೮. ಅಭಯರಾಜಕುಮಾರಸುತ್ತಂ

೮೩. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ಅಥ ಖೋ ಅಭಯೋ ರಾಜಕುಮಾರೋ ಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಅಭಯಂ ರಾಜಕುಮಾರಂ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಹಿ. ಏವಂ ತೇ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ – ‘ಅಭಯೇನ ರಾಜಕುಮಾರೇನ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಏವಂ ಮಹಿದ್ಧಿಕಸ್ಸ ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವಸ್ಸ ವಾದೋ ಆರೋಪಿತೋ’’’ತಿ. ‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಏವಂ ಮಹಿದ್ಧಿಕಸ್ಸ ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಯೇನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಏವಂ ವದೇಹಿ – ‘ಭಾಸೇಯ್ಯ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತಥಾಗತೋ ತಂ ವಾಚಂ ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾ’ತಿ? ಸಚೇ ತೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಭಾಸೇಯ್ಯ, ರಾಜಕುಮಾರ, ತಥಾಗತೋ ತಂ ವಾಚಂ ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾ’ತಿ, ತಮೇನಂ ತ್ವಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಾಸಿ – ‘ಅಥ ಕಿಞ್ಚರಹಿ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಪುಥುಜ್ಜನೇನ ನಾನಾಕರಣಂ? ಪುಥುಜ್ಜನೋಪಿ ಹಿ ತಂ ವಾಚಂ ಭಾಸೇಯ್ಯ ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾ’ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ತೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ನ, ರಾಜಕುಮಾರ, ತಥಾಗತೋ ತಂ ವಾಚಂ ಭಾಸೇಯ್ಯ ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾ’ತಿ, ತಮೇನಂ ತ್ವಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಾಸಿ – ‘ಅಥ ಕಿಞ್ಚರಹಿ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ದೇವದತ್ತೋ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘‘ಆಪಾಯಿಕೋ ದೇವದತ್ತೋ, ನೇರಯಿಕೋ ದೇವದತ್ತೋ, ಕಪ್ಪಟ್ಠೋ ದೇವದತ್ತೋ, ಅತೇಕಿಚ್ಛೋ ದೇವದತ್ತೋ’’ತಿ? ತಾಯ ಚ ಪನ ತೇ ವಾಚಾಯ ದೇವದತ್ತೋ ಕುಪಿತೋ ಅಹೋಸಿ ಅನತ್ತಮನೋ’ತಿ. ಇಮಂ ಖೋ ತೇ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಉಭತೋಕೋಟಿಕಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ನೇವ ಸಕ್ಖಿತಿ ಉಗ್ಗಿಲಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿತಿ ಓಗಿಲಿತುಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಯೋಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಕಣ್ಠೇ ವಿಲಗ್ಗಂ, ಸೋ ನೇವ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ ಉಗ್ಗಿಲಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ ಓಗಿಲಿತುಂ; ಏವಮೇವ ಖೋ ತೇ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಇಮಂ ಉಭತೋಕೋಟಿಕಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ನೇವ ಸಕ್ಖಿತಿ ಉಗ್ಗಿಲಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿತಿ ಓಗಿಲಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಅಭಯೋ ರಾಜಕುಮಾರೋ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ.

೮೪. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಖೋ ಅಭಯಸ್ಸ ರಾಜಕುಮಾರಸ್ಸ ಸೂರಿಯಂ [ಸುರಿಯಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಉಲ್ಲೋಕೇತ್ವಾ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಕಾಲೋ ಖೋ ಅಜ್ಜ ಭಗವತೋ ವಾದಂ ಆರೋಪೇತುಂ. ಸ್ವೇ ದಾನಾಹಂ ಸಕೇ ನಿವೇಸನೇ ಭಗವತೋ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಧಿವಾಸೇತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ಅತ್ತಚತುತ್ಥೋ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ. ಅಥ ಖೋ ಅಭಯೋ ರಾಜಕುಮಾರೋ ಭಗವತೋ ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಅಭಯಸ್ಸ ರಾಜಕುಮಾರಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಭಯೋ ರಾಜಕುಮಾರೋ ಭಗವನ್ತಂ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಸಹತ್ಥಾ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸಿ ಸಮ್ಪವಾರೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಭಯೋ ರಾಜಕುಮಾರೋ ಭಗವನ್ತಂ ಭುತ್ತಾವಿಂ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣಿಂ ಅಞ್ಞತರಂ ನೀಚಂ ಆಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ.

೮೫. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಅಭಯೋ ರಾಜಕುಮಾರೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭಾಸೇಯ್ಯ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತಥಾಗತೋ ತಂ ವಾಚಂ ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖ್ವೇತ್ಥ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಏಕಂಸೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಏತ್ಥ, ಭನ್ತೇ, ಅನಸ್ಸುಂ ನಿಗಣ್ಠಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಏವಂ ವದೇಸಿ – ‘ಏತ್ಥ, ಭನ್ತೇ, ಅನಸ್ಸುಂ ನಿಗಣ್ಠಾ’’’ತಿ? ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಏತದವೋಚ – ‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಹಿ. ಏವಂ ತೇ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ – ಅಭಯೇನ ರಾಜಕುಮಾರೇನ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಏವಂ ಮಹಿದ್ಧಿಕಸ್ಸ ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವಸ್ಸ ವಾದೋ ಆರೋಪಿತೋ’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚಂ – ‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಏವಂ ಮಹಿದ್ಧಿಕಸ್ಸ ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ? ‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಯೇನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಏವಂ ವದೇಹಿ – ಭಾಸೇಯ್ಯ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತಥಾಗತೋ ತಂ ವಾಚಂ ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾತಿ? ಸಚೇ ತೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ಭಾಸೇಯ್ಯ, ರಾಜಕುಮಾರ, ತಥಾಗತೋ ತಂ ವಾಚಂ ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾತಿ, ತಮೇನಂ ತ್ವಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಾಸಿ – ಅಥ ಕಿಞ್ಚರಹಿ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಪುಥುಜ್ಜನೇನ ನಾನಾಕರಣಂ? ಪುಥುಜ್ಜನೋಪಿ ಹಿ ತಂ ವಾಚಂ ಭಾಸೇಯ್ಯ ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾತಿ. ಸಚೇ ಪನ ತೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ನ, ರಾಜಕುಮಾರ, ತಥಾಗತೋ ತಂ ವಾಚಂ ಭಾಸೇಯ್ಯ ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾತಿ, ತಮೇನಂ ತ್ವಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಾಸಿ – ಅಥ ಕಿಞ್ಚರಹಿ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ದೇವದತ್ತೋ ಬ್ಯಾಕತೋ – ಆಪಾಯಿಕೋ ದೇವದತ್ತೋ, ನೇರಯಿಕೋ ದೇವದತ್ತೋ, ಕಪ್ಪಟ್ಠೋ ದೇವದತ್ತೋ, ಅತೇಕಿಚ್ಛೋ ದೇವದತ್ತೋತಿ? ತಾಯ ಚ ಪನ ತೇ ವಾಚಾಯ ದೇವದತ್ತೋ ಕುಪಿತೋ ಅಹೋಸಿ ಅನತ್ತಮನೋತಿ. ಇಮಂ ಖೋ ತೇ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಉಭತೋಕೋಟಿಕಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ನೇವ ಸಕ್ಖಿತಿ ಉಗ್ಗಿಲಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿತಿ ಓಗಿಲಿತುಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಯೋಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಕಣ್ಠೇ ವಿಲಗ್ಗಂ, ಸೋ ನೇವ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ ಉಗ್ಗಿಲಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ ಓಗಿಲಿತುಂ; ಏವಮೇವ ಖೋ ತೇ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಇಮಂ ಉಭತೋಕೋಟಿಕಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ನೇವ ಸಕ್ಖಿತಿ ಉಗ್ಗಿಲಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿತಿ ಓಗಿಲಿತು’’’ನ್ತಿ.

೮೬. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ದಹರೋ ಕುಮಾರೋ ಮನ್ದೋ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕೋ ಅಭಯಸ್ಸ ರಾಜಕುಮಾರಸ್ಸ ಅಙ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅಭಯಂ ರಾಜಕುಮಾರಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಸಚಾಯಂ ಕುಮಾರೋ ತುಯ್ಹಂ ವಾ ಪಮಾದಮನ್ವಾಯ ಧಾತಿಯಾ ವಾ ಪಮಾದಮನ್ವಾಯ ಕಟ್ಠಂ ವಾ ಕಠಲಂ [ಕಥಲಂ (ಕ.)] ವಾ ಮುಖೇ ಆಹರೇಯ್ಯ, ಕಿನ್ತಿ ನಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಹರೇಯ್ಯಸ್ಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ. ಸಚೇ, ಭನ್ತೇ, ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಂ ಆದಿಕೇನೇವ ಆಹತ್ತುಂ [ಆಹರಿತುಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ವಾಮೇನ ಹತ್ಥೇನ ಸೀಸಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ [ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ (ಸೀ.)] ದಕ್ಖಿಣೇನ ಹತ್ಥೇನ ವಙ್ಕಙ್ಗುಲಿಂ ಕರಿತ್ವಾ ಸಲೋಹಿತಮ್ಪಿ ಆಹರೇಯ್ಯಂ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅತ್ಥಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಕುಮಾರೇ ಅನುಕಮ್ಪಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಯಂ ತಥಾಗತೋ ವಾಚಂ ಜಾನಾತಿ ಅಭೂತಂ ಅತಚ್ಛಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ ಸಾ ಚ ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾ, ನ ತಂ ತಥಾಗತೋ ವಾಚಂ ಭಾಸತಿ. ಯಮ್ಪಿ ತಥಾಗತೋ ವಾಚಂ ಜಾನಾತಿ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ ಸಾ ಚ ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾ, ತಮ್ಪಿ ತಥಾಗತೋ ವಾಚಂ ನ ಭಾಸತಿ. ಯಞ್ಚ ಖೋ ತಥಾಗತೋ ವಾಚಂ ಜಾನಾತಿ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಂ ಸಾ ಚ ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾ, ತತ್ರ ಕಾಲಞ್ಞೂ ತಥಾಗತೋ ಹೋತಿ ತಸ್ಸಾ ವಾಚಾಯ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ. ಯಂ ತಥಾಗತೋ ವಾಚಂ ಜಾನಾತಿ ಅಭೂತಂ ಅತಚ್ಛಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ ಸಾ ಚ ಪರೇಸಂ ಪಿಯಾ ಮನಾಪಾ, ನ ತಂ ತಥಾಗತೋ ವಾಚಂ ಭಾಸತಿ. ಯಮ್ಪಿ ತಥಾಗತೋ ವಾಚಂ ಜಾನಾತಿ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ ಸಾ ಚ ಪರೇಸಂ ಪಿಯಾ ಮನಾಪಾ ತಮ್ಪಿ ತಥಾಗತೋ ವಾಚಂ ನ ಭಾಸತಿ. ಯಞ್ಚ ತಥಾಗತೋ ವಾಚಂ ಜಾನಾತಿ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಂ ಸಾ ಚ ಪರೇಸಂ ಪಿಯಾ ಮನಾಪಾ, ತತ್ರ ಕಾಲಞ್ಞೂ ತಥಾಗತೋ ಹೋತಿ ತಸ್ಸಾ ವಾಚಾಯ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅತ್ಥಿ, ರಾಜಕುಮಾರ, ತಥಾಗತಸ್ಸ ಸತ್ತೇಸು ಅನುಕಮ್ಪಾ’’ತಿ.

೮೭. ‘‘ಯೇಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಖತ್ತಿಯಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಗಹಪತಿಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಸಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಪಞ್ಹಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಪುಬ್ಬೇವ ನು ಖೋ, ಏತಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕಿತಂ ಹೋತಿ ‘ಯೇ ಮಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ ತೇಸಾಹಂ ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಉದಾಹು ಠಾನಸೋವೇತಂ ತಥಾಗತಂ ಪಟಿಭಾತೀ’’ತಿ?

‘‘ತೇನ ಹಿ, ರಾಜಕುಮಾರ, ತಞ್ಞೇವೇತ್ಥ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಥಾ ತೇ ಖಮೇಯ್ಯ ತಥಾ ನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಕುಸಲೋ ತ್ವಂ ರಥಸ್ಸ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ, ಕುಸಲೋ ಅಹಂ ರಥಸ್ಸ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನ’’ನ್ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಯೇ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ – ‘ಕಿಂ ನಾಮಿದಂ ರಥಸ್ಸ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗ’ನ್ತಿ? ಪುಬ್ಬೇವ ನು ಖೋ ತೇ ಏತಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕಿತಂ ಅಸ್ಸ ‘ಯೇ ಮಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ ತೇಸಾಹಂ ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಉದಾಹು ಠಾನಸೋವೇತಂ ಪಟಿಭಾಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ?

‘‘ಅಹಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ರಥಿಕೋ ಸಞ್ಞಾತೋ ಕುಸಲೋ ರಥಸ್ಸ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನಂ. ಸಬ್ಬಾನಿ ಮೇ ರಥಸ್ಸ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನಿ ಸುವಿದಿತಾನಿ. ಠಾನಸೋವೇತಂ ಮಂ ಪಟಿಭಾಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಯೇ ತೇ ಖತ್ತಿಯಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಗಹಪತಿಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಸಮಣಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಪಞ್ಹಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಠಾನಸೋವೇತಂ ತಥಾಗತಂ ಪಟಿಭಾತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಸಾ ಹಿ, ರಾಜಕುಮಾರ, ತಥಾಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಧಾತು ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾ ಯಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಧಾತುಯಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧತ್ತಾ ಠಾನಸೋವೇತಂ ತಥಾಗತಂ ಪಟಿಭಾತೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಭಯೋ ರಾಜಕುಮಾರೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

ಅಭಯರಾಜಕುಮಾರಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಅಟ್ಠಮಂ.