯೇಹಿ ಪಾರಿಜುಞ್ಞೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಜರಾಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ, ಬ್ಯಾಧಿಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ, ಭೋಗಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ, ಞಾತಿಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ. ಕತಮಞ್ಚ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಜರಾಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ? ಇಧ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಏಕಚ್ಚೋ ಜಿಣ್ಣೋ ಹೋತಿ ವುಡ್ಢೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಅದ್ಧಗತೋ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೋ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಏತರಹಿ ಜಿಣ್ಣೋ ವುಡ್ಢೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಅದ್ಧಗತೋ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೋ. ನ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಸುಕರಂ ಅನಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಅಧಿಗನ್ತುಂ ಅಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಫಾತಿಂ ಕಾತುಂ [ಫಾತಿಕತ್ತುಂ (ಸೀ.)]. ಯಂನೂನಾಹಂ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಜರಾಪಾರಿಜುಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜತಿ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಜರಾಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ. ಭವಂ ಖೋ ಪನ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಏತರಹಿ ದಹರೋ ಯುವಾ ಸುಸುಕಾಳಕೇಸೋ ಭದ್ರೇನ ಯೋಬ್ಬನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಠಮೇನ ವಯಸಾ. ತಂ ಭೋತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಜರಾಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ ನತ್ಥಿ. ಕಿಂ ಭವಂ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಞತ್ವಾ ವಾ ದಿಸ್ವಾ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ?

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಬ್ಯಾಧಿಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ? ಇಧ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಏಕಚ್ಚೋ ಆಬಾಧಿಕೋ ಹೋತಿ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಏತರಹಿ ಆಬಾಧಿಕೋ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ. ನ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಸುಕರಂ ಅನಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಅಧಿಗನ್ತುಂ ಅಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಫಾತಿಂ ಕಾತುಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಬ್ಯಾಧಿಪಾರಿಜುಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜತಿ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಬ್ಯಾಧಿಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ. ಭವಂ ಖೋ ಪನ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಏತರಹಿ ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋ ಅಪ್ಪಾತಙ್ಕೋ ಸಮವೇಪಾಕಿನಿಯಾ ಗಹಣಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನಾತಿಸೀತಾಯ ನಾಚ್ಚುಣ್ಹಾಯ. ತಂ ಭೋತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಬ್ಯಾಧಿಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ ನತ್ಥಿ. ಕಿಂ ಭವಂ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಞತ್ವಾ ವಾ ದಿಸ್ವಾ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ?

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಭೋಗಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ? ಇಧ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅಡ್ಢೋ ಹೋತಿ ಮಹದ್ಧನೋ ಮಹಾಭೋಗೋ. ತಸ್ಸ ತೇ ಭೋಗಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅಡ್ಢೋ ಅಹೋಸಿಂ ಮಹದ್ಧನೋ ಮಹಾಭೋಗೋ. ತಸ್ಸ ಮೇ ತೇ ಭೋಗಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗತಾ. ನ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಸುಕರಂ ಅನಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಅಧಿಗನ್ತುಂ ಅಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಫಾತಿಂ ಕಾತುಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಭೋಗಪಾರಿಜುಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜತಿ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಭೋಗಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ. ಭವಂ ಖೋ ಪನ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕೇ ಅಗ್ಗಕುಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ. ತಂ ಭೋತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಭೋಗಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ ನತ್ಥಿ. ಕಿಂ ಭವಂ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಞತ್ವಾ ವಾ ದಿಸ್ವಾ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ?

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಞಾತಿಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ? ಇಧ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಬಹೂ ಹೋನ್ತಿ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ. ತಸ್ಸ ತೇ ಞಾತಕಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಮಮಂ ಖೋ ಪುಬ್ಬೇ ಬಹೂ ಅಹೇಸುಂ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ. ತಸ್ಸ ಮೇ ತೇ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗತಾ. ನ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಸುಕರಂ ಅನಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಅಧಿಗನ್ತುಂ ಅಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಫಾತಿಂ ಕಾತುಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ತೇನ ಞಾತಿಪಾರಿಜುಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜತಿ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಞಾತಿಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ. ಭೋತೋ ಖೋ ಪನ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕೇ ಬಹೂ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ. ತಂ ಭೋತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ಞಾತಿಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ ನತ್ಥಿ. ಕಿಂ ಭವಂ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಞತ್ವಾ ವಾ ದಿಸ್ವಾ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ?

‘‘ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಿಜುಞ್ಞಾನಿ, ಯೇಹಿ ಪಾರಿಜುಞ್ಞೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ. ತಾನಿ ಭೋತೋ ರಟ್ಠಪಾಲಸ್ಸ ನತ್ಥಿ. ಕಿಂ ಭವಂ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಞತ್ವಾ ವಾ ದಿಸ್ವಾ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ?

೩೦೫. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮುದ್ದೇಸಾ ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ, ಯೇ ಅಹಂ [ಯಮಹಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಞತ್ವಾ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಚ ಸುತ್ವಾ ಚ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ‘ಉಪನಿಯ್ಯತಿ ಲೋಕೋ ಅದ್ಧುವೋ’ತಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಪಠಮೋ ಧಮ್ಮುದ್ದೇಸೋ ಉದ್ದಿಟ್ಠೋ, ಯಮಹಂ ಞತ್ವಾ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಸುತ್ವಾ ಚ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ‘ಅತಾಣೋ ಲೋಕೋ ಅನಭಿಸ್ಸರೋ’ತಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ದುತಿಯೋ ಧಮ್ಮುದ್ದೇಸೋ ಉದ್ದಿಟ್ಠೋ, ಯಮಹಂ ಞತ್ವಾ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಸುತ್ವಾ ಚ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ‘ಅಸ್ಸಕೋ ಲೋಕೋ, ಸಬ್ಬಂ ಪಹಾಯ ಗಮನೀಯ’ನ್ತಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ತತಿಯೋ ಧಮ್ಮುದ್ದೇಸೋ ಉದ್ದಿಟ್ಠೋ, ಯಮಹಂ ಞತ್ವಾ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಸುತ್ವಾ ಚ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ‘ಊನೋ ಲೋಕೋ ಅತಿತ್ತೋ ತಣ್ಹಾದಾಸೋ’ತಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಚತುತ್ಥೋ ಧಮ್ಮುದ್ದೇಸೋ ಉದ್ದಿಟ್ಠೋ, ಯಮಹಂ ಞತ್ವಾ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಸುತ್ವಾ ಚ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮುದ್ದೇಸಾ ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ, ಯೇ ಅಹಂ ಞತ್ವಾ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಸುತ್ವಾ ಚ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ.

೩೦೬. ‘‘‘ಉಪನಿಯ್ಯತಿ ಲೋಕೋ ಅದ್ಧುವೋ’ತಿ – ಭವಂ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಆಹ. ಇಮಸ್ಸ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಕಥಂ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ? ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ತ್ವಂ ವೀಸತಿವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕೋಪಿ ಪಣ್ಣವೀಸತಿವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕೋಪಿ ಹತ್ಥಿಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತಾವೀ ಅಸ್ಸಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತಾವೀ ರಥಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತಾವೀ ಧನುಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತಾವೀ ಥರುಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತಾವೀ ಊರುಬಲೀ ಬಾಹುಬಲೀ ಅಲಮತ್ತೋ ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರೋ’’ತಿ? ‘‘ಅಹೋಸಿಂ ಅಹಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ವೀಸತಿವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕೋಪಿ ಪಣ್ಣವೀಸತಿವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕೋಪಿ ಹತ್ಥಿಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತಾವೀ ಅಸ್ಸಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತಾವೀ ರಥಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತಾವೀ ಧನುಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತಾವೀ ಥರುಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತಾವೀ ಊರುಬಲೀ ಬಾಹುಬಲೀ ಅಲಮತ್ತೋ ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರೋ. ಅಪ್ಪೇಕದಾಹಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಇದ್ಧಿಮಾವ ಮಞ್ಞೇ ನ [ಇದ್ಧಿಮಾ ಮಞ್ಞೇ ನ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಇದ್ಧಿಮಾ ಚ ಮಞ್ಞೇ (ಸೀ.), ನ ವಿಯ ಮಞ್ಞೇ (ಕ.)] ಅತ್ತನೋ ಬಲೇನ ಸಮಸಮಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಏವಮೇವ ತ್ವಂ ಏತರಹಿ ಊರುಬಲೀ ಬಾಹುಬಲೀ ಅಲಮತ್ತೋ ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರೋ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ. ಏತರಹಿ ಜಿಣ್ಣೋ ವುಡ್ಢೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಅದ್ಧಗತೋ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೋ ಆಸೀತಿಕೋ ಮೇ ವಯೋ ವತ್ತತಿ. ಅಪ್ಪೇಕದಾಹಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ‘ಇಧ ಪಾದಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಅಞ್ಞೇನೇವ ಪಾದಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಇದಂ ಖೋ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತಂ – ‘ಉಪನಿಯ್ಯತಿ ಲೋಕೋ ಅದ್ಧುವೋ’ತಿ, ಯಮಹಂ ಞತ್ವಾ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಸುತ್ವಾ ಚ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ. ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ! ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಂ ಚಿದಂ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ – ‘ಉಪನಿಯ್ಯತಿ ಲೋಕೋ ಅದ್ಧುವೋ’ತಿ. ಉಪನಿಯ್ಯತಿ ಹಿ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಲೋಕೋ ಅದ್ಧುವೋ.

‘‘ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತೇ ಖೋ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ರಾಜಕುಲೇ ಹತ್ಥಿಕಾಯಾಪಿ ಅಸ್ಸಕಾಯಾಪಿ ರಥಕಾಯಾಪಿ ಪತ್ತಿಕಾಯಾಪಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಪದಾಸು ಪರಿಯೋಧಾಯ ವತ್ತಿಸ್ಸನ್ತಿ. ‘ಅತಾಣೋ ಲೋಕೋ ಅನಭಿಸ್ಸರೋ’ತಿ – ಭವಂ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಆಹ. ಇಮಸ್ಸ ಪನ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಕಥಂ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ? ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತ್ಥಿ ತೇ ಕೋಚಿ ಅನುಸಾಯಿಕೋ ಆಬಾಧೋ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಅನುಸಾಯಿಕೋ ಆಬಾಧೋ. ಅಪ್ಪೇಕದಾ ಮಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತಾ ಹೋನ್ತಿ – ‘ಇದಾನಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಇದಾನಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಲಭಸಿ ತ್ವಂ ತೇ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚೇ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತೇ – ‘ಆಯನ್ತು ಮೇ ಭೋನ್ತೋ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ, ಸಬ್ಬೇವ ಸನ್ತಾ ಇಮಂ ವೇದನಂ ಸಂವಿಭಜಥ, ಯಥಾಹಂ ಲಹುಕತರಿಕಂ ವೇದನಂ ವೇದಿಯೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ – ಉದಾಹು ತ್ವಂಯೇವ ತಂ ವೇದನಂ ವೇದಿಯಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನಾಹಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಲಭಾಮಿ ತೇ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚೇ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತೇ – ‘ಆಯನ್ತು ಮೇ ಭೋನ್ತೋ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ, ಸಬ್ಬೇವ ಸನ್ತಾ ಇಮಂ ವೇದನಂ ಸಂವಿಭಜಥ, ಯಥಾಹಂ ಲಹುಕತರಿಕಂ ವೇದನಂ ವೇದಿಯೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಹಮೇವ ತಂ ವೇದನಂ ವೇದಿಯಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಇದಂ ಖೋ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತಂ – ‘ಅತಾಣೋ ಲೋಕೋ ಅನಭಿಸ್ಸರೋ’ತಿ, ಯಮಹಂ ಞತ್ವಾ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಸುತ್ವಾ ಚ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ. ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ! ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಂ ಚಿದಂ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ – ‘ಅತಾಣೋ ಲೋಕೋ ಅನಭಿಸ್ಸರೋ’ತಿ. ಅತಾಣೋ ಹಿ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಲೋಕೋ ಅನಭಿಸ್ಸರೋ.

‘‘ಸಂವಿಜ್ಜತಿ ಖೋ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ರಾಜಕುಲೇ ಪಹೂತಂ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ಭೂಮಿಗತಞ್ಚ ವೇಹಾಸಗತಞ್ಚ. ‘ಅಸ್ಸಕೋ ಲೋಕೋ, ಸಬ್ಬಂ ಪಹಾಯ ಗಮನೀಯ’ನ್ತಿ – ಭವಂ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಆಹ. ಇಮಸ್ಸ ಪನ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಕಥಂ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ? ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಯಥಾ ತ್ವಂ ಏತರಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇಸಿ, ಲಚ್ಛಸಿ ತ್ವಂ ಪರತ್ಥಾಪಿ – ‘ಏವಮೇವಾಹಂ ಇಮೇಹೇವ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇಮೀ’ತಿ, ಉದಾಹು ಅಞ್ಞೇ ಇಮಂ ಭೋಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತ್ವಂ ಪನ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾಹಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಏತರಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇಮಿ, ನಾಹಂ ಲಚ್ಛಾಮಿ ಪರತ್ಥಾಪಿ – ‘ಏವಮೇವ ಇಮೇಹೇವ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇಮೀ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞೇ ಇಮಂ ಭೋಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ; ಅಹಂ ಪನ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಇದಂ ಖೋ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತಂ – ‘ಅಸ್ಸಕೋ ಲೋಕೋ, ಸಬ್ಬಂ ಪಹಾಯ ಗಮನೀಯ’ನ್ತಿ, ಯಮಹಂ ಞತ್ವಾ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಚ ಸುತ್ವಾ ಚ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ. ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ! ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಂ ಚಿದಂ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ – ‘ಅಸ್ಸಕೋ ಲೋಕೋ, ಸಬ್ಬಂ ಪಹಾಯ ಗಮನೀಯ’ನ್ತಿ. ಅಸ್ಸಕೋ ಹಿ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಲೋಕೋ ಸಬ್ಬಂ ಪಹಾಯ ಗಮನೀಯಂ.

‘‘‘ಊನೋ ಲೋಕೋ ಅತಿತ್ತೋ ತಣ್ಹಾದಾಸೋ’ತಿ – ಭವಂ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಆಹ. ಇಮಸ್ಸ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಕಥಂ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ? ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಫೀತಂ ಕುರುಂ ಅಜ್ಝಾವಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಫೀತಂ ಕುರುಂ ಅಜ್ಝಾವಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಧ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಸದ್ಧಾಯಿಕೋ ಪಚ್ಚಯಿಕೋ. ಸೋ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಯಗ್ಘೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ಅಹಂ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ? ತತ್ಥದ್ದಸಂ ಮಹನ್ತಂ ಜನಪದಂ ಇದ್ಧಞ್ಚೇವ ಫೀತಞ್ಚ ಬಹುಜನಂ ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸಂ. ಬಹೂ ತತ್ಥ ಹತ್ಥಿಕಾಯಾ ಅಸ್ಸಕಾಯಾ ರಥಕಾಯಾ ಪತ್ತಿಕಾಯಾ; ಬಹು ತತ್ಥ ಧನಧಞ್ಞಂ [ದನ್ತಾಜಿನಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]; ಬಹು ತತ್ಥ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ಅಕತಞ್ಚೇವ ಕತಞ್ಚ; ಬಹು ತತ್ಥ ಇತ್ಥಿಪರಿಗ್ಗಹೋ. ಸಕ್ಕಾ ಚ ತಾವತಕೇನೇವ ಬಲಮತ್ತೇನ [ಬಲತ್ಥೇನ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಬಹಲತ್ಥೇನ (ಕ.)] ಅಭಿವಿಜಿನಿತುಂ. ಅಭಿವಿಜಿನ, ಮಹಾರಾಜಾ’ತಿ, ಕಿನ್ತಿ ನಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ತಮ್ಪಿ ಮಯಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಅಭಿವಿಜಿಯ ಅಜ್ಝಾವಸೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಧ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ… ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ… ದಕ್ಖಿಣಾಯ ದಿಸಾಯ… ಪರಸಮುದ್ದತೋ ಸದ್ಧಾಯಿಕೋ ಪಚ್ಚಯಿಕೋ. ಸೋ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಯಗ್ಘೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ಅಹಂ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ ಪರಸಮುದ್ದತೋ? ತತ್ಥದ್ದಸಂ ಮಹನ್ತಂ ಜನಪದಂ ಇದ್ಧಞ್ಚೇವ ಫೀತಞ್ಚ ಬಹುಜನಂ ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸಂ. ಬಹೂ ತತ್ಥ ಹತ್ಥಿಕಾಯಾ ಅಸ್ಸಕಾಯಾ ರಥಕಾಯಾ ಪತ್ತಿಕಾಯಾ; ಬಹು ತತ್ಥ ಧನಧಞ್ಞಂ; ಬಹು ತತ್ಥ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ಅಕತಞ್ಚೇವ ಕತಞ್ಚ; ಬಹು ತತ್ಥ ಇತ್ಥಿಪರಿಗ್ಗಹೋ. ಸಕ್ಕಾ ಚ ತಾವತಕೇನೇವ ಬಲಮತ್ತೇನ ಅಭಿವಿಜಿನಿತುಂ. ಅಭಿವಿಜಿನ, ಮಹಾರಾಜಾ’ತಿ, ಕಿನ್ತಿ ನಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ತಮ್ಪಿ ಮಯಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಅಭಿವಿಜಿಯ ಅಜ್ಝಾವಸೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಇದಂ ಖೋ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತಂ – ‘ಊನೋ ಲೋಕೋ ಅತಿತ್ತೋ ತಣ್ಹಾದಾಸೋ’ತಿ, ಯಮಹಂ ಞತ್ವಾ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಸುತ್ವಾ ಚ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ. ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ! ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಂ ಚಿದಂ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ – ‘ಊನೋ ಲೋಕೋ ಅತಿತ್ತೋ ತಣ್ಹಾದಾಸೋ’ತಿ. ಊನೋ ಹಿ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಲೋಕೋ ಅತಿತ್ತೋ ತಣ್ಹಾದಾಸೋ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಆಯಸ್ಮಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ. ಇದಂ ವತ್ವಾ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ –

೩೦೭. ‘‘ಪಸ್ಸಾಮಿ ಲೋಕೇ ಸಧನೇ ಮನುಸ್ಸೇ,

ಲದ್ಧಾನ ವಿತ್ತಂ ನ ದದನ್ತಿ ಮೋಹಾ;

ಲುದ್ಧಾ ಧನಂ [ಲದ್ಧಾ ಧನಂ (ಕ.)] ಸನ್ನಿಚಯಂ ಕರೋನ್ತಿ,

ಭಿಯ್ಯೋವ ಕಾಮೇ ಅಭಿಪತ್ಥಯನ್ತಿ.

‘‘ರಾಜಾ ಪಸಯ್ಹಾ ಪಥವಿಂ ವಿಜಿತ್ವಾ,

ಸಸಾಗರನ್ತಂ ಮಹಿಮಾವಸನ್ತೋ [ಮಹಿಯಾ ವಸನ್ತೋ (ಸೀ. ಕ.)];

ಓರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಅತಿತ್ತರೂಪೋ,

ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸಪಿ ಪತ್ಥಯೇಥ.

‘‘ರಾಜಾ ಚ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಬಹೂ ಮನುಸ್ಸಾ,

ಅವೀತತಣ್ಹಾ [ಅತಿತ್ತತಣ್ಹಾ (ಕ.)] ಮರಣಂ ಉಪೇನ್ತಿ;

ಊನಾವ ಹುತ್ವಾನ ಜಹನ್ತಿ ದೇಹಂ,

ಕಾಮೇಹಿ ಲೋಕಮ್ಹಿ ನ ಹತ್ಥಿ ತಿತ್ತಿ.

‘‘ಕನ್ದನ್ತಿ ನಂ ಞಾತೀ ಪಕಿರಿಯ ಕೇಸೇ,

ಅಹೋವತಾ ನೋ ಅಮರಾತಿ ಚಾಹು;

ವತ್ಥೇನ ನಂ ಪಾರುತಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ,

ಚಿತಂ ಸಮಾದಾಯ [ಸಮಾಧಾಯ (ಸೀ.)] ತತೋಡಹನ್ತಿ.

‘‘ಸೋ ಡಯ್ಹತಿ ಸೂಲೇಹಿ ತುಜ್ಜಮಾನೋ,

ಏಕೇನ ವತ್ಥೇನ ಪಹಾಯ ಭೋಗೇ;

ನ ಮೀಯಮಾನಸ್ಸ ಭವನ್ತಿ ತಾಣಾ,

ಞಾತೀಧ ಮಿತ್ತಾ ಅಥ ವಾ ಸಹಾಯಾ.

‘‘ದಾಯಾದಕಾ ತಸ್ಸ ಧನಂ ಹರನ್ತಿ,

ಸತ್ತೋ ಪನ ಗಚ್ಛತಿ ಯೇನ ಕಮ್ಮಂ;

ನ ಮೀಯಮಾನಂ ಧನಮನ್ವೇತಿ ಕಿಞ್ಚಿ,

ಪುತ್ತಾ ಚ ದಾರಾ ಚ ಧನಞ್ಚ ರಟ್ಠಂ.

‘‘ನ ದೀಘಮಾಯುಂ ಲಭತೇ ಧನೇನ, ನ ಚಾಪಿ ವಿತ್ತೇನ ಜರಂ ವಿಹನ್ತಿ;

ಅಪ್ಪಂ ಹಿದಂ ಜೀವಿತಮಾಹು ಧೀರಾ, ಅಸಸ್ಸತಂ ವಿಪ್ಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಂ.

‘‘ಅಡ್ಢಾ ದಲಿದ್ದಾ ಚ ಫುಸನ್ತಿ ಫಸ್ಸಂ,

ಬಾಲೋ ಚ ಧೀರೋ ಚ ತಥೇವ ಫುಟ್ಠೋ;

ಬಾಲೋ ಚ ಬಾಲ್ಯಾ ವಧಿತೋವ ಸೇತಿ,

ಧೀರೋ ಚ [ಧೀರೋವ (ಕ.)] ನ ವೇಧತಿ ಫಸ್ಸಫುಟ್ಠೋ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಪಞ್ಞಾವ ಧನೇನ ಸೇಯ್ಯೋ,

ಯಾಯ ವೋಸಾನಮಿಧಾಧಿಗಚ್ಛತಿ;

ಅಬ್ಯೋಸಿತತ್ತಾ [ಅಸೋಸಿತತ್ತಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಹಿ ಭವಾಭವೇಸು,

ಪಾಪಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ ಮೋಹಾ.

‘‘ಉಪೇತಿ ಗಬ್ಭಞ್ಚ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ,

ಸಂಸಾರಮಾಪಜ್ಜ ಪರಮ್ಪರಾಯ;

ತಸ್ಸಪ್ಪಪಞ್ಞೋ ಅಭಿಸದ್ದಹನ್ತೋ,

ಉಪೇತಿ ಗಬ್ಭಞ್ಚ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ.

‘‘ಚೋರೋ ಯಥಾ ಸನ್ಧಿಮುಖೇ ಗಹಿತೋ,

ಸಕಮ್ಮುನಾ ಹಞ್ಞತಿ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ;

ಏವಂ ಪಜಾ ಪೇಚ್ಚ ಪರಮ್ಹಿ ಲೋಕೇ,

ಸಕಮ್ಮುನಾ ಹಞ್ಞತಿ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಕಾಮಾಹಿ ಚಿತ್ರಾ ಮಧುರಾ ಮನೋರಮಾ,

ವಿರೂಪರೂಪೇನ ಮಥೇನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ;

ಆದೀನವಂ ಕಾಮಗುಣೇಸು ದಿಸ್ವಾ,

ತಸ್ಮಾ ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋಮ್ಹಿ ರಾಜ.

‘‘ದುಮಪ್ಫಲಾನೇವ ಪತನ್ತಿ ಮಾಣವಾ,

ದಹರಾ ಚ ವುಡ್ಢಾ ಚ ಸರೀರಭೇದಾ;

ಏತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ [ಏವಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ (ಸೀ.), ಏತಂ ವಿದಿತ್ವಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಪಬ್ಬಜಿತೋಮ್ಹಿ ರಾಜ,

ಅಪಣ್ಣಕಂ ಸಾಮಞ್ಞಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ.

ರಟ್ಠಪಾಲಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ದುತಿಯಂ.