೫೨. ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣನಿದ್ದೇಸೋ

೧೦೪. ಕಥಂ ತಿಣ್ಣಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ವಿಪ್ಫಾರತ್ತಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಪಸಾದವಸೇನ ನಾನತ್ತೇಕತ್ತವಿಞ್ಞಾಣಚರಿಯಾಪರಿಯೋಗಾಹಣೇ ಪಞ್ಞಾ ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣಂ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಛನ್ದಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇತಿ, ವೀರಿಯಸಮಾಧಿ…ಪೇ… ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿ…ಪೇ… ವೀಮಂಸಾಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇತಿ. ಸೋ ಇಮೇಸು ಚತೂಸು ಇದ್ಧಿಪಾದೇಸು ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಭಾವೇತಿ ಪರಿದಮೇತಿ, ಮುದುಂ ಕರೋತಿ ಕಮ್ಮನಿಯಂ. ಸೋ ಇಮೇಸು ಚತೂಸು ಇದ್ಧಿಪಾದೇಸು ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಭಾವೇತ್ವಾ ಪರಿದಮೇತ್ವಾ, ಮುದುಂ ಕರಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮನಿಯಂ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘‘ಇದಂ ರೂಪಂ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಸಮುಟ್ಠಿತಂ, ಇದಂ ರೂಪಂ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಸಮುಟ್ಠಿತಂ, ಇದಂ ರೂಪಂ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಸಮುಟ್ಠಿತ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ತಥಾಭಾವಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಸುದ್ಧೇನ ಪರಿಯೋದಾತೇನ ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನೀಹರತಿ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇತಿ. ಸೋ ಪರಸತ್ತಾನಂ ಪರಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ – ಸರಾಗಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘‘ಸರಾಗಂ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ವೀತರಾಗಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘‘ವೀತರಾಗಂ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ಸದೋಸಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ…ಪೇ… ವೀತದೋಸಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ… ಸಮೋಹಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ… ವೀತಮೋಹಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ… ಸಂಖಿತ್ತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ… ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ… ಮಹಗ್ಗತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ… ಅಮಹಗ್ಗತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ… ಸಉತ್ತರಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ… ಅನುತ್ತರಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ… ಸಮಾಹಿತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ… ಅಸಮಾಹಿತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ… ವಿಮುತ್ತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ… ಅವಿಮುತ್ತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ‘‘ಅವಿಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಂ ಞಾತಟ್ಠೇನ ಞಾಣಂ, ಪಜಾನನಟ್ಠೇನ ಪಞ್ಞಾ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ತಿಣ್ಣಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ವಿಪ್ಫಾರತ್ತಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಪಸಾದವಸೇನ ನಾನತ್ತೇಕತ್ತವಿಞ್ಞಾಣಚರಿಯಾಪರಿಯೋಗಾಹಣೇ ಪಞ್ಞಾ ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣಂ’’.

ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣನಿದ್ದೇಸೋ ದ್ವೇಪಞ್ಞಾಸಮೋ.