೩. ಮಹಾವೇದಲ್ಲಸುತ್ತಂ

೪೪೯. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘‘ದುಪ್ಪಞ್ಞೋ ದುಪ್ಪಞ್ಞೋ’ತಿ, ಆವುಸೋ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದುಪ್ಪಞ್ಞೋತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ?

‘‘‘ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ ನಪ್ಪಜಾನಾತೀ’ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಸ್ಮಾ ದುಪ್ಪಞ್ಞೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ? ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ‘ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ ನಪ್ಪಜಾನಾತೀ’ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಸ್ಮಾ ದುಪ್ಪಞ್ಞೋತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

‘‘‘ಸಾಧಾವುಸೋ’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಉತ್ತರಿಂ ಪಞ್ಹಂ ಅಪುಚ್ಛಿ –

‘‘‘ಪಞ್ಞವಾ ಪಞ್ಞವಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಞವಾತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ?

‘‘‘ಪಜಾನಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಸ್ಮಾ ಪಞ್ಞವಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ? ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಪಜಾನಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಸ್ಮಾ ಪಞ್ಞವಾತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

‘‘‘ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ, ಆವುಸೋ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ?

‘‘‘ವಿಜಾನಾತಿ ವಿಜಾನಾತೀ’ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಸ್ಮಾ ವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ ವಿಜಾನಾತಿ? ಸುಖನ್ತಿಪಿ ವಿಜಾನಾತಿ, ದುಕ್ಖನ್ತಿಪಿ ವಿಜಾನಾತಿ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖನ್ತಿಪಿ ವಿಜಾನಾತಿ. ‘ವಿಜಾನಾತಿ ವಿಜಾನಾತೀ’ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಸ್ಮಾ ವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

‘‘ಯಾ ಚಾವುಸೋ, ಪಞ್ಞಾ ಯಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಂ – ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ ಉದಾಹು ವಿಸಂಸಟ್ಠಾ? ಲಬ್ಭಾ ಚ ಪನಿಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ [ವಿನಿಬ್ಭುಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಿನಿಬ್ಭುಜ್ಜಿತ್ವಾ (ಕ.)] ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯಾ ಚಾವುಸೋ, ಪಞ್ಞಾ ಯಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಂ – ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ, ನೋ ವಿಸಂಸಟ್ಠಾ. ನ ಚ ಲಬ್ಭಾ ಇಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತುಂ. ಯಂ ಹಾವುಸೋ [ಯಞ್ಚಾವುಸೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)], ಪಜಾನಾತಿ ತಂ ವಿಜಾನಾತಿ, ಯಂ ವಿಜಾನಾತಿ ತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ, ನೋ ವಿಸಂಸಟ್ಠಾ. ನ ಚ ಲಬ್ಭಾ ಇಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ.

‘‘ಯಾ ಚಾವುಸೋ, ಪಞ್ಞಾ ಯಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಂ – ಇಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಂಸಟ್ಠಾನಂ ನೋ ವಿಸಂಸಟ್ಠಾನಂ ಕಿಂ ನಾನಾಕರಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯಾ ಚಾವುಸೋ, ಪಞ್ಞಾ ಯಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಂ – ಇಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಂಸಟ್ಠಾನಂ ನೋ ವಿಸಂಸಟ್ಠಾನಂ ಪಞ್ಞಾ ಭಾವೇತಬ್ಬಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ. ಇದಂ ನೇಸಂ ನಾನಾಕರಣ’’ನ್ತಿ.

೪೫೦. ‘‘‘ವೇದನಾ ವೇದನಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ವೇದನಾತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ?

‘‘‘ವೇದೇತಿ ವೇದೇತೀ’ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಸ್ಮಾ ವೇದನಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ ವೇದೇತಿ? ಸುಖಮ್ಪಿ ವೇದೇತಿ, ದುಕ್ಖಮ್ಪಿ ವೇದೇತಿ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಮ್ಪಿ ವೇದೇತಿ. ‘ವೇದೇತಿ ವೇದೇತೀ’ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಸ್ಮಾ ವೇದನಾತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

‘‘‘ಸಞ್ಞಾ ಸಞ್ಞಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಞ್ಞಾತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ?

‘‘‘ಸಞ್ಜಾನಾತಿ ಸಞ್ಜಾನಾತೀ’ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಸ್ಮಾ ಸಞ್ಞಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ? ನೀಲಕಮ್ಪಿ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ, ಪೀತಕಮ್ಪಿ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ, ಲೋಹಿತಕಮ್ಪಿ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ, ಓದಾತಮ್ಪಿ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ. ‘ಸಞ್ಜಾನಾತಿ ಸಞ್ಜಾನಾತೀ’ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಸ್ಮಾ ಸಞ್ಞಾತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

‘‘ಯಾ ಚಾವುಸೋ, ವೇದನಾ ಯಾ ಚ ಸಞ್ಞಾ ಯಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಂ – ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ ಉದಾಹು ವಿಸಂಸಟ್ಠಾ? ಲಬ್ಭಾ ಚ ಪನಿಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯಾ ಚಾವುಸೋ, ವೇದನಾ ಯಾ ಚ ಸಞ್ಞಾ ಯಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಂ – ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ, ನೋ ವಿಸಂಸಟ್ಠಾ. ನ ಚ ಲಬ್ಭಾ ಇಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತುಂ. ಯಂ ಹಾವುಸೋ [ಯಞ್ಚಾವುಸೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)], ವೇದೇತಿ ತಂ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ, ಯಂ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ ತಂ ವಿಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ ನೋ ವಿಸಂಸಟ್ಠಾ. ನ ಚ ಲಬ್ಭಾ ಇಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ.

೪೫೧. ‘‘ನಿಸ್ಸಟ್ಠೇನ ಹಾವುಸೋ [ನಿಸ್ಸಟ್ಠೇನ ಪನಾವುಸೋ (?)], ಪಞ್ಚಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ ಪರಿಸುದ್ಧೇನ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಕಿಂ ನೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ?

‘‘ನಿಸ್ಸಟ್ಠೇನ ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಚಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ ಪರಿಸುದ್ಧೇನ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣೇನ ‘ಅನನ್ತೋ ಆಕಾಸೋ’ತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ನೇಯ್ಯಂ, ‘ಅನನ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ನೇಯ್ಯಂ, ‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’ತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ನೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ನೇಯ್ಯಂ ಪನಾವುಸೋ, ಧಮ್ಮಂ ಕೇನ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ?

‘‘ನೇಯ್ಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮಂ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ.

‘‘ಪಞ್ಞಾ ಪನಾವುಸೋ, ಕಿಮತ್ಥಿಯಾ’’ತಿ?

‘‘ಪಞ್ಞಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಭಿಞ್ಞತ್ಥಾ ಪರಿಞ್ಞತ್ಥಾ ಪಹಾನತ್ಥಾ’’ತಿ.

೪೫೨. ‘‘ಕತಿ ಪನಾವುಸೋ, ಪಚ್ಚಯಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಉಪ್ಪಾದಾಯಾ’’ತಿ?

‘‘ದ್ವೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಚ್ಚಯಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಉಪ್ಪಾದಾಯ – ಪರತೋ ಚ ಘೋಸೋ, ಯೋನಿಸೋ ಚ ಮನಸಿಕಾರೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದ್ವೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಉಪ್ಪಾದಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಕತಿಹಿ ಪನಾವುಸೋ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಅನುಗ್ಗಹಿತಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ, ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚಾ’’ತಿ?

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಅನುಗ್ಗಹಿತಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ, ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ. ಇಧಾವುಸೋ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸೀಲಾನುಗ್ಗಹಿತಾ ಚ ಹೋತಿ, ಸುತಾನುಗ್ಗಹಿತಾ ಚ ಹೋತಿ, ಸಾಕಚ್ಛಾನುಗ್ಗಹಿತಾ ಚ ಹೋತಿ, ಸಮಥಾನುಗ್ಗಹಿತಾ ಚ ಹೋತಿ, ವಿಪಸ್ಸನಾನುಗ್ಗಹಿತಾ ಚ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಚಹಙ್ಗೇಹಿ ಅನುಗ್ಗಹಿತಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ, ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚಾ’’ತಿ.

೪೫೩. ‘‘ಕತಿ ಪನಾವುಸೋ, ಭವಾ’’ತಿ?

‘‘ತಯೋಮೇ, ಆವುಸೋ, ಭವಾ – ಕಾಮಭವೋ, ರೂಪಭವೋ, ಅರೂಪಭವೋ’’ತಿ.

‘‘ಕಥಂ ಪನಾವುಸೋ, ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾನಂ ತತ್ರತತ್ರಾಭಿನನ್ದನಾ – ಏವಂ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಕಥಂ ಪನಾವುಸೋ, ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಅವಿಜ್ಜಾವಿರಾಗಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ವಿಜ್ಜುಪ್ಪಾದಾ ತಣ್ಹಾನಿರೋಧಾ – ಏವಂ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೪೫೪. ‘‘ಕತಮಂ ಪನಾವುಸೋ, ಪಠಮಂ ಝಾನ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಆವುಸೋ, ಪಠಮಂ ಝಾನ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಪಠಮಂ ಪನಾವುಸೋ, ಝಾನಂ ಕತಿಅಙ್ಗಿಕ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಪಠಮಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಝಾನಂ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕಂ. ಇಧಾವುಸೋ, ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಚ ವತ್ತತಿ, ವಿಚಾರೋ ಚ ಪೀತಿ ಚ ಸುಖಞ್ಚ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ. ಪಠಮಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಝಾನಂ ಏವಂ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಪಠಮಂ ಪನಾವುಸೋ, ಝಾನಂ ಕತಙ್ಗವಿಪ್ಪಹೀನಂ ಕತಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಪಠಮಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಝಾನಂ ಪಞ್ಚಙ್ಗವಿಪ್ಪಹೀನಂ, ಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ. ಇಧಾವುಸೋ, ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ, ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ, ಥೀನಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀನಂ ಹೋತಿ, ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಪಹೀನಂ ಹೋತಿ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಪಹೀನಾ ಹೋತಿ; ವಿತಕ್ಕೋ ಚ ವತ್ತತಿ, ವಿಚಾರೋ ಚ ಪೀತಿ ಚ ಸುಖಞ್ಚ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚ. ಪಠಮಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಝಾನಂ ಏವಂ ಪಞ್ಚಙ್ಗವಿಪ್ಪಹೀನಂ ಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತ’’ನ್ತಿ.

೪೫೫. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಆವುಸೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ನಾನಾವಿಸಯಾನಿ ನಾನಾಗೋಚರಾನಿ, ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಘಾನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ನಾನಾವಿಸಯಾನಂ ನಾನಾಗೋಚರಾನಂ, ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಾನಂ, ಕಿಂ ಪಟಿಸರಣಂ, ಕೋ ಚ ನೇಸಂ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಆವುಸೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ನಾನಾವಿಸಯಾನಿ ನಾನಾಗೋಚರಾನಿ, ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಘಾನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ನಾನಾವಿಸಯಾನಂ ನಾನಾಗೋಚರಾನಂ, ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಾನಂ, ಮನೋ ಪಟಿಸರಣಂ, ಮನೋ ಚ ನೇಸಂ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತೀ’’ತಿ.

೪೫೬. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಆವುಸೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಘಾನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಕಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ತಿಟ್ಠನ್ತೀ’’ತಿ?

‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಆವುಸೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಘಾನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಆಯುಂ ಪಟಿಚ್ಚ ತಿಟ್ಠನ್ತೀ’’ತಿ.

‘‘ಆಯು ಪನಾವುಸೋ, ಕಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ?

‘‘ಆಯು ಉಸ್ಮಂ ಪಟಿಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ.

‘‘ಉಸ್ಮಾ ಪನಾವುಸೋ, ಕಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ?

‘‘ಉಸ್ಮಾ ಆಯುಂ ಪಟಿಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ.

‘‘ಇದಾನೇವ ಖೋ ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ ಏವಂ ಆಜಾನಾಮ – ‘ಆಯು ಉಸ್ಮಂ ಪಟಿಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತೀ’ತಿ. ಇದಾನೇವ ಪನ ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ ಏವಂ ಆಜಾನಾಮ – ‘ಉಸ್ಮಾ ಆಯುಂ ಪಟಿಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತೀ’ತಿ.

‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನಾವುಸೋ, ಇಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ?

‘‘ತೇನ ಹಾವುಸೋ, ಉಪಮಂ ತೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ; ಉಪಮಾಯಪಿಧೇಕಚ್ಚೇ ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸಾ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆವುಸೋ, ತೇಲಪ್ಪದೀಪಸ್ಸ ಝಾಯತೋ ಅಚ್ಚಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಆಭಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಆಭಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಅಚ್ಚಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಆಯು ಉಸ್ಮಂ ಪಟಿಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತಿ, ಉಸ್ಮಾ ಆಯುಂ ಪಟಿಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ.

೪೫೭. ‘‘ತೇವ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾ, ತೇ ವೇದನಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಉದಾಹು ಅಞ್ಞೇ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾ ಅಞ್ಞೇ ವೇದನಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತೇವ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾ ತೇ ವೇದನಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ. ತೇ ಚ ಹಾವುಸೋ, ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾ ಅಭವಿಂಸು ತೇ ವೇದನಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ನ ಯಿದಂ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವುಟ್ಠಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯೇಥ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಞ್ಞೇ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾ ಅಞ್ಞೇ ವೇದನಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ತಸ್ಮಾ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವುಟ್ಠಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ.

‘‘ಯದಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಇಮಂ ಕಾಯಂ ಕತಿ ಧಮ್ಮಾ ಜಹನ್ತಿ; ಅಥಾಯಂ ಕಾಯೋ ಉಜ್ಝಿತೋ ಅವಕ್ಖಿತ್ತೋ ಸೇತಿ, ಯಥಾ ಕಟ್ಠಂ ಅಚೇತನ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಯದಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಇಮಂ ಕಾಯಂ ತಯೋ ಧಮ್ಮಾ ಜಹನ್ತಿ – ಆಯು ಉಸ್ಮಾ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಂ; ಅಥಾಯಂ ಕಾಯೋ ಉಜ್ಝಿತೋ ಅವಕ್ಖಿತ್ತೋ ಸೇತಿ, ಯಥಾ ಕಟ್ಠಂ ಅಚೇತನ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಯ್ವಾಯಂ, ಆವುಸೋ, ಮತೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ, ಯೋ ಚಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ – ಇಮೇಸಂ ಕಿಂ ನಾನಾಕರಣ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಯ್ವಾಯಂ, ಆವುಸೋ, ಮತೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ತಸ್ಸ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಾ ನಿರುದ್ಧಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಾ, ವಚೀಸಙ್ಖಾರಾ ನಿರುದ್ಧಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಾ, ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರಾ ನಿರುದ್ಧಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಾ, ಆಯು ಪರಿಕ್ಖೀಣೋ, ಉಸ್ಮಾ ವೂಪಸನ್ತಾ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪರಿಭಿನ್ನಾನಿ. ಯೋ ಚಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ ತಸ್ಸಪಿ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಾ ನಿರುದ್ಧಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಾ, ವಚೀಸಙ್ಖಾರಾ ನಿರುದ್ಧಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಾ, ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರಾ ನಿರುದ್ಧಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಾ, ಆಯು ನ ಪರಿಕ್ಖೀಣೋ, ಉಸ್ಮಾ ಅವೂಪಸನ್ತಾ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಾನಿ. ಯ್ವಾಯಂ, ಆವುಸೋ, ಮತೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ, ಯೋ ಚಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ – ಇದಂ ನೇಸಂ ನಾನಾಕರಣ’’ನ್ತಿ.

೪೫೮. ‘‘ಕತಿ ಪನಾವುಸೋ, ಪಚ್ಚಯಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ?

‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಚ್ಚಯಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ. ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ಪುಬ್ಬೇವ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಕತಿ ಪನಾವುಸೋ, ಪಚ್ಚಯಾ ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ?

‘‘ದ್ವೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಚ್ಚಯಾ ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ – ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನಞ್ಚ ಅಮನಸಿಕಾರೋ, ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚ ಧಾತುಯಾ ಮನಸಿಕಾರೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದ್ವೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಕತಿ ಪನಾವುಸೋ, ಪಚ್ಚಯಾ ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಠಿತಿಯಾ’’ತಿ?

‘‘ತಯೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಚ್ಚಯಾ ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಠಿತಿಯಾ – ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನಞ್ಚ ಅಮನಸಿಕಾರೋ, ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚ ಧಾತುಯಾ ಮನಸಿಕಾರೋ, ಪುಬ್ಬೇ ಚ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಯೋ ಪಚ್ಚಯಾ ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಠಿತಿಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಕತಿ ಪನಾವುಸೋ, ಪಚ್ಚಯಾ ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವುಟ್ಠಾನಾಯಾ’’ತಿ?

‘‘ದ್ವೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಚ್ಚಯಾ ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವುಟ್ಠಾನಾಯ – ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನಞ್ಚ ಮನಸಿಕಾರೋ, ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚ ಧಾತುಯಾ ಅಮನಸಿಕಾರೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದ್ವೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಅನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವುಟ್ಠಾನಾಯಾ’’ತಿ.

೪೫೯. ‘‘ಯಾ ಚಾಯಂ, ಆವುಸೋ, ಅಪ್ಪಮಾಣಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ಯಾ ಚ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ಯಾ ಚ ಸುಞ್ಞತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ಯಾ ಚ ಅನಿಮಿತ್ತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾನಾತ್ಥಾ ಚೇವ ನಾನಾಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಚ ಉದಾಹು ಏಕತ್ಥಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಯಾ ಚಾಯಂ, ಆವುಸೋ, ಅಪ್ಪಮಾಣಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ಯಾ ಚ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ಯಾ ಚ ಸುಞ್ಞತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ಯಾ ಚ ಅನಿಮಿತ್ತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾನಾತ್ಥಾ ಚೇವ ನಾನಾಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಚ; ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಏಕತ್ಥಾ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ’’.

‘‘ಕತಮೋ ಚಾವುಸೋ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾನಾತ್ಥಾ ಚೇವ ನಾನಾಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಚ’’?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ… ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಅಪ್ಪಮಾಣಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ’’.

‘‘ಕತಮಾ ಚಾವುಸೋ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ’’?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ’’.

‘‘ಕತಮಾ ಚಾವುಸೋ, ಸುಞ್ಞತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ’’?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತೋ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ವಾ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಸುಞ್ಞಮಿದಂ ಅತ್ತೇನ ವಾ ಅತ್ತನಿಯೇನ ವಾ’ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಸುಞ್ಞತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ’’.

‘‘ಕತಮಾ ಚಾವುಸೋ, ಅನಿಮಿತ್ತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ’’?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಅನಿಮಿತ್ತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾನಾತ್ಥಾ ಚೇವ ನಾನಾಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಚ’’.

‘‘ಕತಮೋ ಚಾವುಸೋ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಏಕತ್ಥಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ’’?

‘‘ರಾಗೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಮಾಣಕರಣೋ, ದೋಸೋ ಪಮಾಣಕರಣೋ, ಮೋಹೋ ಪಮಾಣಕರಣೋ. ತೇ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಯಾವತಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಪ್ಪಮಾಣಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯೋ, ಅಕುಪ್ಪಾ ತಾಸಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ. ಸಾ ಖೋ ಪನಾಕುಪ್ಪಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಸುಞ್ಞಾ ರಾಗೇನ, ಸುಞ್ಞಾ ದೋಸೇನ, ಸುಞ್ಞಾ ಮೋಹೇನ. ರಾಗೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಕಿಞ್ಚನೋ, ದೋಸೋ ಕಿಞ್ಚನೋ, ಮೋಹೋ ಕಿಞ್ಚನೋ. ತೇ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಯಾವತಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯೋ, ಅಕುಪ್ಪಾ ತಾಸಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ. ಸಾ ಖೋ ಪನಾಕುಪ್ಪಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಸುಞ್ಞಾ ರಾಗೇನ, ಸುಞ್ಞಾ ದೋಸೇನ, ಸುಞ್ಞಾ ಮೋಹೇನ. ರಾಗೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ನಿಮಿತ್ತಕರಣೋ, ದೋಸೋ ನಿಮಿತ್ತಕರಣೋ, ಮೋಹೋ ನಿಮಿತ್ತಕರಣೋ. ತೇ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಯಾವತಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅನಿಮಿತ್ತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯೋ, ಅಕುಪ್ಪಾ ತಾಸಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ. ಸಾ ಖೋ ಪನಾಕುಪ್ಪಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಸುಞ್ಞಾ ರಾಗೇನ, ಸುಞ್ಞಾ ದೋಸೇನ, ಸುಞ್ಞಾ ಮೋಹೇನ. ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಏಕತ್ಥಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನ’’ನ್ತಿ.

ಇದಮವೋಚಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ. ಅತ್ತಮನೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದೀತಿ.

ಮಹಾವೇದಲ್ಲಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ತತಿಯಂ.