ಅಧಿಕರಣಭೇದಂ

ಉಕ್ಕೋಟನಭೇದಾದಿವಣ್ಣನಾ

೩೪೦. ಅಧಿಕರಣಭೇದೇ ಇಮೇ ದಸ ಉಕ್ಕೋಟಾತಿ ಅಧಿಕರಣಾನಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತ್ವಾ ಪುನ ಅಧಿಕರಣಉಕ್ಕೋಟೇನ ಸಮಥಾನಂ ಉಕ್ಕೋಟಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತೋ ಕತಿ ಸಮಥೇ ಉಕ್ಕೋಟೇತೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತೋ ದ್ವೇ ಸಮಥೇ ಉಕ್ಕೋಟೇತೀತಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಞ್ಚ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಞ್ಚ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ, ಪಟಿಸೇಧೇತಿ; ಪಟಿಕ್ಕೋಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನುವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತೋ ಚತ್ತಾರೋತಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಂ, ಸತಿವಿನಯಂ, ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯಂ, ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕನ್ತಿ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಸಮಥೇ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ. ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತೋ ತಯೋತಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಂ, ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಂ, ತಿಣವತ್ಥಾರಕನ್ತಿ ಇಮೇ ತಯೋ ಸಮಥೇ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ. ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತೋ ಏಕನ್ತಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಂ ಇಮಂ ಏಕಂ ಸಮಥಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ.

೩೪೧. ಕತಿ ಉಕ್ಕೋಟಾತಿಆದಿಪುಚ್ಛಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ಪನ ದ್ವಾದಸಸು ಉಕ್ಕೋಟೇಸು ಅಕತಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿಆದಯೋ ತಾವ ತಯೋ ಉಕ್ಕೋಟಾ ವಿಸೇಸತೋ ದುತಿಯೇ ಅನುವಾದಾಧಿಕರಣೇ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಅನಿಹತಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿಆದಯೋ ತಯೋ ಪಠಮೇ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣೇ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಅವಿನಿಚ್ಛಿತನ್ತಿಆದಯೋ ತಯೋ ತತಿಯೇ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣೇ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಅವೂಪಸನ್ತನ್ತಿಆದಯೋ ತಯೋ ಚತುತ್ಥೇ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣೇ ಲಬ್ಭನ್ತಿ; ಅಪಿಚ ದ್ವಾದಸಾಪಿ ಚ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಅಧಿಕರಣೇ ಲಬ್ಭನ್ತಿಯೇವ.

ತತ್ಥಜಾತಕಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತೀತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಇಮಿನಾ ಪತ್ತೋ ಗಹಿತೋ, ಚೀವರಂ ಗಹಿತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪತ್ತಚೀವರಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಅಧಿಕರಣಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಚ ನಂ ವಿಹಾರೇ ಆವಾಸಿಕಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಅಲಂ ಆವುಸೋ’’ತಿ ಅತ್ತಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಪಾಳಿಮುತ್ತಕವಿನಿಚ್ಛಯೇನೇವ ವೂಪಸಮೇನ್ತಿ, ಇದಂ ತತ್ಥಜಾತಕಂ ಅಧಿಕರಣಂ ನಾಮ. ಯೇನಾಪಿ ವಿನಿಚ್ಛಯೇನ ಸಮಿತಂ, ಸೋಪಿ ಏಕೋ ಸಮಥೋಯೇವ. ಇಮಂ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ.

ತತ್ಥಜಾತಕಂ ವೂಪಸನ್ತನ್ತಿ ಸಚೇ ಪನ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ನೇವಾಸಿಕಾ ವೂಪಸಮೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಅಥಞ್ಞೋ ವಿನಯಧರೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಆವುಸೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಉಪೋಸಥೋ ವಾ ಪವಾರಣಾ ವಾ ಠಿತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ, ತೇಹಿ ಚ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾರಣೇ ಕಥಿತೇ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಖನ್ಧಕತೋ ಚ ಪರಿವಾರತೋ ಚ ಸುತ್ತೇನ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ವೂಪಸಮೇತಿ, ಇದಂ ತತ್ಥಜಾತಕಂ ವೂಪಸನ್ತಂ ನಾಮ ಅಧಿಕರಣಂ. ಏತಂ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇತಿ ತೇ ಅತ್ತಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ‘‘ನ ಮಯಂ ಏತಸ್ಸ ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ತಿಟ್ಠಾಮ, ನಾಯಂ ವಿನಯೇ ಕುಸಲೋ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಗಾಮೇ ವಿನಯಧರಾ ಥೇರಾ ವಸನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇಯೇವ ಕಾರಣಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಾ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇ ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಜ್ಝಾಪೇನ್ತಿ, ಇದಮ್ಪಿ ವೂಪಸನ್ತಮೇವ ಹೋತಿ. ಏವಂ ವೂಪಸನ್ತಂ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಅಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ ಯೋ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ವೂಪಸನ್ತನ್ತಿ ನ ಹೇವ ಖೋ ಪನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ವಾ ಸಭಾಗಭಿಕ್ಖುನಿಜ್ಝಾಪನೇನ ವಾ ವೂಪಸನ್ತಂ ಹೋತಿ; ಅಪಿಚ ಖೋ ಪಟಿಪಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕೋ ವಿನಯಧರೋ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕತ್ಥ ಆವುಸೋ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಗಾಮಂ, ಇಮಿನಾ ನಾಮ ಕಾರಣೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಲಂ, ಆವುಸೋ, ಕಿಂ ತತ್ಥ ಗತೇನಾ’’ತಿ ತತ್ಥೇವ ಧಮ್ಮೇನ ವಿನಯೇನ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇತಿ, ಇದಂ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ವೂಪಸನ್ತಂ ನಾಮ. ಏತಂ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

ತತ್ಥ ಗತನ್ತಿ ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಅಲಂ, ಆವುಸೋ, ಕಿಂ ತತ್ಥ ಗತೇನಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾಪಿ ‘‘ಮಯಂ ತತ್ಥೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಪಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಿನಯಧರಸ್ಸ ವಚನಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯೇವ, ಗನ್ತ್ವಾ ಸಭಾಗಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇನ್ತಿ. ಸಭಾಗಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಅಲಂ, ಆವುಸೋ, ಸಙ್ಘಸನ್ನಿಪಾತಂ ನಾಮ ಗರುಕ’’ನ್ತಿ ತತ್ಥೇವ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ, ಇದಮ್ಪಿ ವೂಪಸನ್ತಮೇವ ಹೋತಿ. ಏವಂ ವೂಪಸನ್ತಂ ತತ್ಥ ಗತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ ಯೋ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

ತತ್ಥ ಗತಂ ವೂಪಸನ್ತನ್ತಿ ನ ಹೇವ ಖೋ ಪನ ಸಭಾಗಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ವೂಪಸನ್ತಂ ಹೋತಿ; ಅಪಿಚ ಖೋ ಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಆರೋಚಿತಂ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವಿನಯಧರಾ ವೂಪಸಮೇನ್ತಿ, ಇದಂ ತತ್ಥ ಗತಂ ವೂಪಸನ್ತಂ ನಾಮ. ಏತಂ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

ಸತಿವಿನಯನ್ತಿ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಸತಿವಿನಯಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ ದಿನ್ನೇ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯೇ ಪಾಪುಸ್ಸನ್ನಸ್ಸ ದಿನ್ನಾಯ ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಾಯಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ತಿಣವತ್ಥಾರಕಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತೀತಿ ಸಙ್ಘೇನ ತಿಣವತ್ಥಾರಕಸಮಥೇನ ವೂಪಸಮಿತೇ ಅಧಿಕರಣೇ ‘‘ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ದೇಸಿಯಮಾನಾ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಯಂ ಪನೇತಂ ನಿದ್ದಾಯನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ, ಏತಂ ಮಯ್ಹಂ ನ ಖಮತೀ’’ತಿ ಏವಂ ವದನ್ತೋಪಿ ತಿಣವತ್ಥಾರಕಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ ನಾಮ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತೀತಿ ವಿನಯಧರೋ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ‘‘ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿಆದೀನಿ ದೀಪೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇ ವಿನಿಚ್ಛಿತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ದ್ವಾದಸಸು ಉಕ್ಕೋಟೇಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತೋ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ ನಾಮ. ದ್ವೀಸು ಪನ ಅತ್ತಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇಸು ಏಕಸ್ಮಿಂ ‘‘ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಅಚರೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಸಮುಪ್ಪನ್ನಾಘಾತೋ, ತಸ್ಸ ಪರಾಜಯಂ ಆರೋಪನತ್ಥಂ ‘‘ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿಆದೀನಿ ದೀಪೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇ ವಿನಿಚ್ಛಿತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ದ್ವಾದಸಸು ಉಕ್ಕೋಟೇಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತೋ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ ನಾಮ. ಮನ್ದೋ ಪನ ಮೋಮೂಹೋ ಮೋಮೂಹತ್ತಾ ಏವ ‘‘ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿಆದೀನಿ ದೀಪೇತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತೋ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ ನಾಮ. ಸಚೇ ಪನ ದ್ವೀಸು ಅತ್ತಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇಸು ಏಕೋ ವಿಸಮಾನಿ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಗಹನಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಬಲವನ್ತೇ ಚ ಪಕ್ಖನ್ತರಿಯೇ ಅಭಿಞ್ಞಾತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಸ್ಸಿತತ್ತಾ ವಿಸಮನಿಸ್ಸಿತೋ ಗಹನನಿಸ್ಸಿತೋ ಬಲವನಿಸ್ಸಿತೋ ಚ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಭಯೇನ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯಂ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತರಾಯಂ ವಾ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ‘‘ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿಆದೀನಿ ದೀಪೇತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತೋ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ ನಾಮ.

ತದಹುಪಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಏಕೋ ಸಾಮಣೇರೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಹೋತಿ ಬಹುಸ್ಸುತೋ, ಸೋ ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಪರಾಜಯಂ ಪತ್ವಾ ಮಙ್ಕುಭೂತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ಪುಚ್ಛತಿ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಮಙ್ಕುಭೂತಾತ್ಥಾ’’ತಿ? ತೇ ತಸ್ಸ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಆರೋಚೇನ್ತಿ. ಸೋ ತೇ ಏವಂ ವದೇತಿ ‘‘ಹೋತು, ಭನ್ತೇ, ಮಂ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಥ, ಅಹಂ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತೇ ತಂ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಿ. ಸೋ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಭೇರಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತಿ. ತತೋ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ‘‘ಕೇನ ಸಙ್ಘೋ ಸನ್ನಿಪಾತಿತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಮಯಾ’’ತಿ ವದತಿ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಸನ್ನಿಪಾತಿತೋ’’ತಿ? ‘‘ಹಿಯ್ಯೋ ಅಧಿಕರಣಂ ದುಬ್ಬಿನಿಚ್ಛಿತಂ, ತಮಹಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತ್ವಂ ಪನ ಹಿಯ್ಯೋ ಕುಹಿಂ ಗತೋ’’ತಿ? ‘‘ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋಮ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಜ್ಜ ಪನ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಇದಂ ಆವುಸೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಭಗವತಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ‘ತದಹುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ, ಉಕ್ಕೋಟನಕಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’ನ್ತಿ, ಗಚ್ಛ ಆಪತ್ತಿಂ ದೇಸೇಹೀ’’ತಿ. ಆಗನ್ತುಕೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಕಾರಕೋತಿ ಏಕಂ ಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ಪರಿವೇಣಗತಂ ಪರಾಜಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವದನ್ತಿ ‘‘ಕಿಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಿತಂ ಅಧಿಕರಣಂ, ನನು ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಪಠಮಂಯೇವ ಏವಂ ನ ವದಿತ್ಥಾ’’ತಿ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ. ಏವಂ ಯೋ ಕಾರಕೋ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಉಕ್ಕೋಟನಕಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಛನ್ದದಾಯಕೋತಿ ಏಕೋ ಅಧಿಕರಣವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಛನ್ದಂ ದತ್ವಾ ಸಭಾಗೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪರಾಜಯಂ ಪತ್ವಾ ಆಗತೇ ಮಙ್ಕುಭೂತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸ್ವೇ ದಾನಿ ಅಹಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಸನ್ನಿಪಾತೇಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಹಿಯ್ಯೋ ಅಧಿಕರಣಂ ದುಬ್ಬಿನಿಚ್ಛಿತಂ, ತಮಹಂ ಅಜ್ಜ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಹಿಯ್ಯೋ ಪನ ತ್ವಂ ಕತ್ಥ ಗತೋ’’ತಿ. ‘‘ಛನ್ದಂ ದತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಇದಂ ಆವುಸೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಭಗವತಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ‘ಛನ್ದದಾಯಕೋ ಉಕ್ಕೋಟೇತಿ, ಉಕ್ಕೋಟನಕಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’ನ್ತಿ, ಗಚ್ಛ ಆಪತ್ತಿಂ ದೇಸೇಹೀ’’ತಿ.

ಅಧಿಕರಣನಿದಾನಾದಿವಣ್ಣನಾ

೩೪೨. ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಕಿಂನಿದಾನನ್ತಿಆದೀಸು ಕಿಂ ನಿದಾನಮಸ್ಸಾತಿ ಕಿಂನಿದಾನಂ. ಕೋ ಸಮುದಯೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಕಿಂಸಮುದಯಂ. ಕಾ ಜಾತಿ ಅಸ್ಸಾತಿ ಕಿಂಜಾತಿಕಂ. ಕೋ ಪಭವೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಕಿಂಪಭವಂ. ಕೋ ಸಮ್ಭಾರೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಕಿಂಸಮ್ಭಾರಂ. ಕಿಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಕಿಂಸಮುಟ್ಠಾನಂ. ಸಬ್ಬಾನೇತಾನಿ ಕಾರಣವೇವಚನಾನಿಯೇವ.

ವಿವಾದನಿದಾನನ್ತಿಆದೀಸುಪಿ ಅಟ್ಠಾರಸಭೇದಕರವತ್ಥುಸಙ್ಖಾತೋ ವಿವಾದೋ ನಿದಾನಮೇತಸ್ಸಾತಿ ವಿವಾದನಿದಾನಂ. ವಿವಾದಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕವಿವಾದವಸೇನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಅನುವಾದೋ ನಿದಾನಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅನುವಾದನಿದಾನಂ. ಇದಮ್ಪಿ ಅನುವಾದಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಅನುವಾದವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಆಪತ್ತಿ ನಿದಾನಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಆಪತ್ತಿನಿದಾನಂ. ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಪಚ್ಚಯಾ ಚತಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಏವಂ ಆಪತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಆಪತ್ತಿವಸೇನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಕಿಚ್ಚಯಂ ನಿದಾನಮಸ್ಸಾತಿ ಕಿಚ್ಚಯನಿದಾನಂ; ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಂ ಕಾರಣಮಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುವತ್ತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಯಾವತತಿಯಂ ಸಮನುಭಾಸನಾದೀನಂ ಕಿಚ್ಚಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಕಿಚ್ಚಾನಂ ವಸೇನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಅಯಂ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಅಧಿಕರಣಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಪಕ್ಖೇ ಏಕಪದಯೋಜನಾ. ಏತೇನಾನುಸಾರೇನ ಸಬ್ಬಪದಾನಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾನಿ.

ದುತಿಯಪುಚ್ಛಾಯ ಹೇತುನಿದಾನನ್ತಿಆದಿಮ್ಹಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ನವನ್ನಂ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತಹೇತೂನಂ ವಸೇನ ಹೇತುನಿದಾನಾದಿತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತತಿಯಪುಚ್ಛಾಯ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ಬ್ಯಞ್ಜನಮತ್ತಂ ನಾನಂ. ಹೇತುಯೇವ ಹಿ ಏತ್ಥ ಪಚ್ಚಯೋತಿ ವುತ್ತೋ.

೩೪೩. ಮೂಲಪುಚ್ಛಾಯ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ದ್ವಾದಸ ಮೂಲಾನೀತಿ ಕೋಧಉಪನಾಹಯುಗಳಕಾದೀನಿ ಛ ವಿವಾದಾಮೂಲಾನಿ, ಲೋಭದೋಸಮೋಹಾ ತಯೋ, ಅಲೋಭಾದೋಸಾಮೋಹಾ ತಯೋತಿ ಇಮಾನಿ ಅಜ್ಝತ್ತಸನ್ತಾನಪ್ಪವತ್ತಾನಿ ದ್ವಾದಸ ಮೂಲಾನಿ. ಚುದ್ದಸ ಮೂಲಾನೀತಿ ತಾನೇವ ದ್ವಾದಸ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಚುದ್ದಸ ಹೋನ್ತಿ. ಛ ಮೂಲಾನೀತಿ ಕಾಯಾದೀನಿ ಛ ಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ.

ಸಮುಟ್ಠಾನಪುಚ್ಛಾಯ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ಅಟ್ಠಾರಸ ಭೇದಕರವತ್ಥೂನಿ ಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ, ತಞ್ಹಿ ಏತೇಸು ಅಟ್ಠಾರಸಸು ಭೇದಕರವತ್ಥೂಸು ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಏತೇಹಿ ವಾ ಕಾರಣಭೂತೇಹಿ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ. ತೇನಸ್ಸೇತಾನಿ ಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ.

೩೪೪. ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಆಪತ್ತೀತಿಆದಿಭೇದೇ ಏಕೇನ ಅಧಿಕರಣೇನ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣೇನಾತಿ ಇದಂ ಯೇನ ಅಧಿಕರಣೇನ ಸಮ್ಮನ್ತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ, ನ ಪನೇತಾನಿ ಏಕಂಸತೋ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣೇನೇವ ಸಮ್ಮನ್ತಿ. ನ ಹಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ.

ನ ಕತಮೇನ ಸಮಥೇನಾತಿ ಸಾವಸೇಸಾಪತ್ತಿ ವಿಯ ನ ಸಮ್ಮತಿ. ನ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ಸಾ ದೇಸೇತುಂ, ನ ತತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಸುದ್ಧನ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾತುಂ.

೩೪೮. ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಹೋತಿ ಅನುವಾದಾಧಿಕರಣನ್ತಿಆದಿ ನಯೋ ಉತ್ತಾನೋಯೇವ.

೩೪೯. ತತೋ ಪರಂ ಯತ್ಥ ಸತಿವಿನಯೋತಿಆದಿಕಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಂ ಅಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಛ ಯಮಕಪುಚ್ಛಾ ವುತ್ತಾ, ತಾಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ಪಕಾಸಿತೋ.

೩೫೧. ಸಂಸಟ್ಠಾದಿಪುಚ್ಛಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ಸಂಸಟ್ಠಾತಿ ಸತಿವಿನಯಕಮ್ಮವಾಚಾಕ್ಖಣಸ್ಮಿಂಯೇವ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸಮಥಾನಂ ಸಿದ್ಧತ್ತಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋತಿ ವಾ ಸತಿವಿನಯೋತಿ ವಾ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ, ನೋ ವಿಸಂಸಟ್ಠಾ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಕದಲಿಕ್ಖನ್ಧೇ ಪತ್ತವಟ್ಟೀನಂ ವಿಯ ನ ಸಕ್ಕಾ ತೇಸಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಕರಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ನ ಚ ಲಬ್ಭಾ ಇಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ.

ಸತ್ತಸಮಥನಿದಾನವಣ್ಣನಾ

೩೫೨. ಕಿಂನಿದಾನೋತಿ ಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ನಿದಾನಂ ನಿದಾನಮಸ್ಸಾತಿ ನಿದಾನನಿದಾನೋ. ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಸಮ್ಮುಖತಾ, ಧಮ್ಮಸಮ್ಮುಖತಾ, ವಿನಯಸಮ್ಮುಖತಾ, ಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖತಾತಿ ಇದಂ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಸ್ಸ ನಿದಾನಂ. ಸತಿವೇಪುಲ್ಲಪತ್ತೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಲದ್ಧುಪವಾದೋ ಸತಿವಿನಯಸ್ಸ ನಿದಾನಂ. ಉಮ್ಮತ್ತಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯಸ್ಸ ನಿದಾನಂ. ಯೋ ಚ ದೇಸೇತಿ, ಯಸ್ಸ ಚ ದೇಸೇತಿ, ಉಭಿನ್ನಂ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವೋ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಸ್ಸ ನಿದಾನಂ. ಭಣ್ಡನಜಾತಾನಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತಾ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾಯ ನಿದಾನಂ. ಪಾಪುಸ್ಸನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಾಯ ನಿದಾನಂ. ಭಣ್ಡನಜಾತಾನಂ ಬಹು ಅಸ್ಸಾಮಣಕಅಜ್ಝಾಚಾರೋ ತಿಣವತ್ಥಾರಕಸ್ಸ ನಿದಾನಂ. ಹೇತುಪಚ್ಚಯವಾರಾ ವುತ್ತನಯಾ ಏವ.

೩೫೩. ಮೂಲಪುಚ್ಛಾಯ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಸಮುಟ್ಠಾನಪುಚ್ಛಾಯ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ‘‘ಸತ್ತನ್ನಂ ಸಮಥಾನಂ ಕತಮೇ ಛತ್ತಿಂಸ ಸಮುಟ್ಠಾನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಸ್ಸ ಪನ ಕಮ್ಮಸಙ್ಗಹಾಭಾವೇನ ಸಮುಟ್ಠಾನಾಭಾವತೋ ಛನ್ನಂಯೇವ ಸಮಥಾನಂ ಛ ಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ ವಿಭತ್ತಾನಿ. ತತ್ಥ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾತಿ ಞತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಕರಣನ್ತಿ ತಸ್ಸಾಯೇವ ಞತ್ತಿಯಾ ಠಪೇತಬ್ಬಕಾಲೇ ಠಪನಂ. ಉಪಗಮನನ್ತಿ ಸಯಂ ಉಪಗಮನಂ; ಅತ್ತನಾಯೇವ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಜ್ಝುಪಗಮನನ್ತಿ ಅಜ್ಝೇಸನುಪಗಮನಂ; ಅಞ್ಞಂ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದಿಕಂ ‘‘ಇದಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಅಜ್ಝೇಸನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಧಿವಾಸನಾತಿ ‘‘ರುಚ್ಚತಿ ಮೇ ಏತಂ, ಕರೋತು ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಏವಂ ಅಧಿವಾಸನಾ; ಛನ್ದದಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸನಾತಿ ‘‘ನ ಮೇತಂ ಖಮತಿ, ಮಾ ಏವಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಅಪ್ಪಟಿಸೇಧನಾ. ಇತಿ ಛನ್ನಂ ಛಕ್ಕಾನಂ ವಸೇನ ಛತ್ತಿಂಸ ಸಮುಟ್ಠಾನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಸತ್ತಸಮಥನಾನಾತ್ಥಾದಿವಣ್ಣನಾ

೩೫೪. ನಾನಾತ್ಥಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಅಧಿಕರಣಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ಅಯಂ ವಿವಾದೋ ನೋ ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ಅಯಂ ಮಾತಾಪುತ್ತಾದೀನಂ ವಿವಾದೋ ವಿರುದ್ಧವಾದತ್ತಾ ವಿವಾದೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಸಮಥೇಹಿ ಪನ ಅಧಿಕರಣೀಯತಾಯ ಅಭಾವತೋ ಅಧಿಕರಣಂ ನ ಹೋತಿ. ಅನುವಾದಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಅಧಿಕರಣಭೇದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.