೬. ಉಪಾಲಿಸುತ್ತಂ

೫೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ನಾಳನ್ದಾಯಂ ವಿಹರತಿ ಪಾವಾರಿಕಮ್ಬವನೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ [ನಾಥಪುತ್ತೋ (ಸೀ.), ನಾತಪುತ್ತೋ (ಪೀ.)] ನಾಳನ್ದಾಯಂ ಪಟಿವಸತಿ ಮಹತಿಯಾ ನಿಗಣ್ಠಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ. ಅಥ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಳನ್ದಾಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಯೇನ ಪಾವಾರಿಕಮ್ಬವನಂ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಂ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸಿಂ ನಿಗಣ್ಠಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಖೋ, ತಪಸ್ಸಿ [ದೀಘತಪಸ್ಸಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)], ಆಸನಾನಿ; ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖಸಿ ನಿಸೀದಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ ಅಞ್ಞತರಂ ನೀಚಂ ಆಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸಿಂ ನಿಗಣ್ಠಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕತಿ ಪನ, ತಪಸ್ಸಿ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಕಮ್ಮಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇತಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ’’ತಿ?

‘‘ನ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ಆಚಿಣ್ಣಂ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ‘ಕಮ್ಮಂ, ಕಮ್ಮ’ನ್ತಿ ಪಞ್ಞಪೇತುಂ; ‘ದಣ್ಡಂ, ದಣ್ಡ’ನ್ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ಆಚಿಣ್ಣಂ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞಪೇತು’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕತಿ ಪನ, ತಪಸ್ಸಿ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ದಣ್ಡಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇತಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ’’ತಿ?

‘‘ತೀಣಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ದಣ್ಡಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇತಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಕಾಯದಣ್ಡಂ, ವಚೀದಣ್ಡಂ, ಮನೋದಣ್ಡ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕಿಂ ಪನ, ತಪಸ್ಸಿ, ಅಞ್ಞದೇವ ಕಾಯದಣ್ಡಂ, ಅಞ್ಞಂ ವಚೀದಣ್ಡಂ, ಅಞ್ಞಂ ಮನೋದಣ್ಡ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಅಞ್ಞದೇವ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ಕಾಯದಣ್ಡಂ, ಅಞ್ಞಂ ವಚೀದಣ್ಡಂ, ಅಞ್ಞಂ ಮನೋದಣ್ಡ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಇಮೇಸಂ ಪನ, ತಪಸ್ಸಿ, ತಿಣ್ಣಂ ದಣ್ಡಾನಂ ಏವಂ ಪಟಿವಿಭತ್ತಾನಂ ಏವಂ ಪಟಿವಿಸಿಟ್ಠಾನಂ ಕತಮಂ ದಣ್ಡಂ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತರಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ, ಯದಿ ವಾ ಕಾಯದಣ್ಡಂ, ಯದಿ ವಾ ವಚೀದಣ್ಡಂ, ಯದಿ ವಾ ಮನೋದಣ್ಡ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ತಿಣ್ಣಂ ದಣ್ಡಾನಂ ಏವಂ ಪಟಿವಿಭತ್ತಾನಂ ಏವಂ ಪಟಿವಿಸಿಟ್ಠಾನಂ ಕಾಯದಣ್ಡಂ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತರಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ, ನೋ ತಥಾ ವಚೀದಣ್ಡಂ, ನೋ ತಥಾ ಮನೋದಣ್ಡ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕಾಯದಣ್ಡನ್ತಿ, ತಪಸ್ಸಿ, ವದೇಸಿ’’?

‘‘ಕಾಯದಣ್ಡನ್ತಿ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ವದಾಮಿ’’.

‘‘ಕಾಯದಣ್ಡನ್ತಿ, ತಪಸ್ಸಿ, ವದೇಸಿ’’?

‘‘ಕಾಯದಣ್ಡನ್ತಿ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ವದಾಮಿ’’.

‘‘ಕಾಯದಣ್ಡನ್ತಿ, ತಪಸ್ಸಿ, ವದೇಸಿ’’?

‘‘ಕಾಯದಣ್ಡನ್ತಿ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ವದಾಮೀ’’ತಿ.

ಇತಿಹ ಭಗವಾ ದೀಘತಪಸ್ಸಿಂ ನಿಗಣ್ಠಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಥಾವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಯಾವತತಿಯಕಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ.

೫೭. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತ್ವಂ ಪನಾವುಸೋ ಗೋತಮ, ಕತಿ ದಣ್ಡಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ’’ತಿ?

‘‘ನ ಖೋ, ತಪಸ್ಸಿ, ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ‘ದಣ್ಡಂ, ದಣ್ಡ’ನ್ತಿ ಪಞ್ಞಪೇತುಂ; ‘ಕಮ್ಮಂ, ಕಮ್ಮ’ನ್ತಿ ಖೋ, ತಪಸ್ಸಿ, ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಞ್ಞಪೇತು’’ನ್ತಿ?

‘‘ತ್ವಂ ಪನಾವುಸೋ ಗೋತಮ, ಕತಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ’’ತಿ?

‘‘ತೀಣಿ ಖೋ ಅಹಂ, ತಪಸ್ಸಿ, ಕಮ್ಮಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಮನೋಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕಿಂ ಪನಾವುಸೋ ಗೋತಮ, ಅಞ್ಞದೇವ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಞ್ಞಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಞ್ಞಂ ಮನೋಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಅಞ್ಞದೇವ, ತಪಸ್ಸಿ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಞ್ಞಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಞ್ಞಂ ಮನೋಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಇಮೇಸಂ ಪನಾವುಸೋ ಗೋತಮ, ತಿಣ್ಣಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಏವಂ ಪಟಿವಿಭತ್ತಾನಂ ಏವಂ ಪಟಿವಿಸಿಟ್ಠಾನಂ ಕತಮಂ ಕಮ್ಮಂ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತರಂ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ, ಯದಿ ವಾ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಯದಿ ವಾ ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಯದಿ ವಾ ಮನೋಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಇಮೇಸಂ ಖೋ ಅಹಂ, ತಪಸ್ಸಿ, ತಿಣ್ಣಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಏವಂ ಪಟಿವಿಭತ್ತಾನಂ ಏವಂ ಪಟಿವಿಸಿಟ್ಠಾನಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತರಂ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ, ನೋ ತಥಾ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ನೋ ತಥಾ ವಚೀಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಮನೋಕಮ್ಮನ್ತಿ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ವದೇಸಿ’’?

‘‘ಮನೋಕಮ್ಮನ್ತಿ, ತಪಸ್ಸಿ, ವದಾಮಿ’’.

‘‘ಮನೋಕಮ್ಮನ್ತಿ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ವದೇಸಿ’’?

‘‘ಮನೋಕಮ್ಮನ್ತಿ, ತಪಸ್ಸಿ, ವದಾಮಿ’’.

‘‘ಮನೋಕಮ್ಮನ್ತಿ, ಆವುಸೋ ಗೋತಮ, ವದೇಸಿ’’?

‘‘ಮನೋಕಮ್ಮನ್ತಿ, ತಪಸ್ಸಿ, ವದಾಮೀ’’ತಿ.

ಇತಿಹ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ ಭಗವನ್ತಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಥಾವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಯಾವತತಿಯಕಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ.

೫೮. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಮಹತಿಯಾ ಗಿಹಿಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ಬಾಲಕಿನಿಯಾ ಪರಿಸಾಯ ಉಪಾಲಿಪಮುಖಾಯ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ದೀಘತಪಸ್ಸಿಂ ನಿಗಣ್ಠಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ; ದಿಸ್ವಾನ ದೀಘತಪಸ್ಸಿಂ ನಿಗಣ್ಠಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಹನ್ದ, ಕುತೋ ನು ತ್ವಂ, ತಪಸ್ಸಿ, ಆಗಚ್ಛಸಿ ದಿವಾ ದಿವಸ್ಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಇತೋ ಹಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಆಗಚ್ಛಾಮಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಹು ಪನ ತೇ, ತಪಸ್ಸಿ, ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕೋಚಿದೇವ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ? ‘‘ಅಹು ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕೋಚಿದೇವ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ. ‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ ತೇ, ತಪಸ್ಸಿ, ಅಹು ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕೋಚಿದೇವ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ ಯಾವತಕೋ ಅಹೋಸಿ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ದೀಘತಪಸ್ಸಿಂ ನಿಗಣ್ಠಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ತಪಸ್ಸಿ! ಯಥಾ ತಂ ಸುತವತಾ ಸಾವಕೇನ ಸಮ್ಮದೇವ ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ ಆಜಾನನ್ತೇನ ಏವಮೇವ ದೀಘತಪಸ್ಸಿನಾ ನಿಗಣ್ಠೇನ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಬ್ಯಾಕತಂ. ಕಿಞ್ಹಿ ಸೋಭತಿ ಛವೋ ಮನೋದಣ್ಡೋ ಇಮಸ್ಸ ಏವಂ ಓಳಾರಿಕಸ್ಸ ಕಾಯದಣ್ಡಸ್ಸ ಉಪನಿಧಾಯ! ಅಥ ಖೋ ಕಾಯದಣ್ಡೋವ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತರೋ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ, ನೋ ತಥಾ ವಚೀದಣ್ಡೋ, ನೋ ತಥಾ ಮನೋದಣ್ಡೋ’’ತಿ.

೫೯. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ [ತಪಸ್ಸೀ (ಸೀ. ಪೀ.)]! ಯಥಾ ತಂ ಸುತವತಾ ಸಾವಕೇನ ಸಮ್ಮದೇವ ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ ಆಜಾನನ್ತೇನ ಏವಮೇವಂ ಭದನ್ತೇನ ತಪಸ್ಸಿನಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಬ್ಯಾಕತಂ. ಕಿಞ್ಹಿ ಸೋಭತಿ ಛವೋ ಮನೋದಣ್ಡೋ ಇಮಸ್ಸ ಏವಂ ಓಳಾರಿಕಸ್ಸ ಕಾಯದಣ್ಡಸ್ಸ ಉಪನಿಧಾಯ! ಅಥ ಖೋ ಕಾಯದಣ್ಡೋವ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತರೋ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ, ನೋ ತಥಾ ವಚೀದಣ್ಡೋ, ನೋ ತಥಾ ಮನೋದಣ್ಡೋ. ಹನ್ದ ಚಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಗಚ್ಛಾಮಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಥಾವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮಿ. ಸಚೇ ಮೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ತಥಾ ಪತಿಟ್ಠಹಿಸ್ಸತಿ ಯಥಾ ಭದನ್ತೇನ ತಪಸ್ಸಿನಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತಂ; ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ದೀಘಲೋಮಿಕಂ ಏಳಕಂ ಲೋಮೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಡ್ಢೇಯ್ಯ ಪರಿಕಡ್ಢೇಯ್ಯ ಸಮ್ಪರಿಕಡ್ಢೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವಾಹಂ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ವಾದೇನ ವಾದಂ ಆಕಡ್ಢಿಸ್ಸಾಮಿ ಪರಿಕಡ್ಢಿಸ್ಸಾಮಿ ಸಮ್ಪರಿಕಡ್ಢಿಸ್ಸಾಮಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಬಲವಾ ಸೋಣ್ಡಿಕಾಕಮ್ಮಕಾರೋ ಮಹನ್ತಂ ಸೋಣ್ಡಿಕಾಕಿಲಞ್ಜಂ ಗಮ್ಭೀರೇ ಉದಕರಹದೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಣ್ಣೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಡ್ಢೇಯ್ಯ ಪರಿಕಡ್ಢೇಯ್ಯ ಸಮ್ಪರಿಕಡ್ಢೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವಾಹಂ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ವಾದೇನ ವಾದಂ ಆಕಡ್ಢಿಸ್ಸಾಮಿ ಪರಿಕಡ್ಢಿಸ್ಸಾಮಿ ಸಮ್ಪರಿಕಡ್ಢಿಸ್ಸಾಮಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಬಲವಾ ಸೋಣ್ಡಿಕಾಧುತ್ತೋ ವಾಲಂ [ಥಾಲಂ (ಕ.)] ಕಣ್ಣೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಓಧುನೇಯ್ಯ ನಿದ್ಧುನೇಯ್ಯ ನಿಪ್ಫೋಟೇಯ್ಯ [ನಿಚ್ಛಾದೇಯ್ಯ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.), ನಿಚ್ಚೋಟೇಯ್ಯ (ಕ.), ನಿಪ್ಪೋಠೇಯ್ಯ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಏವಮೇವಾಹಂ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ವಾದೇನ ವಾದಂ ಓಧುನಿಸ್ಸಾಮಿ ನಿದ್ಧುನಿಸ್ಸಾಮಿ ನಿಪ್ಫೋಟೇಸ್ಸಾಮಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಕುಞ್ಜರೋ ಸಟ್ಠಿಹಾಯನೋ ಗಮ್ಭೀರಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಓಗಾಹೇತ್ವಾ ಸಾಣಧೋವಿಕಂ ನಾಮ ಕೀಳಿತಜಾತಂ ಕೀಳತಿ, ಏವಮೇವಾಹಂ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಸಾಣಧೋವಿಕಂ ಮಞ್ಞೇ ಕೀಳಿತಜಾತಂ ಕೀಳಿಸ್ಸಾಮಿ. ಹನ್ದ ಚಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಗಚ್ಛಾಮಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಥಾವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಥಾವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಹಿ. ಅಹಂ ವಾ ಹಿ, ಗಹಪತಿ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಯ್ಯಂ, ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ವಾ ನಿಗಣ್ಠೋ, ತ್ವಂ ವಾ’’ತಿ.

೬೦. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನ ಖೋ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ರುಚ್ಚತಿ ಯಂ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಯ್ಯ. ಸಮಣೋ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಗೋತಮೋ ಮಾಯಾವೀ ಆವಟ್ಟನಿಂ ಮಾಯಂ ಜಾನಾತಿ ಯಾಯ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಸಾವಕೇ ಆವಟ್ಟೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಟ್ಠಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ತಪಸ್ಸಿ, ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಗಚ್ಛ, ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಥಾವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಹಿ. ಅಹಂ ವಾ ಹಿ, ಗಹಪತಿ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಯ್ಯಂ, ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ವಾ ನಿಗಣ್ಠೋ, ತ್ವಂ ವಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನ ಖೋ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ರುಚ್ಚತಿ ಯಂ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಯ್ಯ. ಸಮಣೋ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಗೋತಮೋ ಮಾಯಾವೀ ಆವಟ್ಟನಿಂ ಮಾಯಂ ಜಾನಾತಿ ಯಾಯ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಸಾವಕೇ ಆವಟ್ಟೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಟ್ಠಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ತಪಸ್ಸಿ, ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಥಾವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಹಿ. ಅಹಂ ವಾ ಹಿ, ಗಹಪತಿ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಯ್ಯಂ, ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ವಾ ನಿಗಣ್ಠೋ, ತ್ವಂ ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಯೇನ ಪಾವಾರಿಕಮ್ಬವನಂ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಆಗಮಾ ನು ಖ್ವಿಧ, ಭನ್ತೇ, ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ’’ತಿ?

‘‘ಆಗಮಾ ಖ್ವಿಧ, ಗಹಪತಿ, ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ’’ತಿ.

‘‘ಅಹು ಖೋ ಪನ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ದೀಘತಪಸ್ಸಿನಾ ನಿಗಣ್ಠೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕೋಚಿದೇವ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ?

‘‘ಅಹು ಖೋ ಮೇ, ಗಹಪತಿ, ದೀಘತಪಸ್ಸಿನಾ ನಿಗಣ್ಠೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕೋಚಿದೇವ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ.

‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಹು ದೀಘತಪಸ್ಸಿನಾ ನಿಗಣ್ಠೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕೋಚಿದೇವ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ?

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಯಾವತಕೋ ಅಹೋಸಿ ದೀಘತಪಸ್ಸಿನಾ ನಿಗಣ್ಠೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ.

೬೧. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ತಪಸ್ಸೀ! ಯಥಾ ತಂ ಸುತವತಾ ಸಾವಕೇನ ಸಮ್ಮದೇವ ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ ಆಜಾನನ್ತೇನ ಏವಮೇವಂ ದೀಘತಪಸ್ಸಿನಾ ನಿಗಣ್ಠೇನ ಭಗವತೋ ಬ್ಯಾಕತಂ. ಕಿಞ್ಹಿ ಸೋಭತಿ ಛವೋ ಮನೋದಣ್ಡೋ ಇಮಸ್ಸ ಏವಂ ಓಳಾರಿಕಸ್ಸ ಕಾಯದಣ್ಡಸ್ಸ ಉಪನಿಧಾಯ? ಅಥ ಖೋ ಕಾಯದಣ್ಡೋವ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತರೋ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ, ನೋ ತಥಾ ವಚೀದಣ್ಡೋ, ನೋ ತಥಾ ಮನೋದಣ್ಡೋ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಸಚ್ಚೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಮನ್ತೇಯ್ಯಾಸಿ ಸಿಯಾ ನೋ ಏತ್ಥ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ. ‘‘ಸಚ್ಚೇ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಮನ್ತೇಸ್ಸಾಮಿ; ಹೋತು ನೋ ಏತ್ಥ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ.

೬೨. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಇಧಸ್ಸ ನಿಗಣ್ಠೋ ಆಬಾಧಿಕೋ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ ಸೀತೋದಕಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಉಣ್ಹೋದಕಪಟಿಸೇವೀ. ಸೋ ಸೀತೋದಕಂ ಅಲಭಮಾನೋ ಕಾಲಙ್ಕರೇಯ್ಯ. ಇಮಸ್ಸ ಪನ, ಗಹಪತಿ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಕತ್ಥೂಪಪತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತೀ’’ತಿ?

‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ, ಮನೋಸತ್ತಾ ನಾಮ ದೇವಾ ತತ್ಥ ಸೋ ಉಪಪಜ್ಜತಿ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’?

‘‘ಅಸು ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಮನೋಪಟಿಬದ್ಧೋ ಕಾಲಙ್ಕರೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ, ಗಹಪತಿ [ಗಹಪತಿ ಗಹಪತಿ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಗಹಪತಿ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ (ಕ.), ಗಹಪತಿ ಗಹಪತಿ (ಪೀ.)], ಮನಸಿ ಕರಿತ್ವಾ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಬ್ಯಾಕರೋಹಿ. ನ ಖೋ ತೇ ಸನ್ಧಿಯತಿ ಪುರಿಮೇನ ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಂ, ಪಚ್ಛಿಮೇನ ವಾ ಪುರಿಮಂ. ಭಾಸಿತಾ ಖೋ ಪನ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಏಸಾ ವಾಚಾ – ‘ಸಚ್ಚೇ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಮನ್ತೇಸ್ಸಾಮಿ, ಹೋತು ನೋ ಏತ್ಥ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’’ತಿ. ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ, ಅಥ ಖೋ ಕಾಯದಣ್ಡೋವ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತರೋ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ, ನೋ ತಥಾ ವಚೀದಣ್ಡೋ, ನೋ ತಥಾ ಮನೋದಣ್ಡೋ’’ತಿ.

೬೩. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಇಧಸ್ಸ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಚಾತುಯಾಮಸಂವರಸಂವುತೋ ಸಬ್ಬವಾರಿವಾರಿತೋ ಸಬ್ಬವಾರಿಯುತ್ತೋ ಸಬ್ಬವಾರಿಧುತೋ ಸಬ್ಬವಾರಿಫುಟೋ. ಸೋ ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತೋ ಬಹೂ ಖುದ್ದಕೇ ಪಾಣೇ ಸಙ್ಘಾತಂ ಆಪಾದೇತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಪನ, ಗಹಪತಿ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಕಂ ವಿಪಾಕಂ ಪಞ್ಞಪೇತೀ’’ತಿ?

‘‘ಅಸಞ್ಚೇತನಿಕಂ, ಭನ್ತೇ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ನೋ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜಂ ಪಞ್ಞಪೇತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಚೇ ಪನ, ಗಹಪತಿ, ಚೇತೇತೀ’’ತಿ?

‘‘ಮಹಾಸಾವಜ್ಜಂ, ಭನ್ತೇ, ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಚೇತನಂ ಪನ, ಗಹಪತಿ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಕಿಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತೀ’’ತಿ?

‘‘ಮನೋದಣ್ಡಸ್ಮಿಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ.

‘‘ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ, ಗಹಪತಿ, ಮನಸಿ ಕರಿತ್ವಾ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಬ್ಯಾಕರೋಹಿ. ನ ಖೋ ತೇ ಸನ್ಧಿಯತಿ ಪುರಿಮೇನ ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಂ, ಪಚ್ಛಿಮೇನ ವಾ ಪುರಿಮಂ. ಭಾಸಿತಾ ಖೋ ಪನ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಏಸಾ ವಾಚಾ – ‘ಸಚ್ಚೇ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಮನ್ತೇಸ್ಸಾಮಿ; ಹೋತು ನೋ ಏತ್ಥ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’’ತಿ. ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ, ಅಥ ಖೋ ಕಾಯದಣ್ಡೋವ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತರೋ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ, ನೋ ತಥಾ ವಚೀದಣ್ಡೋ, ನೋ ತಥಾ ಮನೋದಣ್ಡೋ’’ತಿ.

೬೪. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಅಯಂ ನಾಳನ್ದಾ ಇದ್ಧಾ ಚೇವ ಫೀತಾ ಚ ಬಹುಜನಾ ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸಾ’’ತಿ?

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಯಂ ನಾಳನ್ದಾ ಇದ್ಧಾ ಚೇವ ಫೀತಾ ಚ ಬಹುಜನಾ ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸಾ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಇಧ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕೋ. ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಂ ಯಾವತಿಕಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ನಾಳನ್ದಾಯ ಪಾಣಾ ತೇ ಏಕೇನ ಖಣೇನ ಏಕೇನ ಮುಹುತ್ತೇನ ಏಕಂ ಮಂಸಖಲಂ ಏಕಂ ಮಂಸಪುಞ್ಜಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಪಹೋತಿ ನು ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಯಾವತಿಕಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ನಾಳನ್ದಾಯ ಪಾಣಾ ತೇ ಏಕೇನ ಖಣೇನ ಏಕೇನ ಮುಹುತ್ತೇನ ಏಕಂ ಮಂಸಖಲಂ ಏಕಂ ಮಂಸಪುಞ್ಜಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ?

‘‘ದಸಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸಾ, ವೀಸಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸಾ, ತಿಂಸಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸಾ, ಚತ್ತಾರೀಸಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸಾ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸಾ ನಪ್ಪಹೋನ್ತಿ ಯಾವತಿಕಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ನಾಳನ್ದಾಯ ಪಾಣಾ ತೇ ಏಕೇನ ಖಣೇನ ಏಕೇನ ಮುಹುತ್ತೇನ ಏಕಂ ಮಂಸಖಲಂ ಏಕಂ ಮಂಸಪುಞ್ಜಂ ಕಾತುಂ. ಕಿಞ್ಹಿ ಸೋಭತಿ ಏಕೋ ಛವೋ ಪುರಿಸೋ’’ತಿ!

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಇಧ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ. ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಂ ಇಮಂ ನಾಳನ್ದಂ ಏಕೇನ ಮನೋಪದೋಸೇನ ಭಸ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಪಹೋತಿ ನು ಖೋ ಸೋ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಇಮಂ ನಾಳನ್ದಂ ಏಕೇನ ಮನೋಪದೋಸೇನ ಭಸ್ಮಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ?

‘‘ದಸಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಾಳನ್ದಾ, ವೀಸಮ್ಪಿ ನಾಳನ್ದಾ, ತಿಂಸಮ್ಪಿ ನಾಳನ್ದಾ, ಚತ್ತಾರೀಸಮ್ಪಿ ನಾಳನ್ದಾ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪಿ ನಾಳನ್ದಾ ಪಹೋತಿ ಸೋ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಏಕೇನ ಮನೋಪದೋಸೇನ ಭಸ್ಮಂ ಕಾತುಂ. ಕಿಞ್ಹಿ ಸೋಭತಿ ಏಕಾ ಛವಾ ನಾಳನ್ದಾ’’ತಿ!

‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ, ಅಥ ಖೋ ಕಾಯದಣ್ಡೋವ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತರೋ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಾ, ನೋ ತಥಾ ವಚೀದಣ್ಡೋ, ನೋ ತಥಾ ಮನೋದಣ್ಡೋ’’ತಿ.

೬೫. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಸುತಂ ತೇ ದಣ್ಡಕೀರಞ್ಞಂ [ದಣ್ಡಕಾರಞ್ಞಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಕಾಲಿಙ್ಗಾರಞ್ಞಂ ಮಜ್ಝಾರಞ್ಞಂ [ಮೇಜ್ಝಾರಞ್ಞಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಮಾತಙ್ಗಾರಞ್ಞಂ ಅರಞ್ಞಂ ಅರಞ್ಞಭೂತ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ, ಸುತಂ ಮೇ ದಣ್ಡಕೀರಞ್ಞಂ ಕಾಲಿಙ್ಗಾರಞ್ಞಂ ಮಜ್ಝಾರಞ್ಞಂ ಮಾತಙ್ಗಾರಞ್ಞಂ ಅರಞ್ಞಂ ಅರಞ್ಞಭೂತ’’ನ್ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಕಿನ್ತಿ ತೇ ಸುತಂ ಕೇನ ತಂ ದಣ್ಡಕೀರಞ್ಞಂ ಕಾಲಿಙ್ಗಾರಞ್ಞಂ ಮಜ್ಝಾರಞ್ಞಂ ಮಾತಙ್ಗಾರಞ್ಞಂ ಅರಞ್ಞಂ ಅರಞ್ಞಭೂತ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಇಸೀನಂ ಮನೋಪದೋಸೇನ ತಂ ದಣ್ಡಕೀರಞ್ಞಂ ಕಾಲಿಙ್ಗಾರಞ್ಞಂ ಮಜ್ಝಾರಞ್ಞಂ ಮಾತಙ್ಗಾರಞ್ಞಂ ಅರಞ್ಞಂ ಅರಞ್ಞಭೂತ’’ನ್ತಿ.

೬೬. ‘‘ಪುರಿಮೇನೇವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಓಪಮ್ಮೇನ ಭಗವತೋ ಅತ್ತಮನೋ ಅಭಿರದ್ಧೋ. ಅಪಿ ಚಾಹಂ ಇಮಾನಿ ಭಗವತೋ ವಿಚಿತ್ರಾನಿ ಪಞ್ಹಪಟಿಭಾನಾನಿ ಸೋತುಕಾಮೋ, ಏವಾಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪಚ್ಚನೀಕಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ಅಮಞ್ಞಿಸ್ಸಂ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ; ಏವಮೇವಂ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

೬೭. ‘‘ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರಂ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಕರೋಹಿ, ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಞಾತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಾಧು ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾಪಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಅತ್ತಮನೋ ಅಭಿರದ್ಧೋ ಯಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರಂ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಕರೋಹಿ, ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಞಾತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಾಧು ಹೋತೀ’ತಿ. ಮಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಸಾವಕಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ನಾಳನ್ದಂ ಪಟಾಕಂ ಪರಿಹರೇಯ್ಯುಂ – ‘ಉಪಾಲಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗಹಪತಿ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋ’ತಿ. ಅಥ ಚ ಪನ ಮಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರಂ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಕರೋಹಿ, ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಞಾತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಾಧು ಹೋತೀ’ತಿ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

೬೮. ‘‘ದೀಘರತ್ತಂ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ಓಪಾನಭೂತಂ ಕುಲಂ ಯೇನ ನೇಸಂ ಉಪಗತಾನಂ ಪಿಣ್ಡಕಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾಪಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಅತ್ತಮನೋ ಅಭಿರದ್ಧೋ ಯಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ದೀಘರತ್ತಂ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ಓಪಾನಭೂತಂ ಕುಲಂ ಯೇನ ನೇಸಂ ಉಪಗತಾನಂ ಪಿಣ್ಡಕಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯಾಸೀ’ತಿ. ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಮಯ್ಹಮೇವ ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ನಾಞ್ಞೇಸಂ ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ; ಮಯ್ಹಮೇವ ಸಾವಕಾನಂ ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ನಾಞ್ಞೇಸಂ ಸಾವಕಾನಂ ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ; ಮಯ್ಹಮೇವ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ, ನಾಞ್ಞೇಸಂ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ; ಮಯ್ಹಮೇವ ಸಾವಕಾನಂ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ, ನಾಞ್ಞೇಸಂ ಸಾವಕಾನಂ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’ನ್ತಿ. ಅಥ ಚ ಪನ ಮಂ ಭಗವಾ ನಿಗಣ್ಠೇಸುಪಿ ದಾನೇ ಸಮಾದಪೇತಿ. ಅಪಿ ಚ, ಭನ್ತೇ, ಮಯಮೇತ್ಥ ಕಾಲಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತತಿಯಮ್ಪಿ ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

೬೯. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ [ಆನುಪುಬ್ಬೀಕಥಂ (ಸೀ.), ಆನುಪುಬ್ಬಿಕಥಂ (ಪೀ.), ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಕಥೇಸಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ದಾನಕಥಂ ಸೀಲಕಥಂ ಸಗ್ಗಕಥಂ, ಕಾಮಾನಂ ಆದೀನವಂ ಓಕಾರಂ ಸಂಕಿಲೇಸಂ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಕಾಸೇಸಿ. ಯದಾ ಭಗವಾ ಅಞ್ಞಾಸಿ ಉಪಾಲಿಂ ಗಹಪತಿಂ ಕಲ್ಲಚಿತ್ತಂ ಮುದುಚಿತ್ತಂ ವಿನೀವರಣಚಿತ್ತಂ ಉದಗ್ಗಚಿತ್ತಂ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಂ, ಅಥ ಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ತಂ ಪಕಾಸೇಸಿ – ದುಕ್ಖಂ, ಸಮುದಯಂ, ನಿರೋಧಂ, ಮಗ್ಗಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಸುದ್ಧಂ ವತ್ಥಂ ಅಪಗತಕಾಳಕಂ ಸಮ್ಮದೇವ ರಜನಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಆಸನೇ ವಿರಜಂ ವೀತಮಲಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ – ‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೋ ಪತ್ತಧಮ್ಮೋ ವಿದಿತಧಮ್ಮೋ ಪರಿಯೋಗಾಳ್ಹಧಮ್ಮೋ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ವಿಗತಕಥಂಕಥೋ ವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತೋ ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಹನ್ದ ಚ ದಾನಿ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಗಚ್ಛಾಮ, ಬಹುಕಿಚ್ಚಾ ಮಯಂ ಬಹುಕರಣೀಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಯಸ್ಸದಾನಿ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿ.

೭೦. ಅಥ ಖೋ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಯೇನ ಸಕಂ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ದೋವಾರಿಕಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ, ಸಮ್ಮ ದೋವಾರಿಕ, ಆವರಾಮಿ ದ್ವಾರಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ನಿಗಣ್ಠೀನಂ, ಅನಾವಟಂ ದ್ವಾರಂ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಉಪಾಸಕಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ. ಸಚೇ ಕೋಚಿ ನಿಗಣ್ಠೋ ಆಗಚ್ಛತಿ ತಮೇನಂ ತ್ವಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಾಸಿ – ‘ತಿಟ್ಠ, ಭನ್ತೇ, ಮಾ ಪಾವಿಸಿ. ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋ. ಆವಟಂ ದ್ವಾರಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ನಿಗಣ್ಠೀನಂ, ಅನಾವಟಂ ದ್ವಾರಂ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಉಪಾಸಕಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ. ಸಚೇ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಪಿಣ್ಡಕೇನ ಅತ್ಥೋ, ಏತ್ಥೇವ ತಿಟ್ಠ, ಏತ್ಥೇವ ತೇ ಆಹರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ದೋವಾರಿಕೋ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ.

೭೧. ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ – ‘‘ಉಪಾಲಿ ಕಿರ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ ಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಉಪಾಲಿ ಕಿರ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋ’’ತಿ. ‘‘ಅಟ್ಠಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ತಪಸ್ಸಿ, ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ …ಪೇ… ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಹನ್ದಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಗಚ್ಛಾಮಿ ಯಾವ ಜಾನಾಮಿ ಯದಿ ವಾ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋ ಯದಿ ವಾ ನೋ’’ತಿ. ‘‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ತಪಸ್ಸಿ, ಜಾನಾಹಿ ಯದಿ ವಾ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋ ಯದಿ ವಾ ನೋ’’ತಿ.

೭೨. ಅಥ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ ಯೇನ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ದೋವಾರಿಕೋ ದೀಘತಪಸ್ಸಿಂ ನಿಗಣ್ಠಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ದೀಘತಪಸ್ಸಿಂ ನಿಗಣ್ಠಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತಿಟ್ಠ, ಭನ್ತೇ, ಮಾ ಪಾವಿಸಿ. ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋ. ಆವಟಂ ದ್ವಾರಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ನಿಗಣ್ಠೀನಂ, ಅನಾವಟಂ ದ್ವಾರಂ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಉಪಾಸಕಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ. ಸಚೇ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಪಿಣ್ಡಕೇನ ಅತ್ಥೋ, ಏತ್ಥೇವ ತಿಟ್ಠ, ಏತ್ಥೇವ ತೇ ಆಹರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ನ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಪಿಣ್ಡಕೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತತೋ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಚ್ಚಂಯೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಯಂ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋ. ಏತಂ ಖೋ ತೇ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ನಾಲತ್ಥಂ ನ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ರುಚ್ಚತಿ ಯಂ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಯ್ಯ. ಸಮಣೋ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಗೋತಮೋ ಮಾಯಾವೀ ಆವಟ್ಟನಿಂ ಮಾಯಂ ಜಾನಾತಿ ಯಾಯ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಸಾವಕೇ ಆವಟ್ಟೇತೀತಿ. ಆವಟ್ಟೋ ಖೋ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಆವಟ್ಟನಿಯಾ ಮಾಯಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಟ್ಠಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ತಪಸ್ಸಿ, ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಠಾನಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಚ್ಚಂಯೇವ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ದೀಘತಪಸ್ಸೀ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಚ್ಚಂಯೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಹನ್ದ ಚಾಹಂ, ತಪಸ್ಸಿ, ಗಚ್ಛಾಮಿ ಯಾವ ಚಾಹಂ ಸಾಮಂಯೇವ ಜಾನಾಮಿ ಯದಿ ವಾ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋ ಯದಿ ವಾ ನೋ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಮಹತಿಯಾ ನಿಗಣ್ಠಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ದೋವಾರಿಕೋ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತಿಟ್ಠ, ಭನ್ತೇ, ಮಾ ಪಾವಿಸಿ. ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋ. ಆವಟಂ ದ್ವಾರಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ನಿಗಣ್ಠೀನಂ, ಅನಾವಟಂ ದ್ವಾರಂ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಉಪಾಸಕಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ. ಸಚೇ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಪಿಣ್ಡಕೇನ ಅತ್ಥೋ, ಏತ್ಥೇವ ತಿಟ್ಠ, ಏತ್ಥೇವ ತೇ ಆಹರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಸಮ್ಮ ದೋವಾರಿಕ, ಯೇನ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಉಪಾಲಿಂ ಗಹಪತಿಂ ಏವಂ ವದೇಹಿ – ‘ನಿಗಣ್ಠೋ, ಭನ್ತೇ, ನಾಟಪುತ್ತೋ ಮಹತಿಯಾ ನಿಗಣ್ಠಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಬಹಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಠಿತೋ; ಸೋ ತೇ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ’’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ದೋವಾರಿಕೋ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಉಪಾಲಿಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನಿಗಣ್ಠೋ, ಭನ್ತೇ, ನಾಟಪುತ್ತೋ ಮಹತಿಯಾ ನಿಗಣ್ಠಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಬಹಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಠಿತೋ; ಸೋ ತೇ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಸಮ್ಮ ದೋವಾರಿಕ, ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ದ್ವಾರಸಾಲಾಯ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ದೋವಾರಿಕೋ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ದ್ವಾರಸಾಲಾಯ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಯೇನ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಉಪಾಲಿಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ದ್ವಾರಸಾಲಾಯ ಆಸನಾನಿ. ಯಸ್ಸದಾನಿ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿ.

೭೩. ಅಥ ಖೋ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಯೇನ ಮಜ್ಝಿಮಾ ದ್ವಾರಸಾಲಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಯಂ ತತ್ಥ ಆಸನಂ ಅಗ್ಗಞ್ಚ ಸೇಟ್ಠಞ್ಚ ಉತ್ತಮಞ್ಚ ಪಣೀತಞ್ಚ ತತ್ಥ ಸಾಮಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ದೋವಾರಿಕಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಸಮ್ಮ ದೋವಾರಿಕ, ಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏವಂ ವದೇಹಿ – ‘ಉಪಾಲಿ, ಭನ್ತೇ, ಗಹಪತಿ ಏವಮಾಹ – ಪವಿಸ ಕಿರ, ಭನ್ತೇ, ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖಸೀ’’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ದೋವಾರಿಕೋ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಉಪಾಲಿ, ಭನ್ತೇ, ಗಹಪತಿ ಏವಮಾಹ – ‘ಪವಿಸ ಕಿರ, ಭನ್ತೇ, ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖಸೀ’’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಮಹತಿಯಾ ನಿಗಣ್ಠಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ಮಜ್ಝಿಮಾ ದ್ವಾರಸಾಲಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ – ಯಂ ಸುದಂ ಪುಬ್ಬೇ ಯತೋ ಪಸ್ಸತಿ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾನ ತತೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಯಂ ತತ್ಥ ಆಸನಂ ಅಗ್ಗಞ್ಚ ಸೇಟ್ಠಞ್ಚ ಉತ್ತಮಞ್ಚ ಪಣೀತಞ್ಚ ತಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ [ಪಮಜ್ಜಿತ್ವಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತಿ ಸೋ – ದಾನಿ ಯಂ ತತ್ಥ ಆಸನಂ ಅಗ್ಗಞ್ಚ ಸೇಟ್ಠಞ್ಚ ಉತ್ತಮಞ್ಚ ಪಣೀತಞ್ಚ ತತ್ಥ ಸಾಮಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಸನಾನಿ; ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖಸಿ, ನಿಸೀದಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಉಪಾಲಿಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಉಮ್ಮತ್ತೋಸಿ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ದತ್ತೋಸಿ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ! ‘ಗಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹತಾಸಿ ವಾದಸಙ್ಘಾಟೇನ ಪಟಿಮುಕ್ಕೋ ಆಗತೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಹಪತಿ, ಪುರಿಸೋ ಅಣ್ಡಹಾರಕೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಬ್ಭತೇಹಿ ಅಣ್ಡೇಹಿ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಸೇಯ್ಯಥಾ ವಾ ಪನ ಗಹಪತಿ ಪುರಿಸೋ ಅಕ್ಖಿಕಹಾರಕೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಬ್ಭತೇಹಿ ಅಕ್ಖೀಹಿ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ‘ಗಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹತಾಸಿ ವಾದಸಙ್ಘಾಟೇನ ಪಟಿಮುಕ್ಕೋ ಆಗತೋ. ಆವಟ್ಟೋಸಿ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಆವಟ್ಟನಿಯಾ ಮಾಯಾಯಾ’’ತಿ.

೭೪. ‘‘ಭದ್ದಿಕಾ, ಭನ್ತೇ, ಆವಟ್ಟನೀ ಮಾಯಾ; ಕಲ್ಯಾಣೀ, ಭನ್ತೇ, ಆವಟ್ಟನೀ ಮಾಯಾ; ಪಿಯಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ ಇಮಾಯ ಆವಟ್ಟನಿಯಾ ಆವಟ್ಟೇಯ್ಯುಂ; ಪಿಯಾನಮ್ಪಿ ಮೇ ಅಸ್ಸ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾನಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ; ಸಬ್ಬೇ ಚೇಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಖತ್ತಿಯಾ ಇಮಾಯ ಆವಟ್ಟನಿಯಾ ಆವಟ್ಟೇಯ್ಯುಂ; ಸಬ್ಬೇಸಾನಮ್ಪಿಸ್ಸ ಖತ್ತಿಯಾನಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ; ಸಬ್ಬೇ ಚೇಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ…ಪೇ… ವೇಸ್ಸಾ…ಪೇ… ಸುದ್ದಾ ಇಮಾಯ ಆವಟ್ಟನಿಯಾ ಆವಟ್ಟೇಯ್ಯುಂ; ಸಬ್ಬೇಸಾನಮ್ಪಿಸ್ಸ ಸುದ್ದಾನಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ; ಸದೇವಕೋ ಚೇಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಲೋಕೋ ಸಮಾರಕೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೋ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಪಜಾ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಇಮಾಯ ಆವಟ್ಟನಿಯಾ ಆವಟ್ಟೇಯ್ಯುಂ; ಸದೇವಕಸ್ಸಪಿಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಮಾರಕಸ್ಸ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಸ್ಸ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪಜಾಯ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾತಿ. ತೇನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಉಪಮಂ ತೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಉಪಮಾಯ ಪಿಧೇಕಚ್ಚೇ ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸಾ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನನ್ತಿ.

೭೫. ‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಜಿಣ್ಣಸ್ಸ ವುಡ್ಢಸ್ಸ ಮಹಲ್ಲಕಸ್ಸ ದಹರಾ ಮಾಣವಿಕಾ ಪಜಾಪತೀ ಅಹೋಸಿ ಗಬ್ಭಿನೀ ಉಪವಿಜಞ್ಞಾ. ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಾ ಮಾಣವಿಕಾ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಪಣಾ ಮಕ್ಕಟಚ್ಛಾಪಕಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ಆನೇಹಿ, ಯೋ ಮೇ ಕುಮಾರಕಸ್ಸ ಕೀಳಾಪನಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಂ ಮಾಣವಿಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಆಗಮೇಹಿ ತಾವ, ಭೋತಿ, ಯಾವ ವಿಜಾಯತಿ. ಸಚೇ ತ್ವಂ, ಭೋತಿ, ಕುಮಾರಕಂ ವಿಜಾಯಿಸ್ಸಸಿ, ತಸ್ಸಾ ತೇ ಅಹಂ ಆಪಣಾ ಮಕ್ಕಟಚ್ಛಾಪಕಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ಆನೇಸ್ಸಾಮಿ, ಯೋ ತೇ ಕುಮಾರಕಸ್ಸ ಕೀಳಾಪನಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಸಚೇ ಪನ ತ್ವಂ, ಭೋತಿ, ಕುಮಾರಿಕಂ ವಿಜಾಯಿಸ್ಸಸಿ, ತಸ್ಸಾ ತೇ ಅಹಂ ಆಪಣಾ ಮಕ್ಕಟಚ್ಛಾಪಿಕಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ಆನೇಸ್ಸಾಮಿ, ಯಾ ತೇ ಕುಮಾರಿಕಾಯ ಕೀಳಾಪನಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಾ ಮಾಣವಿಕಾ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಾ ಮಾಣವಿಕಾ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಪಣಾ ಮಕ್ಕಟಚ್ಛಾಪಕಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ಆನೇಹಿ, ಯೋ ಮೇ ಕುಮಾರಕಸ್ಸ ಕೀಳಾಪನಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಸ್ಸಾ ಮಾಣವಿಕಾಯ ಸಾರತ್ತೋ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಆಪಣಾ ಮಕ್ಕಟಚ್ಛಾಪಕಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ಆನೇತ್ವಾ ತಂ ಮಾಣವಿಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಅಯಂ ತೇ, ಭೋತಿ, ಆಪಣಾ ಮಕ್ಕಟಚ್ಛಾಪಕೋ ಕಿಣಿತ್ವಾ ಆನೀತೋ, ಯೋ ತೇ ಕುಮಾರಕಸ್ಸ ಕೀಳಾಪನಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಾ ಮಾಣವಿಕಾ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇಮಂ ಮಕ್ಕಟಚ್ಛಾಪಕಂ ಆದಾಯ ಯೇನ ರತ್ತಪಾಣಿ ರಜತಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರತ್ತಪಾಣಿಂ ರಜಕಪುತ್ತಂ ಏವಂ ವದೇಹಿ – ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಸಮ್ಮ ರತ್ತಪಾಣಿ, ಇಮಂ ಮಕ್ಕಟಚ್ಛಾಪಕಂ ಪೀತಾವಲೇಪನಂ ನಾಮ ರಙ್ಗಜಾತಂ ರಜಿತಂ ಆಕೋಟಿತಪಚ್ಚಾಕೋಟಿತಂ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮಟ್ಠ’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಸ್ಸಾ ಮಾಣವಿಕಾಯ ಸಾರತ್ತೋ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ತಂ ಮಕ್ಕಟಚ್ಛಾಪಕಂ ಆದಾಯ ಯೇನ ರತ್ತಪಾಣಿ ರಜಕಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರತ್ತಪಾಣಿಂ ರಜಕಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಸಮ್ಮ ರತ್ತಪಾಣಿ, ಇಮಂ ಮಕ್ಕಟಚ್ಛಾಪಕಂ ಪೀತಾವಲೇಪನಂ ನಾಮ ರಙ್ಗಜಾತಂ ರಜಿತಂ ಆಕೋಟಿತಪಚ್ಚಾಕೋಟಿತಂ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮಟ್ಠ’ನ್ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭನ್ತೇ, ರತ್ತಪಾಣಿ ರಜಕಪುತ್ತೋ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ತೇ, ಮಕ್ಕಟಚ್ಛಾಪಕೋ ರಙ್ಗಕ್ಖಮೋ ಹಿ ಖೋ, ನೋ ಆಕೋಟನಕ್ಖಮೋ, ನೋ ವಿಮಜ್ಜನಕ್ಖಮೋ’ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಬಾಲಾನಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ವಾದೋ ರಙ್ಗಕ್ಖಮೋ ಹಿ ಖೋ ಬಾಲಾನಂ ನೋ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ, ನೋ ಅನುಯೋಗಕ್ಖಮೋ, ನೋ ವಿಮಜ್ಜನಕ್ಖಮೋ. ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ನವಂ ದುಸ್ಸಯುಗಂ ಆದಾಯ ಯೇನ ರತ್ತಪಾಣಿ ರಜಕಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರತ್ತಪಾಣಿಂ ರಜಕಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಸಮ್ಮ ರತ್ತಪಾಣಿ, ಇಮಂ ನವಂ ದುಸ್ಸಯುಗಂ ಪೀತಾವಲೇಪನಂ ನಾಮ ರಙ್ಗಜಾತಂ ರಜಿತಂ ಆಕೋಟಿತಪಚ್ಚಾಕೋಟಿತಂ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮಟ್ಠ’ನ್ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭನ್ತೇ, ರತ್ತಪಾಣಿ ರಜಕಪುತ್ತೋ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಇದಂ ಖೋ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ನವಂ ದುಸ್ಸಯುಗಂ ರಙ್ಗಕ್ಖಮಞ್ಚೇವ ಆಕೋಟನಕ್ಖಮಞ್ಚ ವಿಮಜ್ಜನಕ್ಖಮಞ್ಚಾ’ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ವಾದೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ರಙ್ಗಕ್ಖಮೋ ಚೇವ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ನೋ ಬಾಲಾನಂ, ಅನುಯೋಗಕ್ಖಮೋ ಚ ವಿಮಜ್ಜನಕ್ಖಮೋ ಚಾ’’ತಿ.

‘‘ಸರಾಜಿಕಾ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಪರಿಸಾ ಏವಂ ಜಾನಾತಿ – ‘ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಾವಕೋ’ತಿ. ಕಸ್ಸ ತಂ, ಗಹಪತಿ, ಸಾವಕಂ ಧಾರೇಮಾ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಉಪಾಲಿ ಗಹಪತಿ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಸುಣೋಹಿ ಯಸ್ಸಾಹಂ ಸಾವಕೋ’’ತಿ –

೭೬. ‘‘ಧೀರಸ್ಸ ವಿಗತಮೋಹಸ್ಸ, ಪಭಿನ್ನಖೀಲಸ್ಸ ವಿಜಿತವಿಜಯಸ್ಸ;

ಅನೀಘಸ್ಸ ಸುಸಮಚಿತ್ತಸ್ಸ, ವುದ್ಧಸೀಲಸ್ಸ ಸಾಧುಪಞ್ಞಸ್ಸ;

ವೇಸಮನ್ತರಸ್ಸ [ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ (ಸೀ. ಪೀ.)] ವಿಮಲಸ್ಸ, ಭಗವತೋ ತಸ್ಸ ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮಿ.

‘‘ಅಕಥಂಕಥಿಸ್ಸ ತುಸಿತಸ್ಸ, ವನ್ತಲೋಕಾಮಿಸಸ್ಸ ಮುದಿತಸ್ಸ;

ಕತಸಮಣಸ್ಸ ಮನುಜಸ್ಸ, ಅನ್ತಿಮಸಾರೀರಸ್ಸ ನರಸ್ಸ;

ಅನೋಪಮಸ್ಸ ವಿರಜಸ್ಸ, ಭಗವತೋ ತಸ್ಸ ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮಿ.

‘‘ಅಸಂಸಯಸ್ಸ ಕುಸಲಸ್ಸ, ವೇನಯಿಕಸ್ಸ ಸಾರಥಿವರಸ್ಸ;

ಅನುತ್ತರಸ್ಸ ರುಚಿರಧಮ್ಮಸ್ಸ, ನಿಕ್ಕಙ್ಖಸ್ಸ ಪಭಾಸಕಸ್ಸ [ಪಭಾಸಕರಸ್ಸ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)];

ಮಾನಚ್ಛಿದಸ್ಸ ವೀರಸ್ಸ, ಭಗವತೋ ತಸ್ಸ ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮಿ.

‘‘ನಿಸಭಸ್ಸ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯಸ್ಸ, ಗಮ್ಭೀರಸ್ಸ ಮೋನಪತ್ತಸ್ಸ;

ಖೇಮಙ್ಕರಸ್ಸ ವೇದಸ್ಸ, ಧಮ್ಮಟ್ಠಸ್ಸ ಸಂವುತತ್ತಸ್ಸ;

ಸಙ್ಗಾತಿಗಸ್ಸ ಮುತ್ತಸ್ಸ, ಭಗವತೋ ತಸ್ಸ ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮಿ.

‘‘ನಾಗಸ್ಸ ಪನ್ತಸೇನಸ್ಸ, ಖೀಣಸಂಯೋಜನಸ್ಸ ಮುತ್ತಸ್ಸ;

ಪಟಿಮನ್ತಕಸ್ಸ [ಪಟಿಮನ್ತಸ್ಸ (ಕ.)] ಧೋನಸ್ಸ, ಪನ್ನಧಜಸ್ಸ ವೀತರಾಗಸ್ಸ;

ದನ್ತಸ್ಸ ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚಸ್ಸ, ಭಗವತೋ ತಸ್ಸ ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮಿ.

‘‘ಇಸಿಸತ್ತಮಸ್ಸ ಅಕುಹಸ್ಸ, ತೇವಿಜ್ಜಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಪತ್ತಸ್ಸ;

ನ್ಹಾತಕಸ್ಸ [ನಹಾತಕಸ್ಸ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಪದಕಸ್ಸ, ಪಸ್ಸದ್ಧಸ್ಸ ವಿದಿತವೇದಸ್ಸ;

ಪುರಿನ್ದದಸ್ಸ ಸಕ್ಕಸ್ಸ, ಭಗವತೋ ತಸ್ಸ ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮಿ.

‘‘ಅರಿಯಸ್ಸ ಭಾವಿತತ್ತಸ್ಸ, ಪತ್ತಿಪತ್ತಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಸ್ಸ;

ಸತಿಮತೋ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ, ಅನಭಿನತಸ್ಸ ನೋ ಅಪನತಸ್ಸ;

ಅನೇಜಸ್ಸ ವಸಿಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ, ಭಗವತೋ ತಸ್ಸ ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮಿ.

‘‘ಸಮುಗ್ಗತಸ್ಸ [ಸಮ್ಮಗ್ಗತಸ್ಸ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಝಾಯಿಸ್ಸ, ಅನನುಗತನ್ತರಸ್ಸ ಸುದ್ಧಸ್ಸ;

ಅಸಿತಸ್ಸ ಹಿತಸ್ಸ [ಅಪ್ಪಹೀನಸ್ಸ (ಸೀ. ಪೀ.), ಅಪ್ಪಭೀತಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ.)], ಪವಿವಿತ್ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ;

ತಿಣ್ಣಸ್ಸ ತಾರಯನ್ತಸ್ಸ, ಭಗವತೋ ತಸ್ಸ ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮಿ.

‘‘ಸನ್ತಸ್ಸ ಭೂರಿಪಞ್ಞಸ್ಸ, ಮಹಾಪಞ್ಞಸ್ಸ ವೀತಲೋಭಸ್ಸ;

ತಥಾಗತಸ್ಸ ಸುಗತಸ್ಸ, ಅಪ್ಪಟಿಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಸಮಸ್ಸ;

ವಿಸಾರದಸ್ಸ ನಿಪುಣಸ್ಸ, ಭಗವತೋ ತಸ್ಸ ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮಿ.

‘‘ತಣ್ಹಚ್ಛಿದಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ವೀತಧೂಮಸ್ಸ ಅನುಪಲಿತ್ತಸ್ಸ;

ಆಹುನೇಯ್ಯಸ್ಸ ಯಕ್ಖಸ್ಸ, ಉತ್ತಮಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅತುಲಸ್ಸ;

ಮಹತೋ ಯಸಗ್ಗಪತ್ತಸ್ಸ, ಭಗವತೋ ತಸ್ಸ ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ.

೭೭. ‘‘ಕದಾ ಸಞ್ಞೂಳ್ಹಾ ಪನ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಇಮೇ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಣ್ಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಾನಾಪುಪ್ಫಾನಂ ಮಹಾಪುಪ್ಫರಾಸಿ, ತಮೇನಂ ದಕ್ಖೋ ಮಾಲಾಕಾರೋ ವಾ ಮಾಲಾಕಾರನ್ತೇವಾಸೀ ವಾ ವಿಚಿತ್ತಂ ಮಾಲಂ ಗನ್ಥೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸೋ ಭಗವಾ ಅನೇಕವಣ್ಣೋ ಅನೇಕಸತವಣ್ಣೋ. ಕೋ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ನ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಕ್ಕಾರಂ ಅಸಹಮಾನಸ್ಸ ತತ್ಥೇವ ಉಣ್ಹಂ ಲೋಹಿತಂ ಮುಖತೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛೀತಿ [ಉಗ್ಗಞ್ಛಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)].

ಉಪಾಲಿಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಛಟ್ಠಂ.