೯. ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕಂ

ಕಸ್ಸಪಗೋತ್ತಭಿಕ್ಖುವತ್ಥುಕಥಾ

೩೮೦. ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ – ಗಗ್ಗರಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ತೀರೇತಿ ಗಗ್ಗರಾನಾಮಿಕಾಯ ಇತ್ಥಿಯಾ ಕಾರಿತಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ತೀರೇ. ತನ್ತಿಬದ್ಧೋತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ಕತ್ತಬ್ಬತಾತನ್ತಿಪಟಿಬದ್ಧೋ. ಉಸ್ಸುಕ್ಕಮ್ಪಿ ಅಕಾಸಿ ಯಾಗುಯಾತಿಆದೀಸು ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಆಗನ್ತುಕೇಸು ಆಗತೇಸು ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾಥಾತಿ ವುತ್ತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ; ನ ಅವುತ್ತಟ್ಠಾನೇ. ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತತ್ಥೇವ ಸೇನಾಸನಂ ಸಪ್ಪಾಯನ್ತಿ ಅದ್ದಸ, ತೇನೇವಮಾಹ.

೩೮೨. ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀತಿಆದೀನಂ ಪರತೋ ಪಾಳಿಯಂಯೇವ ನಾನಾಕರಣಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ.

೩೮೫. ಅಞ್ಞತ್ರಾಪಿ ಧಮ್ಮಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅಞ್ಞತ್ರಾಪಿ ಧಮ್ಮಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ಭೂತೇನ ವತ್ಥುನಾ ಕತಂ ಧಮ್ಮೇನ ಕತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಥಾ ನ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞತ್ರಾಪಿ ವಿನಯಾ ಕಮ್ಮಂ, ಅಞ್ಞತ್ರಾಪಿ ಸತ್ಥುಸಾಸನಾ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಏತೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತ್ಥ ಪನ ವಿನಯೋತಿ ಚೋದನಾ ಚ ಸಾರಣಾ ಚ. ಸತ್ಥುಸಾಸನನ್ತಿ ಞತ್ತಿಸಮ್ಪದಾ ಅನುಸ್ಸಾವನಸಮ್ಪದಾ ಚ; ತಾಹಿ ವಿನಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಕುಟ್ಠಕತನ್ತಿ ಪಟಿಕುಟ್ಠಞ್ಚೇವ ಕತಞ್ಚ; ಯಂ ಅಞ್ಞೇಸು ಪಟಿಕ್ಕೋಸನ್ತೇಸು ಕತಂ ತಂ ಪಟಿಕುಟ್ಠಞ್ಚೇವ ಹೋತಿ ಕತಞ್ಚ; ತಾದಿಸಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೮೭. ಛಯಿಮಾನಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ಕಮ್ಮಾನಿ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮನ್ತಿಆದೀಸು ಪನ ‘‘ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಪಾಳಿಯಾ ಅಧಿವಚನಂ. ತಸ್ಮಾ ಯಂ ಯಥಾವುತ್ತಾಯ ಪಾಳಿಯಾ ನ ಕರಿಯತಿ, ತಂ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಪಾಳಿಯಂಯೇವ ಆಗತೋ. ಸೋ ಚ ಖೋ ಞತ್ತಿದುತಿಯಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮಾನಂಯೇವ ವಸೇನ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಞತ್ತಿಕಮ್ಮೇ ಞತ್ತಿದುತಿಯಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇಸು ವಿಯ ಹಾಪನಂ ವಾ ಅಞ್ಞಥಾ ಕರಣಂ ವಾ ನತ್ಥಿ, ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಞ್ಚ ಸಾವೇತ್ವಾವ ಕರಿಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಾನಿ ಪಾಳಿಯಂ ನ ದಸ್ಸಿತಾನಿ, ತೇಸಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಪರತೋ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಚತುವಗ್ಗಕರಣಾದಿಕಥಾ

೩೮೮. ಇದಾನಿ ಯದಿದಂ ಛಟ್ಠಂ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗಕಮ್ಮಂ ನಾಮ, ತಂ ಯೇಹಿ ಸಙ್ಘೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತೇಸಂ ಪಭೇದಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪಞ್ಚ ಸಙ್ಘಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತೋತಿ ಕಮ್ಮಂ ಪತ್ತೋ, ಕಮ್ಮಯುತ್ತೋ ಕಮ್ಮಾರಹೋ; ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನಾರಹತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೮೯. ಚತುವಗ್ಗಕರಣಞ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖವೇ ಕಮ್ಮಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಚತುತ್ಥೋತಿಆದಿ ಪರಿಸತೋ ಕಮ್ಮವಿಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಗ್ಗಹಣೇನ ಕಮ್ಮನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ಗಹಿತೋ, ನಾನಾಸಂವಾಸಕಗ್ಗಹಣೇನ ಲದ್ಧಿನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ. ನಾನಾಸೀಮಾಯ ಠಿತಚತುತ್ಥೋತಿ ಸೀಮನ್ತರಿಕಾಯ ವಾ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ವಾ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೇನಾಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುವಗ್ಗೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೯೩. ಪಾರಿವಾಸಿಕಚತುತ್ಥೋತಿಆದಿ ಪರಿವಾಸಾದಿಕಮ್ಮಾನಂಯೇವ ಪರಿಸತೋ ವಿಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ತೇಸಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಪರತೋ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ.

೩೯೪. ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖವೇ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಪಟಿಕ್ಕೋಸನಾ ರುಹತೀತಿಆದಿ ಪಟಿಕುಟ್ಠಕತಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕುಪ್ಪಾಕುಪ್ಪಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಪಕತತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅವಿಪನ್ನಸೀಲಸ್ಸ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಅನಜ್ಝಾಪನ್ನಸ್ಸ. ಆನನ್ತರಿಕಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಅನನ್ತರಂ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ.

ದ್ವೇನಿಸ್ಸಾರಣಾದಿಕಥಾ

೩೯೫. ದ್ವೇಮಾ ಭಿಕ್ಖವೇ ನಿಸ್ಸಾರಣಾತಿಆದಿ ವತ್ಥುತೋ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕುಪ್ಪಾಕುಪ್ಪಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ‘‘ಅಪ್ಪತ್ತೋ ನಿಸ್ಸಾರಣಂ, ತಞ್ಚೇ ಸಙ್ಘೋ ನಿಸ್ಸಾರೇತಿ, ಸುನಿಸ್ಸಾರಿತೋ’’ತಿ ಇದಂ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮೇನ ಹಿ ವಿಹಾರತೋ ನಿಸ್ಸಾರೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ‘‘ನಿಸ್ಸಾರಣಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಞ್ಚೇಸ ಯಸ್ಮಾ ಕುಲದೂಸಕೋ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಆವೇಣಿಕೇನ ಲಕ್ಖಣೇನ ಅಪ್ಪತ್ತೋ. ಯಸ್ಮಾ ಪನಸ್ಸ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಸಙ್ಘೋ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಸುನಿಸ್ಸಾರಿತೋ ಹೋತಿ. ತಞ್ಚೇ ಸಙ್ಘೋ ನಿಸ್ಸಾರೇತೀತಿ ಸಚೇ ಸಙ್ಘೋ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಾದಿವಸೇನ ನಿಸ್ಸಾರೇತಿ, ಸೋ ಯಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ‘‘ತಿಣ್ಣಂ ಭಿಕ್ಖವೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಸಙ್ಘೋ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕರೇಯ್ಯ – ಏಕೋ ಭಣ್ಡನಕಾರಕೋ ಹೋತಿ ಕಲಹಕಾರಕೋ ವಿವಾದಕಾರಕೋ ಭಸ್ಸಕಾರಕೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಧಿಕರಣಕಾರಕೋ, ಏಕೋ ಬಾಲೋ ಹೋತಿ ಅಬ್ಯತ್ತೋ ಆಪತ್ತಿಬಹುಲೋ ಅನಪದಾನೋ, ಏಕೋ ಗಿಹಿಸಂಸಟ್ಠೋ ವಿಹರತಿ ಅನನುಲೋಮಿಕೇಹಿ ಗಿಹಿಸಂಸಗ್ಗೇಹೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೯೫) ಏವಂ ಏಕೇಕೇನಪಿ ಅಙ್ಗೇನ ನಿಸ್ಸಾರಣಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ, ತಸ್ಮಾ ಸುನಿಸ್ಸಾರಿತೋ.

೩೯೬. ಓಸಾರಣಾತಿ ಪವೇಸನಾ. ತತ್ಥ ತಞ್ಚೇ ಸಙ್ಘೋ ಓಸಾರೇತೀತಿ ಉಪಸಮ್ಪದಕಮ್ಮವಸೇನ ಪವೇಸೇತಿ. ದೋಸಾರಿತೋತಿ ದುಓಸಾರಿತೋ. ಸಹಸ್ಸಕ್ಖತ್ತುಮ್ಪಿ ಉಪಸಮ್ಪಾದಿತೋ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋವ ಹೋತಿ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾ ಚ ಸಾತಿಸಾರಾ, ತಥಾ ಸೇಸೋ ಕಾರಕಸಙ್ಘೋ, ನ ಕೋಚಿ ಆಪತ್ತಿತೋ ಮುಚ್ಚತಿ. ಇತಿ ಇಮೇ ಏಕಾದಸ ಅಭಬ್ಬಪುಗ್ಗಲಾ ದೋಸಾರಿತಾ. ಹತ್ಥಚ್ಛಿನ್ನಾದಯೋ ಪನ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಸುಓಸಾರಿತಾ, ಉಪಸಮ್ಪಾದಿತಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾವ ಹೋನ್ತಿ, ನ ತೇ ಲಬ್ಭಾ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತುಂ. ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾ ಪನ ಕಾರಕಸಙ್ಘೋ ಚ ಸಾತಿಸಾರಾ, ನ ಕೋಚಿ ಆಪತ್ತಿತೋ ಮುಚ್ಚತಿ.

೩೯೭. ಇಧ ಪನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ನ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾತಿಆದಿ ಅಭೂತವತ್ಥುವಸೇನ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ, ಭೂತವತ್ಥುವಸೇನ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಾತಿ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಾ.

ಉಪಾಲಿಪುಚ್ಛಾಕಥಾ

೪೦೦. ಉಪಾಲಿಪಞ್ಹೇಸುಪಿ ವತ್ಥುವಸೇನೇವ ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ ವಿಭತ್ತಂ. ತತ್ಥ ದ್ವೇ ನಯಾ – ಏಕಮೂಲಕೋ ಚ ದ್ವಿಮೂಲಕೋ ಚ. ಏಕಮೂಲಕೋ ಉತ್ತಾನೋಯೇವ. ದ್ವಿಮೂಲಕೇ ಯಥಾ ಸತಿವಿನಯೋ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾ ಪುಚ್ಛಾ ಕತಾ, ಏವಂ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯಾದಯೋಪಿ ತಸ್ಸಪಾಪಿಯ್ಯಸಿಕಾದೀಹಿ. ಅವಸಾನೇ ಪನ ಉಪಸಮ್ಪದಾರಹಂ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತೀತಿ ಏಕಮೇವ ಪದಂ ಹೋತಿ. ಪರತೋ ಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ಸತಿವಿನಯಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಏಕೇಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸೇಸಪದಾನಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾನಿ.

ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಕಥಾ

೪೦೭. ಇಧ ಪನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಭಿಕ್ಖು ಭಣ್ಡನಕಾರಕೋತಿಆದಿ ‘‘ಅಧಮ್ಮೇನವಗ್ಗಂ, ಅಧಮ್ಮೇನಸಮಗ್ಗಂ; ಧಮ್ಮೇನವಗ್ಗಂ, ಧಮ್ಮಪತಿರೂಪಕೇನವಗ್ಗಂ, ಧಮ್ಮಪತಿರೂಪಕೇನಸಮಗ್ಗ’’ನ್ತಿ ಇಮೇಸಂ ವಸೇನ ಚಕ್ಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತಜ್ಜನೀಯಾದೀಸು ಸತ್ತಸು ಕಮ್ಮೇಸು ಪಟಿಪಸ್ಸದ್ಧೀಸು ಚ ವಿಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅನಪದಾನೋತಿ ಅಪದಾನವಿರಹಿತೋ. ಅಪದಾನಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ; ಆಪತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದವಿರಹಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತೋ ಪರಂ ಪಟಿಕುಟ್ಠಕತಕಮ್ಮಪ್ಪಭೇದಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಾಯೇವ ಪಾಳಿ ‘‘ಅಕತಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದೀಹಿ ಸಂಸನ್ದಿತ್ವಾ ವುತ್ತಾ. ತತ್ಥ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಾಳಿಅನುಸಾರೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ ವಿದಿತುಂ, ತಸ್ಮಾ ವಣ್ಣನಂ ನ ವಿತ್ಥಾರಯಿಮ್ಹಾತಿ.

ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.