೬. ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಸುತ್ತಂ

೨೯೩. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ. ಅಥ ಖೋ ಪಞ್ಚಸಿಖೋ ಗನ್ಧಬ್ಬಪುತ್ತೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣೋ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಂ ಪಬ್ಬತಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ಪಞ್ಚಸಿಖೋ ಗನ್ಧಬ್ಬಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸುತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ, ಆರೋಚೇಮಿ ತಂ ಭಗವತೋ’’ತಿ. ‘‘ಆರೋಚೇಹಿ ಮೇ ತ್ವಂ, ಪಞ್ಚಸಿಖಾ’’ತಿ ಭಗವಾ ಅವೋಚ.

ದೇವಸಭಾ

೨೯೪. ‘‘ಪುರಿಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ದಿವಸಾನಿ ಪುರಿಮತರಾನಿ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಪನ್ನರಸೇ ಪವಾರಣಾಯ ಪುಣ್ಣಾಯ ಪುಣ್ಣಮಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಕೇವಲಕಪ್ಪಾ ಚ ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ಸುಧಮ್ಮಾಯಂ ಸಭಾಯಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ; ಮಹತೀ ಚ ದಿಬ್ಬಪರಿಸಾ ಸಮನ್ತತೋ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ಚತುದ್ದಿಸಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ; ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಧತರಟ್ಠೋ ಮಹಾರಾಜಾ ಪಚ್ಛಿಮಾಭಿಮುಖೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ದೇವೇ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ; ದಕ್ಖಿಣಾಯ ದಿಸಾಯ ವಿರೂಳ್ಹಕೋ ಮಹಾರಾಜಾ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ದೇವೇ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ; ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ವಿರೂಪಕ್ಖೋ ಮಹಾರಾಜಾ ಪುರತ್ಥಾಭಿಮುಖೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ದೇವೇ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ; ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ ವೇಸ್ಸವಣೋ ಮಹಾರಾಜಾ ದಕ್ಖಿಣಾಭಿಮುಖೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ದೇವೇ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ. ಯದಾ ಭನ್ತೇ, ಕೇವಲಕಪ್ಪಾ ಚ ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ಸುಧಮ್ಮಾಯಂ ಸಭಾಯಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ, ಮಹತೀ ಚ ದಿಬ್ಬಪರಿಸಾ ಸಮನ್ತತೋ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ಚತುದ್ದಿಸಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಇದಂ ನೇಸಂ ಹೋತಿ ಆಸನಸ್ಮಿಂ; ಅಥ ಪಚ್ಛಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಸನಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಯೇ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ದೇವಾ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತ್ವಾ ಅಧುನೂಪಪನ್ನಾ ತಾವತಿಂಸಕಾಯಂ, ತೇ ಅಞ್ಞೇ ದೇವೇ ಅತಿರೋಚನ್ತಿ ವಣ್ಣೇನ ಚೇವ ಯಸಸಾ ಚ. ತೇನ ಸುದಂ, ಭನ್ತೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ಅತ್ತಮನಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಮುದಿತಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ; ‘ದಿಬ್ಬಾ ವತ, ಭೋ, ಕಾಯಾ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಹಾಯನ್ತಿ ಅಸುರಕಾಯಾ’ತಿ.

೨೯೫. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಸಮ್ಪಸಾದಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅನುಮೋದಿ –

‘ಮೋದನ್ತಿ ವತ ಭೋ ದೇವಾ, ತಾವತಿಂಸಾ ಸಹಿನ್ದಕಾ;

ತಥಾಗತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತಾ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಸುಧಮ್ಮತಂ.

ನವೇ ದೇವೇ ಚ ಪಸ್ಸನ್ತಾ, ವಣ್ಣವನ್ತೇ ಯಸಸ್ಸಿನೇ;

ಸುಗತಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಚರಿತ್ವಾನ ಇಧಾಗತೇ.

ತೇ ಅಞ್ಞೇ ಅತಿರೋಚನ್ತಿ, ವಣ್ಣೇನ ಯಸಸಾಯುನಾ;

ಸಾವಕಾ ಭೂರಿಪಞ್ಞಸ್ಸ, ವಿಸೇಸೂಪಗತಾ ಇಧ.

ಇದಂ ದಿಸ್ವಾನ ನನ್ದನ್ತಿ, ತಾವತಿಂಸಾ ಸಹಿನ್ದಕಾ;

ತಥಾಗತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತಾ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಸುಧಮ್ಮತ’ನ್ತಿ.

‘‘ತೇನ ಸುದಂ, ಭನ್ತೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ಭಿಯ್ಯೋಸೋ ಮತ್ತಾಯ ಅತ್ತಮನಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಮುದಿತಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ; ‘ದಿಬ್ಬಾ ವತ, ಭೋ, ಕಾಯಾ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಹಾಯನ್ತಿ ಅಸುರಕಾಯಾ’’’ತಿ.

ಅಟ್ಠ ಯಥಾಭುಚ್ಚವಣ್ಣಾ

೨೯೬. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಸಮ್ಪಸಾದಂ ವಿದಿತ್ವಾ ದೇವೇ ತಾವತಿಂಸೇ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘ಇಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥ ನೋ ತುಮ್ಹೇ, ಮಾರಿಸಾ, ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಟ್ಠ ಯಥಾಭುಚ್ಚೇ ವಣ್ಣೇ ಸೋತು’ನ್ತಿ? ‘ಇಚ್ಛಾಮ ಮಯಂ, ಮಾರಿಸ, ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಟ್ಠ ಯಥಾಭುಚ್ಚೇ ವಣ್ಣೇ ಸೋತು’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಭಗವತೋ ಅಟ್ಠ ಯಥಾಭುಚ್ಚೇ ವಣ್ಣೇ ಪಯಿರುದಾಹಾಸಿ – ‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ಭೋನ್ತೋ ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ? ಯಾವಞ್ಚ ಸೋ ಭಗವಾ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಏವಂ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಂ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಖೋ ಪನ ತೇನ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಅಕಾಲಿಕೋ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕೋ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕೋ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಞ್ಞೂಹಿ. ಏವಂ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ದೇಸೇತಾರಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ಇದಂ ಕುಸಲನ್ತಿ ಖೋ ಪನ ತೇನ ಭಗವತಾ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಇದಂ ಅಕುಸಲನ್ತಿ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಂ. ಇದಂ ಸಾವಜ್ಜಂ ಇದಂ ಅನವಜ್ಜಂ, ಇದಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ ಇದಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಇದಂ ಹೀನಂ ಇದಂ ಪಣೀತಂ, ಇದಂ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗನ್ತಿ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಂ. ಏವಂ ಕುಸಲಾಕುಸಲಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಸೇವಿತಬ್ಬಾಸೇವಿತಬ್ಬಹೀನ-ಪಣೀತಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಞ್ಞಪೇತಾರಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ಸುಪಞ್ಞತ್ತಾ ಖೋ ಪನ ತೇನ ಭಗವತಾ ಸಾವಕಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ, ಸಂಸನ್ದತಿ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಪಟಿಪದಾ ಚ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಗಙ್ಗೋದಕಂ ಯಮುನೋದಕೇನ ಸಂಸನ್ದತಿ ಸಮೇತಿ, ಏವಮೇವ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಾ ತೇನ ಭಗವತಾ ಸಾವಕಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ, ಸಂಸನ್ದತಿ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಪಟಿಪದಾ ಚ. ಏವಂ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಟಿಪದಾಯ ಪಞ್ಞಪೇತಾರಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ಅಭಿನಿಪ್ಫನ್ನೋ [ಅಭಿನಿಪ್ಪನ್ನೋ (ಪೀ. ಕ.)] ಖೋ ಪನ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಲಾಭೋ ಅಭಿನಿಪ್ಫನ್ನೋ ಸಿಲೋಕೋ, ಯಾವ ಮಞ್ಞೇ ಖತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಪಿಯಾಯಮಾನರೂಪಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ವಿಗತಮದೋ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಭಗವಾ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇತಿ. ಏವಂ ವಿಗತಮದಂ ಆಹಾರಂ ಆಹರಯಮಾನಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ಲದ್ಧಸಹಾಯೋ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಭಗವಾ ಸೇಖಾನಞ್ಚೇವ ಪಟಿಪನ್ನಾನಂ ಖೀಣಾಸವಾನಞ್ಚ ವುಸಿತವತಂ. ತೇ ಭಗವಾ ಅಪನುಜ್ಜ ಏಕಾರಾಮತಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಏವಂ ಏಕಾರಾಮತಂ ಅನುಯುತ್ತಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ಯಥಾವಾದೀ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಭಗವಾ ತಥಾಕಾರೀ, ಯಥಾಕಾರೀ ತಥಾವಾದೀ, ಇತಿ ಯಥಾವಾದೀ ತಥಾಕಾರೀ, ಯಥಾಕಾರೀ ತಥಾವಾದೀ. ಏವಂ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಭಗವಾ ವಿಗತಕಥಂಕಥೋ ಪರಿಯೋಸಿತಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ. ಏವಂ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ವಿಗತಕಥಂಕಥಂ ಪರಿಯೋಸಿತಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ’ತಿ.

೨೯೭. ‘‘ಇಮೇ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಭಗವತೋ ಅಟ್ಠ ಯಥಾಭುಚ್ಚೇ ವಣ್ಣೇ ಪಯಿರುದಾಹಾಸಿ. ತೇನ ಸುದಂ, ಭನ್ತೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ಭಿಯ್ಯೋಸೋ ಮತ್ತಾಯ ಅತ್ತಮನಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಮುದಿತಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಭಗವತೋ ಅಟ್ಠ ಯಥಾಭುಚ್ಚೇ ವಣ್ಣೇ ಸುತ್ವಾ. ತತ್ರ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಚ್ಚೇ ದೇವಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಹೋ ವತ, ಮಾರಿಸಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ದೇಸೇಯ್ಯುಂ ಯಥರಿವ ಭಗವಾ. ತದಸ್ಸ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ದೇವಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ತಿಟ್ಠನ್ತು, ಮಾರಿಸಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ, ಅಹೋ ವತ, ಮಾರಿಸಾ, ತಯೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ದೇಸೇಯ್ಯುಂ ಯಥರಿವ ಭಗವಾ. ತದಸ್ಸ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ದೇವಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ತಿಟ್ಠನ್ತು, ಮಾರಿಸಾ, ತಯೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ, ಅಹೋ ವತ, ಮಾರಿಸಾ, ದ್ವೇ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ದೇಸೇಯ್ಯುಂ ಯಥರಿವ ಭಗವಾ. ತದಸ್ಸ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’ನ್ತಿ.

೨೯೮. ‘‘ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ದೇವೇ ತಾವತಿಂಸೇ ಏತದವೋಚ – ‘ಅಟ್ಠಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ಮಾರಿಸಾ, ಅನವಕಾಸೋ, ಯಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಲೋಕಧಾತುಯಾ ದ್ವೇ ಅರಹನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಅಹೋ ವತ, ಮಾರಿಸಾ, ಸೋ ಭಗವಾ ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋ ಅಪ್ಪಾತಙ್ಕೋ ಚಿರಂ ದೀಘಮದ್ಧಾನಂ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ. ತದಸ್ಸ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಯೇನತ್ಥೇನ ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ಸುಧಮ್ಮಾಯಂ ಸಭಾಯಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ, ತಂ ಅತ್ಥಂ ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ತಂ ಅತ್ಥಂ ಮನ್ತಯಿತ್ವಾ ವುತ್ತವಚನಾಪಿ ತಂ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಹೋನ್ತಿ. ಪಚ್ಚಾನುಸಿಟ್ಠವಚನಾಪಿ ತಂ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಹೋನ್ತಿ, ಸಕೇಸು ಸಕೇಸು ಆಸನೇಸು ಠಿತಾ ಅವಿಪಕ್ಕನ್ತಾ.

ತೇ ವುತ್ತವಾಕ್ಯಾ ರಾಜಾನೋ, ಪಟಿಗ್ಗಯ್ಹಾನುಸಾಸನಿಂ;

ವಿಪ್ಪಸನ್ನಮನಾ ಸನ್ತಾ, ಅಟ್ಠಂಸು ಸಮ್ಹಿ ಆಸನೇತಿ.

೨೯೯. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ ಉಳಾರೋ ಆಲೋಕೋ ಸಞ್ಜಾಯಿ, ಓಭಾಸೋ ಪಾತುರಹೋಸಿ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮೇವ ದೇವಾನಂ ದೇವಾನುಭಾವಂ. ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ದೇವೇ ತಾವತಿಂಸೇ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘ಯಥಾ ಖೋ, ಮಾರಿಸಾ, ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಉಳಾರೋ ಆಲೋಕೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ, ಓಭಾಸೋ ಪಾತುಭವತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪಾತುಭವಿಸ್ಸತಿ; ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಹೇತಂ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಂ ಪಾತುಭಾವಾಯ, ಯದಿದಂ ಆಲೋಕೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ ಓಭಾಸೋ ಪಾತುಭವತೀತಿ.

‘ಯಥಾ ನಿಮಿತ್ತಾ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪಾತುಭವಿಸ್ಸತಿ;

ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಹೇತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ, ಓಭಾಸೋ ವಿಪುಲೋ ಮಹಾ’ತಿ.

ಸನಙ್ಕುಮಾರಕಥಾ

೩೦೦. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ಯಥಾಸಕೇಸು ಆಸನೇಸು ನಿಸೀದಿಂಸು – ‘ಓಭಾಸಮೇತಂ ಞಸ್ಸಾಮ, ಯಂವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾವ ನಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ. ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ಯಥಾಸಕೇಸು ಆಸನೇಸು ನಿಸೀದಿಂಸು – ‘ಓಭಾಸಮೇತಂ ಞಸ್ಸಾಮ, ಯಂವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾವ ನಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ. ಇದಂ ಸುತ್ವಾ ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ಏಕಗ್ಗಾ ಸಮಾಪಜ್ಜಿಂಸು – ‘ಓಭಾಸಮೇತಂ ಞಸ್ಸಾಮ, ಯಂವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾವ ನಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ.

‘‘ಯದಾ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾತುಭವತಿ, ಓಳಾರಿಕಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಪಾತುಭವತಿ. ಯೋ ಖೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಪಕತಿವಣ್ಣೋ, ಅನಭಿಸಮ್ಭವನೀಯೋ ಸೋ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಚಕ್ಖುಪಥಸ್ಮಿಂ. ಯದಾ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾತುಭವತಿ, ಸೋ ಅಞ್ಞೇ ದೇವೇ ಅತಿರೋಚತಿ ವಣ್ಣೇನ ಚೇವ ಯಸಸಾ ಚ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಸೋವಣ್ಣೋ ವಿಗ್ಗಹೋ ಮಾನುಸಂ ವಿಗ್ಗಹಂ ಅತಿರೋಚತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಯದಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾತುಭವತಿ, ಸೋ ಅಞ್ಞೇ ದೇವೇ ಅತಿರೋಚತಿ ವಣ್ಣೇನ ಚೇವ ಯಸಸಾ ಚ. ಯದಾ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾತುಭವತಿ, ನ ತಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಕೋಚಿ ದೇವೋ ಅಭಿವಾದೇತಿ ವಾ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇತಿ ವಾ ಆಸನೇನ ವಾ ನಿಮನ್ತೇತಿ. ಸಬ್ಬೇವ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ಪಞ್ಜಲಿಕಾ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದನ್ತಿ – ‘ಯಸ್ಸದಾನಿ ದೇವಸ್ಸ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಇಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ, ತಸ್ಸ ದೇವಸ್ಸ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಯಸ್ಸ ಖೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ದೇವಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದತಿ, ಉಳಾರಂ ಸೋ ಲಭತಿ ದೇವೋ ವೇದಪಟಿಲಾಭಂ, ಉಳಾರಂ ಸೋ ಲಭತಿ ದೇವೋ ಸೋಮನಸ್ಸಪಟಿಲಾಭಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ರಾಜಾ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತೋ ಅಧುನಾಭಿಸಿತ್ತೋ ರಜ್ಜೇನ, ಉಳಾರಂ ಸೋ ಲಭತಿ ವೇದಪಟಿಲಾಭಂ, ಉಳಾರಂ ಸೋ ಲಭತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಪಟಿಲಾಭಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಯಸ್ಸ ದೇವಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದತಿ, ಉಳಾರಂ ಸೋ ಲಭತಿ ದೇವೋ ವೇದಪಟಿಲಾಭಂ, ಉಳಾರಂ ಸೋ ಲಭತಿ ದೇವೋ ಸೋಮನಸ್ಸಪಟಿಲಾಭಂ. ಅಥ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಸಮ್ಪಸಾದಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅನುಮೋದಿ –

‘ಮೋದನ್ತಿ ವತ ಭೋ ದೇವಾ, ತಾವತಿಂಸಾ ಸಹಿನ್ದಕಾ;

ತಥಾಗತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತಾ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಸುಧಮ್ಮತಂ.

‘ನವೇ ದೇವೇ ಚ ಪಸ್ಸನ್ತಾ, ವಣ್ಣವನ್ತೇ ಯಸಸ್ಸಿನೇ;

ಸುಗತಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಚರಿತ್ವಾನ ಇಧಾಗತೇ.

‘ತೇ ಅಞ್ಞೇ ಅತಿರೋಚನ್ತಿ, ವಣ್ಣೇನ ಯಸಸಾಯುನಾ;

ಸಾವಕಾ ಭೂರಿಪಞ್ಞಸ್ಸ, ವಿಸೇಸೂಪಗತಾ ಇಧ.

‘ಇದಂ ದಿಸ್ವಾನ ನನ್ದನ್ತಿ, ತಾವತಿಂಸಾ ಸಹಿನ್ದಕಾ;

ತಥಾಗತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತಾ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಸುಧಮ್ಮತ’ನ್ತಿ.

೩೦೧. ‘‘ಇಮಮತ್ಥಂ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ಅಭಾಸಿತ್ಥ. ಇಮಮತ್ಥಂ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಸನಙ್ಕುಮಾರಸ್ಸ ಭಾಸತೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸರೋ ಹೋತಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠೋ ಚ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಚ ಮಞ್ಜು ಚ ಸವನೀಯೋ ಚ ಬಿನ್ದು ಚ ಅವಿಸಾರೀ ಚ ಗಮ್ಭೀರೋ ಚ ನಿನ್ನಾದೀ ಚ. ಯಥಾಪರಿಸಂ ಖೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ಸರೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ನ ಚಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ಪರಿಸಾಯ ಘೋಸೋ ನಿಚ್ಛರತಿ. ಯಸ್ಸ ಖೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸರೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ‘ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಸರೋ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಸನಙ್ಕುಮಾರಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ಸಾಧು, ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮೇ, ಏತದೇವ ಮಯಂ ಸಙ್ಖಾಯ ಮೋದಾಮ; ಅತ್ಥಿ ಚ ಸಕ್ಕೇನ ದೇವಾನಮಿನ್ದೇನ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಟ್ಠ ಯಥಾಭುಚ್ಚಾ ವಣ್ಣಾ ಭಾಸಿತಾ; ತೇ ಚ ಮಯಂ ಸಙ್ಖಾಯ ಮೋದಾಮಾ’ತಿ.

ಅಟ್ಠ ಯಥಾಭುಚ್ಚವಣ್ಣಾ

೩೦೨. ‘‘ಅಥ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ಸಕ್ಕಂ ದೇವಾನಮಿನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಸಾಧು, ದೇವಾನಮಿನ್ದ, ಮಯಮ್ಪಿ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಟ್ಠ ಯಥಾಭುಚ್ಚೇ ವಣ್ಣೇ ಸುಣೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ. ‘ಏವಂ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮೇ’ತಿ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಸನಙ್ಕುಮಾರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಟ್ಠ ಯಥಾಭುಚ್ಚೇ ವಣ್ಣೇ ಪಯಿರುದಾಹಾಸಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞತಿ, ಭವಂ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ? ಯಾವಞ್ಚ ಸೋ ಭಗವಾ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಏವಂ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಂ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಖೋ ಪನ ತೇನ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಅಕಾಲಿಕೋ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕೋ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕೋ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಞ್ಞೂಹಿ. ಏವಂ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ದೇಸೇತಾರಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ಇದಂ ಕುಸಲ’ನ್ತಿ ಖೋ ಪನ ತೇನ ಭಗವತಾ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಂ, ‘ಇದಂ ಅಕುಸಲ’ನ್ತಿ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಂ, ‘ಇದಂ ಸಾವಜ್ಜಂ ಇದಂ ಅನವಜ್ಜಂ, ಇದಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ ಇದಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಇದಂ ಹೀನಂ ಇದಂ ಪಣೀತಂ, ಇದಂ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗ’ನ್ತಿ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಂ. ಏವಂ ಕುಸಲಾಕುಸಲಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಸೇವಿತಬ್ಬಾಸೇವಿತಬ್ಬಹೀನಪಣೀತಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತಾರಂ. ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ಸುಪಞ್ಞತ್ತಾ ಖೋ ಪನ ತೇನ ಭಗವತಾ ಸಾವಕಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ ಸಂಸನ್ದತಿ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಪಟಿಪದಾ ಚ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಗಙ್ಗೋದಕಂ ಯಮುನೋದಕೇನ ಸಂಸನ್ದತಿ ಸಮೇತಿ, ಏವಮೇವ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಾ ತೇನ ಭಗವತಾ ಸಾವಕಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ ಸಂಸನ್ದತಿ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಪಟಿಪದಾ ಚ. ಏವಂ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಟಿಪದಾಯ ಪಞ್ಞಾಪೇತಾರಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ಅಭಿನಿಪ್ಫನ್ನೋ ಖೋ ಪನ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಲಾಭೋ ಅಭಿನಿಪ್ಫನ್ನೋ ಸಿಲೋಕೋ, ಯಾವ ಮಞ್ಞೇ ಖತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಪಿಯಾಯಮಾನರೂಪಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ವಿಗತಮದೋ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಭಗವಾ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇತಿ. ಏವಂ ವಿಗತಮದಂ ಆಹಾರಂ ಆಹರಯಮಾನಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ಲದ್ಧಸಹಾಯೋ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಭಗವಾ ಸೇಖಾನಞ್ಚೇವ ಪಟಿಪನ್ನಾನಂ ಖೀಣಾಸವಾನಞ್ಚ ವುಸಿತವತಂ, ತೇ ಭಗವಾ ಅಪನುಜ್ಜ ಏಕಾರಾಮತಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಏವಂ ಏಕಾರಾಮತಂ ಅನುಯುತ್ತಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ಯಥಾವಾದೀ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಭಗವಾ ತಥಾಕಾರೀ, ಯಥಾಕಾರೀ ತಥಾವಾದೀ; ಇತಿ ಯಥಾವಾದೀ ತಥಾಕಾರೀ, ಯಥಾಕಾರೀ ತಥಾವಾದೀ. ಏವಂ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪ್ಪನ್ನಂ ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ.

‘‘ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಭಗವಾ ವಿಗತಕಥಂಕಥೋ ಪರಿಯೋಸಿತಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ. ಏವಂ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ವಿಗತಕಥಂಕಥಂ ಪರಿಯೋಸಿತಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ. ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನೇವ ಅತೀತಂಸೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಪನೇತರಹಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇನ ಭಗವತಾ’ತಿ.

೩೦೩. ‘‘ಇಮೇ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಸನಙ್ಕುಮಾರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಟ್ಠ ಯಥಾಭುಚ್ಚೇ ವಣ್ಣೇ ಪಯಿರುದಾಹಾಸಿ. ತೇನ ಸುದಂ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ ಪಮುದಿತೋ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಭಗವತೋ ಅಟ್ಠ ಯಥಾಭುಚ್ಚೇ ವಣ್ಣೇ ಸುತ್ವಾ. ಅಥ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ಓಳಾರಿಕಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಕುಮಾರವಣ್ಣೀ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸಿಖೋ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ಸೋ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಸುಪಚ್ಚತ್ಥತೇ ವಾ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ಸಮೇ ವಾ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ದೇವೇ ತಾವತಿಂಸೇ ಆಮನ್ತೇಸಿ –

ಗೋವಿನ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು

೩೦೪. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ಭೋನ್ತೋ ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ, ಯಾವ ದೀಘರತ್ತಂ ಮಹಾಪಞ್ಞೋವ ಸೋ ಭಗವಾ ಅಹೋಸಿ. ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭೋ, ರಾಜಾ ದಿಸಮ್ಪತಿ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ದಿಸಮ್ಪತಿಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಗೋವಿನ್ದೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುರೋಹಿತೋ ಅಹೋಸಿ. ದಿಸಮ್ಪತಿಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ರೇಣು ನಾಮ ಕುಮಾರೋ ಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಜೋತಿಪಾಲೋ ನಾಮ ಮಾಣವೋ ಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ಇತಿ ರೇಣು ಚ ರಾಜಪುತ್ತೋ ಜೋತಿಪಾಲೋ ಚ ಮಾಣವೋ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಛ ಖತ್ತಿಯಾ ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಟ್ಠ ಸಹಾಯಾ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಅಹೋರತ್ತಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಗೋವಿನ್ದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಕಾಲಙ್ಕತೇ ರಾಜಾ ದಿಸಮ್ಪತಿ ಪರಿದೇವೇಸಿ – ‘‘ಯಸ್ಮಿಂ ವತ, ಭೋ, ಮಯಂ ಸಮಯೇ ಗೋವಿನ್ದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಸಮ್ಮಾ ವೋಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತಾ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಾ ಪರಿಚಾರೇಮ, ತಸ್ಮಿಂ ನೋ ಸಮಯೇ ಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಭೋ ರೇಣು ರಾಜಪುತ್ತೋ ರಾಜಾನಂ ದಿಸಮ್ಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಾ ಖೋ ತ್ವಂ, ದೇವ, ಗೋವಿನ್ದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಕಾಲಙ್ಕತೇ ಅತಿಬಾಳ್ಹಂ ಪರಿದೇವೇಸಿ. ಅತ್ಥಿ, ದೇವ, ಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಜೋತಿಪಾಲೋ ನಾಮ ಮಾಣವೋ ಪುತ್ತೋ ಪಣ್ಡಿತತರೋ ಚೇವ ಪಿತರಾ, ಅಲಮತ್ಥದಸತರೋ ಚೇವ ಪಿತರಾ; ಯೇಪಿಸ್ಸ ಪಿತಾ ಅತ್ಥೇ ಅನುಸಾಸಿ, ತೇಪಿ ಜೋತಿಪಾಲಸ್ಸೇವ ಮಾಣವಸ್ಸ ಅನುಸಾಸನಿಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಕುಮಾರಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ ದೇವಾ’’ತಿ.

ಮಹಾಗೋವಿನ್ದವತ್ಥು

೩೦೫. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ರಾಜಾ ದಿಸಮ್ಪತಿ ಅಞ್ಞತರಂ ಪುರಿಸಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಯೇನ ಜೋತಿಪಾಲೋ ನಾಮ ಮಾಣವೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಜೋತಿಪಾಲಂ ಮಾಣವಂ ಏವಂ ವದೇಹಿ – ‘ಭವಮತ್ಥು ಭವನ್ತಂ ಜೋತಿಪಾಲಂ, ರಾಜಾ ದಿಸಮ್ಪತಿ ಭವನ್ತಂ ಜೋತಿಪಾಲಂ ಮಾಣವಂ ಆಮನ್ತಯತಿ, ರಾಜಾ ದಿಸಮ್ಪತಿ ಭೋತೋ ಜೋತಿಪಾಲಸ್ಸ ಮಾಣವಸ್ಸ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ’’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ದೇವಾ’’ತಿ ಖೋ, ಭೋ, ಸೋ ಪುರಿಸೋ ದಿಸಮ್ಪತಿಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ಜೋತಿಪಾಲೋ ಮಾಣವೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಜೋತಿಪಾಲಂ ಮಾಣವಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭವಮತ್ಥು ಭವನ್ತಂ ಜೋತಿಪಾಲಂ, ರಾಜಾ ದಿಸಮ್ಪತಿ ಭವನ್ತಂ ಜೋತಿಪಾಲಂ ಮಾಣವಂ ಆಮನ್ತಯತಿ, ರಾಜಾ ದಿಸಮ್ಪತಿ ಭೋತೋ ಜೋತಿಪಾಲಸ್ಸ ಮಾಣವಸ್ಸ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭೋ’’ತಿ ಖೋ ಭೋ ಜೋತಿಪಾಲೋ ಮಾಣವೋ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ರಾಜಾ ದಿಸಮ್ಪತಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ದಿಸಮ್ಪತಿನಾ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ; ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ, ಭೋ, ಜೋತಿಪಾಲಂ ಮಾಣವಂ ರಾಜಾ ದಿಸಮ್ಪತಿ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅನುಸಾಸತು ನೋ ಭವಂ ಜೋತಿಪಾಲೋ, ಮಾ ನೋ ಭವಂ ಜೋತಿಪಾಲೋ ಅನುಸಾಸನಿಯಾ ಪಚ್ಚಬ್ಯಾಹಾಸಿ. ಪೇತ್ತಿಕೇ ತಂ ಠಾನೇ ಠಪೇಸ್ಸಾಮಿ, ಗೋವಿನ್ದಿಯೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭೋ’’ತಿ ಖೋ, ಭೋ, ಸೋ ಜೋತಿಪಾಲೋ ಮಾಣವೋ ದಿಸಮ್ಪತಿಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ರಾಜಾ ದಿಸಮ್ಪತಿ ಜೋತಿಪಾಲಂ ಮಾಣವಂ ಗೋವಿನ್ದಿಯೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿ, ತಂ ಪೇತ್ತಿಕೇ ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಅಭಿಸಿತ್ತೋ ಜೋತಿಪಾಲೋ ಮಾಣವೋ ಗೋವಿನ್ದಿಯೇ ಪೇತ್ತಿಕೇ ಠಾನೇ ಠಪಿತೋ ಯೇಪಿಸ್ಸ ಪಿತಾ ಅತ್ಥೇ ಅನುಸಾಸಿ ತೇಪಿ ಅತ್ಥೇ ಅನುಸಾಸತಿ, ಯೇಪಿಸ್ಸ ಪಿತಾ ಅತ್ಥೇ ನಾನುಸಾಸಿ, ತೇಪಿ ಅತ್ಥೇ ಅನುಸಾಸತಿ; ಯೇಪಿಸ್ಸ ಪಿತಾ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಅಭಿಸಮ್ಭೋಸಿ, ತೇಪಿ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಅಭಿಸಮ್ಭೋತಿ, ಯೇಪಿಸ್ಸ ಪಿತಾ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ನಾಭಿಸಮ್ಭೋಸಿ, ತೇಪಿ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಅಭಿಸಮ್ಭೋತಿ. ತಮೇನಂ ಮನುಸ್ಸಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಗೋವಿನ್ದೋ ವತ, ಭೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ವತ, ಭೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಖೋ ಏವಂ, ಭೋ, ಪರಿಯಾಯೇನ ಜೋತಿಪಾಲಸ್ಸ ಮಾಣವಸ್ಸ ಗೋವಿನ್ದೋ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಉದಪಾದಿ.

ರಜ್ಜಸಂವಿಭಜನಂ

೩೦೬. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ದಿಸಮ್ಪತಿ ಖೋ, ಭೋ, ರಾಜಾ ಜಿಣ್ಣೋ ವುದ್ಧೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಅದ್ಧಗತೋ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಕೋ ನು ಖೋ ಪನ, ಭೋ, ಜಾನಾತಿ ಜೀವಿತಂ? ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ, ಯಂ ದಿಸಮ್ಪತಿಮ್ಹಿ ರಞ್ಞೇ ಕಾಲಙ್ಕತೇ ರಾಜಕತ್ತಾರೋ ರೇಣುಂ ರಾಜಪುತ್ತಂ ರಜ್ಜೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚೇಯ್ಯುಂ. ಆಯನ್ತು, ಭೋನ್ತೋ, ಯೇನ ರೇಣು ರಾಜಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಥ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರೇಣುಂ ರಾಜಪುತ್ತಂ ಏವಂ ವದೇಥ – ‘‘ಮಯಂ ಖೋ ಭೋತೋ ರೇಣುಸ್ಸ ಸಹಾಯಾ ಪಿಯಾ ಮನಾಪಾ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಾ, ಯಂಸುಖೋ ಭವಂ ತಂಸುಖಾ ಮಯಂ, ಯಂದುಕ್ಖೋ ಭವಂ ತಂದುಕ್ಖಾ ಮಯಂ. ದಿಸಮ್ಪತಿ ಖೋ, ಭೋ, ರಾಜಾ ಜಿಣ್ಣೋ ವುದ್ಧೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಅದ್ಧಗತೋ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಕೋ ನು ಖೋ ಪನ, ಭೋ, ಜಾನಾತಿ ಜೀವಿತಂ? ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ, ಯಂ ದಿಸಮ್ಪತಿಮ್ಹಿ ರಞ್ಞೇ ಕಾಲಙ್ಕತೇ ರಾಜಕತ್ತಾರೋ ಭವನ್ತಂ ರೇಣುಂ ರಜ್ಜೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚೇಯ್ಯುಂ. ಸಚೇ ಭವಂ ರೇಣು ರಜ್ಜಂ ಲಭೇಥ, ಸಂವಿಭಜೇಥ ನೋ ರಜ್ಜೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಭೋ’’ತಿ ಖೋ, ಭೋ, ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯಾ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ರೇಣು ರಾಜಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರೇಣುಂ ರಾಜಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಮಯಂ ಖೋ ಭೋತೋ ರೇಣುಸ್ಸ ಸಹಾಯಾ ಪಿಯಾ ಮನಾಪಾ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಾ; ಯಂಸುಖೋ ಭವಂ ತಂಸುಖಾ ಮಯಂ, ಯಂದುಕ್ಖೋ ಭವಂ ತಂದುಕ್ಖಾ ಮಯಂ. ದಿಸಮ್ಪತಿ ಖೋ, ಭೋ, ರಾಜಾ ಜಿಣ್ಣೋ ವುದ್ಧೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಅದ್ಧಗತೋ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಕೋ ನು ಖೋ ಪನ ಭೋ ಜಾನಾತಿ ಜೀವಿತಂ? ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ, ಯಂ ದಿಸಮ್ಪತಿಮ್ಹಿ ರಞ್ಞೇ ಕಾಲಙ್ಕತೇ ರಾಜಕತ್ತಾರೋ ಭವನ್ತಂ ರೇಣುಂ ರಜ್ಜೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚೇಯ್ಯುಂ. ಸಚೇ ಭವಂ ರೇಣು ರಜ್ಜಂ ಲಭೇಥ, ಸಂವಿಭಜೇಥ ನೋ ರಜ್ಜೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭೋ, ಅಞ್ಞೋ ಮಮ ವಿಜಿತೇ ಸುಖೋ ಭವೇಥ [ಸುಖಾ ಭವೇಯ್ಯಾಥ (ಕ.), ಸುಖಂ ಭವೇಯ್ಯಾಥ, ಸುಖಮೇಧೇಯ್ಯಾಥ (ಸೀ. ಪೀ.),ಸುಖ ಮೇಧೇಥ (?)], ಅಞ್ಞತ್ರ ಭವನ್ತೇಭಿ? ಸಚಾಹಂ, ಭೋ, ರಜ್ಜಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಂವಿಭಜಿಸ್ಸಾಮಿ ವೋ ರಜ್ಜೇನಾ’’’ತಿ.

೩೦೭. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಅಹೋರತ್ತಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ರಾಜಾ ದಿಸಮ್ಪತಿ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ದಿಸಮ್ಪತಿಮ್ಹಿ ರಞ್ಞೇ ಕಾಲಙ್ಕತೇ ರಾಜಕತ್ತಾರೋ ರೇಣುಂ ರಾಜಪುತ್ತಂ ರಜ್ಜೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಂಸು. ಅಭಿಸಿತ್ತೋ ರೇಣು ರಜ್ಜೇನ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ದಿಸಮ್ಪತಿ ಖೋ, ಭೋ, ರಾಜಾ ಕಾಲಙ್ಕತೋ. ಅಭಿಸಿತ್ತೋ ರೇಣು ರಜ್ಜೇನ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇತಿ. ಕೋ ನು ಖೋ ಪನ, ಭೋ, ಜಾನಾತಿ, ಮದನೀಯಾ ಕಾಮಾ? ಆಯನ್ತು, ಭೋನ್ತೋ, ಯೇನ ರೇಣು ರಾಜಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಥ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರೇಣುಂ ರಾಜಾನಂ ಏವಂ ವದೇಥ – ದಿಸಮ್ಪತಿ ಖೋ, ಭೋ, ರಾಜಾ ಕಾಲಙ್ಕತೋ, ಅಭಿಸಿತ್ತೋ ಭವಂ ರೇಣು ರಜ್ಜೇನ, ಸರತಿ ಭವಂ ತಂ ವಚನ’’’ನ್ತಿ?

೩೦೮. ‘‘‘ಏವಂ, ಭೋ’’ತಿ ಖೋ, ಭೋ, ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯಾ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ರೇಣು ರಾಜಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರೇಣುಂ ರಾಜಾನಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ದಿಸಮ್ಪತಿ ಖೋ, ಭೋ, ರಾಜಾ ಕಾಲಙ್ಕತೋ, ಅಭಿಸಿತ್ತೋ ಭವಂ ರೇಣು ರಜ್ಜೇನ, ಸರತಿ ಭವಂ ತಂ ವಚನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸರಾಮಹಂ, ಭೋ, ತಂ ವಚನಂ [ವಚನನ್ತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)]. ಕೋ ನು ಖೋ, ಭೋ, ಪಹೋತಿ ಇಮಂ ಮಹಾಪಥವಿಂ ಉತ್ತರೇನ ಆಯತಂ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಸಕಟಮುಖಂ ಸತ್ತಧಾ ಸಮಂ ಸುವಿಭತ್ತಂ ವಿಭಜಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭೋ, ಅಞ್ಞೋ ಪಹೋತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನಾ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ರೇಣು ರಾಜಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಪುರಿಸಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಯೇನ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏವಂ ವದೇಹಿ – ‘ರಾಜಾ ತಂ, ಭನ್ತೇ, ರೇಣು ಆಮನ್ತೇತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ದೇವಾ’’ತಿ ಖೋ, ಭೋ, ಸೋ ಪುರಿಸೋ ರೇಣುಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ರಾಜಾ ತಂ, ಭನ್ತೇ, ರೇಣು ಆಮನ್ತೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭೋ’’ತಿ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ರೇಣು ರಾಜಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರೇಣುನಾ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ರೇಣು ರಾಜಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏತು, ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ, ಇಮಂ ಮಹಾಪಥವಿಂ ಉತ್ತರೇನ ಆಯತಂ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಸಕಟಮುಖಂ ಸತ್ತಧಾ ಸಮಂ ಸುವಿಭತ್ತಂ ವಿಭಜತೂ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭೋ’’ತಿ ಖೋ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ರೇಣುಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಇಮಂ ಮಹಾಪಥವಿಂ ಉತ್ತರೇನ ಆಯತಂ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಸಕಟಮುಖಂ ಸತ್ತಧಾ ಸಮಂ ಸುವಿಭತ್ತಂ ವಿಭಜಿ. ಸಬ್ಬಾನಿ ಸಕಟಮುಖಾನಿ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ [ಅಟ್ಠಪೇಸಿ (ಸೀ. ಪೀ.)]. ತತ್ರ ಸುದಂ ಮಜ್ಝೇ ರೇಣುಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಜನಪದೋ ಹೋತಿ.

೩೦೯. ದನ್ತಪುರಂ ಕಲಿಙ್ಗಾನಂ [ಕಾಲಿಙ್ಗಾನಂ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಕ.)], ಅಸ್ಸಕಾನಞ್ಚ ಪೋತನಂ.

ಮಹೇಸಯಂ [ಮಾಹಿಸ್ಸತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಅವನ್ತೀನಂ, ಸೋವೀರಾನಞ್ಚ ರೋರುಕಂ.

ಮಿಥಿಲಾ ಚ ವಿದೇಹಾನಂ, ಚಮ್ಪಾ ಅಙ್ಗೇಸು ಮಾಪಿತಾ;

ಬಾರಾಣಸೀ ಚ ಕಾಸೀನಂ, ಏತೇ ಗೋವಿನ್ದಮಾಪಿತಾತಿ.

೩೧೦. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯಾ ಯಥಾಸಕೇನ ಲಾಭೇನ ಅತ್ತಮನಾ ಅಹೇಸುಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಙ್ಕಪ್ಪಾ – ‘‘ಯಂ ವತ ನೋ ಅಹೋಸಿ ಇಚ್ಛಿತಂ, ಯಂ ಆಕಙ್ಖಿತಂ, ಯಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ, ಯಂ ಅಭಿಪತ್ಥಿತಂ, ತಂ ನೋ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಸತ್ತಭೂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ಚ, ವೇಸ್ಸಭೂ ಭರತೋ ಸಹ;

ರೇಣು ದ್ವೇ ಧತರಟ್ಠಾ ಚ, ತದಾಸುಂ ಸತ್ತ ಭಾರಧಾ’ತಿ.

ಪಠಮಭಾಣವಾರೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

ಕಿತ್ತಿಸದ್ದಅಬ್ಭುಗ್ಗಮನಂ

೩೧೧. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯಾ ಯೇನ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಯಥಾ ಖೋ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ರೇಣುಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಸಹಾಯೋ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೋ. ಏವಮೇವ ಖೋ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಸಹಾಯೋ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೋ, ಅನುಸಾಸತು ನೋ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ; ಮಾ ನೋ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಅನುಸಾಸನಿಯಾ ಪಚ್ಚಬ್ಯಾಹಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭೋ’’ತಿ ಖೋ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇಸಂ ಛನ್ನಂ ಖತ್ತಿಯಾನಂ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸತ್ತ ಚ ರಾಜಾನೋ ಖತ್ತಿಯೇ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತೇ ರಜ್ಜೇ [ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತೇ ರಜ್ಜೇನ (ಸ್ಯಾ.)] ಅನುಸಾಸಿ, ಸತ್ತ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲೇ ಸತ್ತ ಚ ನ್ಹಾತಕಸತಾನಿ ಮನ್ತೇ ವಾಚೇಸಿ.

೩೧೨. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಏವಂ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛಿ [ಅಬ್ಭುಗ್ಗಞ್ಛಿ (ಸೀ. ಪೀ.)] – ‘‘ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಮನ್ತೇತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಖೋ ಏವಂ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ – ‘ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಲ್ಲಪಾಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಮನ್ತೇಮಿ. ಸುತಂ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವುದ್ಧಾನಂ ಮಹಲ್ಲಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯತಿ, ಕರುಣಂ ಝಾನಂ ಝಾಯತಿ, ಸೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಲ್ಲಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯೇಯ್ಯಂ, ಕರುಣಂ ಝಾನಂ ಝಾಯೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

೩೧೩. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ರೇಣು ರಾಜಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರೇಣುಂ ರಾಜಾನಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಖೋ, ಭೋ, ಏವಂ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ – ‘ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭೋ, ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಲ್ಲಪಾಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಮನ್ತೇಮಿ. ಸುತಂ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವುದ್ಧಾನಂ ಮಹಲ್ಲಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯತಿ, ಕರುಣಂ ಝಾನಂ ಝಾಯತಿ, ಸೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಲ್ಲಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭೋ, ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯಿತುಂ, ಕರುಣಂ ಝಾನಂ ಝಾಯಿತುಂ; ನಮ್ಹಿ ಕೇನಚಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಏಕೇನ ಭತ್ತಾಭಿಹಾರೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಯಸ್ಸದಾನಿ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞತೀ’’ತಿ.

೩೧೪. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಖೋ, ಭೋ, ಏವಂ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ – ‘ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭೋ, ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಲ್ಲಪಾಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಮನ್ತೇಮಿ. ಸುತಂ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವುದ್ಧಾನಂ ಮಹಲ್ಲಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ, ‘ಯೋ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯತಿ, ಕರುಣಂ ಝಾನಂ ಝಾಯತಿ, ಸೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಲ್ಲಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭೋ, ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯಿತುಂ, ಕರುಣಂ ಝಾನಂ ಝಾಯಿತುಂ; ನಮ್ಹಿ ಕೇನಚಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಏಕೇನ ಭತ್ತಾಭಿಹಾರೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಯಸ್ಸದಾನಿ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞತೀ’’’ತಿ.

೩೧೫. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ತೇ ಸತ್ತ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾ ಸತ್ತ ಚ ನ್ಹಾತಕಸತಾನಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇ ಸತ್ತ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲೇ ಸತ್ತ ಚ ನ್ಹಾತಕಸತಾನಿ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಖೋ, ಭೋ, ಏವಂ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ – ‘ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭೋ, ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಲ್ಲಪಾಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಮನ್ತೇಮಿ. ಸುತಂ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವುದ್ಧಾನಂ ಮಹಲ್ಲಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯತಿ, ಕರುಣಂ ಝಾನಂ ಝಾಯತಿ, ಸೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ, ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಲ್ಲಪತಿ, ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ತೇನ ಹಿ, ಭೋ, ಯಥಾಸುತೇ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತೇ ಮನ್ತೇ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಥ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಞ್ಚ ಮನ್ತೇ ವಾಚೇಥ; ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭೋ, ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯಿತುಂ, ಕರುಣಂ ಝಾನಂ ಝಾಯಿತುಂ; ನಮ್ಹಿ ಕೇನಚಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಏಕೇನ ಭತ್ತಾಭಿಹಾರೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಯಸ್ಸ ದಾನಿ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞತೀ’’ತಿ.

೩೧೬. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಚತ್ತಾರೀಸಾ ಭರಿಯಾ ಸಾದಿಸಿಯೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೀಸಾ ಭರಿಯಾ ಸಾದಿಸಿಯೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಖೋ, ಭೋತೀ, ಏವಂ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ – ‘ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭೋತೀ, ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಲ್ಲಪಾಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಮನ್ತೇಮಿ. ಸುತಂ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವುದ್ಧಾನಂ ಮಹಲ್ಲಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ ‘ಯೋ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯತಿ, ಕರುಣಂ ಝಾನಂ ಝಾಯತಿ, ಸೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ, ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಲ್ಲಪತಿ, ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಮನ್ತೇತೀತಿ, ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭೋತೀ, ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯಿತುಂ, ಕರುಣಂ ಝಾನಂ ಝಾಯಿತುಂ; ನಮ್ಹಿ ಕೇನಚಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಏಕೇನ ಭತ್ತಾಭಿಹಾರೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಯಸ್ಸ ದಾನಿ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞತೀ’’’ತಿ.

೩೧೭. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುರತ್ಥಿಮೇನ ನಗರಸ್ಸ ನವಂ ಸನ್ಧಾಗಾರಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯಿ, ಕರುಣಂ ಝಾನಂ ಝಾಯಿ; ನಾಸ್ಸುಧ ಕೋಚಿ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ [ಉಪಸಙ್ಕಮಿ (ಪೀ.)] ಅಞ್ಞತ್ರ ಏಕೇನ ಭತ್ತಾಭಿಹಾರೇನ. ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಚತುನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಅಹುದೇವ ಉಕ್ಕಣ್ಠನಾ ಅಹು ಪರಿತಸ್ಸನಾ – ‘‘ಸುತಂ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವುದ್ಧಾನಂ ಮಹಲ್ಲಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯತಿ, ಕರುಣಂ ಝಾನಂ ಝಾಯತಿ, ಸೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಲ್ಲಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇಮಿ ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಲ್ಲಪಾಮಿ ನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಮನ್ತೇಮೀ’’’ತಿ.

ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛಾ

೩೧೮. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಸಮಿಞ್ಜಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಪಸಾರೇಯ್ಯ, ಪಸಾರಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಸಮಿಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖೇ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅಹುದೇವ ಭಯಂ ಅಹು ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ಅಹು ಲೋಮಹಂಸೋ ಯಥಾ ತಂ ಅದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಂ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ. ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭೀತೋ ಸಂವಿಗ್ಗೋ ಲೋಮಹಟ್ಠಜಾತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಸನಙ್ಕುಮಾರಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘‘ವಣ್ಣವಾ ಯಸವಾ ಸಿರಿಮಾ, ಕೋ ನು ತ್ವಮಸಿ ಮಾರಿಸ;

ಅಜಾನನ್ತಾ ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮ, ಕಥಂ ಜಾನೇಮು ತಂ ಮಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಮಂ ವೇ ಕುಮಾರಂ ಜಾನನ್ತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಸನನ್ತನಂ [ಸನನ್ತಿಚ (ಕ.)];

ಸಬ್ಬೇ ಜಾನನ್ತಿ ಮಂ ದೇವಾ, ಏವಂ ಗೋವಿನ್ದ ಜಾನಹಿ’’.

‘‘‘ಆಸನಂ ಉದಕಂ ಪಜ್ಜಂ, ಮಧುಸಾಕಞ್ಚ [ಮಧುಪಾಕಞ್ಚ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಬ್ರಹ್ಮುನೋ;

ಅಗ್ಘೇ ಭವನ್ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮ, ಅಗ್ಘಂ ಕುರುತು ನೋ ಭವಂ’’.

‘‘ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮ ತೇ ಅಗ್ಘಂ, ಯಂ ತ್ವಂ ಗೋವಿನ್ದ ಭಾಸಸಿ;

ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಹಿತತ್ಥಾಯ, ಸಮ್ಪರಾಯ ಸುಖಾಯ ಚ;

ಕತಾವಕಾಸೋ ಪುಚ್ಛಸ್ಸು, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಭಿಪತ್ಥಿತ’’ನ್ತಿ.

೩೧೯. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕತಾವಕಾಸೋ ಖೋಮ್ಹಿ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೇನ. ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಸನಙ್ಕುಮಾರಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಂ ವಾ ಅತ್ಥಂ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ವಾ’ತಿ? ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕುಸಲೋ ಖೋ ಅಹಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ಅತ್ಥಾನಂ, ಅಞ್ಞೇಪಿ ಮಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಂ ಅತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಸನಙ್ಕುಮಾರಂ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಞ್ಞೇವ ಅತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಸನಙ್ಕುಮಾರಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಪುಚ್ಛಾಮಿ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಸನಙ್ಕುಮಾರಂ,

ಕಙ್ಖೀ ಅಕಙ್ಖಿಂ ಪರವೇದಿಯೇಸು;

ಕತ್ಥಟ್ಠಿತೋ ಕಿಮ್ಹಿ ಚ ಸಿಕ್ಖಮಾನೋ,

ಪಪ್ಪೋತಿ ಮಚ್ಚೋ ಅಮತಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಹಿತ್ವಾ ಮಮತ್ತಂ ಮನುಜೇಸು ಬ್ರಹ್ಮೇ,

ಏಕೋದಿಭೂತೋ ಕರುಣೇಧಿಮುತ್ತೋ [ಕರುಣಾಧಿಮುತ್ತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)];

ನಿರಾಮಗನ್ಧೋ ವಿರತೋ ಮೇಥುನಸ್ಮಾ,

ಏತ್ಥಟ್ಠಿತೋ ಏತ್ಥ ಚ ಸಿಕ್ಖಮಾನೋ;

ಪಪ್ಪೋತಿ ಮಚ್ಚೋ ಅಮತಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ’’ನ್ತಿ.

೩೨೦. ‘‘ಹಿತ್ವಾ ಮಮತ್ತ’ನ್ತಿ ಅಹಂ ಭೋತೋ ಆಜಾನಾಮಿ. ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಂ ಪಹಾಯ ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಂ ಪಹಾಯ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಞಾತಿಪರಿವಟ್ಟಂ ಪಹಾಯ ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಞಾತಿಪರಿವಟ್ಟಂ ಪಹಾಯ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜತಿ, ‘ಇತಿ ಹಿತ್ವಾ ಮಮತ್ತ’ನ್ತಿ ಅಹಂ ಭೋತೋ ಆಜಾನಾಮಿ. ‘ಏಕೋದಿಭೂತೋ’ತಿ ಅಹಂ ಭೋತೋ ಆಜಾನಾಮಿ. ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವಿವಿತ್ತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಭಜತಿ ಅರಞ್ಞಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಪಬ್ಬತಂ ಕನ್ದರಂ ಗಿರಿಗುಹಂ ಸುಸಾನಂ ವನಪತ್ಥಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಂ ಪಲಾಲಪುಞ್ಜಂ, ಇತಿ ಏಕೋದಿಭೂತೋ’ತಿ ಅಹಂ ಭೋತೋ ಆಜಾನಾಮಿ. ‘ಕರುಣೇಧಿಮುತ್ತೋ’ತಿ ಅಹಂ ಭೋತೋ ಆಜಾನಾಮಿ. ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಇತಿ ‘ಕರುಣೇಧಿಮುತ್ತೋ’ತಿ ಅಹಂ ಭೋತೋ ಆಜಾನಾಮಿ. ಆಮಗನ್ಧೇ ಚ ಖೋ ಅಹಂ ಭೋತೋ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ ನ ಆಜಾನಾಮಿ.

‘‘ಕೇ ಆಮಗನ್ಧಾ ಮನುಜೇಸು ಬ್ರಹ್ಮೇ,

ಏತೇ ಅವಿದ್ವಾ ಇಧ ಬ್ರೂಹಿ ಧೀರ;

ಕೇನಾವಟಾ [ಕೇನಾವುಟಾ (ಸ್ಯಾ.)] ವಾತಿ ಪಜಾ ಕುರುತು [ಕುರುರೂ (ಸ್ಯಾ.), ಕುರುಟ್ಠರೂ (ಪೀ.), ಕುರೂರು (?)],

ಆಪಾಯಿಕಾ ನಿವುತಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ’’ತಿ.

‘‘ಕೋಧೋ ಮೋಸವಜ್ಜಂ ನಿಕತಿ ಚ ದುಬ್ಭೋ,

ಕದರಿಯತಾ ಅತಿಮಾನೋ ಉಸೂಯಾ;

ಇಚ್ಛಾ ವಿವಿಚ್ಛಾ ಪರಹೇಠನಾ ಚ,

ಲೋಭೋ ಚ ದೋಸೋ ಚ ಮದೋ ಚ ಮೋಹೋ;

ಏತೇಸು ಯುತ್ತಾ ಅನಿರಾಮಗನ್ಧಾ,

ಆಪಾಯಿಕಾ ನಿವುತಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ’’ತಿ.

‘‘ಯಥಾ ಖೋ ಅಹಂ ಭೋತೋ ಆಮಗನ್ಧೇ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ ಆಜಾನಾಮಿ. ತೇ ನ ಸುನಿಮ್ಮದಯಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ. ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯಸ್ಸದಾನಿ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞತೀ’’ತಿ.

ರೇಣುರಾಜಆಮನ್ತನಾ

೩೨೧. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ರೇಣು ರಾಜಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರೇಣುಂ ರಾಜಾನಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಞ್ಞಂ ದಾನಿ ಭವಂ ಪುರೋಹಿತಂ ಪರಿಯೇಸತು, ಯೋ ಭೋತೋ ರಜ್ಜಂ ಅನುಸಾಸಿಸ್ಸತಿ. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಸುತಂ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಆಮಗನ್ಧೇ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ, ತೇ ನ ಸುನಿಮ್ಮದಯಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ. ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಆಮನ್ತಯಾಮಿ ರಾಜಾನಂ, ರೇಣುಂ ಭೂಮಿಪತಿಂ ಅಹಂ;

ತ್ವಂ ಪಜಾನಸ್ಸು ರಜ್ಜೇನ, ನಾಹಂ ಪೋರೋಹಿಚ್ಚೇ ರಮೇ’’.

‘‘ಸಚೇ ತೇ ಊನಂ ಕಾಮೇಹಿ, ಅಹಂ ಪರಿಪೂರಯಾಮಿ ತೇ;

ಯೋ ತಂ ಹಿಂಸತಿ ವಾರೇಮಿ, ಭೂಮಿಸೇನಾಪತಿ ಅಹಂ;

ತುವಂ ಪಿತಾ ಅಹಂ ಪುತ್ತೋ, ಮಾ ನೋ ಗೋವಿನ್ದ ಪಾಜಹಿ’’ [ಪಾಜೇಹಿ (ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಸಂವಣ್ಣಿತಪಾಠನ್ತರಂ)].

‘‘ನಮತ್ಥಿ ಊನಂ ಕಾಮೇಹಿ, ಹಿಂಸಿತಾ ಮೇ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಅಮನುಸ್ಸವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ತಸ್ಮಾಹಂ ನ ಗಹೇ ರಮೇ’’.

‘‘ಅಮನುಸ್ಸೋ ಕಥಂವಣ್ಣೋ, ಕಿಂ ತೇ ಅತ್ಥಂ ಅಭಾಸಥ;

ಯಞ್ಚ ಸುತ್ವಾ ಜಹಾಸಿ ನೋ, ಗೇಹೇ ಅಮ್ಹೇ ಚ ಕೇವಲೀ’’.

‘‘ಉಪವುತ್ಥಸ್ಸ ಮೇ ಪುಬ್ಬೇ, ಯಿಟ್ಠುಕಾಮಸ್ಸ ಮೇ ಸತೋ;

ಅಗ್ಗಿ ಪಜ್ಜಲಿತೋ ಆಸಿ, ಕುಸಪತ್ತಪರಿತ್ಥತೋ’’.

‘‘ತತೋ ಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪಾತುರಹು, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಸನನ್ತನೋ;

ಸೋ ಮೇ ಪಞ್ಹಂ ವಿಯಾಕಾಸಿ, ತಂ ಸುತ್ವಾ ನ ಗಹೇ ರಮೇ’’.

‘‘ಸದ್ದಹಾಮಿ ಅಹಂ ಭೋತೋ, ಯಂ ತ್ವಂ ಗೋವಿನ್ದ ಭಾಸಸಿ;

ಅಮನುಸ್ಸವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ಕಥಂ ವತ್ತೇಥ ಅಞ್ಞಥಾ.

‘‘ತೇ ತಂ ಅನುವತ್ತಿಸ್ಸಾಮ, ಸತ್ಥಾ ಗೋವಿನ್ದ ನೋ ಭವಂ;

ಮಣಿ ಯಥಾ ವೇಳುರಿಯೋ, ಅಕಾಚೋ ವಿಮಲೋ ಸುಭೋ;

ಏವಂ ಸುದ್ಧಾ ಚರಿಸ್ಸಾಮ, ಗೋವಿನ್ದಸ್ಸಾನುಸಾಸನೇ’’ತಿ.

‘‘‘ಸಚೇ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ, ಮಯಮ್ಪಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮ. ಅಥ ಯಾ ತೇ ಗತಿ, ಸಾ ನೋ ಗತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ಛ ಖತ್ತಿಯಆಮನ್ತನಾ

೩೨೨. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಞ್ಞಂ ದಾನಿ ಭವನ್ತೋ ಪುರೋಹಿತಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತು, ಯೋ ಭವನ್ತಾನಂ ರಜ್ಜೇ ಅನುಸಾಸಿಸ್ಸತಿ. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಸುತಂ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಆಮಗನ್ಧೇ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ, ತೇ ನ ಸುನಿಮ್ಮದಯಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ. ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಪಕ್ಕಮ್ಮ ಏವಂ ಸಮಚಿನ್ತೇಸುಂ – ‘‘ಇಮೇ ಖೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನಾಮ ಧನಲುದ್ಧಾ; ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಧನೇನ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಸಂವಿಜ್ಜತಿ ಖೋ, ಭೋ, ಇಮೇಸು ಸತ್ತಸು ರಜ್ಜೇಸು ಪಹೂತಂ ಸಾಪತೇಯ್ಯಂ, ತತೋ ಭೋತೋ ಯಾವತಕೇನ ಅತ್ಥೋ, ತಾವತಕಂ ಆಹರೀಯತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಭೋ, ಮಮಪಿದಂ ಪಹೂತಂ ಸಾಪತೇಯ್ಯಂ ಭವನ್ತಾನಂಯೇವ ವಾಹಸಾ. ತಮಹಂ ಸಬ್ಬಂ ಪಹಾಯ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಸುತಂ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಆಮಗನ್ಧೇ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ, ತೇ ನ ಸುನಿಮ್ಮದಯಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ತೇ ಛ ಖತ್ತಿಯಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಪಕ್ಕಮ್ಮ ಏವಂ ಸಮಚಿನ್ತೇಸುಂ – ‘‘ಇಮೇ ಖೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನಾಮ ಇತ್ಥಿಲುದ್ಧಾ; ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಇತ್ಥೀಹಿ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಖೋ, ಭೋ, ಇಮೇಸು ಸತ್ತಸು ರಜ್ಜೇಸು ಪಹೂತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ, ತತೋ ಭೋತೋ ಯಾವತಿಕಾಹಿ ಅತ್ಥೋ, ತಾವತಿಕಾ ಆನೀಯತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಭೋ, ಮಮಪಿಮಾ [ಮಮಪಿತಾ (ಕ.), ಮಮಪಿ (ಸೀ.)] ಚತ್ತಾರೀಸಾ ಭರಿಯಾ ಸಾದಿಸಿಯೋ. ತಾಪಾಹಂ ಸಬ್ಬಾ ಪಹಾಯ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಸುತಂ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಆಮಗನ್ಧೇ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ, ತೇ ನ ಸುನಿಮ್ಮದಯಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯನ್ತಿ’’.

೩೨೩. ‘‘ಸಚೇ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ, ಮಯಮ್ಪಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮ, ಅಥ ಯಾ ತೇ ಗತಿ, ಸಾ ನೋ ಗತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ.

‘‘ಸಚೇ ಜಹಥ ಕಾಮಾನಿ, ಯತ್ಥ ಸತ್ತೋ ಪುಥುಜ್ಜನೋ;

ಆರಮ್ಭವ್ಹೋ ದಳ್ಹಾ ಹೋಥ, ಖನ್ತಿಬಲಸಮಾಹಿತಾ.

‘‘ಏಸ ಮಗ್ಗೋ ಉಜುಮಗ್ಗೋ, ಏಸ ಮಗ್ಗೋ ಅನುತ್ತರೋ;

ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಸಬ್ಭಿ ರಕ್ಖಿತೋ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಪತ್ತಿಯಾತಿ.

‘‘ತೇನ ಹಿ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಆಗಮೇತು. ಸತ್ತನ್ನಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಮಯಮ್ಪಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮ, ಅಥ ಯಾ ತೇ ಗತಿ, ಸಾ ನೋ ಗತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘‘ಅತಿಚಿರಂ ಖೋ, ಭೋ, ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ, ನಾಹಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಭವನ್ತೇ, ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಆಗಮೇತುಂ. ಕೋ ನು ಖೋ ಪನ, ಭೋ, ಜಾನಾತಿ ಜೀವಿತಾನಂ! ಗಮನೀಯೋ ಸಮ್ಪರಾಯೋ, ಮನ್ತಾಯಂ [ಮನ್ತಾಯ (ಬಹೂಸು)] ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಸುತಂ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಆಮಗನ್ಧೇ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ, ತೇ ನ ಸುನಿಮ್ಮದಯಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯ’’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಆಗಮೇತು…ಪೇ… ಪಞ್ಚ ವಸ್ಸಾನಿ ಆಗಮೇತು… ಚತ್ತಾರಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಆಗಮೇತು… ತೀಣಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಆಗಮೇತು… ದ್ವೇ ವಸ್ಸಾನಿ ಆಗಮೇತು… ಏಕಂ ವಸ್ಸಂ ಆಗಮೇತು, ಏಕಸ್ಸ ವಸ್ಸಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ಮಯಮ್ಪಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮ, ಅಥ ಯಾ ತೇ ಗತಿ, ಸಾ ನೋ ಗತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘‘ಅತಿಚಿರಂ ಖೋ, ಭೋ, ಏಕಂ ವಸ್ಸಂ, ನಾಹಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಭವನ್ತೇ ಏಕಂ ವಸ್ಸಂ ಆಗಮೇತುಂ. ಕೋ ನು ಖೋ ಪನ, ಭೋ, ಜಾನಾತಿ ಜೀವಿತಾನಂ! ಗಮನೀಯೋ ಸಮ್ಪರಾಯೋ, ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಸುತಂ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಆಮಗನ್ಧೇ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ, ತೇ ನ ಸುನಿಮ್ಮದಯಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಸತ್ತ ಮಾಸಾನಿ ಆಗಮೇತು, ಸತ್ತನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಮಯಮ್ಪಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮ, ಅಥ ಯಾ ತೇ ಗತಿ, ಸಾ ನೋ ಗತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘‘ಅತಿಚಿರಂ ಖೋ, ಭೋ, ಸತ್ತ ಮಾಸಾನಿ, ನಾಹಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಭವನ್ತೇ ಸತ್ತ ಮಾಸಾನಿ ಆಗಮೇತುಂ. ಕೋ ನು ಖೋ ಪನ, ಭೋ, ಜಾನಾತಿ ಜೀವಿತಾನಂ. ಗಮನೀಯೋ ಸಮ್ಪರಾಯೋ, ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಸುತಂ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಆಮಗನ್ಧೇ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ, ತೇ ನ ಸುನಿಮ್ಮದಯಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘‘ತೇನ ಹಿ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಛ ಮಾಸಾನಿ ಆಗಮೇತು…ಪೇ… ಪಞ್ಚ ಮಾಸಾನಿ ಆಗಮೇತು… ಚತ್ತಾರಿ ಮಾಸಾನಿ ಆಗಮೇತು… ತೀಣಿ ಮಾಸಾನಿ ಆಗಮೇತು… ದ್ವೇ ಮಾಸಾನಿ ಆಗಮೇತು… ಏಕಂ ಮಾಸಂ ಆಗಮೇತು… ಅದ್ಧಮಾಸಂ ಆಗಮೇತು, ಅದ್ಧಮಾಸಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ಮಯಮ್ಪಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮ, ಅಥ ಯಾ ತೇ ಗತಿ, ಸಾ ನೋ ಗತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘‘ಅತಿಚಿರಂ ಖೋ, ಭೋ, ಅದ್ಧಮಾಸೋ, ನಾಹಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಭವನ್ತೇ ಅದ್ಧಮಾಸಂ ಆಗಮೇತುಂ. ಕೋ ನು ಖೋ ಪನ, ಭೋ, ಜಾನಾತಿ ಜೀವಿತಾನಂ! ಗಮನೀಯೋ ಸಮ್ಪರಾಯೋ, ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಸುತಂ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಆಮಗನ್ಧೇ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ, ತೇ ನ ಸುನಿಮ್ಮದಯಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಆಗಮೇತು, ಯಾವ ಮಯಂ ಸಕೇ ಪುತ್ತಭಾತರೋ ರಜ್ಜೇನ [ರಜ್ಜೇ (ಸ್ಯಾ.)] ಅನುಸಾಸಿಸ್ಸಾಮ, ಸತ್ತಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ಮಯಮ್ಪಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮ, ಅಥ ಯಾ ತೇ ಗತಿ, ಸಾ ನೋ ಗತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ‘‘ನ ಚಿರಂ ಖೋ, ಭೋ, ಸತ್ತಾಹಂ, ಆಗಮೇಸ್ಸಾಮಹಂ ಭವನ್ತೇ ಸತ್ತಾಹ’’ನ್ತಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾದೀನಂ ಆಮನ್ತನಾ

೩೨೪. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ತೇ ಸತ್ತ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾ ಸತ್ತ ಚ ನ್ಹಾತಕಸತಾನಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇ ಸತ್ತ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲೇ ಸತ್ತ ಚ ನ್ಹಾತಕಸತಾನಿ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಞ್ಞಂ ದಾನಿ ಭವನ್ತೋ ಆಚರಿಯಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತು, ಯೋ ಭವನ್ತಾನಂ ಮನ್ತೇ ವಾಚೇಸ್ಸತಿ. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಸುತಂ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಆಮಗನ್ಧೇ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ. ತೇ ನ ಸುನಿಮ್ಮದಯಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಮಾ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿ. ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ, ಭೋ, ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖಾ ಚ ಅಪ್ಪಲಾಭಾ ಚ; ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ ಮಹೇಸಕ್ಖಞ್ಚ ಮಹಾಲಾಭಞ್ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ಮಾ ಭವನ್ತೋ ಏವಂ ಅವಚುತ್ಥ – ‘‘ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖಾ ಚ ಅಪ್ಪಲಾಭಾ ಚ, ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ ಮಹೇಸಕ್ಖಞ್ಚ ಮಹಾಲಾಭಞ್ಚಾ’’ತಿ. ಕೋ ನು ಖೋ, ಭೋ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಮಯಾ ಮಹೇಸಕ್ಖತರೋ ವಾ ಮಹಾಲಾಭತರೋ ವಾ! ಅಹಞ್ಹಿ, ಭೋ, ಏತರಹಿ ರಾಜಾವ ರಞ್ಞಂ ಬ್ರಹ್ಮಾವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ [ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ದೇವತಾವ ಗಹಪತಿಕಾನಂ. ತಮಹಂ ಸಬ್ಬಂ ಪಹಾಯ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಸುತಂ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಆಮಗನ್ಧೇ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ, ತೇ ನ ಸುನಿಮ್ಮದಯಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ. ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ, ಮಯಮ್ಪಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮ, ಅಥ ಯಾ ತೇ ಗತಿ, ಸಾ ನೋ ಗತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ಭರಿಯಾನಂ ಆಮನ್ತನಾ

೩೨೫. ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಚತ್ತಾರೀಸಾ ಭರಿಯಾ ಸಾದಿಸಿಯೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೀಸಾ ಭರಿಯಾ ಸಾದಿಸಿಯೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಾ ಭೋತೀನಂ ಇಚ್ಛತಿ, ಸಕಾನಿ ವಾ ಞಾತಿಕುಲಾನಿ ಗಚ್ಛತು ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಭತ್ತಾರಂ ಪರಿಯೇಸತು. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭೋತೀ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಸುತಂ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಆಮಗನ್ಧೇ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ, ತೇ ನ ಸುನಿಮ್ಮದಯಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ. ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭೋತೀ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತ್ವಞ್ಞೇವ ನೋ ಞಾತಿ ಞಾತಿಕಾಮಾನಂ, ತ್ವಂ ಪನ ಭತ್ತಾ ಭತ್ತುಕಾಮಾನಂ. ಸಚೇ ಭವಂ ಗೋವಿನ್ದೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ, ಮಯಮ್ಪಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮ, ಅಥ ಯಾ ತೇ ಗತಿ, ಸಾ ನೋ ಗತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಪಬ್ಬಜ್ಜಾ