೩. ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸುತ್ತಂ

ಅತ್ತದೀಪಸರಣತಾ

೮೦. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಮಗಧೇಸು ವಿಹರತಿ ಮಾತುಲಾಯಂ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದ್ದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅತ್ತದೀಪಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರಥ ಅತ್ತಸರಣಾ ಅನಞ್ಞಸರಣಾ, ಧಮ್ಮದೀಪಾ ಧಮ್ಮಸರಣಾ ಅನಞ್ಞಸರಣಾ. ಕಥಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತದೀಪೋ ವಿಹರತಿ ಅತ್ತಸರಣೋ ಅನಞ್ಞಸರಣೋ, ಧಮ್ಮದೀಪೋ ಧಮ್ಮಸರಣೋ ಅನಞ್ಞಸರಣೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತಿ ಆತಾಪೀ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸತಿಮಾ ವಿನೇಯ್ಯ ಲೋಕೇ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಂ. ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ…ಪೇ… ಚಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸೀ…ಪೇ… ಧಮ್ಮೇಸು ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತಿ ಆತಾಪೀ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸತಿಮಾ ವಿನೇಯ್ಯ ಲೋಕೇ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತದೀಪೋ ವಿಹರತಿ ಅತ್ತಸರಣೋ ಅನಞ್ಞಸರಣೋ, ಧಮ್ಮದೀಪೋ ಧಮ್ಮಸರಣೋ ಅನಞ್ಞಸರಣೋ.

‘‘ಗೋಚರೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚರಥ ಸಕೇ ಪೇತ್ತಿಕೇ ವಿಸಯೇ. ಗೋಚರೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚರತಂ ಸಕೇ ಪೇತ್ತಿಕೇ ವಿಸಯೇ ನ ಲಚ್ಛತಿ ಮಾರೋ ಓತಾರಂ, ನ ಲಚ್ಛತಿ ಮಾರೋ ಆರಮ್ಮಣಂ [ಆರಮಣಂ (?)]. ಕುಸಲಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾದಾನಹೇತು ಏವಮಿದಂ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತಿ.

ದಳ್ಹನೇಮಿಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಾ

೮೧. ‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ದಳ್ಹನೇಮಿ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ [ಚಕ್ಕವತ್ತಿ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಚಾತುರನ್ತೋ ವಿಜಿತಾವೀ ಜನಪದತ್ಥಾವರಿಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ತರತನಸಮನ್ನಾಗತೋ. ತಸ್ಸಿಮಾನಿ ಸತ್ತ ರತನಾನಿ ಅಹೇಸುಂ ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಚಕ್ಕರತನಂಉ ಹತ್ಥಿರತನಂ ಅಸ್ಸರತನಂ ಮಣಿರತನಂ ಇತ್ಥಿರತನಂ ಗಹಪತಿರತನಂ ಪರಿಣಾಯಕರತನಮೇವ ಸತ್ತಮಂ. ಪರೋಸಹಸ್ಸಂ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ ಸೂರಾ ವೀರಙ್ಗರೂಪಾ ಪರಸೇನಪ್ಪಮದ್ದನಾ. ಸೋ ಇಮಂ ಪಥವಿಂ ಸಾಗರಪರಿಯನ್ತಂ ಅದಣ್ಡೇನ ಅಸತ್ಥೇನ ಧಮ್ಮೇನ [ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಅಭಿವಿಜಿಯ ಅಜ್ಝಾವಸಿ.

೮೨. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ದಳ್ಹನೇಮಿ ಬಹುನ್ನಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಬಹುನ್ನಂ ವಸ್ಸಸತಾನಂ ಬಹುನ್ನಂ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಅಞ್ಞತರಂ ಪುರಿಸಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘ಯದಾ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾಸಿ ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಓಸಕ್ಕಿತಂ ಠಾನಾ ಚುತಂ, ಅಥ ಮೇ ಆರೋಚೇಯ್ಯಾಸೀ’ತಿ. ‘ಏವಂ, ದೇವಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಪುರಿಸೋ ರಞ್ಞೋ ದಳ್ಹನೇಮಿಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಬಹುನ್ನಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಬಹುನ್ನಂ ವಸ್ಸಸತಾನಂ ಬಹುನ್ನಂ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಓಸಕ್ಕಿತಂ ಠಾನಾ ಚುತಂ, ದಿಸ್ವಾನ ಯೇನ ರಾಜಾ ದಳ್ಹನೇಮಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ದಳ್ಹನೇಮಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಯಗ್ಘೇ, ದೇವ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ದಿಬ್ಬಂ ತೇ ಚಕ್ಕರತನಂ ಓಸಕ್ಕಿತಂ ಠಾನಾ ಚುತ’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ದಳ್ಹನೇಮಿ ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತಂ ಕುಮಾರಂ ಆಮನ್ತಾಪೇತ್ವಾ [ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಏತದವೋಚ – ‘ದಿಬ್ಬಂ ಕಿರ ಮೇ, ತಾತ ಕುಮಾರ, ಚಕ್ಕರತನಂ ಓಸಕ್ಕಿತಂ ಠಾನಾ ಚುತಂ. ಸುತಂ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ – ಯಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಓಸಕ್ಕತಿ ಠಾನಾ ಚವತಿ, ನ ದಾನಿ ತೇನ ರಞ್ಞಾ ಚಿರಂ ಜೀವಿತಬ್ಬಂ ಹೋತೀತಿ. ಭುತ್ತಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಮಾನುಸಕಾ ಕಾಮಾ, ಸಮಯೋ ದಾನಿ ಮೇ ದಿಬ್ಬೇ ಕಾಮೇ ಪರಿಯೇಸಿತುಂ. ಏಹಿ ತ್ವಂ, ತಾತ ಕುಮಾರ, ಇಮಂ ಸಮುದ್ದಪರಿಯನ್ತಂ ಪಥವಿಂ ಪಟಿಪಜ್ಜ. ಅಹಂ ಪನ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ.

೮೩. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ದಳ್ಹನೇಮಿ ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತಂ ಕುಮಾರಂ ಸಾಧುಕಂ ರಜ್ಜೇ ಸಮನುಸಾಸಿತ್ವಾ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿ. ಸತ್ತಾಹಪಬ್ಬಜಿತೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಿಸಿಮ್ಹಿ ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಅನ್ತರಧಾಯಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಯೇನ ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ [ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.) ಏವಮುಪರಿಪಿ] ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಖತ್ತಿಯಂ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಯಗ್ಘೇ, ದೇವ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಅನ್ತರಹಿತ’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ದಿಬ್ಬೇ ಚಕ್ಕರತನೇ ಅನ್ತರಹಿತೇ ಅನತ್ತಮನೋ ಅಹೋಸಿ, ಅನತ್ತಮನತಞ್ಚ ಪಟಿಸಂವೇದೇಸಿ. ಸೋ ಯೇನ ರಾಜಿಸಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಾಜಿಸಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಯಗ್ಘೇ, ದೇವ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಅನ್ತರಹಿತ’ನ್ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಿಸಿ ರಾಜಾನಂ ಖತ್ತಿಯಂ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಮಾ ಖೋ ತ್ವಂ, ತಾತ, ದಿಬ್ಬೇ ಚಕ್ಕರತನೇ ಅನ್ತರಹಿತೇ ಅನತ್ತಮನೋ ಅಹೋಸಿ, ಮಾ ಅನತ್ತಮನತಞ್ಚ ಪಟಿಸಂವೇದೇಸಿ, ನ ಹಿ ತೇ, ತಾತ, ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪೇತ್ತಿಕಂ ದಾಯಜ್ಜಂ. ಇಙ್ಘ ತ್ವಂ, ತಾತ, ಅರಿಯೇ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತೇ ವತ್ತಾಹಿ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ, ಯಂ ತೇ ಅರಿಯೇ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತೇ ವತ್ತಮಾನಸ್ಸ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಪನ್ನರಸೇ ಸೀಸಂನ್ಹಾತಸ್ಸ [ಸೀಸಂ ನಹಾತಸ್ಸ (ಸೀ. ಪೀ.), ಸೀಸನ್ಹಾತಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ.)] ಉಪೋಸಥಿಕಸ್ಸ ಉಪರಿಪಾಸಾದವರಗತಸ್ಸ ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪಾತುಭವಿಸ್ಸತಿ ಸಹಸ್ಸಾರಂ ಸನೇಮಿಕಂ ಸನಾಭಿಕಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರಪರಿಪೂರ’ನ್ತಿ.

ಚಕ್ಕವತ್ತಿಅರಿಯವತ್ತಂ

೮೪. ‘‘‘ಕತಮಂ ಪನ ತಂ, ದೇವ, ಅರಿಯಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತ’ನ್ತಿ? ‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ತಾತ, ಧಮ್ಮಂಯೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ಸಕ್ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತೋ [ಗರುಕರೋನ್ತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಧಮ್ಮಂ ಮಾನೇನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಪೂಜೇನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಪಚಾಯಮಾನೋ ಧಮ್ಮದ್ಧಜೋ ಧಮ್ಮಕೇತು ಧಮ್ಮಾಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಂ ಸಂವಿದಹಸ್ಸು ಅನ್ತೋಜನಸ್ಮಿಂ ಬಲಕಾಯಸ್ಮಿಂ ಖತ್ತಿಯೇಸು ಅನುಯನ್ತೇಸು [ಅನುಯುತ್ತೇಸು (ಸೀ. ಪೀ.)] ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕೇಸು ನೇಗಮಜಾನಪದೇಸು ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಮಿಗಪಕ್ಖೀಸು. ಮಾ ಚ ತೇ, ತಾತ, ವಿಜಿತೇ ಅಧಮ್ಮಕಾರೋ ಪವತ್ತಿತ್ಥ. ಯೇ ಚ ತೇ, ತಾತ, ವಿಜಿತೇ ಅಧನಾ ಅಸ್ಸು, ತೇಸಞ್ಚ ಧನಮನುಪ್ಪದೇಯ್ಯಾಸಿ [ಧನಮನುಪ್ಪದಜ್ಜೇಯ್ಯಾಸಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)]. ಯೇ ಚ ತೇ, ತಾತ, ವಿಜಿತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಮದಪ್ಪಮಾದಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಖನ್ತಿಸೋರಚ್ಚೇ ನಿವಿಟ್ಠಾ ಏಕಮತ್ತಾನಂ ದಮೇನ್ತಿ, ಏಕಮತ್ತಾನಂ ಸಮೇನ್ತಿ, ಏಕಮತ್ತಾನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತಿ, ತೇ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪರಿಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಸಿ – ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಕುಸಲಂ, ಕಿಂ ಅಕುಸಲಂ, ಕಿಂ ಸಾವಜ್ಜಂ, ಕಿಂ ಅನವಜ್ಜಂ, ಕಿಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಕಿಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಕಿಂ ಮೇ ಕರೀಯಮಾನಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಅಸ್ಸ, ಕಿಂ ವಾ ಪನ ಮೇ ಕರೀಯಮಾನಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ? ತೇಸಂ ಸುತ್ವಾ ಯಂ ಅಕುಸಲಂ ತಂ ಅಭಿನಿವಜ್ಜೇಯ್ಯಾಸಿ, ಯಂ ಕುಸಲಂ ತಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತೇಯ್ಯಾಸಿ. ಇದಂ ಖೋ, ತಾತ, ತಂ ಅರಿಯಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತ’ನ್ತಿ.

ಚಕ್ಕರತನಪಾತುಭಾವೋ

೮೫. ‘‘‘ಏವಂ, ದೇವಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ರಾಜಿಸಿಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಅರಿಯೇ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತೇ [ಅರಿಯಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತಂ (ಕ.)] ವತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಅರಿಯೇ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತೇ ವತ್ತಮಾನಸ್ಸ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಪನ್ನರಸೇ ಸೀಸಂನ್ಹಾತಸ್ಸ ಉಪೋಸಥಿಕಸ್ಸ ಉಪರಿಪಾಸಾದವರಗತಸ್ಸ ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪಾತುರಹೋಸಿ ಸಹಸ್ಸಾರಂ ಸನೇಮಿಕಂ ಸನಾಭಿಕಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರಪರಿಪೂರಂ. ದಿಸ್ವಾನ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸುತಂ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ – ಯಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಸ್ಸ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಪನ್ನರಸೇ ಸೀಸಂನ್ಹಾತಸ್ಸ ಉಪೋಸಥಿಕಸ್ಸ ಉಪರಿಪಾಸಾದವರಗತಸ್ಸ ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪಾತುಭವತಿ ಸಹಸ್ಸಾರಂ ಸನೇಮಿಕಂ ಸನಾಭಿಕಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರಪರಿಪೂರಂ, ಸೋ ಹೋತಿ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ’ತಿ. ಅಸ್ಸಂ ನು ಖೋ ಅಹಂ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಉತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ವಾಮೇನ ಹತ್ಥೇನ ಭಿಙ್ಕಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಹತ್ಥೇನ ಚಕ್ಕರತನಂ ಅಬ್ಭುಕ್ಕಿರಿ – ‘ಪವತ್ತತು ಭವಂ ಚಕ್ಕರತನಂ, ಅಭಿವಿಜಿನಾತು ಭವಂ ಚಕ್ಕರತನ’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಕರತನಂ ಪುರತ್ಥಿಮಂ ದಿಸಂ ಪವತ್ತಿ, ಅನ್ವದೇವ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ. ಯಸ್ಮಿಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪದೇಸೇ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ, ತತ್ಥ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ವಾಸಂ ಉಪಗಚ್ಛಿ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ. ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಪಟಿರಾಜಾನೋ, ತೇ ರಾಜಾನಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಏಹಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸ್ವಾಗತಂ ತೇ [ಸಾಗತಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಮಹಾರಾಜ, ಸಕಂ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಅನುಸಾಸ, ಮಹಾರಾಜಾ’ತಿ. ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಏವಮಾಹ – ‘ಪಾಣೋ ನ ಹನ್ತಬ್ಬೋ, ಅದಿನ್ನಂ ನಾದಾತಬ್ಬಂ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾ ನ ಚರಿತಬ್ಬಾ, ಮುಸಾ ನ ಭಾಸಿತಬ್ಬಾ, ಮಜ್ಜಂ ನ ಪಾತಬ್ಬಂ, ಯಥಾಭುತ್ತಞ್ಚ ಭುಞ್ಜಥಾ’ತಿ. ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಪಟಿರಾಜಾನೋ, ತೇ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಅನುಯನ್ತಾ [ಅನುಯುತ್ತಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಅಹೇಸುಂ.

೮೬. ‘‘ಅಥ ಖೋ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಕರತನಂ ಪುರತ್ಥಿಮಂ ಸಮುದ್ದಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ [ಅಜ್ಝೋಗಹೇತ್ವಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ದಿಸಂ ಪವತ್ತಿ…ಪೇ… ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮುದ್ದಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಂ ದಿಸಂ ಪವತ್ತಿ, ಅನ್ವದೇವ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ. ಯಸ್ಮಿಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪದೇಸೇ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ, ತತ್ಥ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ವಾಸಂ ಉಪಗಚ್ಛಿ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ. ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಪಟಿರಾಜಾನೋ, ತೇ ರಾಜಾನಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಏಹಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸ್ವಾಗತಂ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಕಂ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಅನುಸಾಸ, ಮಹಾರಾಜಾ’ತಿ. ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಏವಮಾಹ – ‘ಪಾಣೋ ನ ಹನ್ತಬ್ಬೋ, ಅದಿನ್ನಂ ನಾದಾತಬ್ಬಂ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾ ನ ಚರಿತಬ್ಬಾ, ಮುಸಾ ನ ಭಾಸಿತಬ್ಬಾ, ಮಜ್ಜಂ ನ ಪಾತಬ್ಬಂ, ಯಥಾಭುತ್ತಞ್ಚ ಭುಞ್ಜಥಾ’ತಿ. ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಪಟಿರಾಜಾನೋ, ತೇ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಅನುಯನ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ.

೮೭. ‘‘ಅಥ ಖೋ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಕರತನಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಸಮುದ್ದಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಂ ದಿಸಂ ಪವತ್ತಿ, ಅನ್ವದೇವ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ. ಯಸ್ಮಿಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪದೇಸೇ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ, ತತ್ಥ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ವಾಸಂ ಉಪಗಚ್ಛಿ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ. ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ ಪಟಿರಾಜಾನೋ, ತೇ ರಾಜಾನಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಏಹಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸ್ವಾಗತಂ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಕಂ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಅನುಸಾಸ, ಮಹಾರಾಜಾ’ತಿ. ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಏವಮಾಹ – ‘ಪಾಣೋ ನ ಹನ್ತಬ್ಬೋ, ಅದಿನ್ನಂ ನಾದಾತಬ್ಬಂ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾ ನ ಚರಿತಬ್ಬಾ, ಮುಸಾ ನ ಭಾಸಿತಬ್ಬಾ, ಮಜ್ಜಂ ನ ಪಾತಬ್ಬಂ, ಯಥಾಭುತ್ತಞ್ಚ ಭುಞ್ಜಥಾ’ತಿ. ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ ಪಟಿರಾಜಾನೋ, ತೇ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಅನುಯನ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಕರತನಂ ಸಮುದ್ದಪರಿಯನ್ತಂ ಪಥವಿಂ ಅಭಿವಿಜಿನಿತ್ವಾ ತಮೇವ ರಾಜಧಾನಿಂ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಅನ್ತೇಪುರದ್ವಾರೇ ಅತ್ಥಕರಣಪಮುಖೇ [ಅಡ್ಡಕರಣಪಮುಖೇ (ಕ.)] ಅಕ್ಖಾಹತಂ ಮಞ್ಞೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಅನ್ತೇಪುರಂ ಉಪಸೋಭಯಮಾನಂ.

ದುತಿಯಾದಿಚಕ್ಕವತ್ತಿಕಥಾ

೮೮. ‘‘ದುತಿಯೋಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ…ಪೇ… ತತಿಯೋಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ… ಚತುತ್ಥೋಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ… ಪಞ್ಚಮೋಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ… ಛಟ್ಠೋಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ… ಸತ್ತಮೋಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಬಹುನ್ನಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಬಹುನ್ನಂ ವಸ್ಸಸತಾನಂ ಬಹುನ್ನಂ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಅಞ್ಞತರಂ ಪುರಿಸಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘ಯದಾ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾಸಿ ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಓಸಕ್ಕಿತಂ ಠಾನಾ ಚುತಂ, ಅಥ ಮೇ ಆರೋಚೇಯ್ಯಾಸೀ’ತಿ. ‘ಏವಂ, ದೇವಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಪುರಿಸೋ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಬಹುನ್ನಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಬಹುನ್ನಂ ವಸ್ಸಸತಾನಂ ಬಹುನ್ನಂ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಓಸಕ್ಕಿತಂ ಠಾನಾ ಚುತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಯೇನ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಯಗ್ಘೇ, ದೇವ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ದಿಬ್ಬಂ ತೇ ಚಕ್ಕರತನಂ ಓಸಕ್ಕಿತಂ ಠಾನಾ ಚುತ’ನ್ತಿ?

೮೯. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತಂ ಕುಮಾರಂ ಆಮನ್ತಾಪೇತ್ವಾ ಏತದವೋಚ – ‘ದಿಬ್ಬಂ ಕಿರ ಮೇ, ತಾತ ಕುಮಾರ, ಚಕ್ಕರತನಂ ಓಸಕ್ಕಿತಂ, ಠಾನಾ ಚುತಂ, ಸುತಂ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ – ಯಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಓಸಕ್ಕತಿ, ಠಾನಾ ಚವತಿ, ನ ದಾನಿ ತೇನ ರಞ್ಞಾ ಚಿರಂ ಜೀವಿತಬ್ಬಂ ಹೋತೀತಿ. ಭುತ್ತಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಮಾನುಸಕಾ ಕಾಮಾ, ಸಮಯೋ ದಾನಿ ಮೇ ದಿಬ್ಬೇ ಕಾಮೇ ಪರಿಯೇಸಿತುಂ, ಏಹಿ ತ್ವಂ, ತಾತ ಕುಮಾರ, ಇಮಂ ಸಮುದ್ದಪರಿಯನ್ತಂ ಪಥವಿಂ ಪಟಿಪಜ್ಜ. ಅಹಂ ಪನ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತಂ ಕುಮಾರಂ ಸಾಧುಕಂ ರಜ್ಜೇ ಸಮನುಸಾಸಿತ್ವಾ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿ. ಸತ್ತಾಹಪಬ್ಬಜಿತೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಿಸಿಮ್ಹಿ ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಅನ್ತರಧಾಯಿ.

೯೦. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಯೇನ ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಖತ್ತಿಯಂ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಯಗ್ಘೇ, ದೇವ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಅನ್ತರಹಿತ’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ದಿಬ್ಬೇ ಚಕ್ಕರತನೇ ಅನ್ತರಹಿತೇ ಅನತ್ತಮನೋ ಅಹೋಸಿ. ಅನತ್ತಮನತಞ್ಚ ಪಟಿಸಂವೇದೇಸಿ; ನೋ ಚ ಖೋ ರಾಜಿಸಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅರಿಯಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ಸಮತೇನೇವ ಸುದಂ ಜನಪದಂ ಪಸಾಸತಿ. ತಸ್ಸ ಸಮತೇನ ಜನಪದಂ ಪಸಾಸತೋ ಪುಬ್ಬೇನಾಪರಂ ಜನಪದಾ ನ ಪಬ್ಬನ್ತಿ, ಯಥಾ ತಂ ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ರಾಜೂನಂ ಅರಿಯೇ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತೇ ವತ್ತಮಾನಾನಂ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಮಚ್ಚಾ ಪಾರಿಸಜ್ಜಾ ಗಣಕಮಹಾಮತ್ತಾ ಅನೀಕಟ್ಠಾ ದೋವಾರಿಕಾ ಮನ್ತಸ್ಸಾಜೀವಿನೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಖತ್ತಿಯಂ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ನ ಖೋ ತೇ, ದೇವ, ಸಮತೇನ (ಸುದಂ) ಜನಪದಂ ಪಸಾಸತೋ ಪುಬ್ಬೇನಾಪರಂ ಜನಪದಾ ಪಬ್ಬನ್ತಿ, ಯಥಾ ತಂ ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ರಾಜೂನಂ ಅರಿಯೇ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತೇ ವತ್ತಮಾನಾನಂ. ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಖೋ ತೇ, ದೇವ, ವಿಜಿತೇ ಅಮಚ್ಚಾ ಪಾರಿಸಜ್ಜಾ ಗಣಕಮಹಾಮತ್ತಾ ಅನೀಕಟ್ಠಾ ದೋವಾರಿಕಾ ಮನ್ತಸ್ಸಾಜೀವಿನೋ ಮಯಞ್ಚೇವ ಅಞ್ಞೇ ಚ [ಅಞ್ಞೇ ಚ ಪಣ್ಡಿತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸಿ (ಕ.)] ಯೇ ಮಯಂ ಅರಿಯಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತಂ ಧಾರೇಮ. ಇಙ್ಘ ತ್ವಂ, ದೇವ, ಅಮ್ಹೇ ಅರಿಯಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತಂ ಪುಚ್ಛ. ತಸ್ಸ ತೇ ಮಯಂ ಅರಿಯಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತಂ ಪುಟ್ಠಾ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ.

ಆಯುವಣ್ಣಾದಿಪರಿಯಾನಿಕಥಾ

೯೧. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ಅಮಚ್ಚೇ ಪಾರಿಸಜ್ಜೇ ಗಣಕಮಹಾಮತ್ತೇ ಅನೀಕಟ್ಠೇ ದೋವಾರಿಕೇ ಮನ್ತಸ್ಸಾಜೀವಿನೋ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಅರಿಯಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿ. ತಸ್ಸ ತೇ ಅರಿಯಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತಂ ಪುಟ್ಠಾ ಬ್ಯಾಕರಿಂಸು. ತೇಸಂ ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಿಕಞ್ಹಿ ಖೋ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಂ ಸಂವಿದಹಿ, ನೋ ಚ ಖೋ ಅಧನಾನಂ ಧನಮನುಪ್ಪದಾಸಿ. ಅಧನಾನಂ ಧನೇ ಅನನುಪ್ಪದಿಯಮಾನೇ ದಾಲಿದ್ದಿಯಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ದಾಲಿದ್ದಿಯೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯಿ. ತಮೇನಂ ಅಗ್ಗಹೇಸುಂ. ಗಹೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಸ್ಸ ದಸ್ಸೇಸುಂ – ‘ಅಯಂ, ದೇವ, ಪುರಿಸೋ ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯೀ’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯೀ’ತಿ [ಆದಿಯಸೀತಿ (ಸ್ಯಾ.)]? ‘ಸಚ್ಚಂ, ದೇವಾ’ತಿ. ‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ’ತಿ? ‘ನ ಹಿ, ದೇವ, ಜೀವಾಮೀ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಧನಮನುಪ್ಪದಾಸಿ – ‘ಇಮಿನಾ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಧನೇನ ಅತ್ತನಾ ಚ ಜೀವಾಹಿ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಚ ಪೋಸೇಹಿ, ಪುತ್ತದಾರಞ್ಚ ಪೋಸೇಹಿ, ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಚ ಪಯೋಜೇಹಿ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು [ಸಮಣೇಸು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು (ಬಹೂಸು)] ಉದ್ಧಗ್ಗಿಕಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಹಿ ಸೋವಗ್ಗಿಕಂ ಸುಖವಿಪಾಕಂ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕ’ನ್ತಿ. ‘ಏವಂ, ದೇವಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಪುರಿಸೋ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ.

‘‘ಅಞ್ಞತರೋಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯಿ. ತಮೇನಂ ಅಗ್ಗಹೇಸುಂ. ಗಹೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಸ್ಸ ದಸ್ಸೇಸುಂ – ‘ಅಯಂ, ದೇವ, ಪುರಿಸೋ ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯೀ’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯೀ’ತಿ? ‘ಸಚ್ಚಂ, ದೇವಾ’ತಿ. ‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ’ತಿ? ‘ನ ಹಿ, ದೇವ, ಜೀವಾಮೀ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಧನಮನುಪ್ಪದಾಸಿ – ‘ಇಮಿನಾ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಧನೇನ ಅತ್ತನಾ ಚ ಜೀವಾಹಿ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಚ ಪೋಸೇಹಿ, ಪುತ್ತದಾರಞ್ಚ ಪೋಸೇಹಿ, ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಚ ಪಯೋಜೇಹಿ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಉದ್ಧಗ್ಗಿಕಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಹಿ ಸೋವಗ್ಗಿಕಂ ಸುಖವಿಪಾಕಂ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕ’ನ್ತಿ. ‘ಏವಂ, ದೇವಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಪುರಿಸೋ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ.

೯೨. ‘‘ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ – ‘ಯೇ ಕಿರ, ಭೋ, ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯನ್ತಿ, ತೇಸಂ ರಾಜಾ ಧನಮನುಪ್ಪದೇತೀ’ತಿ. ಸುತ್ವಾನ ತೇಸಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಯಂನೂನ ಮಯಮ್ಪಿ ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯಿ. ತಮೇನಂ ಅಗ್ಗಹೇಸುಂ. ಗಹೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಸ್ಸ ದಸ್ಸೇಸುಂ – ‘ಅಯಂ, ದೇವ, ಪುರಿಸೋ ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯೀ’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯೀ’ತಿ? ‘ಸಚ್ಚಂ, ದೇವಾ’ತಿ. ‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ’ತಿ? ‘ನ ಹಿ, ದೇವ, ಜೀವಾಮೀ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಅಹಂ ಯೋ ಯೋ ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಧನಮನುಪ್ಪದಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಮಿದಂ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪವಡ್ಢಿಸ್ಸತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ಪುರಿಸಂ ಸುನಿಸೇಧಂ ನಿಸೇಧೇಯ್ಯಂ, ಮೂಲಘಚ್ಚಂ [ಮೂಲಘಚ್ಛಂ (ಸ್ಯಾ.), ಮೂಲಛೇಜ್ಜ (ಕ.)] ಕರೇಯ್ಯಂ, ಸೀಸಮಸ್ಸ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ಪುರಿಸೇ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘ತೇನ ಹಿ, ಭಣೇ, ಇಮಂ ಪುರಿಸಂ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ [ಪಚ್ಛಾಬಾಹುಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಗಾಳ್ಹಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಕರಿತ್ವಾ ಖರಸ್ಸರೇನ ಪಣವೇನ ರಥಿಕಾಯ ರಥಿಕಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಪರಿನೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸುನಿಸೇಧಂ ನಿಸೇಧೇಥ, ಮೂಲಘಚ್ಚಂ ಕರೋಥ, ಸೀಸಮಸ್ಸ ಛಿನ್ದಥಾ’ತಿ. ‘ಏವಂ, ದೇವಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇ ಪುರಿಸಾ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ತಂ ಪುರಿಸಂ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಗಾಳ್ಹಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಕರಿತ್ವಾ ಖರಸ್ಸರೇನ ಪಣವೇನ ರಥಿಕಾಯ ರಥಿಕಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಪರಿನೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸುನಿಸೇಧಂ ನಿಸೇಧೇಸುಂ, ಮೂಲಘಚ್ಚಂ ಅಕಂಸು, ಸೀಸಮಸ್ಸ ಛಿನ್ದಿಂಸು.

೯೩. ‘‘ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ – ‘ಯೇ ಕಿರ, ಭೋ, ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯನ್ತಿ, ತೇ ರಾಜಾ ಸುನಿಸೇಧಂ ನಿಸೇಧೇತಿ, ಮೂಲಘಚ್ಚಂ ಕರೋತಿ, ಸೀಸಾನಿ ತೇಸಂ ಛಿನ್ದತೀ’ತಿ. ಸುತ್ವಾನ ತೇಸಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಯಂನೂನ ಮಯಮ್ಪಿ ತಿಣ್ಹಾನಿ ಸತ್ಥಾನಿ ಕಾರಾಪೇಸ್ಸಾಮ [ಕಾರಾಪೇಯ್ಯಾಮ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.) ಕಾರಾಪೇಯ್ಯಾಮಾತಿ (ಕ. ಸೀ.)], ತಿಣ್ಹಾನಿ ಸತ್ಥಾನಿ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಯೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯಿಸ್ಸಾಮ, ತೇ ಸುನಿಸೇಧಂ ನಿಸೇಧೇಸ್ಸಾಮ, ಮೂಲಘಚ್ಚಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಸೀಸಾನಿ ತೇಸಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ. ತೇ ತಿಣ್ಹಾನಿ ಸತ್ಥಾನಿ ಕಾರಾಪೇಸುಂ, ತಿಣ್ಹಾನಿ ಸತ್ಥಾನಿ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಗಾಮಘಾತಮ್ಪಿ ಉಪಕ್ಕಮಿಂಸು ಕಾತುಂ, ನಿಗಮಘಾತಮ್ಪಿ ಉಪಕ್ಕಮಿಂಸು ಕಾತುಂ, ನಗರಘಾತಮ್ಪಿ ಉಪಕ್ಕಮಿಂಸು ಕಾತುಂ, ಪನ್ಥದುಹನಮ್ಪಿ [ಪನ್ಥದೂಹನಂಪಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಉಪಕ್ಕಮಿಂಸು ಕಾತುಂ. ಯೇಸಂ ತೇ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯನ್ತಿ, ತೇ ಸುನಿಸೇಧಂ ನಿಸೇಧೇನ್ತಿ, ಮೂಲಘಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸೀಸಾನಿ ತೇಸಂ ಛಿನ್ದನ್ತಿ.

೯೪. ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧನಾನಂ ಧನೇ ಅನನುಪ್ಪದಿಯಮಾನೇ ದಾಲಿದ್ದಿಯಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ದಾಲಿದ್ದಿಯೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾನೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಸತ್ಥಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ಸತ್ಥೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ, ವಣ್ಣೋಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ. ತೇಸಂ ಆಯುನಾಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ವಣ್ಣೇನಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ಅಸೀತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಚತ್ತಾರೀಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ.

‘‘ಚತ್ತಾರೀಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯಿ. ತಮೇನಂ ಅಗ್ಗಹೇಸುಂ. ಗಹೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಸ್ಸ ದಸ್ಸೇಸುಂ – ‘ಅಯಂ, ದೇವ, ಪುರಿಸೋ ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯೀ’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೋ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯೀ’ತಿ? ‘ನ ಹಿ, ದೇವಾ’ತಿ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾ ಅಭಾಸಿ.

೯೫. ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧನಾನಂ ಧನೇ ಅನನುಪ್ಪದಿಯಮಾನೇ ದಾಲಿದ್ದಿಯಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ದಾಲಿದ್ದಿಯೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾನೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಸತ್ಥಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ಸತ್ಥೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಮುಸಾವಾದೋ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ಮುಸಾವಾದೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ, ವಣ್ಣೋಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ. ತೇಸಂ ಆಯುನಾಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ವಣ್ಣೇನಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ಚತ್ತಾರೀಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವೀಸತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ.

‘‘ವೀಸತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯಿ. ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ, ದೇವ, ಪುರಿಸೋ ಪರೇಸಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯೀ’ತಿ ಪೇಸುಞ್ಞಮಕಾಸಿ.

೯೬. ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧನಾನಂ ಧನೇ ಅನನುಪ್ಪದಿಯಮಾನೇ ದಾಲಿದ್ದಿಯಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ದಾಲಿದ್ದಿಯೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾನೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಸತ್ಥಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ಸತ್ಥೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಮುಸಾವಾದೋ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ಮುಸಾವಾದೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಪಿಸುಣಾ ವಾಚಾ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತಾಯ ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ, ವಣ್ಣೋಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ. ತೇಸಂ ಆಯುನಾಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ವಣ್ಣೇನಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ವೀಸತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ದಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ.

‘‘ದಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಏಕಿದಂ ಸತ್ತಾ ವಣ್ಣವನ್ತೋ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕಿದಂ ಸತ್ತಾ ದುಬ್ಬಣ್ಣಾ. ತತ್ಥ ಯೇ ತೇ ಸತ್ತಾ ದುಬ್ಬಣ್ಣಾ, ತೇ ವಣ್ಣವನ್ತೇ ಸತ್ತೇ ಅಭಿಜ್ಝಾಯನ್ತಾ ಪರೇಸಂ ದಾರೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿಂಸು.

೯೭. ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧನಾನಂ ಧನೇ ಅನನುಪ್ಪದಿಯಮಾನೇ ದಾಲಿದ್ದಿಯಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ದಾಲಿದ್ದಿಯೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ…ಪೇ… ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೋ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ, ವಣ್ಣೋಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ. ತೇಸಂ ಆಯುನಾಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ವಣ್ಣೇನಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ದಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಞ್ಚವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ.

೯೮. ‘‘ಪಞ್ಚವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಂಸು – ಫರುಸಾವಾಚಾ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೋ ಚ. ದ್ವೀಸು ಧಮ್ಮೇಸು ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇಸು ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ, ವಣ್ಣೋಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ. ತೇಸಂ ಆಯುನಾಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ವಣ್ಣೇನಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ಪಞ್ಚವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ದ್ವೇವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ.

೯೯. ‘‘ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಅಭಿಜ್ಝಾಬ್ಯಾಪಾದಾ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಂಸು. ಅಭಿಜ್ಝಾಬ್ಯಾಪಾದೇಸು ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇಸು ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ, ವಣ್ಣೋಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ. ತೇಸಂ ಆಯುನಾಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ವಣ್ಣೇನಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ.

೧೦೦. ‘‘ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತಾಯ ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ, ವಣ್ಣೋಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ. ತೇಸಂ ಆಯುನಾಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ವಣ್ಣೇನಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಞ್ಚವಸ್ಸಸತಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ.

೧೦೧. ‘‘ಪಞ್ಚವಸ್ಸಸತಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ತಯೋ ಧಮ್ಮಾ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಂಸು. ಅಧಮ್ಮರಾಗೋ ವಿಸಮಲೋಭೋ ಮಿಚ್ಛಾಧಮ್ಮೋ. ತೀಸು ಧಮ್ಮೇಸು ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇಸು ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ, ವಣ್ಣೋಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ. ತೇಸಂ ಆಯುನಾಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ವಣ್ಣೇನಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ಪಞ್ಚವಸ್ಸಸತಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯವಸ್ಸಸತಾಯುಕಾ, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ದ್ವೇವಸ್ಸಸತಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ.

‘‘ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯವಸ್ಸಸತಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಂಸು. ಅಮತ್ತೇಯ್ಯತಾ ಅಪೇತ್ತೇಯ್ಯತಾ ಅಸಾಮಞ್ಞತಾ ಅಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞತಾ ನ ಕುಲೇ ಜೇಟ್ಠಾಪಚಾಯಿತಾ.

೧೦೨. ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧನಾನಂ ಧನೇ ಅನನುಪ್ಪದಿಯಮಾನೇ ದಾಲಿದ್ದಿಯಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ದಾಲಿದ್ದಿಯೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ಅದಿನ್ನಾದಾನೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಸತ್ಥಂ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ಸತ್ಥೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಮುಸಾವಾದೋ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ಮುಸಾವಾದೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ಪಿಸುಣಾ ವಾಚಾ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತಾಯ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೋ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೇ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇ ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಂಸು, ಫರುಸಾ ವಾಚಾ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೋ ಚ. ದ್ವೀಸು ಧಮ್ಮೇಸು ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇಸು ಅಭಿಜ್ಝಾಬ್ಯಾಪಾದಾ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಂಸು. ಅಭಿಜ್ಝಾಬ್ಯಾಪಾದೇಸು ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇಸು ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಾಸಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತಾಯ ತಯೋ ಧಮ್ಮಾ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಂಸು, ಅಧಮ್ಮರಾಗೋ ವಿಸಮಲೋಭೋ ಮಿಚ್ಛಾಧಮ್ಮೋ. ತೀಸು ಧಮ್ಮೇಸು ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇಸು ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ವೇಪುಲ್ಲಮಗಮಂಸು, ಅಮತ್ತೇಯ್ಯತಾ ಅಪೇತ್ತೇಯ್ಯತಾ ಅಸಾಮಞ್ಞತಾ ಅಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞತಾ ನ ಕುಲೇ ಜೇಟ್ಠಾಪಚಾಯಿತಾ. ಇಮೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತೇಸು ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ, ವಣ್ಣೋಪಿ ಪರಿಹಾಯಿ. ತೇಸಂ ಆಯುನಾಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ವಣ್ಣೇನಪಿ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾನಂ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯವಸ್ಸಸತಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಸ್ಸಸತಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ.

ದಸವಸ್ಸಾಯುಕಸಮಯೋ

೧೦೩. ‘‘ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ಇಮೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ದಸವಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ದಸವಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಪಞ್ಚವಸ್ಸಿಕಾ [ಪಞ್ಚಮಾಸಿಕಾ (ಕ. ಸೀ.)] ಕುಮಾರಿಕಾ ಅಲಂಪತೇಯ್ಯಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ದಸವಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಇಮಾನಿ ರಸಾನಿ ಅನ್ತರಧಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ, ಸಪ್ಪಿ ನವನೀತಂ ತೇಲಂ ಮಧು ಫಾಣಿತಂ ಲೋಣಂ. ದಸವಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಕುದ್ರೂಸಕೋ ಅಗ್ಗಂ ಭೋಜನಾನಂ [ಅಗ್ಗಭೋಜನಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಸಾಲಿಮಂಸೋದನೋ ಅಗ್ಗಂ ಭೋಜನಾನಂ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸವಸ್ಸಾಯುಕೇಸು ಮನುಸ್ಸೇಸು ಕುದ್ರೂಸಕೋ ಅಗ್ಗಂ ಭೋಜನಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ದಸವಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ದಸ ಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಾ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅನ್ತರಧಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ದಸ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಾ ಅತಿಬ್ಯಾದಿಪ್ಪಿಸ್ಸನ್ತಿ [ಅತಿವಿಯ ದಿಪ್ಪಿಸ್ಸನ್ತಿ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.), ಅತಿವ್ಯಾದಿಪ್ಪಿಸ್ಸನ್ತಿ (ಸೀ.)]. ದಸವಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಕುಸಲನ್ತಿಪಿ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕುತೋ ಪನ ಕುಸಲಸ್ಸ ಕಾರಕೋ. ದಸವಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಯೇ ತೇ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಮತ್ತೇಯ್ಯಾ ಅಪೇತ್ತೇಯ್ಯಾ ಅಸಾಮಞ್ಞಾ ಅಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ ನ ಕುಲೇ ಜೇಟ್ಠಾಪಚಾಯಿನೋ, ತೇ ಪುಜ್ಜಾ ಚ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪಾಸಂಸಾ ಚ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಮತ್ತೇಯ್ಯಾ ಪೇತ್ತೇಯ್ಯಾ ಸಾಮಞ್ಞಾ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ ಕುಲೇ ಜೇಟ್ಠಾಪಚಾಯಿನೋ ಪುಜ್ಜಾ ಚ ಪಾಸಂಸಾ ಚ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸವಸ್ಸಾಯುಕೇಸು ಮನುಸ್ಸೇಸು ಯೇ ತೇ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಮತ್ತೇಯ್ಯಾ ಅಪೇತ್ತೇಯ್ಯಾ ಅಸಾಮಞ್ಞಾ ಅಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ ನ ಕುಲೇ ಜೇಟ್ಠಾಪಚಾಯಿನೋ, ತೇ ಪುಜ್ಜಾ ಚ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪಾಸಂಸಾ ಚ.

‘‘ದಸವಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಮಾತಾತಿ ವಾ ಮಾತುಚ್ಛಾತಿ ವಾ ಮಾತುಲಾನೀತಿ ವಾ ಆಚರಿಯಭರಿಯಾತಿ ವಾ ಗರೂನಂ ದಾರಾತಿ ವಾ. ಸಮ್ಭೇದಂ ಲೋಕೋ ಗಮಿಸ್ಸತಿ ಯಥಾ ಅಜೇಳಕಾ ಕುಕ್ಕುಟಸೂಕರಾ ಸೋಣಸಿಙ್ಗಾಲಾ [ಸೋಣಸಿಗಾಲಾ (ಸೀ. ಪೀ.)].

‘‘ದಸವಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಮ್ಹಿ ತಿಬ್ಬೋ ಆಘಾತೋ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ತಿಬ್ಬೋ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ತಿಬ್ಬೋ ಮನೋಪದೋಸೋ ತಿಬ್ಬಂ ವಧಕಚಿತ್ತಂ. ಮಾತುಪಿ ಪುತ್ತಮ್ಹಿ ಪುತ್ತಸ್ಸಪಿ ಮಾತರಿ; ಪಿತುಪಿ ಪುತ್ತಮ್ಹಿ ಪುತ್ತಸ್ಸಪಿ ಪಿತರಿ; ಭಾತುಪಿ ಭಗಿನಿಯಾ ಭಗಿನಿಯಾಪಿ ಭಾತರಿ ತಿಬ್ಬೋ ಆಘಾತೋ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ತಿಬ್ಬೋ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ತಿಬ್ಬೋ ಮನೋಪದೋಸೋ ತಿಬ್ಬಂ ವಧಕಚಿತ್ತಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾಗವಿಕಸ್ಸ ಮಿಗಂ ದಿಸ್ವಾ ತಿಬ್ಬೋ ಆಘಾತೋ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ ತಿಬ್ಬೋ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ತಿಬ್ಬೋ ಮನೋಪದೋಸೋ ತಿಬ್ಬಂ ವಧಕಚಿತ್ತಂ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸವಸ್ಸಾಯುಕೇಸು ಮನುಸ್ಸೇಸು ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಮ್ಹಿ ತಿಬ್ಬೋ ಆಘಾತೋ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ತಿಬ್ಬೋ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ತಿಬ್ಬೋ ಮನೋಪದೋಸೋ ತಿಬ್ಬಂ ವಧಕಚಿತ್ತಂ. ಮಾತುಪಿ ಪುತ್ತಮ್ಹಿ ಪುತ್ತಸ್ಸಪಿ ಮಾತರಿ; ಪಿತುಪಿ ಪುತ್ತಮ್ಹಿ ಪುತ್ತಸ್ಸಪಿ ಪಿತರಿ; ಭಾತುಪಿ ಭಗಿನಿಯಾ ಭಗಿನಿಯಾಪಿ ಭಾತರಿ ತಿಬ್ಬೋ ಆಘಾತೋ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ತಿಬ್ಬೋ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ತಿಬ್ಬೋ ಮನೋಪದೋಸೋ ತಿಬ್ಬಂ ವಧಕಚಿತ್ತಂ.

೧೦೪. ‘‘ದಸವಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಸತ್ತಾಹಂ ಸತ್ಥನ್ತರಕಪ್ಪೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಮ್ಹಿ ಮಿಗಸಞ್ಞಂ ಪಟಿಲಭಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇಸಂ ತಿಣ್ಹಾನಿ ಸತ್ಥಾನಿ ಹತ್ಥೇಸು ಪಾತುಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇ ತಿಣ್ಹೇನ ಸತ್ಥೇನ ‘ಏಸ ಮಿಗೋ ಏಸ ಮಿಗೋ’ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸ್ಸನ್ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾನಂ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಏವಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ – ‘ಮಾ ಚ ಮಯಂ ಕಞ್ಚಿ [ಕಿಞ್ಚಿ (ಕ.)], ಮಾ ಚ ಅಮ್ಹೇ ಕೋಚಿ, ಯಂನೂನ ಮಯಂ ತಿಣಗಹನಂ ವಾ ವನಗಹನಂ ವಾ ರುಕ್ಖಗಹನಂ ವಾ ನದೀವಿದುಗ್ಗಂ ವಾ ಪಬ್ಬತವಿಸಮಂ ವಾ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರಾ ಯಾಪೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ. ತೇ ತಿಣಗಹನಂ ವಾ ವನಗಹನಂ ವಾ ರುಕ್ಖಗಹನಂ ವಾ ನದೀವಿದುಗ್ಗಂ ವಾ ಪಬ್ಬತವಿಸಮಂ ವಾ [ತೇ ತಿಣಗಹನಂ ವನಗಹನಂ ರುಕ್ಖಗಹನಂ ನದೀವಿದುಗ್ಗಂ ಪಬ್ಬತವಿಸಮಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರಾ ಯಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಸತ್ತಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ತಿಣಗಹನಾ ವನಗಹನಾ ರುಕ್ಖಗಹನಾ ನದೀವಿದುಗ್ಗಾ ಪಬ್ಬತವಿಸಮಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಆಲಿಙ್ಗಿತ್ವಾ ಸಭಾಗಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ಸಮಸ್ಸಾಸಿಸ್ಸನ್ತಿ – ‘ದಿಟ್ಠಾ, ಭೋ, ಸತ್ತಾ ಜೀವಸಿ, ದಿಟ್ಠಾ, ಭೋ, ಸತ್ತಾ ಜೀವಸೀ’ತಿ.

ಆಯುವಣ್ಣಾದಿವಡ್ಢನಕಥಾ

೧೦೫. ‘‘ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾನಂ ಏವಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ – ‘ಮಯಂ ಖೋ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾದಾನಹೇತು ಏವರೂಪಂ ಆಯತಂ ಞಾತಿಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತಾ. ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಕುಸಲಂ ಕರೇಯ್ಯಾಮ. ಕಿಂ ಕುಸಲಂ ಕರೇಯ್ಯಾಮ? ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವಿರಮೇಯ್ಯಾಮ, ಇದಂ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ. ತೇ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವಿರಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಇದಂ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾದಾನಹೇತು ಆಯುನಾಪಿ ವಡ್ಢಿಸ್ಸನ್ತಿ, ವಣ್ಣೇನಪಿ ವಡ್ಢಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಆಯುನಾಪಿ ವಡ್ಢಮಾನಾನಂ ವಣ್ಣೇನಪಿ ವಡ್ಢಮಾನಾನಂ ದಸವಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವೀಸತಿವಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾನಂ ಏವಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ – ‘ಮಯಂ ಖೋ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾದಾನಹೇತು ಆಯುನಾಪಿ ವಡ್ಢಾಮ, ವಣ್ಣೇನಪಿ ವಡ್ಢಾಮ. ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಕುಸಲಂ ಕರೇಯ್ಯಾಮ. ಕಿಂ ಕುಸಲಂ ಕರೇಯ್ಯಾಮ? ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ವಿರಮೇಯ್ಯಾಮ… ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ವಿರಮೇಯ್ಯಾಮ… ಮುಸಾವಾದಾ ವಿರಮೇಯ್ಯಾಮ… ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ವಿರಮೇಯ್ಯಾಮ… ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ವಿರಮೇಯ್ಯಾಮ… ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ವಿರಮೇಯ್ಯಾಮ… ಅಭಿಜ್ಝಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಮ… ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಮ… ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಮ… ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಮ – ಅಧಮ್ಮರಾಗಂ ವಿಸಮಲೋಭಂ ಮಿಚ್ಛಾಧಮ್ಮಂ… ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಮತ್ತೇಯ್ಯಾ ಅಸ್ಸಾಮ ಪೇತ್ತೇಯ್ಯಾ ಸಾಮಞ್ಞಾ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ ಕುಲೇ ಜೇಟ್ಠಾಪಚಾಯಿನೋ, ಇದಂ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ. ತೇ ಮತ್ತೇಯ್ಯಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪೇತ್ತೇಯ್ಯಾ ಸಾಮಞ್ಞಾ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ ಕುಲೇ ಜೇಟ್ಠಾಪಚಾಯಿನೋ, ಇದಂ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತಿಸ್ಸನ್ತಿ.

‘‘ತೇ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾದಾನಹೇತು ಆಯುನಾಪಿ ವಡ್ಢಿಸ್ಸನ್ತಿ, ವಣ್ಣೇನಪಿ ವಡ್ಢಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಆಯುನಾಪಿ ವಡ್ಢಮಾನಾನಂ ವಣ್ಣೇನಪಿ ವಡ್ಢಮಾನಾನಂ ವೀಸತಿವಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಚತ್ತಾರೀಸವಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ… ಚತ್ತಾರೀಸವಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಸೀತಿವಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ… ಅಸೀತಿವಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಸತಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ… ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಸತಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವೀಸತಿತಿವಸ್ಸಸತಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ… ವೀಸತಿತಿವಸ್ಸಸತಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಚತ್ತಾರೀಸಛಬ್ಬಸ್ಸಸತಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಚತ್ತಾರೀಸಛಬ್ಬಸ್ಸಸತಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ದ್ವೇವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ… ದ್ವೇವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಚತ್ತಾರಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ… ಚತ್ತಾರಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಟ್ಠವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ… ಅಟ್ಠವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವೀಸತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ… ವೀಸತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಚತ್ತಾರೀಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ… ಚತ್ತಾರೀಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಸೀತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ… ಅಸೀತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಪಞ್ಚವಸ್ಸಸತಿಕಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ಅಲಂಪತೇಯ್ಯಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ.

ಸಙ್ಖರಾಜಉಪ್ಪತ್ತಿ

೧೦೬. ‘‘ಅಸೀತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ತಯೋ ಆಬಾಧಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಇಚ್ಛಾ, ಅನಸನಂ, ಜರಾ. ಅಸೀತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಅಯಂ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ ಇದ್ಧೋ ಚೇವ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಫೀತೋ ಚ, ಕುಕ್ಕುಟಸಮ್ಪಾತಿಕಾ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನಿಯೋ [ಗಾಮನಿಗಮಜನಪದಾ ರಾಜಧಾನಿಯೋ (ಕ.)]. ಅಸೀತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಅಯಂ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ ಅವೀಚಿ ಮಞ್ಞೇ ಫುಟೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಳವನಂ ವಾ ಸರವನಂ [ಸಾರವನಂ (ಸ್ಯಾ.)] ವಾ. ಅಸೀತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಅಯಂ ಬಾರಾಣಸೀ ಕೇತುಮತೀ ನಾಮ ರಾಜಧಾನೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಇದ್ಧಾ ಚೇವ ಫೀತಾ ಚ ಬಹುಜನಾ ಚ ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸಾ ಚ ಸುಭಿಕ್ಖಾ ಚ. ಅಸೀತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಇಮಸ್ಮಿಂ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಚತುರಾಸೀತಿನಗರಸಹಸ್ಸಾನಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಕೇತುಮತೀರಾಜಧಾನೀಪಮುಖಾನಿ. ಅಸೀತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಕೇತುಮತಿಯಾ ರಾಜಧಾನಿಯಾ ಸಙ್ಖೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಚಾತುರನ್ತೋ ವಿಜಿತಾವೀ ಜನಪದತ್ಥಾವರಿಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ತರತನಸಮನ್ನಾಗತೋ. ತಸ್ಸಿಮಾನಿ ಸತ್ತ ರತನಾನಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ, ಚಕ್ಕರತನಂ ಹತ್ಥಿರತನಂ ಅಸ್ಸರತನಂ ಮಣಿರತನಂ ಇತ್ಥಿರತನಂ ಗಹಪತಿರತನಂ ಪರಿಣಾಯಕರತನಮೇವ ಸತ್ತಮಂ. ಪರೋಸಹಸ್ಸಂ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಸೂರಾ ವೀರಙ್ಗರೂಪಾ ಪರಸೇನಪ್ಪಮದ್ದನಾ. ಸೋ ಇಮಂ ಪಥವಿಂ ಸಾಗರಪರಿಯನ್ತಂ ಅದಣ್ಡೇನ ಅಸತ್ಥೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಅಭಿವಿಜಿಯ ಅಜ್ಝಾವಸಿಸ್ಸತಿ.

ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೋ

೧೦೭. ‘‘ಅಸೀತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋ ನಾಮ ಭಗವಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಾಹಮೇತರಹಿ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ. ಸೋ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಸದೇವಕಂ ಸಮಾರಕಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಂ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಪಜಂ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇಸ್ಸತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಾಹಮೇತರಹಿ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಸದೇವಕಂ ಸಮಾರಕಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಂ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಪಜಂ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇಮಿ. ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸತಿ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇಸ್ಸತಿ; ಸೇಯ್ಯಥಾಪಾಹಮೇತರಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇಮಿ. ಸೋ ಅನೇಕಸಹಸ್ಸಂ [ಅನೇಕಸತಸಹಸ್ಸಂ (ಕ.)] ಭಿಕ್ಖುಸಂಘಂ ಪರಿಹರಿಸ್ಸತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಾಹಮೇತರಹಿ ಅನೇಕಸತಂ ಭಿಕ್ಖುಸಂಘಂ ಪರಿಹರಾಮಿ.

೧೦೮. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಯೋ ಸೋ ಯೂಪೋ ರಞ್ಞಾ ಮಹಾಪನಾದೇನ ಕಾರಾಪಿತೋ. ತಂ ಯೂಪಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝಾವಸಿತ್ವಾ ತಂ ದತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಪಣದ್ಧಿಕವಣಿಬ್ಬಕಯಾಚಕಾನಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಮಾನೋ ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ವಿಹರನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತದನುತ್ತರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸತಿ.

೧೦೯. ‘‘ಅತ್ತದೀಪಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರಥ ಅತ್ತಸರಣಾ ಅನಞ್ಞಸರಣಾ, ಧಮ್ಮದೀಪಾ ಧಮ್ಮಸರಣಾ ಅನಞ್ಞಸರಣಾ. ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತದೀಪೋ ವಿಹರತಿ ಅತ್ತಸರಣೋ ಅನಞ್ಞಸರಣೋ ಧಮ್ಮದೀಪೋ ಧಮ್ಮಸರಣೋ ಅನಞ್ಞಸರಣೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತಿ ಆತಾಪೀ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸತಿಮಾ ವಿನೇಯ್ಯ ಲೋಕೇ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಂ. ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ…ಪೇ… ಚಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸೀ…ಪೇ… ಧಮ್ಮೇಸು ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತಿ ಆತಾಪೀ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸತಿಮಾ ವಿನೇಯ್ಯ ಲೋಕೇ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತದೀಪೋ ವಿಹರತಿ ಅತ್ತಸರಣೋ ಅನಞ್ಞಸರಣೋ ಧಮ್ಮದೀಪೋ ಧಮ್ಮಸರಣೋ ಅನಞ್ಞಸರಣೋ.

ಭಿಕ್ಖುನೋಆಯುವಣ್ಣಾದಿವಡ್ಢನಕಥಾ

೧೧೦. ‘‘ಗೋಚರೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚರಥ ಸಕೇ ಪೇತ್ತಿಕೇ ವಿಸಯೇ. ಗೋಚರೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚರನ್ತಾ ಸಕೇ ಪೇತ್ತಿಕೇ ವಿಸಯೇ ಆಯುನಾಪಿ ವಡ್ಢಿಸ್ಸಥ, ವಣ್ಣೇನಪಿ ವಡ್ಢಿಸ್ಸಥ, ಸುಖೇನಪಿ ವಡ್ಢಿಸ್ಸಥ, ಭೋಗೇನಪಿ ವಡ್ಢಿಸ್ಸಥ, ಬಲೇನಪಿ ವಡ್ಢಿಸ್ಸಥ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಯುಸ್ಮಿಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಛನ್ದಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇತಿ, ವೀರಿಯಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇತಿ, ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇತಿ, ವೀಮಂಸಾಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇತಿ. ಸೋ ಇಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಕಪ್ಪಂ ವಾ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ಕಪ್ಪಾವಸೇಸಂ ವಾ. ಇದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಯುಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಣ್ಣಸ್ಮಿಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತಿ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವೀ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು. ಇದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಣ್ಣಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸುಖಸ್ಮಿಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ, ಸುಖಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭೋಗಸ್ಮಿಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ ತಥಾ ದುತಿಯಂ. ತಥಾ ತತಿಯಂ. ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ… ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ತಥಾ ದುತಿಯಂ. ತಥಾ ತತಿಯಂ. ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭೋಗಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಬಲಸ್ಮಿಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಬಲಸ್ಮಿಂ.

‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞಂ ಏಕಬಲಮ್ಪಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ ಯಂ ಏವಂ ದುಪ್ಪಸಹಂ, ಯಥಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾರಬಲಂ. ಕುಸಲಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾದಾನಹೇತು ಏವಮಿದಂ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತೀ’’ತಿ. ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಅತ್ತಮನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದುನ್ತಿ.

ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ತತಿಯಂ.