೪. ಚೂಳಗೋಪಾಲಕಸುತ್ತಂ

೩೫೦. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವಜ್ಜೀಸು ವಿಹರತಿ ಉಕ್ಕಚೇಲಾಯಂ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾಗಧಕೋ ಗೋಪಾಲಕೋ ದುಪ್ಪಞ್ಞಜಾತಿಕೋ, ವಸ್ಸಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ಸರದಸಮಯೇ, ಅಸಮವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಓರಿಮಂ ತೀರಂ, ಅಸಮವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ, ಅತಿತ್ಥೇನೇವ ಗಾವೋ ಪತಾರೇಸಿ ಉತ್ತರಂ ತೀರಂ ಸುವಿದೇಹಾನಂ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಾವೋ ಮಜ್ಝೇಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೇ ಆಮಣ್ಡಲಿಯಂ ಕರಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಆಪಜ್ಜಿಂಸು. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತಥಾ ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾಗಧಕೋ ಗೋಪಾಲಕೋ ದುಪ್ಪಞ್ಞಜಾತಿಕೋ, ವಸ್ಸಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ಸರದಸಮಯೇ, ಅಸಮವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಓರಿಮಂ ತೀರಂ, ಅಸಮವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ, ಅತಿತ್ಥೇನೇವ ಗಾವೋ ಪತಾರೇಸಿ ಉತ್ತರಂ ತೀರಂ ಸುವಿದೇಹಾನಂ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ [ಯೇ ಕೇಚಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಅಕುಸಲಾ ಇಮಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಅಕುಸಲಾ ಪರಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ, ಅಕುಸಲಾ ಮಾರಧೇಯ್ಯಸ್ಸ ಅಕುಸಲಾ ಅಮಾರಧೇಯ್ಯಸ್ಸ, ಅಕುಸಲಾ ಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಸ್ಸ ಅಕುಸಲಾ ಅಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಸ್ಸ, ತೇಸಂ ಯೇ ಸೋತಬ್ಬಂ ಸದ್ದಹಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇಸಂ ತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ.

೩೫೧. ‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾಗಧಕೋ ಗೋಪಾಲಕೋ ಸಪ್ಪಞ್ಞಜಾತಿಕೋ, ವಸ್ಸಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ಸರದಸಮಯೇ, ಸಮವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಓರಿಮಂ ತೀರಂ, ಸಮವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ, ತಿತ್ಥೇನೇವ ಗಾವೋ ಪತಾರೇಸಿ ಉತ್ತರಂ ತೀರಂ ಸುವಿದೇಹಾನಂ. ಸೋ ಪಠಮಂ ಪತಾರೇಸಿ ಯೇ ತೇ ಉಸಭಾ ಗೋಪಿತರೋ ಗೋಪರಿಣಾಯಕಾ. ತೇ ತಿರಿಯಂ ಗಙ್ಗಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಅಗಮಂಸು. ಅಥಾಪರೇ ಪತಾರೇಸಿ ಬಲವಗಾವೋ ದಮ್ಮಗಾವೋ. ತೇಪಿ ತಿರಿಯಂ ಗಙ್ಗಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಅಗಮಂಸು. ಅಥಾಪರೇ ಪತಾರೇಸಿ ವಚ್ಛತರೇ ವಚ್ಛತರಿಯೋ. ತೇಪಿ ತಿರಿಯಂ ಗಙ್ಗಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಅಗಮಂಸು. ಅಥಾಪರೇ ಪತಾರೇಸಿ ವಚ್ಛಕೇ ಕಿಸಾಬಲಕೇ [ಕಿಸಬಲಕೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)]. ತೇಪಿ ತಿರಿಯಂ ಗಙ್ಗಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಅಗಮಂಸು. ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಚ್ಛಕೋ ತರುಣಕೋ ತಾವದೇವ ಜಾತಕೋ ಮಾತುಗೋರವಕೇನ ವುಯ್ಹಮಾನೋ, ಸೋಪಿ ತಿರಿಯಂ ಗಙ್ಗಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತಥಾ ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾಗಧಕೋ ಗೋಪಾಲಕೋ ಸಪ್ಪಞ್ಞಜಾತಿಕೋ, ವಸ್ಸಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ಸರದಸಮಯೇ, ಸಮವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಓರಿಮಂ ತೀರಂ, ಸಮವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ, ತಿತ್ಥೇನೇವ ಗಾವೋ ಪತಾರೇಸಿ ಉತ್ತರಂ ತೀರಂ ಸುವಿದೇಹಾನಂ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಕುಸಲಾ ಇಮಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಕುಸಲಾ ಪರಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ, ಕುಸಲಾ ಮಾರಧೇಯ್ಯಸ್ಸ ಕುಸಲಾ ಅಮಾರಧೇಯ್ಯಸ್ಸ, ಕುಸಲಾ ಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಸ್ಸ ಕುಸಲಾ ಅಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಸ್ಸ, ತೇಸಂ ಯೇ ಸೋತಬ್ಬಂ ಸದ್ದಹಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇಸಂ ತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ.

೩೫೨. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ತೇ ಉಸಭಾ ಗೋಪಿತರೋ ಗೋಪರಿಣಾಯಕಾ ತೇ ತಿರಿಯಂ ಗಙ್ಗಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಅಗಮಂಸು, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹನ್ತೋ ಖೀಣಾಸವಾ ವುಸಿತವನ್ತೋ ಕತಕರಣೀಯಾ ಓಹಿತಭಾರಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನಾ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾ ವಿಮುತ್ತಾ, ತೇ ತಿರಿಯಂ ಮಾರಸ್ಸ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗತಾ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಲವಗಾವೋ ದಮ್ಮಗಾವೋ ತಿರಿಯಂ ಗಙ್ಗಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಅಗಮಂಸು, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ ತತ್ಥ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮಾ ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ, ತೇಪಿ ತಿರಿಯಂ ಮಾರಸ್ಸ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಚ್ಛತರಾ ವಚ್ಛತರಿಯೋ ತಿರಿಯಂ ಗಙ್ಗಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಅಗಮಂಸು, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ತನುತ್ತಾ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಸಕಿಂದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇಪಿ ತಿರಿಯಂ ಮಾರಸ್ಸ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಚ್ಛಕಾ ಕಿಸಾಬಲಕಾ ತಿರಿಯಂ ಗಙ್ಗಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಅಗಮಂಸು, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಾ ನಿಯತಾ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯನಾ, ತೇಪಿ ತಿರಿಯಂ ಮಾರಸ್ಸ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಚ್ಛಕೋ ತರುಣಕೋ ತಾವದೇವ ಜಾತಕೋ ಮಾತುಗೋರವಕೇನ ವುಯ್ಹಮಾನೋ ತಿರಿಯಂ ಗಙ್ಗಾಯ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಾನುಸಾರಿನೋ ಸದ್ಧಾನುಸಾರಿನೋ, ತೇಪಿ ತಿರಿಯಂ ಮಾರಸ್ಸ ಸೋತಂ ಛೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ.

‘‘ಅಹಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಸಲೋ ಇಮಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಕುಸಲೋ ಪರಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ, ಕುಸಲೋ ಮಾರಧೇಯ್ಯಸ್ಸ ಕುಸಲೋ ಅಮಾರಧೇಯ್ಯಸ್ಸ, ಕುಸಲೋ ಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಸ್ಸ ಕುಸಲೋ ಅಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಸ್ಸ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಸೋತಬ್ಬಂ ಸದ್ದಹಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇಸಂ ತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾ ಸುಗತೋ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –

‘‘ಅಯಂ ಲೋಕೋ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ಜಾನತಾ ಸುಪ್ಪಕಾಸಿತೋ;

ಯಞ್ಚ ಮಾರೇನ ಸಮ್ಪತ್ತಂ, ಅಪ್ಪತ್ತಂ ಯಞ್ಚ ಮಚ್ಚುನಾ.

‘‘ಸಬ್ಬಂ ಲೋಕಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಪಜಾನತಾ;

ವಿವಟಂ ಅಮತದ್ವಾರಂ, ಖೇಮಂ ನಿಬ್ಬಾನಪತ್ತಿಯಾ.

‘‘ಛಿನ್ನಂ ಪಾಪಿಮತೋ ಸೋತಂ, ವಿದ್ಧಸ್ತಂ ವಿನಳೀಕತಂ;

ಪಾಮೋಜ್ಜಬಹುಲಾ ಹೋಥ, ಖೇಮಂ ಪತ್ತತ್ಥ [ಪತ್ಥೇಥ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಸಂವಣ್ಣೇತಬ್ಬಪಾಠೋ)] ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ.

ಚೂಳಗೋಪಾಲಕಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಚತುತ್ಥಂ.