೪. ಯಕ್ಖಪಹಾರಸುತ್ತಂ

೩೪. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಕಪೋತಕನ್ದರಾಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಜುಣ್ಹಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ನವೋರೋಪಿತೇಹಿ ಕೇಸೇಹಿ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಮಾಧಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ದ್ವೇ ಯಕ್ಖಾ ಸಹಾಯಕಾ ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ ದಕ್ಖಿಣಂ ದಿಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ. ಅದ್ದಸಂಸು ಖೋ ತೇ ಯಕ್ಖಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಜುಣ್ಹಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ನವೋರೋಪಿತೇಹಿ ಕೇಸೇಹಿ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಿಸಿನ್ನಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಏಕೋ ಯಕ್ಖೋ ದುತಿಯಂ ಯಕ್ಖಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪಟಿಭಾತಿ ಮಂ, ಸಮ್ಮ, ಇಮಸ್ಸ ಸಮಣಸ್ಸ ಸೀಸೇ ಪಹಾರಂ ದಾತು’’ನ್ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಸೋ ಯಕ್ಖೋ ತಂ ಯಕ್ಖಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಲಂ, ಸಮ್ಮ, ಮಾ ಸಮಣಂ ಆಸಾದೇಸಿ. ಉಳಾರೋ ಸೋ, ಸಮ್ಮ, ಸಮಣೋ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ’’ತಿ.

ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೋ ಯಕ್ಖೋ ತಂ ಯಕ್ಖಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪಟಿಭಾತಿ ಮಂ, ಸಮ್ಮ, ಇಮಸ್ಸ ಸಮಣಸ್ಸ ಸೀಸೇ ಪಹಾರಂ ದಾತು’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೋ ಯಕ್ಖೋ ತಂ ಯಕ್ಖಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಲಂ, ಸಮ್ಮ, ಮಾ ಸಮಣಂ ಆಸಾದೇಸಿ. ಉಳಾರೋ ಸೋ, ಸಮ್ಮ, ಸಮಣೋ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ’’ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೋ ಯಕ್ಖೋ ತಂ ಯಕ್ಖಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪಟಿಭಾತಿ ಮಂ, ಸಮ್ಮ, ಇಮಸ್ಸ ಸಮಣಸ್ಸ ಸೀಸೇ ಪಹಾರಂ ದಾತು’’ನ್ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೋ ಯಕ್ಖೋ ತಂ ಯಕ್ಖಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಲಂ, ಸಮ್ಮ, ಮಾ ಸಮಣಂ ಆಸಾದೇಸಿ. ಉಳಾರೋ ಸೋ, ಸಮ್ಮ, ಸಮಣೋ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಯಕ್ಖೋ ತಂ ಯಕ್ಖಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸೀಸೇ ಪಹಾರಂ ಅದಾಸಿ. ತಾವ ಮಹಾ ಪಹಾರೋ ಅಹೋಸಿ, ಅಪಿ ತೇನ ಪಹಾರೇನ ಸತ್ತರತನಂ ವಾ ಅಡ್ಢಟ್ಠಮರತನಂ ವಾ ನಾಗಂ ಓಸಾದೇಯ್ಯ, ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಪಬ್ಬತಕೂಟಂ ಪದಾಲೇಯ್ಯ. ಅಥ ಚ ಪನ ಸೋ ಯಕ್ಖೋ ‘ಡಯ್ಹಾಮಿ ಡಯ್ಹಾಮೀ’ತಿ ವತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಮಹಾನಿರಯಂ ಅಪತಾಸಿ [ಅವತ್ಥಾಸಿ (ಕ. ಸೀ.)].

ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ತೇನ ಯಕ್ಖೇನ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸೀಸೇ ಪಹಾರಂ ದೀಯಮಾನಂ. ದಿಸ್ವಾ ಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಖಮನೀಯಂ, ಕಚ್ಚಿ ಯಾಪನೀಯಂ, ಕಚ್ಚಿ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಖಮನೀಯಂ ಮೇ, ಆವುಸೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಯಾಪನೀಯಂ ಮೇ, ಆವುಸೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ; ಅಪಿ ಚ ಮೇ ಸೀಸಂ ಥೋಕಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ! ಯಾವ [ಯಂ ತ್ವಂ (ಸೀ. ಕ.), ಯಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ! ಇಧ ತೇ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಞ್ಞತರೋ ಯಕ್ಖೋ ಸೀಸೇ ಪಹಾರಂ ಅದಾಸಿ. ತಾವ ಮಹಾ ಪಹಾರೋ ಅಹೋಸಿ, ಅಪಿ ತೇನ ಪಹಾರೇನ ಸತ್ತರತನಂ ವಾ ಅಡ್ಢಟ್ಠಮರತನಂ ವಾ ನಾಗಂ ಓಸಾದೇಯ್ಯ, ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಪಬ್ಬತಕೂಟಂ ಪದಾಲೇಯ್ಯ, ಅಥ ಚ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಖಮನೀಯಂ ಮೇ, ಆವುಸೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಯಾಪನೀಯಂ ಮೇ, ಆವುಸೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ; ಅಪಿ ಚ ಮೇ ಸೀಸಂ ಥೋಕಂ ದುಕ್ಖ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಆವುಸೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಆವುಸೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ! ಯಾವ [ಯಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಯಕ್ಖಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ! ಮಯಂ ಪನೇತರಹಿ ಪಂಸುಪಿಸಾಚಕಮ್ಪಿ ನ ಪಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ.

ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ಭಗವಾ ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ ವಿಸುದ್ಧಾಯ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಿಕಾಯ ತೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ಮಹಾನಾಗಾನಂ ಇಮಂ ಏವರೂಪಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪಂ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತಾಯಂ ವೇಲಾಯಂ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ –

‘‘ಯಸ್ಸ ಸೇಲೂಪಮಂ ಚಿತ್ತಂ, ಠಿತಂ ನಾನುಪಕಮ್ಪತಿ;

ವಿರತ್ತಂ ರಜನೀಯೇಸು, ಕೋಪನೇಯ್ಯೇ ನ ಕುಪ್ಪತಿ;

ಯಸ್ಸೇವಂ ಭಾವಿತಂ ಚಿತ್ತಂ, ಕುತೋ ತಂ ದುಕ್ಖಮೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ;