(೨) ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾದಿವಣ್ಣನಾ

೪೭೫. ಪಞ್ಚ ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯೋತಿ ಲಹುಕಾ ಪಞ್ಚ. ಛ ಸಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾ. ಏಕೇತ್ಥ ಅಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮಾತಿ ಏಕಾ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿ.

ವಿನಯಗರುಕಾ ದ್ವೇ ವುತ್ತಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಞ್ಚೇವ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಞ್ಚ. ಕಾಯವಾಚಸಿಕಾನಿ ಚಾತಿ ಸಬ್ಬಾನೇವ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಕಾಯವಾಚಸಿಕಾನಿ, ಮನೋದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಏಕಸಿಕ್ಖಾಪದಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ಏಕೋ ವಿಕಾಲೇ ಧಞ್ಞರಸೋತಿ ಲೋಣಸೋವೀರಕಂ. ಅಯಮೇವ ಹಿ ಏಕೋ ಧಞ್ಞರಸೋ ವಿಕಾಲೇ ವಟ್ಟತಿ. ಏಕಾ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಸಮ್ಮುತೀತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕಸಮ್ಮುತಿ. ಅಯಮೇವ ಹಿ ಏಕಾ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮೇನ ಸಮ್ಮುತಿ ಅನುಞ್ಞಾತಾ.

ಪಾರಾಜಿಕಾ ಕಾಯಿಕಾ ದ್ವೇತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಮೇಥುನಪಾರಾಜಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಞ್ಚ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಪಾರಾಜಿಕಂ. ದ್ವೇ ಸಂವಾಸಭೂಮಿಯೋತಿ ಅತ್ತನಾ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಂ ಕರೋತಿ, ಸಮಗ್ಗೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ಉಕ್ಖಿತ್ತಂ ಓಸಾರೇತಿ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಭೂಮಿ ಚ ನಾನಾಸಂವಾಸಕಭೂಮಿ ಚಾ’’ತಿ ಏವಂ ದ್ವೇ ಸಂವಾಸಭೂಮಿಯೋ ವುತ್ತಾ. ದ್ವಿನ್ನಂ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ ಚ ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕಸ್ಸ ಚ ಪಞ್ಞತ್ತಾ. ದ್ವಙ್ಗುಲಾ ದುವೇತಿ ದ್ವೇ ದ್ವಙ್ಗುಲಪಞ್ಞತ್ತಿಯೋ, ‘‘ದ್ವಙ್ಗುಲಪಬ್ಬಪರಮಂ ಆದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅಯಮೇಕಾ, ‘‘ದ್ವಙ್ಗುಲಂ ವಾ ದ್ವೇಮಾಸಂ ವಾ’’ತಿ ಅಯಮೇಕಾ.

ದ್ವೇ ಅತ್ತಾನಂ ವಧಿತ್ವಾನಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅತ್ತಾನಂ ವಧಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತಿ; ವಧತಿ ರೋದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ; ವಧತಿ ನ ರೋದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ದ್ವೀಹಿ ಸಙ್ಘೋ ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಕಮ್ಮೇನ ಚ ಸಲಾಕಗ್ಗಾಹೇನ ಚ. ದ್ವೇತ್ಥ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಕಲೇಪಿ ವಿನಯೇ ದ್ವೇ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಾ ಉಭಿನ್ನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಿವಸೇನ. ಇತರಥಾ ಪನ ನವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನವ ಭಿಕ್ಖುನೀನನ್ತಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ಹೋನ್ತಿ. ಞತ್ತಿಯಾ ಕರಣಾ ದುವೇತಿ ದ್ವೇ ಞತ್ತಿಕಿಚ್ಚಾನಿ – ಕಮ್ಮಞ್ಚ ಕಮ್ಮಪಾದಕಾ ಚ. ನವಸು ಠಾನೇಸು ಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ, ದ್ವೀಸು ಕಮ್ಮಪಾದಭಾವೇನ ತಿಟ್ಠತಿ.

ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ತಿಸ್ಸೋತಿ ‘‘ಅನೋದಿಸ್ಸ ಓಪಾತಂ ಖಣತಿ, ಸಚೇ ಮನುಸ್ಸೋ ಮರತಿ, ಪಾರಾಜಿಕಂ; ಯಕ್ಖಪೇತಾನಂ ಮರಣೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ; ತಿರಚ್ಛಾನಗತಸ್ಸ ಮರಣೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಹೋನ್ತಿ. ವಾಚಾ ಪಾರಾಜಿಕಾ ತಯೋತಿ ವಜ್ಜಪಟಿಚ್ಛಾದಿಕಾಯ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುವತ್ತಿಕಾಯ ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಾಯಾತಿ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ಆಣತ್ತಿಯಾ ಅದಿನ್ನಾದಾನೇ, ಮನುಸ್ಸಮರಣೇ, ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಉಲ್ಲಪನೇ ಚಾ’’ತಿ ಏವಂ ತಯೋ ವುತ್ತಾ. ಓಭಾಸನಾ ತಯೋತಿ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಂ ಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಂ ಆದಿಸ್ಸ ವಣ್ಣಾವಣ್ಣಭಾಸನೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ವಚ್ಚಮಗ್ಗಂ ಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಧಕ್ಖಕಂ ಉಬ್ಭಜಾಣುಮಣ್ಡಲಂ ಆದಿಸ್ಸ ವಣ್ಣಾವಣ್ಣಭಣನೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಉಬ್ಭಕ್ಖಕಂ ಅಧೋಜಾಣುಮಣ್ಡಲಂ ಆದಿಸ್ಸ ವಣ್ಣಾವಣ್ಣಭಣನೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸಞ್ಚರಿತ್ತೇನ ವಾ ತಯೋತಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ವೀಮಂಸತಿ ಪಚ್ಚಾಹರತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸ; ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ವೀಮಂಸತಿ ನ ಪಚ್ಚಾಹರತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸ; ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ನ ವೀಮಂಸತಿ ನ ಪಚ್ಚಾಹರತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ ಇಮೇ ಸಞ್ಚರಿತ್ತೇನ ಕಾರಣಭೂತೇನ ತಯೋ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ.

ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾತಿ ಅದ್ಧಾನಹೀನೋ ಅಙ್ಗಹೀನೋ ವತ್ಥುವಿಪನ್ನೋ ಚ ತೇಸಂ ನಾನಾಕರಣಂ ವುತ್ತಮೇವ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಯೋ ಪತ್ತಚೀವರೇನ ಅಪರಿಪೂರೋ, ಪರಿಪೂರೋ ಚ ನ ಯಾಚತಿ, ಇಮೇಪಿ ಅಙ್ಗಹೀನೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ಮಾತುಘಾತಕಾದಯೋ ಚ ಕರಣದುಕ್ಕಟಕಾ ಪಣ್ಡಕಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಕತಿರಚ್ಛಾನಗತಸಙ್ಖಾತೇನ ವತ್ಥುವಿಪನ್ನೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಏಸ ನಯೋ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತೋ. ತಯೋ ಕಮ್ಮಾನಂ ಸಙ್ಗಹಾತಿ ಞತ್ತಿಕಪ್ಪನಾ, ವಿಪ್ಪಕತಪಚ್ಚತ್ತಂ, ಅತೀತಕರಣನ್ತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ದದೇಯ್ಯ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿಆದಿಭೇದಾ ಞತ್ತಿಕಪ್ಪನಾ; ‘‘ದೇತಿ ಕರೋತೀ’’ತಿಆದಿಭೇದಂ ವಿಪ್ಪಕತಪಚ್ಚತ್ತಂ; ‘‘ದಿನ್ನಂ ಕತ’’ನ್ತಿಆದಿಭೇದಂ ಅತೀತಕರಣಂ ನಾಮಾತಿ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಸಙ್ಗಯ್ಹನ್ತಿ. ಅಪರೇಹಿಪಿ ತೀಹಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಸಙ್ಗಯ್ಹನ್ತಿ – ವತ್ಥುನಾ, ಞತ್ತಿಯಾ, ಅನುಸ್ಸಾವನಾಯಾತಿ. ವತ್ಥುಸಮ್ಪನ್ನಞ್ಹಿ ಞತ್ತಿಸಮ್ಪನ್ನಂ ಅನುಸ್ಸಾವನಸಮ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ತಯೋ ಕಮ್ಮಾನಂ ಸಙ್ಗಹಾ’’ತಿ. ನಾಸಿತಕಾ ತಯೋ ನಾಮ ಮೇತ್ತಿಯಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ನಾಸೇಥ, ದೂಸಕೋ ನಾಸೇತಬ್ಬೋ, ದಸಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಾಮಣೇರೋ ನಾಸೇತಬ್ಬೋ, ಕಣ್ಟಕಂ ಸಮಣುದ್ದೇಸಂ ನಾಸೇಥಾತಿ ಏವಂ ಲಿಙ್ಗಸಂವಾಸದಣ್ಡಕಮ್ಮನಾಸನಾವಸೇನ ತಯೋ ನಾಸಿತಕಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತಿಣ್ಣನ್ನಂ ಏಕವಾಚಿಕಾತಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ದ್ವೇ ತಯೋ ಏಕಾನುಸ್ಸಾವನೇ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ತಿಣ್ಣಂ ಜನಾನಂ ಏಕುಪಜ್ಝಾಯೇನ ನಾನಾಚರಿಯೇನ ಏಕಾನುಸ್ಸಾವನಾ ವಟ್ಟತಿ.

ಅದಿನ್ನಾದಾನೇ ತಿಸ್ಸೋತಿ ಪಾದೇ ವಾ ಅತಿರೇಕಪಾದೇ ವಾ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ಅತಿರೇಕಮಾಸಕೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಮಾಸಕೇ ವಾ ಊನಮಾಸಕೇ ವಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ಚತಸ್ಸೋ ಮೇಥುನಪಚ್ಚಯಾತಿ ಅಕ್ಖಯಿತೇ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಖಯಿತೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ವಿವಟಕತೇ ಮುಖೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಜತುಮಟ್ಠಕೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋತಿ ವನಪ್ಪತಿಂ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ಭೂತಗಾಮೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಅಙ್ಗಜಾತೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ಪಞ್ಚ ಛಡ್ಡಿತಪಚ್ಚಯಾತಿ ಅನೋದಿಸ್ಸ ವಿಸಂ ಛಡ್ಡೇತಿ, ಸಚೇ ತೇನ ಮನುಸ್ಸೋ ಮರತಿ, ಪಾರಾಜಿಕಂ; ಯಕ್ಖಪೇತೇಸು ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ; ತಿರಚ್ಛಾನಗತೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ; ವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಛಡ್ಡನೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ; ಸೇಖಿಯೇಸು ಹರಿತೇ ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಛಡ್ಡನೇ ದುಕ್ಕಟಂ – ಇಮಾ ಛಡ್ಡಿತಪಚ್ಚಯಾ ಪಞ್ಚಾಪತ್ತಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ.

ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ದುಕ್ಕಟಾ ಕತಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕವಗ್ಗಸ್ಮಿಂ ದಸಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದುಕ್ಕಟಾ ಕತಾ ಏವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚತುರೇತ್ಥ ನವಕಾ ವುತ್ತಾತಿ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಮ್ಹಿಯೇವ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ದ್ವೇ, ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ದ್ವೇತಿ ಏವಂ ಚತ್ತಾರೋ ನವಕಾ ವುತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಚೀವರೇನ ಚಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಚೀವರಂ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ದೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಏವಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಚೀವರಂ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಚೀವರೇನ ಕಾರಣಭೂತೇನ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಟ್ಠ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಾತಿ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತಾ ಏವ. ಭುಞ್ಜನ್ತಾಮಕಧಞ್ಞೇನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ದುಕ್ಕಟಾ ಕತಾತಿ ಆಮಕಧಞ್ಞಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದುಕ್ಕಟಾ ಕತಾಯೇವ.

ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಚತಸ್ಸೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಮಾತುಗಾಮೇನ ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಿಧಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ, ಗಾಮೂಪಚಾರೋಕ್ಕಮನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಯಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಏಕಾ ಗಾಮನ್ತರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸಾ ಗಾಮೂಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತಿಯಾ ಪಠಮಪಾದೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯಪಾದೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ. ಠಿತಸ್ಸ ಚಾಪಿ ತತ್ತಕಾತಿ ಠಿತಸ್ಸಪಿ ಚತಸ್ಸೋ ಏವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಥಂ? ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ವಾ ಓಕಾಸೇ ಮಿತ್ತಸನ್ಥವವಸೇನ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ; ಹತ್ಥಪಾಸಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ; ಅರುಣುಗ್ಗಮನಕಾಲೇ ದುತಿಯಿಕಾಯ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ವಿಜಹನ್ತೀ ತಿಟ್ಠತಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ; ವಿಜಹಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಚತಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ. ನಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ತತ್ತಕಾತಿ ಸಚೇಪಿ ಹಿ ಸಾ ನಿಸೀದತಿ ವಾ ನಿಪಜ್ಜತಿ ವಾ, ಏತಾಯೇವ ಚತಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತಿ.