ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ

ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯೇ

ಥೇರೀಗಾಥಾಪಾಳಿ

೧. ಏಕಕನಿಪಾತೋ

೧. ಅಞ್ಞತರಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೧. ‘‘ಸುಖಂ ಸುಪಾಹಿ ಥೇರಿಕೇ, ಕತ್ವಾ ಚೋಳೇನ ಪಾರುತಾ;

ಉಪಸನ್ತೋ ಹಿ ತೇ ರಾಗೋ, ಸುಕ್ಖಡಾಕಂ ವ ಕುಮ್ಭಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಇತ್ಥಂ ಸುದಂ ಅಞ್ಞತರಾ ಥೇರೀ ಅಪಞ್ಞಾತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿತ್ಥಾತಿ.

೨. ಮುತ್ತಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೨. ‘‘ಮುತ್ತೇ ಮುಚ್ಚಸ್ಸು ಯೋಗೇಹಿ, ಚನ್ದೋ ರಾಹುಗ್ಗಹಾ ಇವ;

ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ, ಅನಣಾ ಭುಞ್ಜ ಪಿಣ್ಡಕ’’ನ್ತಿ.

ಇತ್ಥಂ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಮುತ್ತಂ ಸಿಕ್ಖಮಾನಂ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಓವದತೀತಿ.

೩. ಪುಣ್ಣಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೩. ‘‘ಪುಣ್ಣೇ ಪೂರಸ್ಸು ಧಮ್ಮೇಹಿ, ಚನ್ದೋ ಪನ್ನರಸೇರಿವ;

ಪರಿಪುಣ್ಣಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ, ತಮೋಖನ್ಧಂ [ತಮೋಕ್ಖನ್ಧಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪದಾಲಯಾ’’ತಿ.

ಇತ್ಥಂ ಸುದಂ ಪುಣ್ಣಾ ಥೇರೀ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿತ್ಥಾತಿ.

೪. ತಿಸ್ಸಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೪. ‘‘ತಿಸ್ಸೇ ಸಿಕ್ಖಸ್ಸು ಸಿಕ್ಖಾಯ, ಮಾ ತಂ ಯೋಗಾ ಉಪಚ್ಚಗುಂ;

ಸಬ್ಬಯೋಗವಿಸಂಯುತ್ತಾ, ಚರ ಲೋಕೇ ಅನಾಸವಾ’’ತಿ.

… ತಿಸ್ಸಾ ಥೇರೀ….

೫. ಅಞ್ಞತರಾತಿಸ್ಸಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೫. ‘‘ತಿಸ್ಸೇ ಯುಞ್ಜಸ್ಸು ಧಮ್ಮೇಹಿ, ಖಣೋ ತಂ ಮಾ ಉಪಚ್ಚಗಾ;

ಖಣಾತೀತಾ ಹಿ ಸೋಚನ್ತಿ, ನಿರಯಮ್ಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತಾ’’ತಿ.

… ಅಞ್ಞತರಾ ತಿಸ್ಸಾ ಥೇರೀ….

೬. ಧೀರಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೬. ‘‘ಧೀರೇ ನಿರೋಧಂ ಫುಸೇಹಿ [ಫುಸ್ಸೇಹಿ (ಸೀ.)], ಸಞ್ಞಾವೂಪಸಮಂ ಸುಖಂ;

ಆರಾಧಯಾಹಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಯೋಗಕ್ಖೇಮಮನುತ್ತರ’’ನ್ತಿ [ಯೋಗಕ್ಖೇಮಂ ಅನುತ್ತರನ್ತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)].

… ಧೀರಾ ಥೇರೀ….

೭. ವೀರಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೭. ‘‘ವೀರಾ ವೀರೇಹಿ [ಧೀರಾ ಧೀರೇಹಿ (ಕ.)] ಧಮ್ಮೇಹಿ, ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭಾವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾ;

ಧಾರೇಹಿ ಅನ್ತಿಮಂ ದೇಹಂ, ಜೇತ್ವಾ ಮಾರಂ ಸವಾಹಿನಿ’’ನ್ತಿ [ಸವಾಹನನ್ತಿ (ಕ.)].

… ವೀರಾ ಥೇರೀ….

೮. ಮಿತ್ತಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೮. ‘‘ಸದ್ಧಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನ, ಮಿತ್ತೇ ಮಿತ್ತರತಾ ಭವ;

ಭಾವೇಹಿ ಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ, ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ.

… ಮಿತ್ತಾ ಥೇರೀ….

೯. ಭದ್ರಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೯. ‘‘ಸದ್ಧಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನ, ಭದ್ರೇ ಭದ್ರರತಾ ಭವ;

ಭಾವೇಹಿ ಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ, ಯೋಗಕ್ಖೇಮಮನುತ್ತರ’’ನ್ತಿ.

… ಭದ್ರಾ ಥೇರೀ….

೧೦. ಉಪಸಮಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೧೦. ‘‘ಉಪಸಮೇ ತರೇ ಓಘಂ, ಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಂ ಸುದುತ್ತರಂ;

ಧಾರೇಹಿ ಅನ್ತಿಮಂ ದೇಹಂ, ಜೇತ್ವಾ ಮಾರಂ ಸವಾಹನ’’ನ್ತಿ.

… ಉಪಸಮಾ ಥೇರೀ….

೧೧. ಮುತ್ತಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೧೧. ‘‘ಸುಮುತ್ತಾ ಸಾಧುಮುತ್ತಾಮ್ಹಿ, ತೀಹಿ ಖುಜ್ಜೇಹಿ ಮುತ್ತಿಯಾ;

ಉದುಕ್ಖಲೇನ ಮುಸಲೇನ, ಪತಿನಾ ಖುಜ್ಜಕೇನ ಚ;

ಮುತ್ತಾಮ್ಹಿ ಜಾತಿಮರಣಾ, ಭವನೇತ್ತಿ ಸಮೂಹತಾ’’ತಿ.

… ಮುತ್ತಾ ಥೇರೀ….

೧೨. ಧಮ್ಮದಿನ್ನಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೧೨. ‘‘ಛನ್ದಜಾತಾ ಅವಸಾಯೀ, ಮನಸಾ ಚ ಫುಟಾ [ಫುಟ್ಠಾ (ಸ್ಯಾ.), ಫುಠಾ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)] ಸಿಯಾ;

ಕಾಮೇಸು ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತಾ [ಅಪ್ಪಟಿಬನ್ಧಚಿತ್ತಾ (ಕ.)], ಉದ್ಧಂಸೋತಾತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ [ಉದ್ಧಂಸೋತಾ ವಿಮುಚ್ಚತೀತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)].

… ಧಮ್ಮದಿನ್ನಾ ಥೇರೀ….

೧೩.ವಿಸಾಖಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೧೩. ‘‘ಕರೋಥ ಬುದ್ಧಸಾಸನಂ, ಯಂ ಕತ್ವಾ ನಾನುತಪ್ಪತಿ;

ಖಿಪ್ಪಂ ಪಾದಾನಿ ಧೋವಿತ್ವಾ, ಏಕಮನ್ತೇ ನಿಸೀದಥಾ’’ತಿ.

… ವಿಸಾಖಾ ಥೇರೀ….

೧೪.ಸುಮನಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೧೪. ‘‘ಧಾತುಯೋ ದುಕ್ಖತೋ ದಿಸ್ವಾ, ಮಾ ಜಾತಿಂ ಪುನರಾಗಮಿ;

ಭವೇ ಛನ್ದಂ ವಿರಾಜೇತ್ವಾ, ಉಪಸನ್ತಾ ಚರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ.

… ಸುಮನಾ ಥೇರೀ….

೧೫. ಉತ್ತರಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೧೫. ‘‘ಕಾಯೇನ ಸಂವುತಾ ಆಸಿಂ, ವಾಚಾಯ ಉದ ಚೇತಸಾ;

ಸಮೂಲಂ ತಣ್ಹಮಬ್ಬುಯ್ಹ, ಸೀತಿಭೂತಾಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬುತಾ’’ತಿ.

… ಉತ್ತರಾ ಥೇರೀ….

೧೬. ವುಡ್ಢಪಬ್ಬಜಿತಸುಮನಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೧೬. ‘‘ಸುಖಂ ತ್ವಂ ವುಡ್ಢಿಕೇ ಸೇಹಿ, ಕತ್ವಾ ಚೋಳೇನ ಪಾರೂತಾ;

ಉಪಸನ್ತೋ ಹಿ ತೇ ರಾಗೋ, ಸೀತಿಭೂತಾಸಿ ನಿಬ್ಬುತಾ’’ತಿ.

… ಸುಮನಾ ವುಡ್ಢಪಬ್ಬಜಿತಾ ಥೇರೀ….

೧೭. ಧಮ್ಮಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೧೭. ‘‘ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ದಣ್ಡಮೋಲುಬ್ಭ ದುಬ್ಬಲಾ;

ವೇಧಮಾನೇಹಿ ಗತ್ತೇಹಿ, ತತ್ಥೇವ ನಿಪತಿಂ ಛಮಾ;

ದಿಸ್ವಾ ಆದೀನವಂ ಕಾಯೇ, ಅಥ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ ಮೇ’’ತಿ.

… ಧಮ್ಮಾ ಥೇರೀ….

೧೮. ಸಙ್ಘಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೧೮. ‘‘ಹಿತ್ವಾ ಘರೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ [ಪಬ್ಬಜಿತಾ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)], ಹಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಪಸುಂ ಪಿಯಂ;

ಹಿತ್ವಾ ರಾಗಞ್ಚ ದೋಸಞ್ಚ, ಅವಿಜ್ಜಞ್ಚ ವಿರಾಜಿಯ;

ಸಮೂಲಂ ತಣ್ಹಮಬ್ಬುಯ್ಹ, ಉಪಸನ್ತಾಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬುತಾ’’ತಿ.

… ಸಙ್ಘಾ ಥೇರೀ….

ಏಕಕನಿಪಾತೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

೨. ದುಕನಿಪಾತೋ

೧. ಅಭಿರೂಪನನ್ದಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೧೯. [ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೪.೧೫೭ ಅಪದಾನೇಪಿ] ‘‘ಆತುರಂ ಅಸುಚಿಂ ಪೂತಿಂ, ಪಸ್ಸ ನನ್ದೇ ಸಮುಸ್ಸಯಂ;

ಅಸುಭಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇಹಿ, ಏಕಗ್ಗಂ ಸುಸಮಾಹಿತಂ.

೨೦. ‘‘ಅನಿಮಿತ್ತಞ್ಚ ಭಾವೇಹಿ, ಮಾನಾನುಸಯಮುಜ್ಜಹ;

ತತೋ ಮಾನಾಭಿಸಮಯಾ, ಉಪಸನ್ತಾ ಚರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ.

ಇತ್ಥಂ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಅಭಿರೂಪನನ್ದಂ ಸಿಕ್ಖಮಾನಂ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಓವದತೀತಿ [ಇತ್ಥಂ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಅಭಿರೂಪನನ್ದಂ ಸಿಕ್ಖಮಾನಂ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಓವದತೀತಿ (ಕ.)].

೨. ಜೇನ್ತಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೨೧. ‘‘ಯೇ ಇಮೇ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ಮಗ್ಗಾ ನಿಬ್ಬಾನಪತ್ತಿಯಾ;

ಭಾವಿತಾ ತೇ ಮಯಾ ಸಬ್ಬೇ, ಯಥಾ ಬುದ್ಧೇನ ದೇಸಿತಾ.

೨೨. ‘‘ದಿಟ್ಠೋ ಹಿ ಮೇ ಸೋ ಭಗವಾ, ಅನ್ತಿಮೋಯಂ ಸಮುಸ್ಸಯೋ;

ವಿಕ್ಖೀಣೋ ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ’’ತಿ.

ಇತ್ಥಂ ಸುದಂ ಜೇನ್ತಾ ಥೇರೀ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿತ್ಥಾತಿ.

೩. ಸುಮಙ್ಗಲಮಾತಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೨೩. ‘‘ಸುಮುತ್ತಿಕಾ ಸುಮುತ್ತಿಕಾ [ಸುಮುತ್ತಿಕೇ ಸುಮುತ್ತಿಕೇ (ಸೀ.), ಸುಮುತ್ತಿಕೇ ಸುಮುತ್ತಿಕಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)], ಸಾಧುಮುತ್ತಿಕಾಮ್ಹಿ ಮುಸಲಸ್ಸ;

ಅಹಿರಿಕೋ ಮೇ ಛತ್ತಕಂ ವಾಪಿ, ಉಕ್ಖಲಿಕಾ ಮೇ ದೇಡ್ಡುಭಂ ವಾತಿ.

೨೪. ‘‘ರಾಗಞ್ಚ ಅಹಂ ದೋಸಞ್ಚ, ಚಿಚ್ಚಿಟಿ ಚಿಚ್ಚಿಟೀತಿ ವಿಹನಾಮಿ;

ಸಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಮುಪಗಮ್ಮ, ಅಹೋ ಸುಖನ್ತಿ ಸುಖತೋ ಝಾಯಾಮೀ’’ತಿ.

… ಸುಮಙ್ಗಲಮಾತಾ ಥೇರೀ [ಅಞ್ಞತರಾ ಥೇರೀ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅಪಞ್ಞಾತಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)].

೪. ಅಡ್ಢಕಾಸಿಥೇರೀಗಾಥಾ

೨೫. ‘‘ಯಾವ ಕಾಸಿಜನಪದೋ, ಸುಙ್ಕೋ ಮೇ ತತ್ಥಕೋ ಅಹು;

ತಂ ಕತ್ವಾ ನೇಗಮೋ ಅಗ್ಘಂ, ಅಡ್ಢೇನಗ್ಘಂ ಠಪೇಸಿ ಮಂ.

೨೬. ‘‘ಅಥ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಹಂ ರೂಪೇ, ನಿಬ್ಬಿನ್ದಞ್ಚ ವಿರಜ್ಜಹಂ;

ಮಾ ಪುನ ಜಾತಿಸಂಸಾರಂ, ಸನ್ಧಾವೇಯ್ಯಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

… ಅಡ್ಢಕಾಸಿ ಥೇರೀ….

೫. ಚಿತ್ತಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೨೭. ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಖೋಮ್ಹಿ ಕಿಸಿಕಾ, ಗಿಲಾನಾ ಬಾಳ್ಹದುಬ್ಬಲಾ;

ದಣ್ಡಮೋಲುಬ್ಭ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿರೂಹಿಯ.

೨೮. ‘‘ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾನ, ಪತ್ತಕಞ್ಚ ನಿಕುಜ್ಜಿಯ;

ಸೇಲೇ ಖಮ್ಭೇಸಿಮತ್ತಾನಂ, ತಮೋಖನ್ಧಂ ಪದಾಲಿಯಾ’’ತಿ.

… ಚಿತ್ತಾ ಥೇರೀ….

೬. ಮೇತ್ತಿಕಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೨೯. ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಖೋಮ್ಹಿ ದುಕ್ಖಿತಾ, ದುಬ್ಬಲಾ ಗತಯೋಬ್ಬನಾ;

ದಣ್ಡಮೋಲುಬ್ಭ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿರೂಹಿಯ.

೩೦. ‘‘ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾನ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ, ಪತ್ತಕಞ್ಚ ನಿಕುಜ್ಜಿಯ;

ನಿಸಿನ್ನಾ ಚಮ್ಹಿ ಸೇಲಮ್ಹಿ, ಅಥ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ ಮೇ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

… ಮೇತ್ತಿಕಾ ಥೇರೀ….

೭. ಮಿತ್ತಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೩೧. ‘‘ಚಾತುದ್ದಸಿಂ ಪಞ್ಚದಸಿಂ, ಯಾ ಚ ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಅಟ್ಠಮೀ;

ಪಾಟಿಹಾರಿಯಪಕ್ಖಞ್ಚ, ಅಟ್ಠಙ್ಗಸುಸಮಾಗತಂ.

೩೨. ‘‘ಉಪೋಸಥಂ ಉಪಾಗಚ್ಛಿಂ, ದೇವಕಾಯಾಭಿನನ್ದಿನೀ;

ಸಾಜ್ಜ ಏಕೇನ ಭತ್ತೇನ, ಮುಣ್ಡಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಪಾರುತಾ;

ದೇವಕಾಯಂ ನ ಪತ್ಥೇಹಂ, ವಿನೇಯ್ಯ ಹದಯೇ ದರ’’ನ್ತಿ.

… ಮಿತ್ತಾ ಥೇರೀ….

೮. ಅಭಯಮಾತುಥೇರೀಗಾಥಾ

೩೩. ‘‘ಉದ್ಧಂ ಪಾದತಲಾ ಅಮ್ಮ, ಅಧೋ ವೇ ಕೇಸಮತ್ಥಕಾ;

ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಸ್ಸುಮಂ ಕಾಯಂ, ಅಸುಚಿಂ ಪೂತಿಗನ್ಧಿಕಂ.

೩೪. ‘‘ಏವಂ ವಿಹರಮಾನಾಯ, ಸಬ್ಬೋ ರಾಗೋ ಸಮೂಹತೋ;

ಪರಿಳಾಹೋ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನೋ, ಸೀತಿಭೂತಾಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬುತಾ’’ತಿ.

… ಅಭಯಮಾತು ಥೇರೀ….

೯. ಅಭಯಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೩೫. ‘‘ಅಭಯೇ ಭಿದುರೋ ಕಾಯೋ, ಯತ್ಥ ಸತಾ ಪುಥುಜ್ಜನಾ;

ನಿಕ್ಖಿಪಿಸ್ಸಾಮಿಮಂ ದೇಹಂ, ಸಮ್ಪಜಾನಾ ಸತೀಮತೀ.

೩೬. ‘‘ಬಹೂಹಿ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೇಹಿ, ಅಪ್ಪಮಾದರತಾಯ ಮೇ;

ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

… ಅಭಯಾ ಥೇರೀ….

೧೦. ಸಾಮಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೩೭. ‘‘ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖತ್ತುಂ, ವಿಹಾರಾ ಉಪನಿಕ್ಖಮಿಂ;

ಅಲದ್ಧಾ ಚೇತಸೋ ಸನ್ತಿಂ, ಚಿತ್ತೇ ಅವಸವತ್ತಿನೀ;

ತಸ್ಸಾ ಮೇ ಅಟ್ಠಮೀ ರತ್ತಿ, ಯತೋ ತಣ್ಹಾ ಸಮೂಹತಾ.

೩೮. ‘‘ಬಹೂಹಿ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮೇಹಿ, ಅಪ್ಪಮಾದರತಾಯ ಮೇ;

ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

… ಸಾಮಾ ಥೇರೀ….

ದುಕನಿಪಾತೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

೩. ತಿಕನಿಪಾತೋ

೧. ಅಪರಾಸಾಮಾಥೇರೀಗಾಥಾ

೩೯. ‘‘ಪಣ್ಣವೀಸತಿವಸ್ಸಾನಿ, ಯತೋ ಪಬ್ಬಜಿತಾಯ ಮೇ;

ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ, ಸಮಂ ಲದ್ಧಂ ಕುದಾಚನಂ.