೯. ರತನವಗ್ಗೋ

೧. ಅನ್ತೇಪುರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೯೪. ರಾಜವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಓರಕೋತಿ ಪರಿತ್ತಕೋ. ಉಪರಿಪಾಸಾದವರಗತೋತಿ ಪಾಸಾದವರಸ್ಸ ಉಪರಿಗತೋ. ಅಯ್ಯಾನಂ ವಾಹಸಾತಿ ಅಯ್ಯಾನಂ ಕಾರಣಾ; ತೇಹಿ ಜಾನಾಪಿತತ್ತಾ ಜಾನಾಮೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೪೯೭. ಪಿತರಂ ಪತ್ಥೇತೀತಿ ಅನ್ತರಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಘಾತೇತುಂ ಇಚ್ಛತಿ. ರಾಜನ್ತೇಪುರಂ ಹತ್ಥಿಸಮ್ಮದ್ದನ್ತಿಆದೀಸು ಹತ್ಥೀಹಿ ಸಮ್ಮದ್ದೋ ಏತ್ಥಾತಿ ಹತ್ಥಿಸಮ್ಮದ್ದಂ; ಹತ್ಥಿಸಮ್ಬಾಧನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಸ್ಸರಥಸಮ್ಮದ್ದಪದೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ‘‘ಸಮ್ಮತ್ತ’’ನ್ತಿ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ, ತಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ‘‘ರಞ್ಞೋ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಹತ್ಥಿಸಮ್ಮದ್ದ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತತ್ಥ ಹತ್ಥೀನಂ ಸಮ್ಮದ್ದಂ ಹತ್ಥಿಸಮ್ಮದ್ದನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ, ರಞ್ಞೋ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಹತ್ಥಿಸಮ್ಮದ್ದೋ ಅತ್ಥೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ. ರಜನೀಯಾನೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಏದಿಸಾನಿ ರೂಪಾದೀನಿ.

೪೯೮. ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಮುದ್ಧನಿ ಅವಸಿತ್ತಸ್ಸ. ಅನಿಕ್ಖನ್ತೋ ರಾಜಾ ಇತೋತಿ ಅನಿಕ್ಖನ್ತರಾಜಕಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಅನಿಕ್ಖನ್ತರಾಜಕೇ; ಸಯನಿಘರೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ರತನಂ ವುಚ್ಚತಿ ಮಹೇಸೀ, ನಿಗ್ಗತನ್ತಿ ನಿಕ್ಖನ್ತಂ, ಅನಿಗ್ಗತಂ ರತನಂ ಇತೋತಿ ಅನಿಗ್ಗತರತನಕಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಅನಿಗ್ಗತರತನಕೇ; ಸಯನಿಘರೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಅನ್ತೇಪುರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಠಮಂ.

೨. ರತನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೦೨-೩. ದುತಿಯೇ – ವಿಸ್ಸರಿತ್ವಾತಿ ಪಮುಸ್ಸಿತ್ವಾ. ಪುಣ್ಣಪತ್ತಂ ನಾಮ ಸತತೋ ಪಞ್ಚ ಕಹಾಪಣಾ. ಕ್ಯಾಹಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಕಿಂ ಅಹಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಆಭರಣಂ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾತಿ ಮಹಾಲತಂ ನಾಮ ನವಕೋಟಿಅಗ್ಘನಕಂ ಅಲಙ್ಕಾರಂ ಅಪನೇತ್ವಾ.

೫೦೪. ಅನ್ತೇವಾಸೀತಿ ಪರಿಚಾರಕೋ.

೫೦೬. ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಚಾರೋತಿ ಏತ್ಥ ಉಪಚಾರೋ ನಾಮ ಆರಾಮಸ್ಸ ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತಾ – ‘‘ಆವಸಥಸ್ಸ ಪನ ಸುಪ್ಪಪಾತೋ ವಾ ಮುಸಲಪಾತೋ ವಾ’’ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಉಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಜಾತರೂಪರಜತಂ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ವಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಸಙ್ಘಗಣಪುಗ್ಗಲಚೇತಿಯನವಕಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅವಸೇಸಂ ಮುತ್ತಾದಿರತನಂ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಸಙ್ಘಾದೀನಂ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ವಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥು ವಾ ಅಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥು ವಾ ಹೋತು, ಅನ್ತಮಸೋ ಮಾತು ಕಣ್ಣಪಿಳನ್ಧನತಾಳಪಣ್ಣಮ್ಪಿ ಗಿಹಿಸನ್ತಕಂ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸೀಸೇನ ಪಟಿಸಾಮೇನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

ಸಚೇ ಪನ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಸನ್ತಕಂ ಅವಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಾಮೇತಬ್ಬಂ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಹೋತಿ, ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಟಿಸಾಮೇತಬ್ಬಂ. ‘‘ಇದಂ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ‘‘ಪಟಿಸಾಮೇಹೀ’’ತಿ ಪಾತೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಲಿಬೋಧೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಪಟಿಸಾಮೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ವಿಹಾರೇ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ವಡ್ಢಕೀಆದಯೋ ವಾ ರಾಜವಲ್ಲಭಾ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪಕರಣಭಣ್ಡಂ ವಾ ಸಯನಭಣ್ಡಂ ವಾ ‘‘ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ದೇಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಛನ್ದೇನಪಿ ಭಯೇನಪಿ ನ ಕಾತಬ್ಬಮೇವ, ಗುತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಪನ ದಸ್ಸೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಪಾತೇತ್ವಾ ಗತೇಸು ಚ ಪಟಿಸಾಮೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಅಜ್ಝಾರಾಮೇ ವಾ ಅಜ್ಝಾವಸಥೇ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ಮಹಾವಿಹಾರಸದಿಸೋ ಮಹಾರಾಮೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಪಾಕಾರಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಪರಿವೇಣೇ ಯತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ವಾ ಸಾಮಣೇರೇಹಿ ವಾ ಗಹಿತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಙ್ಕಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಾದಿಸೇ ಏವ ಠಾನೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ವಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ಠಪೇತಬ್ಬಂ. ಮಹಾಬೋಧಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕಅಮ್ಬಙ್ಗಣಸದಿಸೇಸು ಪನ ಮಹಾಜನಸಞ್ಚರಣಟ್ಠಾನೇಸು ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಪಲಿಬೋಧೋ ನ ಹೋತಿ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏಕೋ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ನಿಮನುಸ್ಸಟ್ಠಾನೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಭಣ್ಡಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸೇಪಿ ಜಾತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ತಮೇವ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಸಙ್ಕನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ. ಸಾಮಿಕೇಸು ಆಗತೇಸು ತಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸಾಮಿಕೇ ನ ಪಸ್ಸತಿ ಪತಿರೂಪಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ರೂಪೇನ ವಾ ನಿಮಿತ್ತೇನ ವಾ ಸಞ್ಞಾಣಂ ಕತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ರೂಪಂ ನಾಮ ಅನ್ತೋಭಣ್ಡಿಕಾಯ ಭಣ್ಡಂ; ತಸ್ಮಾ ಭಣ್ಡಿಕಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಗಣೇತ್ವಾ ಏತ್ತಕಾ ಕಹಾಪಣಾ ವಾ ಜಾತರೂಪರಜತಂ ವಾತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಂ. ನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಲಞ್ಛನಾದಿ; ತಸ್ಮಾ ಲಞ್ಛಿತಾಯ ಭಣ್ಡಿಕಾಯ ಮತ್ತಿಕಾಲಞ್ಛನನ್ತಿ ವಾ ಲಾಖಾಲಞ್ಛನನ್ತಿ ವಾ ನೀಲಪಿಲೋತಿಕಾಯ ಭಣ್ಡಿಕಾ ಕತಾತಿ ವಾ ಸೇತಪಿಲೋತಿಕಾಯ ಕತಾತಿ ವಾ ಏವಮಾದಿ ಸಬ್ಬಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಂ.

ಭಿಕ್ಖೂ ಪತಿರೂಪಾತಿ ಲಜ್ಜಿನೋ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕಾ. ಲೋಲಜಾತಿಕಾನಞ್ಹಿ ಹತ್ಥೇ ಠಪೇತುಂ ನ ಲಭತಿ. ಯೋ ಪನ ನೇವ ತಮ್ಹಾ ಆವಾಸಾ ಪಕ್ಕಮತಿ, ನ ಸಾಮಿಕೇ ಪಸ್ಸತಿ, ತೇನಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಚೀವರಾದಿಮೂಲಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ; ಥಾವರಂ ಪನ ಸೇನಾಸನಂ ವಾ ಚೇತಿಯಂ ವಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀ ವಾ ಕಾರೇತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ದೀಘಸ್ಸ ಅದ್ಧುನೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಾಮಿಕೋ ಆಗಚ್ಛತಿ, ‘‘ಉಪಾಸಕ ತವ ಸನ್ತಕೇನ ಇದಂ ನಾಮ ಕತಂ, ಅನುಮೋದಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಅನುಮೋದತಿ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ; ನೋ ಚೇ ಅನುಮೋದತಿ, ‘‘ಮಮ ಧನಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಚೋದೇತಿಯೇವ, ಅಞ್ಞಂ ಸಮಾದಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ.

೫೦೭. ರತನಸಮ್ಮತಂ ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿಆದೀಸು ಆಮಾಸಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅನಾಮಾಸಂ ನ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ರತನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದುತಿಯಂ.

೩. ವಿಕಾಲಗಾಮಪ್ಪವಿಸನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೦೮. ತತಿಯೇ – ತಿರಚ್ಛಾನಕಥನ್ತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ತಿರಚ್ಛಾನಭೂತಂ ಕಥಂ. ರಾಜಕಥನ್ತಿ ರಾಜಪಟಿಸಂಯುತ್ತ ಕಥಂ. ಚೋರಕಥಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೫೧೨. ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಚಾರಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತಮೇವ. ಸಚೇ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಕೇನಚಿ ಕಮ್ಮೇನ ಗಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತಿ, ‘‘ವಿಕಾಲೇ ಗಾಮಪ್ಪವೇಸನಂ ಆಪುಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಆಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಅಞ್ಞಂ ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಗಾಮಸತಮ್ಪಿ ಹೋತು, ಪುನ ಆಪುಚ್ಛನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಸಚೇ ಪನ ಉಸ್ಸಾಹಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಅನ್ತರಾ ಅಞ್ಞಂ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುಕಾಮಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪುನ ಆಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಮೇವ.

ಕುಲಘರೇ ವಾ ಆಸನಸಾಲಾಯ ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ತೇಲಭಿಕ್ಖಾಯ ವಾ ಸಪ್ಪಿಭಿಕ್ಖಾಯ ವಾ ಚರಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಸಚೇ ಪಸ್ಸೇ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ಥಿ, ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಅಸನ್ತೇ ನತ್ಥೀತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ವೀಥಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಆಪುಚ್ಛನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾಪಿ ಚರಿತಬ್ಬಮೇವ. ಗಾಮಮಜ್ಝೇನ ಮಗ್ಗೋ ಹೋತಿ, ತೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ತೇಲಾದಿಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚಿತ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಸಚೇ ಪಸ್ಸೇ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ಥಿ, ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಚರಿತಬ್ಬಂ. ಮಗ್ಗಾ ಅನೋಕ್ಕಮ್ಮ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರನ್ತಸ್ಸ ಪನ ಆಪುಚ್ಛನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರೋ ಅದಿನ್ನಾದಾನೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೫೧೫. ಅನ್ತರಾರಾಮನ್ತಿಆದೀಸು ನ ಕೇವಲಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಅಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಆಪದಾಸೂತಿ ಸೀಹೋ ವಾ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಮೇಘೋ ವಾ ಉಟ್ಠೇತಿ, ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಕೋಚಿ ಉಪದ್ದವೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು ಬಹಿಗಾಮತೋ ಅನ್ತೋಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ವಿಕಾಲಗಾಮಪ್ಪವಿಸನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ತತಿಯಂ.

೪. ಸೂಚಿಘರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೧೭-೨೦. ಚತುತ್ಥೇ – ಭೇದನಮೇವ ಭೇದನಕಂ; ತಂ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಭೇದನಕಮೇವ. ಅರಣಿಕೇತಿ ಅರಣಿಧನುಕೇ. ವಿಧೇತಿ ವೇಧಕೇ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಸೂಚಿಘರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಮಞ್ಚಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೨೨. ಪಞ್ಚಮೇ – ಛೇದನಕಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

೫೨೫. ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ನ ಛಿನ್ದಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಭೂಮಿಯಂ ನಿಖಣಿತ್ವಾ ಪಮಾಣಂ ಉಪರಿ ದಸ್ಸೇತಿ, ಉತ್ತಾನಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾ ತುಲಾಸಙ್ಘಾಟೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಟ್ಟಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಸಬ್ಬಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ.

ಮಞ್ಚಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ತೂಲೋನದ್ಧಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೨೬. ಛಟ್ಠೇ – ತೂಲಂ ಓನದ್ಧಮೇತ್ಥಾತಿ ತೂಲೋನದ್ಧಂ; ತೂಲಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಪರಿ ಚಿಮಿಲಿಕಾಯ ಓನದ್ಧನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ.

ತೂಲೋನದ್ಧಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಛಟ್ಠಂ.

೭. ನಿಸೀದನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೩೧-೪. ಸತ್ತಮೇ – ನಿಸೀದನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಹೋತೀತಿ ಕತ್ಥ ಅನುಞ್ಞಾತಂ? ಚೀವರಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಪಣೀತಭೋಜನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ತತ್ಥ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಗುತ್ತಿಯಾ ಚೀವರಗುತ್ತಿಯಾ ಸೇನಾಸನಗುತ್ತಿಯಾ ನಿಸೀದನ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೩). ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುರಾಣಾಸಿಕೋಟ್ಠೋತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಪುರಾಣಚಮ್ಮಕಾರೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾ ಹಿ ಚಮ್ಮಕಾರೋ ಚಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಸಮಞ್ಛತಿ, ಕಡ್ಢತಿ; ಏವಂ ಸೋಪಿ ತಂ ನಿಸೀದನಂ. ತೇನ ತಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ನಿಸೀದನಂ ನಾಮ ಸದಸಂ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಸನ್ಥತಸದಿಸಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತೇ ಸುಗತವಿದತ್ಥಿಯಾ ವಿದತ್ಥಿಮತ್ತೇ ಪದೇಸೇ ದ್ವೀಸು ಠಾನೇಸು ಫಾಲೇತ್ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ದಸಾ ಕರಿಯನ್ತಿ, ತಾಹಿ ದಸಾಹಿ ಸದಸಂ ನಾಮ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ.

ನಿಸೀದನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಕಣ್ಡುಪಟಿಚ್ಛಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೩೭. ಅಟ್ಠಮೇ – ಕಣ್ಡುಪಟಿಚ್ಛಾದಿ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಹೋತೀತಿ ಕತ್ಥ ಅನುಞ್ಞಾತಾ? ಚೀವರಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಬೇಲಟ್ಠಸೀಸವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ತತ್ಥ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸ ಕಣ್ಡು ವಾ ಪಿಳಕಾ ವಾ ಅಸ್ಸಾವೋ ವಾ ಥುಲ್ಲಕಚ್ಛು ವಾ ಆಬಾಧೋ ತಸ್ಸ ಕಣ್ಡುಪಟಿಚ್ಛಾದಿ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೪).

೫೩೯. ಯಸ್ಸ ಅಧೋನಾಭಿ ಉಬ್ಭಜಾಣುಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಯಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಾಭಿಯಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಜಾಣುಮಣ್ಡಲಾನಂ ಉಪರಿ. ಕಣ್ಡೂತಿ ಕಚ್ಛು. ಪಿಳಕಾತಿ ಲೋಹಿತತುಣ್ಡಿಕಾ ಸುಖುಮಪಿಳಕಾ. ಅಸ್ಸಾವೋತಿ ಅರಿಸಭಗನ್ದರಮಧುಮೇಹಾದೀನಂ ವಸೇನ ಅಸುಚಿಪಗ್ಘರಣಕಂ. ಥುಲ್ಲಕಚ್ಛು ವಾ ಆಬಾಧೋತಿ ಮಹಾಪಿಳಕಾಬಾಧೋ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ.

ಕಣ್ಡುಪಟಿಚ್ಛಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೪೨. ನವಮೇ – ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಹೋತೀತಿ ಕತ್ಥ ಅನುಞ್ಞಾತಾ? ಚೀವರಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವಿಸಾಖಾವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ತತ್ಥ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೨). ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ.

ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನವಮಂ.

೧೦. ನನ್ದತ್ಥೇರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೪೭. ದಸಮೇ – ಚತುರಙ್ಗುಲೋಮಕೋತಿ ಚತೂಹಿ ಅಙ್ಗುಲೇಹಿ ಊನಕಪ್ಪಮಾಣೋ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ.

ನನ್ದತ್ಥೇರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದಸಮಂ.

ಸಮತ್ತೋ ವಣ್ಣನಾಕ್ಕಮೇನ ರತನವಗ್ಗೋ ನವಮೋ.

ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ ಖೋತಿಆದಿ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ.

ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾಯ

ಖುದ್ದಕವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಪಾಚಿತ್ತಿಯಕಣ್ಡಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.