೪. ಮಹಾಮಾಲುಕ್ಯಸುತ್ತಂ

೧೨೯. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಧಾರೇಥ ನೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ದೇಸಿತಾನಿ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನೀ’’ತಿ?

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಾರೇಮಿ ಭಗವತಾ ದೇಸಿತಾನಿ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನೀ’’ತಿ. ‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತ, ಧಾರೇಸಿ ಮಯಾ ದೇಸಿತಾನಿ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಂ ಸಂಯೋಜನಂ ದೇಸಿತಂ ಧಾರೇಮಿ; ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಂ ಸಂಯೋಜನಂ ದೇಸಿತಂ ಧಾರೇಮಿ; ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಂ ಸಂಯೋಜನಂ ದೇಸಿತಂ ಧಾರೇಮಿ; ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಂ ಸಂಯೋಜನಂ ದೇಸಿತಂ ಧಾರೇಮಿ; ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಂ ಸಂಯೋಜನಂ ದೇಸಿತಂ ಧಾರೇಮಿ. ಏವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಧಾರೇಮಿ ಭಗವತಾ ದೇಸಿತಾನಿ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನೀ’’ತಿ.

‘‘ಕಸ್ಸ ಖೋ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತ, ಇಮಾನಿ ಏವಂ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ದೇಸಿತಾನಿ ಧಾರೇಸಿ? ನನು, ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಇಮಿನಾ ತರುಣೂಪಮೇನ ಉಪಾರಮ್ಭೇನ ಉಪಾರಮ್ಭಿಸ್ಸನ್ತಿ? ದಹರಸ್ಸ ಹಿ, ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತ, ಕುಮಾರಸ್ಸ ಮನ್ದಸ್ಸ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾಯೋತಿಪಿ ನ ಹೋತಿ, ಕುತೋ ಪನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ? ಅನುಸೇತ್ವೇವಸ್ಸ [ಅನುಸೇತಿ ತ್ವೇವಸ್ಸ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಾನುಸಯೋ. ದಹರಸ್ಸ ಹಿ, ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತ, ಕುಮಾರಸ್ಸ ಮನ್ದಸ್ಸ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾತಿಪಿ ನ ಹೋತಿ, ಕುತೋ ಪನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಧಮ್ಮೇಸು ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ? ಅನುಸೇತ್ವೇವಸ್ಸ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನುಸಯೋ. ದಹರಸ್ಸ ಹಿ, ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತ, ಕುಮಾರಸ್ಸ ಮನ್ದಸ್ಸ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕಸ್ಸ ಸೀಲಾತಿಪಿ ನ ಹೋತಿ, ಕುತೋ ಪನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಸೀಲೇಸು ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸೋ? ಅನುಸೇತ್ವೇವಸ್ಸ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಾನುಸಯೋ. ದಹರಸ್ಸ ಹಿ, ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತ, ಕುಮಾರಸ್ಸ ಮನ್ದಸ್ಸ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕಸ್ಸ ಕಾಮಾತಿಪಿ ನ ಹೋತಿ, ಕುತೋ ಪನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಕಾಮೇಸು ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ? ಅನುಸೇತ್ವೇವಸ್ಸ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯೋ. ದಹರಸ್ಸ ಹಿ, ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತ, ಕುಮಾರಸ್ಸ ಮನ್ದಸ್ಸ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕಸ್ಸ ಸತ್ತಾತಿಪಿ ನ ಹೋತಿ, ಕುತೋ ಪನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಸತ್ತೇಸು ಬ್ಯಾಪಾದೋ? ಅನುಸೇತ್ವೇವಸ್ಸ ಬ್ಯಾಪಾದಾನುಸಯೋ. ನನು, ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಇಮಿನಾ ತರುಣೂಪಮೇನ ಉಪಾರಮ್ಭೇನ ಉಪಾರಮ್ಭಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏತಸ್ಸ, ಭಗವಾ, ಕಾಲೋ, ಏತಸ್ಸ, ಸುಗತ, ಕಾಲೋ ಯಂ ಭಗವಾ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ದೇಸೇಯ್ಯ. ಭಗವತೋ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಾರೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಾನನ್ದ, ಸುಣಾಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

೧೩೦. ‘‘ಇಧಾನನ್ದ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸಾವೀ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕೋವಿದೋ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇ ಅವಿನೀತೋ, ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಅದಸ್ಸಾವೀ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕೋವಿದೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೇ ಅವಿನೀತೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಪರೇತೇನ; ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಚ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯಾ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸಾ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ಥಾಮಗತಾ ಅಪ್ಪಟಿವಿನೀತಾ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಂ ಸಂಯೋಜನಂ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಪರೇತೇನ; ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಚ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಥಾಮಗತಾ ಅಪ್ಪಟಿವಿನೀತಾ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಂ ಸಂಯೋಜನಂ. ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಪರೇತೇನ; ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸೋ ಥಾಮಗತೋ ಅಪ್ಪಟಿವಿನೀತೋ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಂ ಸಂಯೋಜನಂ. ಕಾಮರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ಕಾಮರಾಗಪರೇತೇನ; ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಕಾಮರಾಗಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಕಾಮರಾಗೋ ಥಾಮಗತೋ ಅಪ್ಪಟಿವಿನೀತೋ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಂ ಸಂಯೋಜನಂ. ಬ್ಯಾಪಾದಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ಬ್ಯಾಪಾದಪರೇತೇನ; ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಥಾಮಗತೋ ಅಪ್ಪಟಿವಿನೀತೋ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಂ ಸಂಯೋಜನಂ.

೧೩೧. ‘‘ಸುತವಾ ಚ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಾನಂ ದಸ್ಸಾವೀ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಕೋವಿದೋ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇ ಸುವಿನೀತೋ, ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ದಸ್ಸಾವೀ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮಸ್ಸ ಕೋವಿದೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೇ ಸುವಿನೀತೋ ನ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ನ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಪರೇತೇನ; ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಚ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯಾ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸಾ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ಸಾನುಸಯಾ ಪಹೀಯತಿ. ನ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ನ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಪರೇತೇನ; ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಚ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಸಾನುಸಯಾ ಪಹೀಯತಿ. ನ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ನ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಪರೇತೇನ; ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸೋ ಸಾನುಸಯೋ ಪಹೀಯತಿ. ನ ಕಾಮರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ನ ಕಾಮರಾಗಪರೇತೇನ; ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಕಾಮರಾಗಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಕಾಮರಾಗೋ ಸಾನುಸಯೋ ಪಹೀಯತಿ. ನ ಬ್ಯಾಪಾದಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ ನ ಬ್ಯಾಪಾದಪರೇತೇನ; ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಸಾನುಸಯೋ ಪಹೀಯತಿ.

೧೩೨. ‘‘ಯೋ, ಆನನ್ದ, ಮಗ್ಗೋ ಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ತಂ ಪಟಿಪದಂ ಅನಾಗಮ್ಮ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಞಸ್ಸತಿ ವಾ ದಕ್ಖತಿ ವಾ ಪಜಹಿಸ್ಸತಿ ವಾತಿ – ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಮಹತೋ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ತಿಟ್ಠತೋ ಸಾರವತೋ ತಚಂ ಅಚ್ಛೇತ್ವಾ ಫೇಗ್ಗುಂ ಅಚ್ಛೇತ್ವಾ ಸಾರಚ್ಛೇದೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ – ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯೋ ಮಗ್ಗೋ ಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ತಂ ಪಟಿಪದಂ ಅನಾಗಮ್ಮ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಞಸ್ಸತಿ ವಾ ದಕ್ಖತಿ ವಾ ಪಜಹಿಸ್ಸತಿ ವಾತಿ – ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಯೋ ಚ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಮಗ್ಗೋ ಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ತಂ ಪಟಿಪದಂ ಆಗಮ್ಮ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಞಸ್ಸತಿ ವಾ ದಕ್ಖತಿ ವಾ ಪಜಹಿಸ್ಸತಿ ವಾತಿ – ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಮಹತೋ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ತಿಟ್ಠತೋ ಸಾರವತೋ ತಚಂ ಛೇತ್ವಾ ಫೇಗ್ಗುಂ ಛೇತ್ವಾ ಸಾರಚ್ಛೇದೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ – ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯೋ ಮಗ್ಗೋ ಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ತಂ ಪಟಿಪದಂ ಆಗಮ್ಮ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಞಸ್ಸತಿ ವಾ ದಕ್ಖತಿ ವಾ ಪಜಹಿಸ್ಸತಿ ವಾತಿ – ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಗಙ್ಗಾ ನದೀ ಪೂರಾ ಉದಕಸ್ಸ ಸಮತಿತ್ತಿಕಾ ಕಾಕಪೇಯ್ಯಾ. ಅಥ ದುಬ್ಬಲಕೋ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಂ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತಿರಿಯಂ ಬಾಹಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ [ಗಚ್ಛಾಮೀತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)]; ಸೋ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತಿರಿಯಂ ಬಾಹಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗನ್ತುಂ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ [ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ಸಕ್ಕಾಯನಿರೋಧಾಯ ಧಮ್ಮೇ ದೇಸಿಯಮಾನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ; ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ ದುಬ್ಬಲಕೋ ಪುರಿಸೋ ಏವಮೇತೇ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಗಙ್ಗಾ ನದೀ ಪೂರಾ ಉದಕಸ್ಸ ಸಮತಿತ್ತಿಕಾ ಕಾಕಪೇಯ್ಯಾ. ಅಥ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಂ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತಿರಿಯಂ ಬಾಹಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ; ಸೋ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತಿರಿಯಂ ಬಾಹಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗನ್ತುಂ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಸಕ್ಕಾಯನಿರೋಧಾಯ ಧಮ್ಮೇ ದೇಸಿಯಮಾನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ; ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಏವಮೇತೇ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ.

೧೩೩. ‘‘ಕತಮೋ ಚಾನನ್ದ, ಮಗ್ಗೋ, ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ? ಇಧಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪಧಿವಿವೇಕಾ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಕಾಯದುಟ್ಠುಲ್ಲಾನಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಯದೇವ ತತ್ಥ ಹೋತಿ ರೂಪಗತಂ ವೇದನಾಗತಂ ಸಞ್ಞಾಗತಂ ಸಙ್ಖಾರಗತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಗತಂ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದುಕ್ಖತೋ ರೋಗತೋ ಗಣ್ಡತೋ ಸಲ್ಲತೋ ಅಘತೋ ಆಬಾಧತೋ ಪರತೋ ಪಲೋಕತೋ ಸುಞ್ಞತೋ ಅನತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ. ಸೋ ತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಟಿವಾಪೇತಿ [ಪಟಿಪಾಪೇತಿ (ಸ್ಯಾ.), ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ (ಕ.)]. ಸೋ ತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಟಿವಾಪೇತ್ವಾ ಅಮತಾಯ ಧಾತುಯಾ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರತಿ – ‘ಏತಂ ಸನ್ತಂ ಏತಂ ಪಣೀತಂ ಯದಿದಂ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೋ ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯೋ ವಿರಾಗೋ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನ’ನ್ತಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಠಿತೋ ಆಸವಾನಂ ಖಯಂ ಪಾಪುಣಾತಿ; ನೋ ಚೇ ಆಸವಾನಂ ಖಯಂ ಪಾಪುಣಾತಿ ತೇನೇವ ಧಮ್ಮರಾಗೇನ ತಾಯ ಧಮ್ಮನನ್ದಿಯಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಓಪಪಾತಿಕೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ, ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮೋ ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಯದೇವ ತತ್ಥ ಹೋತಿ ರೂಪಗತಂ ವೇದನಾಗತಂ ಸಞ್ಞಾಗತಂ ಸಙ್ಖಾರಗತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಗತಂ… ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮೋ ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ರೂಪಸಞ್ಞಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಾನಂ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ‘ಅನನ್ತೋ ಆಕಾಸೋ’ತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಯದೇವ ತತ್ಥ ಹೋತಿ ವೇದನಾಗತಂ ಸಞ್ಞಾಗತಂ ಸಙ್ಖಾರಗತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಗತಂ…ಪೇ… ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮೋ ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ಅನನ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಯದೇವ ತತ್ಥ ಹೋತಿ ವೇದನಾಗತಂ ಸಞ್ಞಾಗತಂ ಸಙ್ಖಾರಗತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಗತಂ…ಪೇ… ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮೋ ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’ತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಯದೇವ ತತ್ಥ ಹೋತಿ ವೇದನಾಗತಂ ಸಞ್ಞಾಗತಂ ಸಙ್ಖಾರಗತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಗತಂ…ಪೇ… ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮೋ ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಏಸೋ ಚೇ, ಭನ್ತೇ, ಮಗ್ಗೋ ಏಸಾ ಪಟಿಪದಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ, ಅಥ ಕಿಞ್ಚರಹಿ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿನೋ ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿನೋ’’ತಿ? ‘‘ಏತ್ಥ ಖೋ ಪನೇಸಾಹಂ [ಏತ್ಥ ಖೋ ತೇಸಾಹಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)], ಆನನ್ದ, ಇನ್ದ್ರಿಯವೇಮತ್ತತಂ ವದಾಮೀ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದೀತಿ.

ಮಹಾಮಾಲುಕ್ಯಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಚತುತ್ಥಂ.