ಪಞ್ಚವಗ್ಗೋ

ಕಮ್ಮವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೪೮೨. ಕಮ್ಮವಗ್ಗೇ ಚತುನ್ನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ನಾನಾಕರಣಂ ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತಮೇವ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ವುತ್ತಂ, ಅಥ ಖೋ ಅಯಂ ಕಮ್ಮವಿನಿಚ್ಛಯೋ ನಾಮ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯೇವೇತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಂ ವದಿಸ್ಸಾಮ. ಚತ್ತಾರೀತಿ ಕಮ್ಮಾನಂ ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದವಚನಮೇತಂ. ಕಮ್ಮಾನೀತಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಕಮ್ಮನಿದಸ್ಸನಂ. ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಸೀಮಟ್ಠಕಸಙ್ಘಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಛನ್ದಾರಹಾನಂ ಛನ್ದಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಮತಿಯಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸಾವೇತ್ವಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮಂ. ಞತ್ತಿಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಮತಿಯಾ ಏಕಾಯ ಞತ್ತಿಯಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮಂ. ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಮತಿಯಾ ಏಕಾಯ ಞತ್ತಿಯಾ ಏಕಾಯ ಚ ಅನುಸ್ಸಾವನಾಯಾತಿ ಏವಂ ಞತ್ತಿದುತಿಯಾಯ ಅನುಸ್ಸಾವನಾಯ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮಂ. ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಮತಿಯಾ ಏಕಾಯ ಞತ್ತಿಯಾ ತೀಹಿ ಚ ಅನುಸ್ಸಾವನಾಹೀತಿ ಏವಂ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಾಹಿ ತೀಹಿ ಅನುಸ್ಸಾವನಾಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮಂ.

ತತ್ಥ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾವ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಞತ್ತಿಕಮ್ಮಾದಿವಸೇನ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಞತ್ತಿಕಮ್ಮಮ್ಪಿ ಏಕಂ ಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾವ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಾದಿವಸೇನ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮಂ ಪನ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಕಾತಬ್ಬಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ, ಅಕಾತಬ್ಬಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ.

ತತ್ಥ ಸೀಮಾಸಮ್ಮುತಿ, ಸೀಮಾಸಮೂಹನನಂ, ಕಥಿನದಾನಂ, ಕಥಿನುದ್ಧಾರೋ, ಕುಟಿವತ್ಥುದೇಸನಾ, ವಿಹಾರವತ್ಥುದೇಸನಾತಿ ಇಮಾನಿ ಛ ಕಮ್ಮಾನಿ ಗರುಕಾನಿ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮವಾಚಂ ಸಾವೇತ್ವಾವ ಕಾತಬ್ಬಾನಿ. ಅವಸೇಸಾ ತೇರಸ ಸಮ್ಮುತಿಯೋ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಕಮತಕಚೀವರದಾನಾದಿಸಮ್ಮುತಿಯೋ ಚಾತಿ ಏತಾನಿ ಲಹುಕಕಮ್ಮಾನಿ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾಪಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಞತ್ತಿಕಮ್ಮ-ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮವಸೇನ ಪನ ನ ಕಾತಬ್ಬಮೇವ. ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮವಸೇನ ಕಯಿರಮಾನಂ ದಳ್ಹತರಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಏಕಚ್ಚೇ ವದನ್ತಿ. ಏವಂ ಪನ ಸತಿ ಕಮ್ಮಸಙ್ಕರೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಮೇವ. ಸಚೇ ಪನ ಅಕ್ಖರಪರಿಹೀನಂ ವಾ ಪದಪರಿಹೀನಂ ವಾ ದುರುತ್ತಪದಂ ವಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಸೋಧನತ್ಥಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಇದಂ ಅಕುಪ್ಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ದಳ್ಹೀಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ, ಕುಪ್ಪಕಮ್ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ.

ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮಂ ಞತ್ತಿಞ್ಚ ತಿಸ್ಸೋ ಚ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯೋ ಸಾವೇತ್ವಾವ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಾದಿವಸೇನ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಪಞ್ಚಹಾಕಾರೇಹಿ ವಿಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ವಿಪಜ್ಜನ್ತಿ.

೪೮೩. ಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಸಮ್ಮುಖಾ ಕರೋತಿ, ವತ್ಥುವಿಪನ್ನಂ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥಿ ಕಮ್ಮಂ ಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯಂ; ಅತ್ಥಿ ಅಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯಂ; ತತ್ಥ ಅಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯಂ ನಾಮ ದೂತೇನುಪಸಮ್ಪದಾ, ಪತ್ತನಿಕ್ಕುಜ್ಜನಂ, ಪತ್ತುಕ್ಕುಜ್ಜನಂ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಮ್ಮತ್ತಕಸಮ್ಮುತಿ, ಸೇಕ್ಖಾನಂ ಕುಲಾನಂ ಸೇಕ್ಖಸಮ್ಮುತಿ, ಛನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡೋ, ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಪಕಾಸನೀಯಕಮ್ಮಂ, ಅಪ್ಪಸಾದನೀಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ ಅವನ್ದನೀಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ಅಟ್ಠವಿಧಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ ಅಟ್ಠವಿಧಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಂ ಅಸಮ್ಮುಖಾ ಕತಂ ಸುಕತಂ ಹೋತಿ ಅಕುಪ್ಪಂ.

ಸೇಸಾನಿ ಸಬ್ಬಕಮ್ಮಾನಿ ಸಮ್ಮುಖಾ ಏವ ಕಾತಬ್ಬಾನಿ – ಸಙ್ಘಸಮ್ಮುಖತಾ, ಧಮ್ಮಸಮ್ಮುಖತಾ, ವಿನಯಸಮ್ಮುಖತಾ, ಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖತಾತಿ ಇಮಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಂ ಉಪನೇತ್ವಾವ ಕಾತಬ್ಬಾನಿ. ಏವಂ ಕತಾನಿ ಹಿ ಸುಕತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಂ ಅಕತಾನಿ ಪನೇತಾನಿ ಇಮಂ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಸಙ್ಖಾತಂ ವತ್ಥುಂ ವಿನಾ ಕತತ್ತಾ ವತ್ಥುವಿಪನ್ನಾನಿ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಸಮ್ಮುಖಾ ಕರೋತಿ, ವತ್ಥುವಿಪನ್ನಂ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ.

ಪಟಿಪುಚ್ಛಾಕರಣೀಯಾದೀಸುಪಿ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾದಿಕರಣಮೇವ ವತ್ಥು, ತಂ ವತ್ಥುಂ ವಿನಾ ಕತತ್ತಾ ತೇಸಮ್ಪಿ ವತ್ಥುವಿಪನ್ನತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಇದಂ ಪನೇತ್ಥ ವಚನತ್ಥಮತ್ತಂ. ಪಟಿಪುಚ್ಛಾ ಕರಣೀಯಂ ಅಪ್ಪಟಿಪುಚ್ಛಾ ಕರೋತೀತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಚೋದೇತ್ವಾ ಸಾರೇತ್ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ ಅಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅಚೋದೇತ್ವಾ ಅಸಾರೇತ್ವಾ ಕರೋತಿ. ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಕರಣೀಯಂ ಅಪ್ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಕರೋತೀತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಯಥಾದಿನ್ನಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಕಾತಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಲಪನ್ತಸ್ಸ ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಕರೋತಿ. ಸತಿವಿನಯಾರಹಸ್ಸಾತಿ ದಬ್ಬಮಲ್ಲಪುತ್ತತ್ಥೇರಸದಿಸಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ. ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯಾರಹಸ್ಸಾತಿ ಗಗ್ಗಭಿಕ್ಖುಸದಿಸಸ್ಸ ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ. ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಕಮ್ಮಾರಹಸ್ಸಾತಿ ಉಪವಾಳಭಿಕ್ಖುಸದಿಸಸ್ಸ ಉಸ್ಸನ್ನಪಾಪಸ್ಸ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ.

ಅನುಪೋಸಥೇ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೋತೀತಿ ಅನುಪೋಸಥದಿವಸೇ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೋತಿ. ಉಪೋಸಥದಿವಸೋ ನಾಮ ಠಪೇತ್ವಾ ಕತ್ತಿಕಮಾಸಂ ಅವಸೇಸೇಸು ಏಕಾದಸಸು ಮಾಸೇಸು ಭಿನ್ನಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಾಮಗ್ಗಿದಿವಸೋ ಚ ಯಥಾವುತ್ತಚಾತುದ್ದಸಪನ್ನರಸಾ ಚ. ಏತಂ ತಿಪ್ಪಕಾರಮ್ಪಿ ಉಪೋಸಥದಿವಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅನುಪೋಸಥೇ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೋತಿ ನಾಮ. ಯತ್ರ ಹಿ ಪತ್ತಚೀವರಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನ ಕಾರಣೇನ ವಿವದನ್ತಾ ಉಪೋಸಥಂ ವಾ ಪವಾರಣಂ ವಾ ಠಪೇನ್ತಿ, ತತ್ಥ ತಸ್ಮಿಂ ಅಧಿಕರಣೇ ವಿನಿಚ್ಛಿತೇ ‘‘ಸಮಗ್ಗಾ ಜಾತಾಮ್ಹಾ’’ತಿ ಅನ್ತರಾ ಸಾಮಗ್ಗಿಉಪೋಸಥಂ ಕಾತುಂ ನ ಲಭನ್ತಿ, ಕರೋನ್ತೇಹಿ ಅನುಪೋಸಥೇ ಉಪೋಸಥೋ ಕತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ.

ಅಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರೇತೀತಿ ಅಪವಾರಣಾದಿವಸೇ ಪವಾರೇತಿ; ಪವಾರಣಾದಿವಸೋ ನಾಮ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕತ್ತಿಕಮಾಸೇ ಭಿನ್ನಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಾಮಗ್ಗಿದಿವಸೋ ಚ ಪಚ್ಚುಕ್ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಠಪಿತದಿವಸೋ ಚ ದ್ವೇ ಚ ಪುಣ್ಣಮಾಸಿಯೋ. ಏವಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಮ್ಪಿ ಪವಾರಣಾದಿವಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಪವಾರೇನ್ತೋ ಅಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರೇತಿ ನಾಮ. ಇಧಾಪಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಸ್ಸ ವಿವಾದಸ್ಸ ವೂಪಸಮೇ ಸಾಮಗ್ಗಿಪವಾರಣಂ ಕಾತುಂ ನ ಲಭನ್ತಿ, ಕರೋನ್ತೇಹಿ ಅಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರಣಾ ಕತಾ ಹೋತಿ. ಅಪಿಚ ಊನವೀಸತಿವಸ್ಸಂ ವಾ ಅನ್ತಿಮವತ್ಥುಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನಪುಬ್ಬಂ ವಾ ಏಕಾದಸಸು ವಾ ಅಭಬ್ಬಪುಗ್ಗಲೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ವತ್ಥುವಿಪನ್ನಂ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ. ಏವಂ ವತ್ಥುತೋ ಕಮ್ಮಾನಿ ವಿಪಜ್ಜನ್ತಿ.

೪೮೪. ಞತ್ತಿತೋ ವಿಪತ್ತಿಯಂ ಪನ ವತ್ಥುಂ ನ ಪರಾಮಸತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದಾದಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ತಂ ನ ಪರಾಮಸತಿ, ತಸ್ಸ ನಾಮಂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ’’ತಿ ವದತಿ; ಏವಂ ವತ್ಥುಂ ನ ಪರಾಮಸತಿ.

ಸಙ್ಘಂ ನ ಪರಾಮಸತೀತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಾಮಂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತೋ’’ತಿ ವದತಿ; ಏವಂ ಸಙ್ಘಂ ನ ಪರಾಮಸತಿ.

ಪುಗ್ಗಲಂ ನ ಪರಾಮಸತೀತಿ ಯೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖಸ್ಸ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ, ತಂ ನ ಪರಾಮಸತಿ, ತಸ್ಸ ನಾಮಂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ’’ತಿ ವದತಿ; ಏವಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ನ ಪರಾಮಸತಿ.

ಞತ್ತಿಂ ನ ಪರಾಮಸತೀತಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಞತ್ತಿಂ ನ ಪರಾಮಸತಿ. ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮೇ ಞತ್ತಿಂ ಅಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಏವ ಅನುಸ್ಸಾವನಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ. ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮೇಪಿ ಞತ್ತಿಂ ಅಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಏವ ಅನುಸ್ಸಾವನಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ; ಏವಂ ಞತ್ತಿಂ ನ ಪರಾಮಸತಿ.

ಪಚ್ಛಾ ವಾ ಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತೀತಿ ಪಠಮಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಅನುಸ್ಸಾವನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಏಸಾ ಞತ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ; ಏವಂ ಪಚ್ಛಾ ಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತಿ. ಇತಿ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಾಕಾರೇಹಿ ಞತ್ತಿತೋ ಕಮ್ಮಾನಿ ವಿಪಜ್ಜನ್ತಿ.

೪೮೫. ಅನುಸ್ಸಾವನತೋ ವಿಪತ್ತಿಯಂ ಪನ ವತ್ಥುಆದೀನಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಏವಂ ಪನ ನೇಸಂ ಅಪರಾಮಸನಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಪಠಮಾನುಸ್ಸಾವನೇ ‘‘ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಏತಮತ್ಥಂ ವದಾಮಿ, ತತಿಯಮ್ಪಿ ಏತಮತ್ಥಂ ವದಾಮಿ, ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ದುತಿಯತತಿಯಾನುಸ್ಸಾವನಾಸು ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತಸ್ಸಾ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ವತ್ಥುಂ ನ ಪರಾಮಸತಿ ನಾಮ. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತೋ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ಸಙ್ಘಂ ನ ಪರಾಮಸತಿ ನಾಮ. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತಸ್ಸಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ಪುಗ್ಗಲಂ ನ ಪರಾಮಸತಿ ನಾಮ.

ಸಾವನಂ ಹಾಪೇತೀತಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಅನುಸ್ಸಾವನಂ ನ ಕರೋತಿ, ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮೇ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಞತ್ತಿಮೇವ ಠಪೇತಿ, ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮೇ ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ಞತ್ತಿಮೇವ ಠಪೇತಿ; ಏವಂ ಅನುಸ್ಸಾವನಂ ಹಾಪೇತಿ. ಯೋಪಿ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮೇ ಏಕಂ ಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಅನುಸ್ಸಾವೇನ್ತೋ ಅಕ್ಖರಂ ವಾ ಛಡ್ಡೇತಿ, ಪದಂ ವಾ ದುರುತ್ತಂ ಕರೋತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಅನುಸ್ಸಾವನಂ ಹಾಪೇತಿಯೇವ. ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮೇ ಪನ ಏಕಂ ಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಕಿಮೇವ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಅನುಸ್ಸಾವನಂ ಕರೋನ್ತೋಪಿ ಅಕ್ಖರಂ ವಾ ಪದಂ ವಾ ಛಡ್ಡೇನ್ತೋಪಿ ದುರುತ್ತಂ ಕರೋನ್ತೋಪಿ ಅನುಸ್ಸಾವನಂ ಹಾಪೇತಿಯೇವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ದುರುತ್ತಂ ಕರೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಅಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಯೋ ಹಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಅಕ್ಖರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಅಞ್ಞಂ ವದತಿ, ಅಯಂ ದುರುತ್ತಂ ಕರೋತಿ ನಾಮ. ತಸ್ಮಾ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಯ್ವಾಯಂ –

‘‘ಸಿಥಿಲಂ ಧನಿತಞ್ಚ ದೀಘರಸ್ಸಂ, ಗರುಕಂ ಲಹುಕಞ್ಚ ನಿಗ್ಗಹಿತಂ;

ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ವವತ್ಥಿತಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ದಸಧಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧಿಯಾ ಪಭೇದೋ’’ತಿ.

ವುತ್ತೋ, ಅಯಂ ಸುಟ್ಠು ಉಪಲಕ್ಖೇತಬ್ಬೋ. ಏತ್ಥ ಹಿ ‘‘ಸಿಥಿಲಂ’’ ನಾಮ ಪಞ್ಚಸು ವಗ್ಗೇಸು ಪಠಮತತಿಯಂ. ‘‘ಧನಿತಂ’’ ನಾಮ ತೇಸ್ವೇವ ದುತಿಯಚತುತ್ಥಂ. ‘‘ದೀಘ’’ನ್ತಿ ದೀಘೇನ ಕಾಲೇನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಆಕಾರಾದಿ. ‘‘ರಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ತತೋ ಉಪಡ್ಢಕಾಲೇನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಅಕಾರಾದಿ. ‘‘ಗರುಕ’’ನ್ತಿ ದೀಘಮೇವ. ಯಂ ವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತೀತಿ ಏವಂ ಸಂಯೋಗಪರಂ ಕತ್ವಾ ವುಚ್ಚತಿ. ‘‘ಲಹುಕ’’ನ್ತಿ ರಸ್ಸಮೇವ. ಯಂ ವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತಥೇರಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ನ ಖಮತೀತಿ ಏವಂ ಅಸಂಯೋಗಪರಂ ಕತ್ವಾ ವುಚ್ಚತಿ. ‘‘ನಿಗ್ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ ಯಂ ಕರಣಾನಿ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅವಿವಟೇನ ಮುಖೇನ ಸಾನುನಾಸಿಕಂ ಕತ್ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ‘‘ಸಮ್ಬನ್ಧ’’ನ್ತಿ ಯಂ ಪರಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ‘‘ತುಣ್ಹಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ತುಣ್ಹಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಾ ವುಚ್ಚತಿ. ‘‘ವವತ್ಥಿತ’’ನ್ತಿ ಯಂ ಪರಪದೇನ ಅಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ತುಣ್ಹೀ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ತುಣ್ಹ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಾ ವುಚ್ಚತಿ. ‘‘ವಿಮುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಯಂ ಕರಣಾನಿ ಅನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ವಿವಟೇನ ಮುಖೇನ ಅನುನಾಸಿಕಂ ಅಕತ್ವಾ ವುಚ್ಚತಿ.

ತತ್ಥ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ತ-ಕಾರಸ್ಸ ಥ-ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸುಣಾಥು ಮೇ’’ತಿ ವಚನಂ ಸಿಥಿಲಸ್ಸ ಧನಿತಕರಣಂ ನಾಮ. ತಥಾ ‘‘ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಏಸಾ ಞತ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಪತ್ಥಕಲ್ಲಂ, ಏಸಾ ಞತ್ಥೀ’’ತಿಆದಿವಚನಞ್ಚ. ‘‘ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಭ-ಕಾರ ಘ-ಕಾರಾನಂ ಬ-ಕಾರ ಗ-ಕಾರೇ ಕತ್ವಾ ‘‘ಬನ್ತೇ ಸಙ್ಗೋ’’ತಿ ವಚನಂ ಧನಿತಸ್ಸ ಸಿಥಿಲಕರಣಂ ನಾಮ. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ’’ತಿ ವಿವಟೇನ ಮುಖೇನ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಪನ ‘‘ಸುಣಂತು ಮೇ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಏಸಾ ಞತ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಏಸಂ ಞತ್ತೀ’’ತಿ ವಾ ಅವಿವಟೇನ ಮುಖೇನ ಅನುನಾಸಿಕಂ ಕತ್ವಾ ವಚನಂ ವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹಿತವಚನಂ ನಾಮ. ‘‘ಪತ್ತಕಲ್ಲ’’ನ್ತಿ ಅವಿವಟೇನ ಮುಖೇನ ಅನುನಾಸಿಕಂ ಕತ್ವಾ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಪತ್ತಕಲ್ಲಾ’’ತಿ ವಿವಟೇನ ಮುಖೇನ ಅನುನಾಸಿಕಂ ಅಕತ್ವಾ ವಚನಂ ನಿಗ್ಗಹಿತಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತವಚನಂ ನಾಮ.

ಇತಿ ಸಿಥಿಲೇ ಕತ್ತಬ್ಬೇ ಧನಿತಂ, ಧನಿತೇ ಕತ್ತಬ್ಬೇ ಸಿಥಿಲಂ, ವಿಮುತ್ತೇ ಕತ್ತಬ್ಬೇ ನಿಗ್ಗಹಿತಂ, ನಿಗ್ಗಹಿತೇ ಕತ್ತಬ್ಬೇ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ಅನ್ತೋಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಕಮ್ಮಂ ದೂಸೇನ್ತಿ. ಏವಂ ವದನ್ತೋ ಹಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಅಕ್ಖರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಅಞ್ಞಂ ವದತಿ, ದುರುತ್ತಂ ಕರೋತೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತರೇಸು ಪನ ದೀಘರಸ್ಸಾದೀಸು ಛಸು ಬ್ಯಞ್ಜನೇಸು ದೀಘಟ್ಠಾನೇ ದೀಘಮೇವ, ರಸ್ಸಟ್ಠಾನೇ ಚ ರಸ್ಸಮೇವಾತಿ ಏವಂ ಯಥಾಠಾನೇ ತಂ ತದೇವ ಅಕ್ಖರಂ ಭಾಸನ್ತೇನ ಅನುಕ್ಕಮಾಗತಂ ಪವೇಣಿಂ ಅವಿನಾಸೇನ್ತೇನ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಪನ ಏವಂ ಅಕತ್ವಾ ದೀಘೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ ರಸ್ಸಂ, ರಸ್ಸೇ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬೇ ದೀಘಂ ವದತಿ; ತಥಾ ಗರುಕೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಲಹುಕಂ, ಲಹುಕೇ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಗರುಕಂ ವದತಿ; ಸಮ್ಬನ್ಧೇ ವಾ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬೇ ವವತ್ಥಿತಂ, ವವತ್ಥಿತೇ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ವದತಿ; ಏವಂ ವುತ್ತೇಪಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ನ ಕುಪ್ಪತಿ. ಇಮಾನಿ ಹಿ ಛ ಬ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕೋಪೇನ್ತಿ.

ಯಂ ಪನ ಸುತ್ತನ್ತಿಕತ್ಥೇರಾ ‘‘ದ-ಕಾರೋ ತ-ಕಾರಮಾಪಜ್ಜತಿ, ತ-ಕಾರೋ ದ-ಕಾರಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಚ-ಕಾರೋ ಜ-ಕಾರಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಜ-ಕಾರೋ ಚ-ಕಾರಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಯ-ಕಾರೋ ಕ-ಕಾರಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಕ-ಕಾರೋ ಯ-ಕಾರಮಾಪಜ್ಜತಿ; ತಸ್ಮಾ ದ-ಕಾರಾದೀಸು ವತ್ತಬ್ಬೇಸು ತ-ಕಾರಾದಿವಚನಂ ನ ವಿರುಜ್ಝತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಪತ್ವಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತಸ್ಮಾ ವಿನಯಧರೇನ ನೇವ ದ-ಕಾರೋ ತ-ಕಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ನ ಕ-ಕಾರೋ ಯ-ಕಾರೋ. ಯಥಾಪಾಳಿಯಾ ನಿರುತ್ತಿಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ದಸವಿಧಾಯ ಬ್ಯಞ್ಜನನಿರುತ್ತಿಯಾ ವುತ್ತದೋಸೇ ಪರಿಹರನ್ತೇನ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಇತರಥಾ ಹಿ ಸಾವನಂ ಹಾಪೇತಿ ನಾಮ.

ಅಕಾಲೇ ವಾ ಸಾವೇತೀತಿ ಸಾವನಾಯ ಅಕಾಲೇ ಅನೋಕಾಸೇ ಞತ್ತಿಂ ಅಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಪಠಮಂಯೇವ ಅನುಸ್ಸಾವನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತಿ. ಇತಿ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಾಕಾರೇಹಿ ಅನುಸ್ಸಾವನತೋ ಕಮ್ಮಾನಿ ವಿಪಜ್ಜನ್ತಿ.

೪೮೬. ಸೀಮತೋ ವಿಪತ್ತಿಯಂ ಪನ ಅತಿಖುದ್ದಕಸೀಮಾ ನಾಮ ಯಾ ಏಕವೀಸತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ಯತ್ಥ ಏಕವೀಸತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಸೀದಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ಯಾ ಏವರೂಪಾ ಸೀಮಾ, ಅಯಂ ಸಮ್ಮತಾಪಿ ಅಸಮ್ಮತಾ, ಗಾಮಖೇತ್ತಸದಿಸಾವ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಕತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕುಪ್ಪತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸಸೀಮಾಸುಪಿ. ಏತ್ಥ ಪನ ಅತಿಮಹತೀ ನಾಮ ಯಾ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತೇನಾಪಿ ತಿಯೋಜನಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ ಹೋತಿ. ಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತಾ ನಾಮ ಅಘಟಿತನಿಮಿತ್ತಾ ವುಚ್ಚತಿ. ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನೇವ ದಕ್ಖಿಣಾಯ ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಪುನ ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಪುಬ್ಬಕಿತ್ತಿತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಪಟಿಕಿತ್ತೇತ್ವಾವ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ; ಏವಂ ಅಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತಾ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಆಹರಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಠಪೇತಿ, ಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತಾ ಹೋತಿ. ಅಪರಾಪಿ ಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತಾ ನಾಮ ಯಾ ಅನಿಮಿತ್ತುಪಗಂ ತಚಸಾರರುಕ್ಖಂ ವಾ ಖಾಣುಕಂ ವಾ ಪಂಸುಪುಞ್ಜವಾಲಿಕಾಪುಞ್ಜಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಅನ್ತರಾ ಏಕಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ ಹೋತಿ. ಛಾಯಾನಿಮಿತ್ತಾ ನಾಮ ಯಾ ಪಬ್ಬತಚ್ಛಾಯಾದೀನಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಛಾಯಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ ಹೋತಿ. ಅನಿಮಿತ್ತಾ ನಾಮ ಯಾ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಅಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ ಹೋತಿ.

ಬಹಿಸೀಮೇ ಠಿತೋ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನತಿ ನಾಮ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಬಹಿ ಠಿತೋ ಸಮ್ಮನ್ನತಿ. ನದಿಯಾ ಸಮುದ್ದೇ ಜಾತಸ್ಸರೇ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನತೀತಿ ಏತೇಸು ನದಿಆದೀಸು ಯಂ ಸಮ್ಮನ್ನತಿ, ಸಾ ಏವಂ ಸಮ್ಮತಾಪಿ ‘‘ಸಬ್ಬಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನದೀ ಅಸೀಮಾ, ಸಬ್ಬೋ ಸಮುದ್ದೋ ಅಸೀಮೋ, ಸಬ್ಬೋ ಜಾತಸ್ಸರೋ ಅಸೀಮೋ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೪೭) ವಚನತೋ ಅಸಮ್ಮತಾವ ಹೋತಿ. ಸೀಮಾಯ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಭಿನ್ದತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಸೀಮಾಯ ಪರೇಸಂ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಭಿನ್ದತಿ. ಅಜ್ಝೋತ್ಥರತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಸೀಮಾಯ ಪರೇಸಂ ಸೀಮಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರತಿ. ತತ್ಥ ಯಥಾ ಸಮ್ಭೇದೋ ಚ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಣಞ್ಚ ಹೋತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಉಪೋಸಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತಮೇವ. ಇತಿ ಇಮಾ ಏಕಾದಸಪಿ ಸೀಮಾ ಅಸೀಮಾ ಗಾಮಖೇತ್ತಸದಿಸಾ ಏವ, ತಾಸು ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಕತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕುಪ್ಪತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಇಮೇಹಿ ಏಕಾದಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಸೀಮತೋ ಕಮ್ಮಾನಿ ವಿಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ.

೪೮೭-೪೮೮. ಪರಿಸತೋ ಕಮ್ಮವಿಪತ್ತಿಯಂ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನುತ್ತಾನಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಯಮ್ಪಿ ತತ್ಥ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಛನ್ದಾರಹಲಕ್ಖಣಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ತಮ್ಪಿ ಪರತೋ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಕತತ್ತಾ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತಮೇವ. ತತ್ಥ ಪಕತತ್ತಾ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಾತಿ ಚತುವಗ್ಗಕರಣೇ ಕಮ್ಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಕತತ್ತಾ ಅನುಕ್ಖಿತ್ತಾ ಅನಿಸ್ಸಾರಿತಾ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲಾ ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಾ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅರಹಾ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ ಸಾಮಿನೋ. ನ ತೇಹಿ ವಿನಾ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಯಿರತಿ, ನ ತೇಸಂ ಛನ್ದೋ ವಾ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿ ವಾ ಏತಿ. ಅವಸೇಸಾ ಪನ ಸಚೇಪಿ ಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಚೇ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಾ, ಸಬ್ಬೇ ಛನ್ದಾರಹಾವ ಹೋನ್ತಿ. ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ದತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ಕಮ್ಮಂ ಪನ ತಿಟ್ಠತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಸಙ್ಘೋ ಪರಿವಾಸಾದಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಸೋ ನೇವ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತೋ, ನಾಪಿ ಛನ್ದಾರಹೋ. ಅಪಿಚ ಯಸ್ಮಾ ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವತ್ಥುಂ ಕತ್ವಾ ಸಙ್ಘೋ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಕಮ್ಮಾರಹೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೇಸಕಮ್ಮೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೪೮೯. ಪುನ ಚತ್ತಾರಿ ಕಮ್ಮಾನೀತಿಆದಿಕೋ ನಯೋ ಪಣ್ಡಕಾದೀನಂ ಅವತ್ಥುಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತೋ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಕಥಾ

೪೯೫-೪೯೬. ಇದಾನಿ ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಪಭೇದದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತಿ ಠಾನಾನಿ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ‘‘ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನಿ ಗಚ್ಛತಿ – ಓಸಾರಣಂ, ನಿಸ್ಸಾರಣಂ, ಭಣ್ಡುಕಮ್ಮಂ, ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡಂ, ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಪಞ್ಚಮ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಓಸಾರಣಂ ನಿಸ್ಸಾರಣ’’ನ್ತಿ ಪದಸಿಲಿಟ್ಠತಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಪಠಮಂ ಪನ ನಿಸ್ಸಾರಣಾ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಾ ಓಸಾರಣಾ. ತತ್ಥ ಯಾ ಕಣ್ಟಕಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ದಣ್ಡಕಮ್ಮನಾಸನಾ, ಸಾ ‘‘ನಿಸ್ಸಾರಣಾ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತಸ್ಮಾ ಏತರಹಿ ಸಚೇಪಿ ಸಾಮಣೇರೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಅವಣ್ಣಂ ಭಣತಿ, ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಕಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತಿ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಸೋ ಯಾವತತಿಯಂ ನಿವಾರೇತ್ವಾ ತಂ ಲದ್ಧಿಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತಬ್ಬೋ. ನೋ ಚೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ‘‘ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ನೋ ಚೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ನಿಸ್ಸಾರೇತಬ್ಬೋ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ –

‘‘ಸಙ್ಘಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಚ್ಛಾಮಿ – ‘ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಸಾಮಣೇರೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅವಣ್ಣವಾದೀ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ, ಯಂ ಅಞ್ಞೇ ಸಾಮಣೇರಾ ಲಭನ್ತಿ, ದಿರತ್ತತಿರತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಹಸೇಯ್ಯಂ, ತಸ್ಸ ಅಲಾಭಾಯ ನಿಸ್ಸಾರಣಾ ರುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ… ತತಿಯಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ – ‘ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಸಾಮಣೇರೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ…ಪೇ… ರುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’ತಿ ಚರ ಪಿರೇ ವಿನಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಬಾಲತಾಯ ಅಞ್ಞಾಣತಾಯ ಅಲಕ್ಖಿಕತಾಯ ಏವಂ ಅಕಾಸಿಂ, ಸ್ವಾಹಂ ಸಙ್ಘಂ ಖಮಾಪೇಮೀ’’ತಿ ಖಮಾಪೇನ್ತೋ ಯಾವತತಿಯಂ ಯಾಚಾಪೇತ್ವಾ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮೇನೇವ ಓಸಾರೇತಬ್ಬೋ. ಏವಂ ಪನ ಓಸಾರೇತಬ್ಬೋ, ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಮತಿಯಾ ಸಾವೇತಬ್ಬಂ –

‘‘ಸಙ್ಘಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಚ್ಛಾಮಿ – ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಸಾಮಣೇರೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅವಣ್ಣವಾದೀ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ, ಯಂ ಅಞ್ಞೇ ಸಾಮಣೇರಾ ಲಭನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ದಿರತ್ತತಿರತ್ತಂ ಸಹಸೇಯ್ಯಂ, ತಸ್ಸ ಅಲಾಭಾಯ ನಿಸ್ಸಾರಿತೋ, ಸ್ವಾಯಂ ಇದಾನಿ ಸೋರತೋ ನಿವಾತವುತ್ತಿ ಲಜ್ಜಿಧಮ್ಮಂ ಓಕ್ಕನ್ತೋ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಕತದಣ್ಡಕಮ್ಮೋ ಅಚ್ಚಯಂ ದೇಸೇತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಯಥಾ ಪುರೇ ಕಾಯಸಮ್ಭೋಗಸಾಮಗ್ಗಿದಾನಂ ರುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಓಸಾರಣಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಾರಣಞ್ಚ ಗಚ್ಛತಿ. ಭಣ್ಡುಕಮ್ಮಂ ಮಹಾಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತಮೇವ. ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡೋ ಪಞ್ಚಸತಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತೋಯೇವ. ನ ಕೇವಲಂ ಪನೇಸ ಛನ್ನಸ್ಸೇವ ಪಞ್ಞತ್ತೋ, ಯೋ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಭಿಕ್ಖು ಮುಖರೋ ಹೋತಿ, ಭಿಕ್ಖೂ ದುರುತ್ತವಚನೇಹಿ ಘಟ್ಟೇನ್ತೋ ಖುಂಸೇನ್ತೋ ವಮ್ಭೇನ್ತೋ ವಿಹರತಿ, ತಸ್ಸಪಿ ದಾತಬ್ಬೋ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ದಾತಬ್ಬೋ, ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಮತಿಯಾ ಸಾವೇತಬ್ಬಂ –

‘‘ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಮುಖರೋ, ಭಿಕ್ಖೂ ದುರುತ್ತವಚನೇಹಿ ಘಟ್ಟೇನ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಂ ಇಚ್ಛೇಯ್ಯ, ತಂ ವದೇಯ್ಯ. ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ನೇವ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ನ ಓವದಿತಬ್ಬೋ, ನ ಅನುಸಾಸಿತಬ್ಬೋ. ಸಙ್ಘಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಚ್ಛಾಮಿ – ‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡಸ್ಸ ದಾನಂ, ರುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ತತಿಯಮ್ಪಿ ಪುಚ್ಛಾಮಿ – ‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡಸ್ಸ ದಾನಂ, ರುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’’ತಿ.

ತಸ್ಸ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತಿತ್ವಾ ಖಮಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತಬ್ಬೋ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತಬ್ಬೋ, ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಸಾವೇತಬ್ಬಂ –

‘‘ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಅಸುಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡಂ ಅದಾಸಿ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೋರತೋ ನಿವಾತವುತ್ತಿ ಲಜ್ಜಿಧಮ್ಮಂ ಓಕ್ಕನ್ತೋ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಆಯತಿಂ ಸಂವರೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸಙ್ಘಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡಸ್ಸ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿ, ರುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ಯಾವತತಿಯಂ ವತ್ವಾ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮೇನೇವ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತಬ್ಬೋತಿ.

ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಪಞ್ಚಮನ್ತಿ ಯಂ ತಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಕ್ಖನ್ಧಕೇ ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಕದ್ದಮೋದಕೇನ ಓಸಿಞ್ಚನ್ತಿ, ‘ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಅಮ್ಹೇಸು ಸಾರಜ್ಜೇಯ್ಯು’ನ್ತಿ, ಕಾಯಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ಊರುಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ಅಙ್ಗಜಾತಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಓಭಾಸೇನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಪಯೋಜೇನ್ತಿ, ‘ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಅಮ್ಹೇಸು ಸಾರಜ್ಜೇಯ್ಯು’ನ್ತಿ. ಇಮೇಸು ವತ್ಥೂಸು ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದುಕ್ಕಟಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಣ್ಡಕಮ್ಮಂ ಕಾತು’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ದಣ್ಡಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬ’ನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ – ‘ಅವನ್ದಿಯೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖವೇ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇನ ಕಾತಬ್ಬೋ’’’ತಿ ಏವಂ ಅವನ್ದಿಯಕಮ್ಮಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ತಂ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಪಞ್ಚಮಂ ಇಮಸ್ಸ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಸ್ಸ ಠಾನಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಕಮ್ಮಞ್ಞೇವ ಲಕ್ಖಣಂ, ನ ಓಸಾರಣಾದೀನಿ; ತಸ್ಮಾ ‘‘ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಸ್ಸ ಕರಣಂ ತತ್ಥೇವ ವುತ್ತಂ. ಅಪಿಚ ನಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ವಿತ್ಥಾರತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇಧಾಪಿ ವದಾಮ, ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇ ಸನ್ನಿಪತಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಮತಿಯಾ ಬ್ಯತ್ತಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸಾವೇತಬ್ಬಂ –

‘‘ಅಯ್ಯೇ ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಅಯ್ಯೋ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಪಾಸಾದಿಕಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಅವನ್ದಿಯಕರಣಂ ರುಚ್ಚತೀತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ದುತಿಯಮ್ಪಿ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ಪುಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸಾವೇತ್ವಾ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮೇನ ಅವನ್ದಿಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ.

ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ನ ವನ್ದಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಅವನ್ದಿಯಮಾನೋ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತತಿ, ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಖಮಾಪೇತಬ್ಬಾ. ಖಮಾಪೇನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ವಿಹಾರೇಯೇವ ಸಙ್ಘಂ ವಾ ಗಣಂ ವಾ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಭನ್ತೇ ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಆಯತಿಂ ಸಂವರೇ ತಿಟ್ಠಾಮಿ, ನ ಪುನ ಅಪಾಸಾದಿಕಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಮಯ್ಹಂ ಖಮತೂ’’ತಿ ಖಮಾಪೇತಬ್ಬಂ. ತೇನ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ಗಣೇನ ವಾ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಏಕಭಿಕ್ಖುನಾ ವಾ ಸಯಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ವತ್ತಬ್ಬಾ – ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಆಯತಿಂ ಸಂವರೇ ಠಿತೋ, ಇಮಿನಾ ಅಚ್ಚಯಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಖಮಾಪಿತೋ, ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಇಮಂ ವನ್ದಿಯಂ ಕರೋತೂ’’ತಿ. ಸೋ ವನ್ದಿಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇ ಸನ್ನಿಪತಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಮತಿಯಾ ಬ್ಯತ್ತಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸಾವೇತಬ್ಬಂ –

‘‘ಅಯಂ ಅಯ್ಯೇ ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಅಯ್ಯೋ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಪಾಸಾದಿಕಂ ದಸ್ಸೇತೀತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇನ ಅವನ್ದಿಯೋ ಕತೋ, ಸೋ ಲಜ್ಜಿಧಮ್ಮಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಆಯತಿಂ ಸಂವರೇ ಠಿತೋ ಅಚ್ಚಯಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ಖಮಾಪೇಸಿ, ತಸ್ಸ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ವನ್ದಿಯಕರಣಂ ರುಚ್ಚತೀತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ಪುಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ –

ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಏವಂ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮೇನೇವ ವನ್ದಿಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ.

ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಪಾಳಿಮುತ್ತಕೋಪಿ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಇದಞ್ಹಿ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಂ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಮೂಲಕಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸಾಪಿ ಪನೇತಂ ಲಬ್ಭತಿಯೇವ. ಯಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಸಲಾಕಗ್ಗಯಾಗಗ್ಗಭತ್ತಗ್ಗಉಪೋಸಥಗ್ಗೇಸು ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಏತಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಮೇವ. ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಜಿಣ್ಣಚೀವರನಟ್ಠಚೀವರಾನಞ್ಹಿ ಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಯಾವತತಿಯಂ ಸಾವೇತ್ವಾ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಚೀವರಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಪ್ಪಮತ್ತಕವಿಸ್ಸಜ್ಜಕೇನ ಪನ ಚೀವರಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತಪ್ಪಭೇದಾನಿ ಸೂಚಿಆದೀನಿ ಅನಪಲೋಕೇತ್ವಾಪಿ ದಾತಬ್ಬಾನಿ. ತೇಸಂ ದಾನೇ ಸೋಯೇವ ಇಸ್ಸರೋ, ತತೋ ಅತಿರೇಕಂ ದೇನ್ತೇನ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಹಿ ಅತಿರೇಕದಾನೇ ಸಙ್ಘೋ ಸಾಮೀ. ಗಿಲಾನಭೇಸಜ್ಜಮ್ಪಿ ತತ್ಥ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಸಯಮೇವ ದಾತಬ್ಬಂ. ಅತಿರೇಕಂ ಇಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ. ಯೋಪಿ ಚ ದುಬ್ಬಲೋ ವಾ ಛಿನ್ನಿರಿಯಾಪಥೋ ವಾ ಪಚ್ಛಿನ್ನಭಿಕ್ಖಾಚಾರಪಥೋ ವಾ ಮಹಾಗಿಲಾನೋ, ತಸ್ಸ ಮಹಾವಾಸೇಸು ತತ್ರುಪ್ಪಾದತೋ ದೇವಸಿಕಂ ನಾಳಿ ವಾ ಉಪಡ್ಢನಾಳಿ ವಾ ಏಕದಿವಸಂಯೇವ ವಾ ಪಞ್ಚ ವಾ ದಸ ವಾ ತಣ್ಡುಲನಾಳಿಯೋ ದೇನ್ತೇನ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾವ ದಾತಬ್ಬಾ. ಪೇಸಲಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತತ್ರುಪ್ಪಾದತೋ ಇಣಪಲಿಬೋಧಮ್ಪಿ ಬಹುಸ್ಸುತಸ್ಸ ಸಙ್ಘಭಾರನಿತ್ಥಾರಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅನುಟ್ಠಾಪನೀಯಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಘಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಾದೀನಂ ಭತ್ತವೇತನಮ್ಪಿ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮೇನ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಚತುಪಚ್ಚಯವಸೇನ ದಿನ್ನತತ್ರುಪ್ಪಾದತೋ ಸಙ್ಘಿಕಂ ಆವಾಸಂ ಜಗ್ಗಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಇಸ್ಸರವತಾಯ ವಿಚಾರೇತೀ’’ತಿ ಕಥಾಪಚ್ಛಿನ್ದನತ್ಥಂ ಪನ ಸಲಾಕಗ್ಗಾದೀಸು ವಾ ಅನ್ತರಸನ್ನಿಪಾತೇ ವಾ ಸಙ್ಘಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವ ಜಗ್ಗಾಪೇತಬ್ಬೋ. ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತತ್ಥಾಯ ಓದಿಸ್ಸದಿನ್ನತತ್ರುಪ್ಪಾದತೋಪಿ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಆವಾಸೋ ಜಗ್ಗಾಪೇತಬ್ಬೋ. ಅನಪಲೋಕೇತ್ವಾಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಸೂರೋ ವತಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನತೋ ಆವಾಸಂ ಜಗ್ಗಾಪೇತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಉಪ್ಪನ್ನಕಥಾಪಚ್ಛೇದನತ್ಥಂ ಪನ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಮೇವ ಕತ್ವಾ ಜಗ್ಗಾಪೇತಬ್ಬೋ.

ಚೇತಿಯೇ ಛತ್ತಂ ವಾ ವೇದಿಕಂ ವಾ ಬೋಧಿಘರಂ ವಾ ಆಸನಘರಂ ವಾ ಅಕತಂ ವಾ ಕರೋನ್ತೇನ ಜಿಣ್ಣಂ ವಾ ಪಟಿಸಙ್ಖರೋನ್ತೇನ ಸುಧಾಕಮ್ಮಂ ವಾ ಕರೋನ್ತೇನ ಮನುಸ್ಸೇ ಸಮಾದಪೇತ್ವಾ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಕಾರಕೋ ನತ್ಥಿ, ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಉಪನಿಕ್ಖೇಪತೋ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ. ಉಪನಿಕ್ಖೇಪೇಪಿ ಅಸತಿ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ರುಪ್ಪಾದತೋ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ, ಸಙ್ಘಿಕೇನಪಿ. ಸಙ್ಘಿಕೇನ ಹಿ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಕೇನ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾಪಿ ಸಙ್ಘಿಕಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತಾವಕಾಲಿಕಂ ಪನ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾಕತಿಕಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಚೇತಿಯೇ ಸುಧಾಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತೇಹಿ ಪನ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರತೋ ವಾ ಸಙ್ಘತೋ ವಾ ಯಾಪನಮತ್ತಂ ಅಲಭನ್ತೇಹಿ ಚೇತಿಯಸನ್ತಕತೋ ಯಾಪನಮತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೇಹಿ ವತ್ತಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ‘‘ವತ್ತಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಮಚ್ಛಮಂಸಾದೀಹಿ ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯೇ ವಿಹಾರೇ ರೋಪಿತಾ ಫಲರುಕ್ಖಾ ಸಙ್ಘೇನ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಜಗ್ಗನಕಮ್ಮಂ ಲಭನ್ತಿ, ಯೇಸಂ ಫಲಾನಿ ಘಣ್ಟಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ತೇಸು ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಯೇ ಪನ ಅಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ, ತೇಸು ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ತಂ ಪನ ಸಲಾಕಗ್ಗಯಾಗಗ್ಗಭತ್ತಗ್ಗಅನ್ತರಸನ್ನಿಪಾತೇಸುಪಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಉಪೋಸಥಗ್ಗೇ ಪನ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ತತ್ಥ ಹಿ ಅನಾಗತಾನಮ್ಪಿ ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿ ಆಹರಿಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸುವಿಸೋಧಿತಂ ಹೋತಿ.

ಏವಞ್ಚ ಪನ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಮತಿಯಾ ಸಾವೇತಬ್ಬಂ –

‘‘ಭನ್ತೇ, ಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಸಙ್ಘಸನ್ತಕಂ ಮೂಲತಚಪತ್ತಅಙ್ಕುರಪುಪ್ಫಫಲಖಾದನೀಯಾದಿ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಆಗತಾಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಯಥಾಸುಖಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ರುಚ್ಚತೀತಿ ಸಙ್ಘಂ ಪುಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ.

ಚತೂಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಕತಂ ಸುಕತಮೇವ. ಯಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ದ್ವೇ ತಯೋ ಜನಾ ವಸನ್ತಿ, ತೇಹಿ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಕತಮ್ಪಿ ಸಙ್ಘೇನ ಕತಸದಿಸಮೇವ. ಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ವಿಹಾರೇ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಹೋತಿ, ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಪುಬ್ಬಕರಣಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇನ ಕತಮ್ಪಿ ಕತಿಕವತ್ತಂ ಸಙ್ಘೇನ ಕತಸದಿಸಮೇವ ಹೋತಿ.

ಕರೋನ್ತೇನ ಪನ ಫಲವಾರೇನ ಕಾತುಮ್ಪಿ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಛ ಮಾಸೇ ಏಕಸಂವಚ್ಛರನ್ತಿ ಏವಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾಪಿ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾಪಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪುನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ಯಾವ ರುಕ್ಖಾ ಧರನ್ತಿ ತಾವ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಯೇಪಿ ತೇಸಂ ರುಕ್ಖಾನಂ ಬೀಜೇಹಿ ಅಞ್ಞೇ ರುಕ್ಖಾ ರೋಪಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಸಾ ಏವ ಕತಿಕಾ.

ಸಚೇ ಪನ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ರೋಪಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಯತ್ಥ ರೋಪಿತಾ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ವಿಹಾರೇ ಸಙ್ಘೋ ಸಾಮೀ. ಯೇಪಿ ಅಞ್ಞತೋ ಬೀಜಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಪುರಿಮವಿಹಾರೇ ಪಚ್ಛಾ ರೋಪಿತಾ, ತೇಸು ಅಞ್ಞಾ ಕತಿಕಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಕತಿಕಾಯ ಕತಾಯ ಪುಗ್ಗಲಿಕಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ಯಥಾಸುಖಂ ಫಲಾದೀನಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನೇತ್ಥ ತಂ ತಂ ಓಕಾಸಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಿವೇಣಾನಿ ಕತ್ವಾ ಜಗ್ಗನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪುಗ್ಗಲಿಕಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಅಞ್ಞೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ಲಭನ್ತಿ, ತೇಹಿ ಪನ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಸಭಾಗಂ ದತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಾನಿ. ಯೋಪಿ ಮಜ್ಝೇವಿಹಾರೇ ರುಕ್ಖಂ ಸಾಖಾಹಿ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ರಕ್ಖತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಪೋರಾಣವಿಹಾರಂ ಗತಸ್ಸ ಸಮ್ಭಾವನೀಯಭಿಕ್ಖುನೋ ‘‘ಥೇರೋ ಆಗತೋ’’ತಿ ಫಲಾಫಲಂ ಆಹರನ್ತಿ, ಸಚೇ ತತ್ಥ ಮೂಲೇ ಸಬ್ಬಪರಿಯತ್ತಿಧರೋ ಬಹುಸ್ಸುತಭಿಕ್ಖು ವಿಹಾಸಿ, ‘‘ಅದ್ಧಾ ಏತ್ಥ ದೀಘಾ ಕತಿಕಾ ಕತಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಕುಕ್ಕುಚ್ಚೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ವಿಹಾರೇ ಫಲಾಫಲಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾನಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ಧುತಙ್ಗಂ ನ ಕೋಪೇತಿ. ಸಾಮಣೇರಾ ಅತ್ತನೋ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಬಹೂನಿ ಫಲಾನಿ ದೇನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಲಭನ್ತಾ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ, ಖಿಯ್ಯನಮತ್ತಮೇವ ಚೇತಂ ಹೋತಿ.

ಸಚೇ ಪನ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಂ ಹೋತಿ, ಏಕಂ ಪನಸರುಕ್ಖಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಟ್ಠಿಪಿ ಜನಾ ಜೀವನ್ತಿ, ತಾದಿಸೇ ಕಾಲೇ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಙ್ಗಹಕರಣತ್ಥಾಯ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಖಾದಿತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಸಾಮೀಚಿ. ಯಾವ ಪನ ಕತಿಕವತ್ತಂ ನ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ, ತಾವ ತೇಹಿ ಖಾಯಿತಂ ಸುಖಾಯಿತಮೇವ. ಕದಾ ಪನ ಕತಿಕವತ್ತಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ? ಯದಾ ಸಮಗ್ಗೋ ಸಙ್ಘೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಖಾದನ್ತೂ’’ತಿ ಸಾವೇತಿ. ಏಕಭಿಕ್ಖುಕೇ ಪನ ವಿಹಾರೇ ಏಕೇನ ಸಾವಿತೇಪಿ ಪುರಿಮಕತಿಕಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿಯೇವ. ಸಚೇ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಾಯ ಕತಿಕಾಯ ಸಾಮಣೇರಾ ನೇವ ರುಕ್ಖತೋ ಪಾತೇನ್ತಿ, ನ ಭೂಮಿತೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದೇನ್ತಿ, ಪತಿತಫಲಾನಿ ಪಾದೇಹಿ ಪಹರನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತಿ, ತೇಸಂ ದಸಭಾಗತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಉಪಡ್ಢಫಲಭಾಗೇನ ಫಾತಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಅದ್ಧಾ ಫಾತಿಕಮ್ಮಲೋಭೇನ ಆಹರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸನ್ತಿ. ಪುನ ಸುಭಿಕ್ಖೇ ಜಾತೇ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇಸು ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಖಾಪರಿವಾರಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ರುಕ್ಖೇ ರಕ್ಖನ್ತೇಸು ಸಾಮಣೇರಾನಂ ಫಾತಿಕಮ್ಮಂ ನ ದಾತಬ್ಬಂ, ಭಾಜೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

‘‘ವಿಹಾರೇ ಫಲಾಫಲಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಸಾಮನ್ತಗಾಮೇಹಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಗಿಲಾನಾನಂ ವಾ ಗಬ್ಭಿನೀನಂ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಏಕಂ ನಾಳಿಕೇರಂ ದೇಥ, ಅಮ್ಬಂ ದೇಥ, ಲಬುಜಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಯಾಚನ್ತಿ, ದಾತಬ್ಬಂ ನ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ? ದಾತಬ್ಬಂ. ಅದೀಯಮಾನೇ ಹಿ ತೇ ದೋಮನಸ್ಸಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ದೇನ್ತೇನ ಪನ ಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಯಾವತತಿಯಂ ಸಾವೇತ್ವಾ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾವ ದಾತಬ್ಬಂ, ಕತಿಕವತ್ತಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ಠಪೇತಬ್ಬಂ, ಏವಞ್ಚ ಪನ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಮತಿಯಾ ಸಾವೇತಬ್ಬಂ –

‘‘ಸಾಮನ್ತಗಾಮೇಹಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಗಿಲಾನಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಫಲಾಫಲಂ ಯಾಚನ್ತಿ, ದ್ವೇ ನಾಳಿಕೇರಾನಿ, ದ್ವೇ ತಾಲಫಲಾನಿ, ದ್ವೇ ಪನಸಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಅಮ್ಬಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಕದಲಿಫಲಾನಿ ಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಅನಿವಾರಣಂ, ಅಸುಕರುಕ್ಖತೋ ಚ ಅಸುಕರುಕ್ಖತೋ ಚ ಫಲಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಅನಿವಾರಣಂ ರುಚ್ಚತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಗಿಲಾನಾದೀನಂ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಾಚನ್ತಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ, ವತ್ತಂ ಪನ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘‘ನಾಳಿಕೇರಾದೀನಿ ಇಮಿನಾ ನಾಮ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಅಸುಕರುಕ್ಖತೋ ಚ ಅಸುಕರುಕ್ಖತೋ ಚ ಫಲಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಅನಿವಾರಣಂ ಕತ’’ನ್ತಿ. ಅನುವಿಚರಿತ್ವಾ ಪನ ‘‘ಅಯಂ ಮಧುರಫಲೋ ಅಮ್ಬೋ, ಇತೋ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಪಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ. ಫಲಭಾಜನಕಾಲೇ ಪನ ಆಗತಾನಂ ಸಮ್ಮತೇನ ಉಪಡ್ಢಭಾಗೋ ದಾತಬ್ಬೋ, ಅಸಮ್ಮತೇನ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ.

ಖೀಣಪರಿಬ್ಬಯೋ ವಾ ಮಗ್ಗಗಮಿಯಸತ್ಥವಾಹೋ ವಾ ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಇಸ್ಸರೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಯಾಚತಿ, ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾವ ದಾತಬ್ಬಂ. ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಖಾದನ್ತೋ ನ ವಾರೇತಬ್ಬೋ. ಕುದ್ಧೋ ಹಿ ಸೋ ರುಕ್ಖೇಪಿ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅನತ್ಥಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಪುಗ್ಗಲಿಕಪರಿವೇಣಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಗಾಮೇನ ಯಾಚನ್ತೋ ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಛಾಯಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ರೋಪಿತಂ, ಸಚೇ ಅತ್ಥಿ, ತುಮ್ಹೇ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಯದಿ ಪನ ಫಲಭರಿತಾವ ರುಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕಣ್ಟಕೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಫಲವಾರೇನ ಖಾದನ್ತಿ, ಅಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತೇನ ಹುತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ. ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ನ ವಾರೇತಬ್ಬೋ, ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಮೇವೇತ್ಥ ಕಾರಣಂ.

ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಫಲಾರಾಮೋ ಹೋತಿ, ಪಟಿಜಗ್ಗನಂ ನ ಲಭತಿ, ಸಚೇ ತಂ ಕೋಚಿ ವತ್ತಸೀಸೇನ ಜಗ್ಗತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವ ಹೋತಿ. ಅಥಾಪಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಪಟಿಬಲಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ‘‘ಇಮಂ ಸಪ್ಪುರಿಸ ಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಸಙ್ಘೋ ಭಾರಂ ಕರೋತಿ, ಸೋ ಚೇ ವತ್ತಸೀಸೇನ ಜಗ್ಗತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವ ಹೋತಿ. ಫಾತಿಕಮ್ಮಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಸ್ಸ ಪನ ತತಿಯಭಾಗೇನ ವಾ ಉಪಡ್ಢಭಾಗೇನ ವಾ ಫಾತಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ‘‘ಭಾರಿಯಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಏತ್ತಕೇನ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೋ ಪನ ಸಬ್ಬಂ ತವೇವ ಸನ್ತಕಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಮೂಲಭಾಗಂ ದಸಭಾಗಮತ್ತಂ ದತ್ವಾ ಜಗ್ಗಾಹೀ’’ತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಗರುಭಣ್ಡತ್ತಾ ಪನ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜವಸೇನ ನ ದಾತಬ್ಬಂ. ಸೋ ಮೂಲಭಾಗಂ ದತ್ವಾ ಖಾದನ್ತೋ ಅಕತಾವಾಸಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ಕತಾವಾಸಂ ವಾ ಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ನಿಸ್ಸಿತಕಾನಂ ಆರಾಮಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತಿ, ತೇಹಿಪಿ ಮೂಲಭಾಗೋ ದಾತಬ್ಬೋವ. ಯದಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಯಂ ಜಗ್ಗಿತುಂ ಪಹೋನ್ತಿ, ಅಥ ತೇಸಂ ಜಗ್ಗಿತುಞ್ಚ ನ ದಾತಬ್ಬಂ, ಜಗ್ಗಿತಕಾಲೇ ಚ ನ ವಾರೇತಬ್ಬಾ, ಜಗ್ಗನಕಾಲೇಯೇವ ವಾರೇತಬ್ಬಾ. ‘‘ಬಹುಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಖಾಯಿತಂ, ಇದಾನಿ ಮಾ ಜಗ್ಗಿತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋಯೇವ ಜಗ್ಗಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

ಸಚೇ ಪನ ನೇವ ವತ್ತಸೀಸೇನ ಜಗ್ಗನ್ತೋ ಅತ್ಥಿ, ನ ಫಾತಿಕಮ್ಮೇನ, ನ ಸಙ್ಘೋ ಜಗ್ಗಿತುಂ ಪಹೋತಿ, ಏಕೋ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವ ಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ಫಾತಿಕಮ್ಮಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಸೀಸತಿ, ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮೇನ ಫಾತಿಕಮ್ಮಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ. ಇತಿ ಇಮಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಮೇವ ಹೋತಿ. ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನಿ ಗಚ್ಛತಿ.

ಞತ್ತಿಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭೇದೇ ಪನ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ, ಅನುಸಿಟ್ಠೋ ಸೋ ಮಯಾ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ, ಆಗಚ್ಛಾಹೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಏವಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖಸ್ಸ ಓಸಾರಣಾ ಓಸಾರಣಾ ನಾಮ.

‘‘ಸುಣನ್ತು ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ, ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಇಮಸ್ಸ ನೇವ ಸುತ್ತಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ನೋ ಸುತ್ತವಿಭಙ್ಗೋ, ಸೋ ಅತ್ಥಂ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಚ್ಛಾಯಾಯ ಅತ್ಥಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ. ಯದಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ವುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾ ಇಮಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ ಏವಂ ಉಬ್ಬಾಹಿಕಾವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಸ್ಸಾರಣಾ ನಿಸ್ಸಾರಣಾ ನಾಮ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಜ್ಜುಪೋಸಥೋ ಪನ್ನರಸೋ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮವಸೇನ ಠಪಿತಾ ಞತ್ತಿ ಉಪೋಸಥೋ ನಾಮ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಜ್ಜ ಪವಾರಣಾ ಪನ್ನರಸೀ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಪವಾರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮವಸೇನ ಠಪಿತಾ ಞತ್ತಿ ಪವಾರಣಾ ನಾಮ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಅಹಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಅನುಸಾಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಅನುಸಾಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಅಹಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಅನ್ತರಾಯಿಕೇ ಧಮ್ಮೇ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಅನ್ತರಾಯಿಕೇ ಧಮ್ಮೇ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಅಹಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ವಿನಯಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ವಿನಯಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಅಹಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ವಿನಯಂ ಪುಟ್ಠೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ವಿನಯಂ ಪುಟ್ಠೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಅತ್ತಾನಂ ವಾ ಪರಂ ವಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತುಂ ಠಪಿತಾ ಞತ್ತಿ ಸಮ್ಮುತಿ ನಾಮ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಇದಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಯದಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದದೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ಏವಂ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಚೀವರಪತ್ತಾದೀನಂ ದಾನಂ ದಾನಂ ನಾಮ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಪತ್ತಿಂ ಸರತಿ, ವಿವರತಿ, ಉತ್ತಾನಿಂ ಕರೋತಿ, ದೇಸೇತಿ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಅಹಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯನ್ತಿ. ಯದಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಅಹಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ತೇನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಆಯತಿಂ ಸಂವರೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಏವಂ ಆಪತ್ತಿಪಟಿಗ್ಗಹೋ ಪಟಿಗ್ಗಹೋ ನಾಮ.

‘‘ಸುಣನ್ತು ಮೇ, ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ ಆವಾಸಿಕಾ. ಯದಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಇದಾನಿ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೇಯ್ಯಾಮ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಮ, ಆಗಮೇ ಕಾಳೇ ಪವಾರೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾ ಕಲಹಕಾರಕಾ ವಿವಾದಕಾರಕಾ ಭಸ್ಸಕಾರಕಾ ಸಙ್ಘೇ ಅಧಿಕರಣಕಾರಕಾ ತಂ ಕಾಳಂ ಅನುವಸೇಯ್ಯುಂ, ಆವಾಸಿಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಬ್ಯತ್ತೇನ ಪಟಿಬಲೇನ ಆವಾಸಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಞಾಪೇತಬ್ಬಾ – ‘‘ಸುಣನ್ತು ಮೇ, ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ ಆವಾಸಿಕಾ. ಯದಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಇದಾನಿ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೇಯ್ಯಾಮ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಮ, ಆಗಮೇ ಜುಣ್ಹೇ ಪವಾರೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ ಏವಂ ಕತಾ ಪವಾರಣಾಪಚ್ಚುಕ್ಕಡ್ಢನಾ ಪಚ್ಚುಕ್ಕಡ್ಢನಾ ನಾಮ.

ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಏಕಜ್ಝಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಬ್ಬಂ, ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ – ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಣ್ಡನಜಾತಾನಂ ಕಲಹಜಾತಾನಂ ವಿವಾದಾಪನ್ನಾನಂ ವಿಹರತಂ ಬಹುಂ ಅಸ್ಸಾಮಣಕಂ ಅಜ್ಝಾಚಿಣ್ಣಂ ಭಾಸಿತಪರಿಕ್ಕನ್ತಂ. ಸಚೇ ಮಯಂ ಇಮಾಹಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮ, ಸಿಯಾಪಿ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಕಕ್ಖಳತ್ತಾಯ ವಾಳತ್ತಾಯ ಭೇದಾಯ ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಇಮಂ ಅಧಿಕರಣಂ ತಿಣವತ್ಥಾರಕೇನ ವೂಪಸಮೇಯ್ಯ ಠಪೇತ್ವಾ ಥುಲ್ಲವಜ್ಜಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಗಿಹಿಪಟಿಸಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ತಿಣವತ್ಥಾರಕಸಮಥೇನ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಪಠಮಾ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕಞತ್ತಿ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಂ ನಾಮ.

ತಥಾ ತತೋ ಪರಾ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಏಕೇಕಂ ಕತ್ವಾ ದ್ವೇ ಞತ್ತಿಯೋ ಇತಿ ಯಥಾವುತ್ತಪ್ಪಭೇದಂ ಓಸಾರಣಂ ನಿಸ್ಸಾರಣಂ…ಪೇ… ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಞ್ಞೇವ ನವಮನ್ತಿ ಞತ್ತಿಕಮ್ಮಂ ಇಮಾನಿ ನವ ಠಾನಾನಿ ಗಚ್ಛತಿ.

ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭೇದೇ ಪನ ವಡ್ಢಸ್ಸ ಲಿಚ್ಛವಿನೋ ಪತ್ತನಿಕ್ಕುಜ್ಜನವಸೇನ ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತಾ ನಿಸ್ಸಾರಣಾ. ತಸ್ಸೇವ ಪತ್ತುಕ್ಕುಜ್ಜನವಸೇನ ವುತ್ತಾ ಓಸಾರಣಾ ಚ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಸೀಮಾಸಮ್ಮುತಿ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸಮ್ಮುತಿ, ಸನ್ಥತಸಮ್ಮುತಿ, ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕ-ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪಕ-ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕ-ಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಾಹಕ-ಚೀವರಭಾಜಕ-ಯಾಗುಭಾಜಕಫಲಭಾಜಕ-ಖಜ್ಜಭಾಜಕ-ಅಪ್ಪಮತ್ತಕವಿಸ್ಸಜ್ಜಕ-ಸಾಟಿಯಗ್ಗಾಹಾಪಕ-ಪತ್ತಗ್ಗಾಹಾಪಕ-ಆರಾಮಿಕಪೇಸಕಸಾಮಣೇರಪೇಸಕಸಮ್ಮುತೀತಿ ಏತಾಸಂ ಸಮ್ಮುತೀನಂ ವಸೇನ ಸಮ್ಮುತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಕಥಿನಚೀವರದಾನಮತಕಚೀವರದಾನವಸೇನ ದಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಕಥಿನುದ್ಧಾರವಸೇನ ಉದ್ಧಾರೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಕುಟಿವತ್ಥುವಿಹಾರವತ್ಥುದೇಸನಾವಸೇನ ದೇಸನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಯಾ ಪನ ತಿಣವತ್ಥಾರಕಸಮಥೇ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕಞತ್ತಿಞ್ಚ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಏಕೇಕಂ ಞತ್ತಿಞ್ಚಾತಿ ತಿಸ್ಸೋ ಞತ್ತಿಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಏಕಾ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಏಕಾತಿ ದ್ವೇ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮವಾಚಾ ವುತ್ತಾ, ತಾಸಂ ವಸೇನ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇತಿ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮಂ ಇಮಾನಿ ಸತ್ತ ಠಾನಾನಿ ಗಚ್ಛತಿ.

ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭೇದೇ ಪನ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಾದೀನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ವಸೇನ ನಿಸ್ಸಾರಣಾ, ತೇಸಂಯೇವ ಚ ಕಮ್ಮಾನಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನವಸೇನ ಓಸಾರಣಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕಸಮ್ಮುತಿವಸೇನ ಸಮ್ಮುತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಪರಿವಾಸದಾನಮಾನತ್ತದಾನವಸೇನ ದಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಕಮ್ಮವಸೇನ ನಿಗ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ‘‘ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುವತ್ತಿಕಾ ಅಟ್ಠ, ಯಾವತತಿಯಕಾ ಅರಿಟ್ಠೋ ಚಣ್ಡಕಾಳೀ ಚ ಇಮೇ ತೇ ಯಾವತತಿಯಕಾ’’ತಿ ಇಮಾಸಂ ಏಕಾದಸನ್ನಂ ಸಮನುಭಾಸನಾನಂ ವಸೇನ ಸಮನುಭಾಸನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಉಪಸಮ್ಪದಾಕಮ್ಮಅಬ್ಭಾನಕಮ್ಮವಸೇನ ಪನ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇತಿ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮಂ ಇಮಾನಿ ಸತ್ತ ಠಾನಾನಿ ಗಚ್ಛತಿ.

೪೯೭. ಇತಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಚ ಕಮ್ಮವಿಪತ್ತಿಞ್ಚ ವಿಪತ್ತಿವಿರಹಿತಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಠಾನಪಭೇದಗಮನಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕಾರಕಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಪುನ ‘‘ಚತುವಗ್ಗಕರಣೇ ಕಮ್ಮೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ ಪರಿಸತೋ ಕಮ್ಮವಿಪತ್ತಿವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ.

ಕಮ್ಮವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಅತ್ಥವಸವಗ್ಗಾದಿವಣ್ಣನಾ

೪೯೮. ಇದಾನಿ ಯಾನಿ ತಾನಿ ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ವತ್ಥುಭೂತಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ, ತೇಸಂ ಪಞ್ಞತ್ತಿಯಂ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ದ್ವೇ ಅತ್ಥವಸೇ ಪಟಿಚ್ಚಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ವೇರಾನಂ ಸಂವರಾಯಾತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕವೇರಾನಂ ಸಂವರತ್ಥಾಯ ಪಿದಹನತ್ಥಾಯ. ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾನಂ ವೇರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯಾತಿ ವಿಪಾಕದುಕ್ಖಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕವೇರಾನಂ ಪಟಿಘಾತತ್ಥಾಯ, ಸಮುಚ್ಛೇದನತ್ಥಾಯ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತ್ಥಾಯ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ವಜ್ಜಾನಂ ಸಂವರಾಯಾತಿ ತೇಸಂಯೇವ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವೇರಾನಂ ಸಂವರತ್ಥಾಯ. ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾನಂ ವಜ್ಜಾನನ್ತಿ ತೇಸಂಯೇವ ವಿಪಾಕದುಕ್ಖಾನಂ. ವಿಪಾಕದುಕ್ಖಾನೇವ ಹಿ ಇಧ ವಜ್ಜನೀಯಭಾವತೋ ವಜ್ಜಾನೀತಿ ವುತ್ತಾನಿ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ಭಯಾನನ್ತಿ ಗರಹಾ ಉಪವಾದೋ ತಜ್ಜನೀಯಾದೀನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಉಪೋಸಥಪವಾರಣಾನಂ ಠಪನಂ ಅಕಿತ್ತಿಪಕಾಸನೀಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ಏತಾನಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಭಯಾನಿ ನಾಮ, ಏತೇಸಂ ಸಂವರತ್ಥಾಯ. ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಭಯಾನಿ ಪನ ವಿಪಾಕದುಕ್ಖಾನಿಯೇವ, ತೇಸಂ ಪಟಿಘಾತತ್ಥಾಯ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನನ್ತಿ ಪಞ್ಚವೇರದಸಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪಭೇದಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಸಂವರತ್ಥಾಯ. ವಿಪಾಕದುಕ್ಖಾನೇವ ಪನ ಅಕ್ಖಮಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಅಕುಸಲಾನೀತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಪಟಿಘಾತತ್ಥಾಯ. ಗಿಹೀನಂ ಅನುಕಮ್ಪಾಯಾತಿ ಅಗಾರಿಕಾನಂ ಸದ್ಧಾರಕ್ಖಣವಸೇನ ಅನುಕಮ್ಪನತ್ಥಾಯ. ಪಾಪಿಚ್ಛಾನಂ ಪಕ್ಖುಪಚ್ಛೇದಾಯಾತಿ ಪಾಪಿಚ್ಛಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಗಣಬನ್ಧಭೇದನತ್ಥಾಯ ಗಣಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಯಞ್ಹೇತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕವಣ್ಣನಾಯಮೇವ ವುತ್ತನ್ತಿ.

ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಅತ್ಥವಸೇನ ವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪೯೯. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಾದೀಸು ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಞ್ಚವಿಧೋ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ. ಪರಿವಾಸದಾನಾದೀಸು ಓಸಾರಣೀಯಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಅಟ್ಠಾರಸಸು ವಾ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸಾಯ ವಾ ವತ್ತೇಸು ವತ್ತಮಾನಸ್ಸ ಓಸಾರಣೀಯಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಓಸಾರೀಯತಿ, ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾದಯೋ ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ನಿಸ್ಸಾರೀಯನ್ತಿ, ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೦೦. ಅಪಞ್ಞತ್ತೇತಿಆದೀಸು ಅಪಞ್ಞತ್ತೇ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಸತ್ತಾಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಕಕುಸನ್ಧಞ್ಚ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಕೋಣಾಗಮನಞ್ಚ ಕಸ್ಸಪಞ್ಚ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅನ್ತರಾ ಕೇನಚಿ ಅಪಞ್ಞತ್ತೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನಾಮ. ಮಕ್ಕಟಿವತ್ಥುಆದಿವಿನೀತಕಥಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಂ ನಾಮ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಆನಿಸಂಸವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫೦೧. ಇದಾನಿ ಸಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಂ ಏಕೇಕೇನ ಆಕಾರೇನ ನವಧಾ ಸಙ್ಗಹಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನವ ಸಙ್ಗಹಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ವತ್ಥುಸಙ್ಗಹೋತಿ ವತ್ಥುನಾ ಸಙ್ಗಹೋ. ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ ಪದತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅತ್ಥಯೋಜನಾ – ಯಸ್ಮಾ ಹಿ ಏಕಸಿಕ್ಖಾಪದಮ್ಪಿ ಅವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಾನಿ ವತ್ಥುನಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾನೀತಿ ಏವಂ ತಾವ ವತ್ಥುಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಯಸ್ಮಾ ಪನ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ಪಞ್ಚಾಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಯಾ, ಛ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿಯಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ವಿಪತ್ತಿಯಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾನೀತಿ ಏವಂ ವಿಪತ್ತಿಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸತ್ತಹಾಪತ್ತೀಹಿ ಮುತ್ತಂ ಏಕಸಿಕ್ಖಾಪದಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಾನಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾನೀತಿ ಏವಂ ಆಪತ್ತಿಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಸಬ್ಬಾನಿ ಚ ಸತ್ತಸು ನಗರೇಸು ಪಞ್ಞತ್ತಾನೀತಿ ನಿದಾನೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾನೀತಿ ಏವಂ ನಿದಾನಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಏಕಸಿಕ್ಖಾಪದಮ್ಪಿ ಅಜ್ಝಾಚಾರಿಕಪುಗ್ಗಲೇ ಅಸತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಾನಿ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾನೀತಿ ಏವಂ ಪುಗ್ಗಲಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಸಬ್ಬಾನಿ ಪನ ಪಞ್ಚಹಿ ಚೇವ ಸತ್ತಹಿ ಚ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ, ಸಬ್ಬಾನಿ ನ ವಿನಾ ಛಹಿ ಸಮುಟ್ಠಾನೇಹಿ ಸಮುಟ್ಠನ್ತೀತಿ ಸಮುಟ್ಠಾನೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಸಬ್ಬಾನಿ ಚ ಚತೂಸು ಅಧಿಕರಣೇಸು ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಸಬ್ಬಾನಿ ಸತ್ತಹಿ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಸಮಥೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ಖನ್ಧಸಮುಟ್ಠಾನಅಧಿಕರಣಸಮಥಸಙ್ಗಹಾಪಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ.

ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾಯ

ನವಸಙ್ಗಹಿತವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ಪರಿವಾರಸ್ಸ ಅನುತ್ತಾನತ್ಥಪದವಣ್ಣನಾತಿ.

ನಿಗಮನಕಥಾ

ಏತ್ತಾವತಾ ಚ –

ಉಭತೋ ವಿಭಙ್ಗಖನ್ಧಕ-ಪರಿವಾರವಿಭತ್ತಿದೇಸನಂ ನಾಥೋ;

ವಿನಯಪಿಟಕಂ ವಿನೇನ್ತೋ, ವೇನೇಯ್ಯಂ ಯಂ ಜಿನೋ ಆಹ.

ಸಮಧಿಕಸತ್ತವೀಸತಿ-ಸಹಸ್ಸಮತ್ತೇನ ತಸ್ಸ ಗನ್ಥೇನ;

ಸಂವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ, ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾ ನಾಮ.

ತತ್ರಿದಂ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕತ್ತಸ್ಮಿಂ –

ಆಚರಿಯಪರಮ್ಪರತೋ, ನಿದಾನವತ್ಥುಪ್ಪಭೇದದೀಪನತೋ;

ಪರಸಮಯವಿವಜ್ಜನತೋ, ಸಕಸಮಯವಿಸುದ್ಧಿತೋ ಚೇವ.

ಬ್ಯಞ್ಜನಪರಿಸೋಧನತೋ, ಪದತ್ಥತೋ ಪಾಳಿಯೋಜನಕ್ಕಮತೋ;

ಸಿಕ್ಖಾಪದನಿಚ್ಛಯತೋ, ವಿಭಙ್ಗನಯಭೇದದಸ್ಸನತೋ.

ಸಮ್ಪಸ್ಸತಂ ನ ದಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಞ್ಚಿ ಅಪಾಸಾದಿಕಂ ಯತೋ ಏತ್ಥ;

ವಿಞ್ಞೂನಮಯಂ ತಸ್ಮಾ, ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾತ್ವೇವ.

ಸಂವಣ್ಣನಾ ಪವತ್ತಾ, ವಿನಯಸ್ಸ ವಿನೇಯ್ಯದಮನಕುಸಲೇನ;

ವುತ್ತಸ್ಸ ಲೋಕನಾಥೇನ, ಲೋಕಮನುಕಮ್ಪಮಾನೇನಾತಿ.

ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಞ್ಚೇವ, ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಮೇವಚ;

ಕುರುನ್ದಿಞ್ಚಾತಿ ತಿಸ್ಸೋಪಿ, ಸೀಹಳಟ್ಠಕಥಾ ಇಮಾ.

ಬುದ್ಧಮಿತ್ತೋತಿ ನಾಮೇನ, ವಿಸ್ಸುತಸ್ಸ ಯಸಸ್ಸಿನೋ;

ವಿನಯಞ್ಞುಸ್ಸ ಧೀರಸ್ಸ, ಸುತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ.

ಮಹಾಮೇಘವನುಯ್ಯಾನೇ, ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ;

ಮಹಾವಿಹಾರೋ ಯೋ ಸತ್ಥು, ಮಹಾಬೋಧಿವಿಭೂಸಿತೋ.

ಯಂ ತಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣೇ ಭಾಗೇ, ಪಧಾನಘರಮುತ್ತಮಂ;

ಸುಚಿಚಾರಿತ್ತಸೀಲೇನ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸೇವಿತಂ.

ಉಳಾರಕುಲಸಮ್ಭೂತೋ, ಸಙ್ಘುಪಟ್ಠಾಯಕೋ ಸದಾ;

ಅನಾಕುಲಾಯ ಸದ್ಧಾಯ, ಪಸನ್ನೋ ರತನತ್ತಯೇ.

ಮಹಾನಿಗಮಸಾಮೀತಿ, ವಿಸ್ಸುತೋ ತತ್ಥ ಕಾರಯಿ;

ಚಾರುಪಾಕಾರಸಞ್ಚಿತಂ, ಯಂ ಪಾಸಾದಂ ಮನೋರಮಂ.

ಸೀತಚ್ಛಾಯತರೂಪೇತಂ, ಸಮ್ಪನ್ನಸಲಿಲಾಸಯಂ;

ವಸತಾ ತತ್ರ ಪಾಸಾದೇ, ಮಹಾನಿಗಮಸಾಮಿನೋ.

ಸುಚಿಸೀಲಸಮಾಚಾರಂ, ಥೇರಂ ಬುದ್ಧಸಿರಿವ್ಹಯಂ;

ಯಾ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಆರದ್ಧಾ, ಇದ್ಧಾ ವಿನಯವಣ್ಣನಾ.

ಪಾಲಯನ್ತಸ್ಸ ಸಕಲಂ, ಲಙ್ಕಾದೀಪಂ ನಿರಬ್ಬುದಂ;

ರಞ್ಞೋ ಸಿರಿನಿವಾಸಸ್ಸ, ಸಿರಿಪಾಲಯಸಸ್ಸಿನೋ.

ಸಮವೀಸತಿಮೇ ಖೇಮೇ, ಜಯಸಂವಚ್ಛರೇ ಅಯಂ;

ಆರದ್ಧಾ ಏಕವೀಸಮ್ಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಉಪದ್ದವಾ ಕುಲೇ ಲೋಕೇ, ನಿರುಪದ್ದವತೋ ಅಯಂ;

ಏಕಸಂವಚ್ಛರೇನೇವ, ಯಥಾ ನಿಟ್ಠಂ ಉಪಾಗತಾ.

ಏವಂ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ, ನಿಟ್ಠಂ ಧಮ್ಮೂಪಸಂಹಿತಾ;

ಸೀಘಂ ಗಚ್ಛನ್ತು ಆರಮ್ಭಾ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ನಿರುಪದ್ದವಾ.

ಚಿರಟ್ಠಿತತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸ, ಕರೋನ್ತೇನ ಮಯಾ ಇಮಂ;

ಸದ್ಧಮ್ಮಬಹುಮಾನೇನ, ಯಞ್ಚ ಪುಞ್ಞಂ ಸಮಾಚಿತಂ.

ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಆನುಭಾವೇನ, ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪಾಣಿನೋ;

ಭವನ್ತು ಧಮ್ಮರಾಜಸ್ಸ, ಸದ್ಧಮ್ಮರಸಸೇವಿನೋ.

ಚಿರಂ ತಿಟ್ಠತು ಸದ್ಧಮ್ಮೋ, ಕಾಲೇ ವಸ್ಸಂ ಚಿರಂ ಪಜಂ;

ತಪ್ಪೇತು ದೇವೋ ಧಮ್ಮೇನ, ರಾಜಾ ರಕ್ಖತು ಮೇದಿನಿನ್ತಿ.

ಪರಮವಿಸುದ್ಧಸದ್ಧಾಬುದ್ಧಿವೀರಿಯಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇನ ಸೀಲಾಚಾರಜ್ಜವಮದ್ದವಾದಿಗುಣಸಮುದಯಸಮುದಿತೇನ ಸಕಸಮಯಸಮಯನ್ತರಗಹನಜ್ಝೋಗಾಹಣಸಮತ್ಥೇನ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಸಮನ್ನಾಗತೇನ ತಿಪಿಟಕಪರಿಯತ್ತಿಪ್ಪಭೇದೇ ಸಾಟ್ಠಕಥೇ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಅಪ್ಪಟಿಹತಞ್ಞಾಣಪ್ಪಭಾವೇನ ಮಹಾವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಜನಿತಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಮಧುರೋದಾರವಚನಲಾವಣ್ಣಯುತ್ತೇನ ಯುತ್ತಮುತ್ತವಾದಿನಾ ವಾದಿವರೇನ ಮಹಾಕವಿನಾ ಪಭಿನ್ನಪಅಸಮ್ಭಿದಾಪರಿವಾರೇ ಛಳಭಿಞ್ಞಾದಿಪಭೇದಗುಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮೇ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಬುದ್ಧೀನಂ ಥೇರವಂಸಪ್ಪದೀಪಾನಂ ಥೇರಾನಂ ಮಹಾವಿಹಾರವಾಸೀನಂ ವಂಸಾಲಙ್ಕಾರಭೂತೇನ ವಿಪುಲವಿಸುದ್ಧಬುದ್ಧಿನಾ ಬುದ್ಧಘೋಸೋತಿ ಗರೂಹಿ ಗಹಿತನಾಮಧೇಯ್ಯೇನ ಥೇರೇನ ಕತಾ ಅಯಂ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾ ನಾಮ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾ –

ತಾವ ತಿಟ್ಠತು ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಲೋಕನಿತ್ಥರಣೇಸಿನಂ;

ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ, ನಯಂ ಸೀಲವಿಸುದ್ಧಿಯಾ.

ಯಾವ ಬುದ್ಧೋತಿ ನಾಮಮ್ಪಿ, ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಾದಿನೋ;

ಲೋಕಮ್ಹಿ ಲೋಕಜೇಟ್ಠಸ್ಸ, ಪವತ್ತತಿ ಮಹೇಸಿನೋತಿ.

ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾ ನಾಮ

ವಿನಯ-ಅಟ್ಠಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.