೧. ಮಹಾಖನ್ಧಕಂ

ಬೋಧಿಕಥಾ

ಉಭಿನ್ನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಾನಂ, ಸಙ್ಗೀತಿಸಮನನ್ತರಂ;

ಸಙ್ಗಾಯಿಂಸು ಮಹಾಥೇರಾ, ಖನ್ಧಕಂ ಖನ್ಧಕೋವಿದಾ.

ಯಂ ತಸ್ಸ ದಾನಿ ಸಮ್ಪತ್ತೋ, ಯಸ್ಮಾ ಸಂವಣ್ಣನಾಕ್ಕಮೋ;

ತಸ್ಮಾ ಹೋತಿ ಅಯಂ ತಸ್ಸ, ಅನುತ್ತಾನತ್ಥವಣ್ಣನಾ.

ಪದಭಾಜನಿಯೇ ಅತ್ಥಾ, ಯೇಹಿ ಯೇಸಂ ಪಕಾಸಿತಾ;

ತೇ ಚೇ ಪುನ ವದೇಯ್ಯಾಮ, ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಕದಾ ಭವೇ.

ಉತ್ತಾನಾ ಚೇವ ಯೇ ಅತ್ಥಾ, ತೇಸಂ ಸಂವಣ್ಣನಾಯ ಕಿಂ;

ಅಧಿಪ್ಪಾಯಾನುಸನ್ಧೀಹಿ, ಬ್ಯಞ್ಜನೇನ ಚ ಯೇ ಪನ.

ಅನುತ್ತಾನಾ ನ ತೇ ಯಸ್ಮಾ, ಸಕ್ಕಾ ಞಾತುಂ ಅವಣ್ಣಿತಾ;

ತೇಸಂಯೇವ ಅಯಂ ತಸ್ಮಾ, ಹೋತಿ ಸಂವಣ್ಣನಾನಯೋತಿ.

೧. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಾಯಂ ವಿಹರತಿ ನಜ್ಜಾ ನೇರಞ್ಜರಾಯ ತೀರೇ ಬೋಧಿರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಪಠಮಾಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ‘‘ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ವೇರಞ್ಜಾಯ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಕರಣವಚನೇ ವಿಸೇಸಕಾರಣಂ ನತ್ಥಿ, ವಿನಯಂ ಪತ್ವಾ ಪನ ಕರಣವಚನೇನೇವ ಅಯಮಭಿಲಾಪೋ ಆರೋಪಿತೋತಿ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆರುಳ್ಹಾಭಿಲಾಪವಸೇನೇವೇತಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಏಸ ನಯೋ ಅಞ್ಞೇಸುಪಿ ಇತೋ ಪರೇಸು ಏವರೂಪೇಸು.

ಕಿಂ ಪನೇತಸ್ಸ ವಚನೇ ಪಯೋಜನನ್ತಿ? ಪಬ್ಬಜ್ಜಾದೀನಂ ವಿನಯಕಮ್ಮಾನಂ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿದಾನದಸ್ಸನಂ. ಯಾ ಹಿ ಭಗವತಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಸರಣಗಮನೇಹಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೪) ಏವಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚೇವ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಚ ಅನುಞ್ಞಾತಾ, ಯಾನಿ ಚ ರಾಜಗಹಾದೀಸು ಉಪಜ್ಝಾಯಉಪಜ್ಝಾಯವತ್ತಆಚರಿಯಆಚರಿಯವತ್ತಾದೀನಿ ಅನುಞ್ಞಾತಾನಿ, ತಾನಿ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪತ್ವಾ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಾನೀತಿ ಏವಮೇತೇಸಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾದೀನಂ ವಿನಯಕಮ್ಮಾನಂ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿದಾನದಸ್ಸನಂ ಏತಸ್ಸ ವಚನೇ ಪಯೋಜನನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ತತ್ಥ ಉರುವೇಲಾಯನ್ತಿ ಮಹಾವೇಲಾಯಂ; ಮಹನ್ತೇ ವಾಲಿಕರಾಸಿಮ್ಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ‘‘ಉರೂ’’ತಿ ವಾಲಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ; ‘‘ವೇಲಾ’’ತಿ ಮರಿಯಾದಾ; ವೇಲಾತಿಕ್ಕಮನಹೇತು ಆಹಟಾ ಉರು ಉರುವೇಲಾತಿ ಏವಮ್ಪೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಅತೀತೇ ಕಿರ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ದಸಸಹಸ್ಸಕುಲಪುತ್ತಾ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ವಿಹರನ್ತಾ ಏಕದಿವಸಂ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಕತಿಕವತ್ತಂ ಅಕಂಸು – ‘‘ಕಾಯಕಮ್ಮವಚೀಕಮ್ಮಾನಿ ನಾಮ ಪರೇಸಮ್ಪಿ ಪಾಕಟಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಮನೋಕಮ್ಮಂ ಪನ ಅಪಾಕಟಂ; ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ವಾ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕಂ ವಾ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕಂ ವಾ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞೋ ಚೋದಕೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಸೋ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಚೋದೇತ್ವಾ ಪತ್ತಪುಟೇನ ವಾಲಿಕಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಆಕಿರತು, ಇದಮಸ್ಸ ದಣ್ಡಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯೋ ತಾದಿಸಂ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಸೋ ತತ್ಥ ಪತ್ತಪುಟೇನ ವಾಲಿಕಂ ಆಕಿರತಿ. ಏವಂ ತತ್ಥ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಮಹಾವಾಲಿಕರಾಸಿ ಜಾತೋ, ತತೋ ನಂ ಪಚ್ಛಿಮಾ ಜನತಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಚೇತಿಯಟ್ಠಾನಮಕಾಸಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಉರುವೇಲಾಯನ್ತಿ ಮಹಾವೇಲಾಯಂ; ಮಹನ್ತೇ ವಾಲಿಕರಾಸಿಮ್ಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ತಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಥ ವಾ ಉರೂತಿ ವಾಲಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ; ವೇಲಾತಿ ಮರಿಯಾದಾ; ವೇಲಾತಿಕ್ಕಮನಹೇತು ಆಹಟಾ ಉರು ಉರುವೇಲಾತಿ ಏವಮ್ಪೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ.

ಬೋಧಿರುಕ್ಖಮೂಲೇತಿ ಬೋಧಿ ವುಚ್ಚತಿ ಚತೂಸು ಮಗ್ಗೇಸು ಞಾಣಂ; ತಂ ಬೋಧಿಂ ಭಗವಾ ಏತ್ಥ ಪತ್ತೋತಿ ರುಕ್ಖೋಪಿ ‘‘ಬೋಧಿರುಕ್ಖೋ’’ತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಲಭಿ, ತಸ್ಸ ಬೋಧಿರುಕ್ಖಸ್ಸ ಮೂಲೇ ಬೋಧಿರುಕ್ಖಮೂಲೇ. ಪಠಮಾಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿ ಪಠಮಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ; ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಸಬ್ಬಪಠಮಂಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕಪಲ್ಲಙ್ಕೇನಾತಿ ಸಕಿಮ್ಪಿ ಅನುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಯಥಾಆಭುಜಿತೇನ ಏಕೇನೇವ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ. ವಿಮುತ್ತಿಸುಖಪಟಿಸಂವೇದೀತಿ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖಂ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯಮಾನೋ.

ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದನ್ತಿ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರಂ. ಪಚ್ಚಯಾಕಾರೋ ಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಸಹಿತೇ ಧಮ್ಮೇ ಉಪ್ಪಾದೇತೀತಿ ‘‘ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ. ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಸಬ್ಬಾಕಾರಸಮ್ಪನ್ನಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇನ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗತೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮನ್ತಿ ಅನುಲೋಮಞ್ಚ ಪಟಿಲೋಮಞ್ಚ. ತತ್ಥ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತೋ ಅವಿಜ್ಜಾದಿಕೋ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರೋ ಅತ್ತನಾ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಕರಣತೋ ‘‘ಅನುಲೋಮೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಯ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತೋ ಸ್ವೇವ ಅನುಪ್ಪಾದನಿರೋಧೇನ ನಿರುಜ್ಝಮಾನೋ ತಂ ಕಿಚ್ಚಂ ನ ಕರೋತೀತಿ ತಸ್ಸ ಅಕರಣತೋ ‘‘ಪಟಿಲೋಮೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪುರಿಮನಯೇನ ವಾ ವುತ್ತೋ ಪವತ್ತಿಯಾ ಅನುಲೋಮೋ, ಇತರೋ ತಸ್ಸಾ ಪಟಿಲೋಮೋತಿ ಏವಮ್ಪೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಆದಿತೋ ಪನ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಅನ್ತಂ, ಅನ್ತತೋ ಚ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಆದಿಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಅವುತ್ತತ್ತಾ ಇತೋ ಅಞ್ಞೇನತ್ಥೇನ ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮತಾ ನ ಯುಜ್ಜತಿ.

ಮನಸಾಕಾಸೀತಿ ಮನಸಿ ಅಕಾಸಿ. ತತ್ಥ ಯಥಾ ಅನುಲೋಮಂ ಮನಸಿ ಅಕಾಸಿ, ಇದಂ ತಾವ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅವಿಜ್ಜಾ ಚ ಸಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಚಾತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯೋ. ತಸ್ಮಾ ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾ ಸಮ್ಭವನ್ತೀತಿ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬಪದೇಸು ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ. ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಸಬ್ಬಾಕಾರಸಮ್ಪನ್ನಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇನ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗತೋವ ಗಹೇತಬ್ಬೋ.

ಯಥಾ ಪನ ಪಟಿಲೋಮಂ ಮನಸಿ ಅಕಾಸಿ, ಇದಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧೋತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ತ್ವೇವಾತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ತು ಏವ. ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾತಿ ವಿರಾಗಸಙ್ಖಾತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಅಸೇಸನಿರೋಧಾ. ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧೋತಿ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಅನುಪ್ಪಾದನಿರೋಧೋ ಹೋತಿ. ಏವಂ ನಿರುದ್ಧಾನಂ ಪನ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ನಿರೋಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನಿರುದ್ಧಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಾದೀನಞ್ಚ ನಿರೋಧಾ ನಾಮರೂಪಾದೀನಿ ನಿರುದ್ಧಾನಿಯೇವ ಹೋನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧೋತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ನಿರೋಧೋ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಕೇವಲಸ್ಸಾತಿ ಸಕಲಸ್ಸ; ಸುದ್ಧಸ್ಸ ವಾ ಸತ್ತವಿರಹಿತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸಾತಿ ದುಕ್ಖರಾಸಿಸ್ಸ. ನಿರೋಧೋ ಹೋತೀತಿ ಅನುಪ್ಪಾದೋ ಹೋತಿ.

ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾತಿ ಯ್ವಾಯಂ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾದಿವಸೇನ ಸಙ್ಖಾರಾದಿಕಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾನಿರೋಧಾದಿವಸೇನ ಚ ನಿರೋಧೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ, ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾ. ತಾಯಂ ವೇಲಾಯನ್ತಿ ತಾಯಂ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿದಿತವೇಲಾಯಂ. ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀತಿ ಇಮಂ ತಸ್ಮಿಂ ವಿದಿತೇ ಅತ್ಥೇ ಹೇತುನೋ ಚ ಹೇತುಸಮುಪ್ಪನ್ನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಪಜಾನನಾಯ ಆನುಭಾವದೀಪಕಂ ‘‘ಯದಾ ಹವೇ ಪಾತುಭವನ್ತೀ’’ತಿಆದಿಕಂ ಸೋಮನಸ್ಸಯುತ್ತಞಾಣಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ, ಅತ್ತಮನವಾಚಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಸೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯದಾ ಹವೇತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಭವೇ ಕಾಲೇ. ಪಾತುಭವನ್ತೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಾತಿ ಅನುಲೋಮಪಚ್ಚಯಾಕಾರಪಟಿವೇಧಸಾಧಕಾ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮಾ. ಅಥ ವಾ ಪಾತುಭವನ್ತೀತಿ ಪಕಾಸನ್ತಿ; ಅಭಿಸಮಯವಸೇನ ಬ್ಯತ್ತಾ ಪಾಕಟಾ ಹೋನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಾತಿ ಚತುಅರಿಯಸಚ್ಚಧಮ್ಮಾ. ಆತಾಪೋ ವುಚ್ಚತಿ ಕಿಲೇಸಸನ್ತಾಪನಟ್ಠೇನ ವೀರಿಯಂ; ಆತಾಪಿನೋತಿ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನವೀರಿಯವತೋ. ಝಾಯತೋತಿ ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಲಕ್ಖಣೇನ ಚ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಲಕ್ಖಣೇನ ಚ ಝಾನೇನ ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸಾತಿ ಬಾಹಿತಪಾಪಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ. ಅಥಸ್ಸ ಕಙ್ಖಾ ವಪಯನ್ತೀತಿ ಅಥಸ್ಸ ಏವಂ ಪಾತುಭೂತಧಮ್ಮಸ್ಸ ಕಙ್ಖಾ ವಪಯನ್ತಿ. ಸಬ್ಬಾತಿ ಯಾ ಏತಾ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಭನ್ತೇ ಫುಸತೀತಿ; ನೋ ಕಲ್ಲೋ ಪಞ್ಹೋತಿ ಭಗವಾ ಅವೋಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ, ತಥಾ ‘‘ಕತಮಂ ನು ಖೋ ಭನ್ತೇ ಜರಾಮರಣಂ; ಕಸ್ಸ ಚ ಪನಿದಂ ಜರಾಮರಣನ್ತಿ; ನೋ ಕಲ್ಲೋ ಪಞ್ಹೋತಿ ಭಗವಾ ಅವೋಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಚ ನಯೇನ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರೇ ಕಙ್ಖಾ ವುತ್ತಾ, ಯಾ ಚ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರಸ್ಸೇವ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧತ್ತಾ ‘‘ಅಹೋಸಿಂ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಅತೀತಮದ್ಧಾನ’’ನ್ತಿಆದಿಕಾ ಸೋಳಸ ಕಙ್ಖಾ ಆಗತಾ, ತಾ ಸಬ್ಬಾ ವಪಯನ್ತಿ ಅಪಗಚ್ಛನ್ತಿ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಯತೋ ಪಜಾನಾತಿ ಸಹೇತುಧಮ್ಮನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅವಿಜ್ಜಾದಿಕೇನ ಹೇತುನಾ ಸಹೇತುಕಂ ಇಮಂ ಸಙ್ಖಾರಾದಿಂ ಕೇವಲಂ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಧಮ್ಮಂ ಪಜಾನಾತಿ ಅಞ್ಞಾತಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ.

೨. ದುತಿಯವಾರೇ – ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀತಿ ಇಮಂ ತಸ್ಮಿಂ ವಿದಿತೇ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಯ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧೋ’’ತಿ ಏವಂ ಪಕಾಸಿತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಕ್ಖಯಸ್ಸ ಅವಬೋಧಾನುಭಾವದೀಪಕಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ರಾಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಯಸ್ಮಾ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಖಯಸಙ್ಖಾತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅವೇದಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿ, ತಸ್ಮಾ ಯದಾಸ್ಸ ಆತಾಪಿನೋ ಝಾಯತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಾತುಭವನ್ತಿ, ಅಥಸ್ಸ ಯಾ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಅವಿದಿತತ್ತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ, ತಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಕಙ್ಖಾ ವಪಯನ್ತೀತಿ.

೩. ತತಿಯವಾರೇ – ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀತಿ ಇಮಂ ಯೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಸೋ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯನಿರೋಧಸಙ್ಖಾತೋ ಅತ್ಥೋ ಕಿಚ್ಚವಸೇನ ಚ ಆರಮ್ಮಣಕಿರಿಯಾಯ ಚ ವಿದಿತೋ, ತಸ್ಸ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ಆನುಭಾವದೀಪಕಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ರಾಪಾಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಯದಾ ಹವೇ ಪಾತುಭವನ್ತಿ ಧಮ್ಮಾ ಆತಾಪಿನೋ ಝಾಯತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ, ತದಾ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇಹಿ ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನೇಹಿ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮೇಹಿ, ಯಸ್ಸ ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಾ ಪಾತುಭೂತಾ, ತೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ವಿಧೂಪಯಂ ತಿಟ್ಠತಿ ಮಾರಸೇನಂ ‘‘ಕಾಮಾ ತೇ ಪಠಮಾ ಸೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಮಾರಸೇನಂ ವಿಧೂಪಯನ್ತೋ ವಿಧಮೇನ್ತೋ ವಿದ್ಧಂಸೇನ್ತೋ ತಿಟ್ಠತಿ. ಕಥಂ? ಸೂರಿಯೋವ ಓಭಾಸಯಮನ್ತಲಿಕ್ಖಂ, ಯಥಾ ಸೂರಿಯೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ ಅತ್ತನೋ ಪಭಾಯ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಂ ಓಭಾಸೇನ್ತೋವ ಅನ್ಧಕಾರಂ ವಿಧಮೇನ್ತೋ ತಿಟ್ಠತಿ, ಏವಂ ಸೋಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ತೇನ ವಾ ಮಗ್ಗೇನ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋವ ಮಾರಸೇನಂ ವಿಧೂಪಯನ್ತೋ ತಿಟ್ಠತೀತಿ.

ಏವಮೇತ್ಥ ಪಠಮಂ ಉದಾನಂ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣವಸೇನ, ದುತಿಯಂ ನಿಬ್ಬಾನಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣವಸೇನ, ತತಿಯಂ ಮಗ್ಗಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಉದಾನೇ ಪನ ‘‘ರತ್ತಿಯಾ ಪಠಮಂ ಯಾಮಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಂ ಅನುಲೋಮಂ, ದುತಿಯಂ ಯಾಮಂ ಪಟಿಲೋಮಂ, ತತಿಯಂ ಯಾಮಂ ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ; ತಂ ಸತ್ತಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ‘‘ಸ್ವೇ ಆಸನಾ ವುಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರತ್ತಿಂ ಉಪ್ಪಾದಿತಮನಸಿಕಾರಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತದಾ ಹಿ ಭಗವಾ ಯಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರಪಜಾನನಸ್ಸ ಚ ಪಚ್ಚಯಕ್ಖಯಾಧಿಗಮಸ್ಸ ಚ ಆನುಭಾವದೀಪಿಕಾ ಪುರಿಮಾ ದ್ವೇ ಉದಾನಗಾಥಾ, ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಏಕೇಕಮೇವ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಪಠಮಯಾಮಞ್ಚ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮಞ್ಚ ಮನಸಾಕಾಸಿ, ಇಧ ಪನ ಪಾಟಿಪದರತ್ತಿಯಾ ಏವಂ ಮನಸಾಕಾಸಿ. ಭಗವಾ ಹಿ ವಿಸಾಖಪುಣ್ಣಮಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಪಠಮಯಾಮೇ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರಿ, ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಂ ವಿಸೋಧೇಸಿ, ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಂ ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮಂ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಅರುಣೋ ಉಗ್ಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಪ್ಪತ್ತಿಸಮನನ್ತರಮೇವ ಚ ಅರುಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛಿ. ತತೋ ತಂ ದಿವಸಂ ತೇನೇವ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಾಯ ಪಾಟಿಪದರತ್ತಿಯಾ ತೀಸು ಯಾಮೇಸು ಏವಂ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ಇಮಾನಿ ಉದಾನಾನಿ ಉದಾನೇಸಿ. ಇತಿ ಪಾಟಿಪದರತ್ತಿಯಾ ಏವಂ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ತಂ ‘‘ಬೋಧಿರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಸತ್ತಾಹಂ ಏಕಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದೀ’’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ತತ್ಥೇವ ವೀತಿನಾಮೇಸಿ.

ಬೋಧಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಅಜಪಾಲಕಥಾ

೪. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸತ್ತಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ತಮ್ಹಾ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಬೋಧಿರುಕ್ಖಮೂಲಾ ಯೇನ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಏತ್ಥ ನ ಭಗವಾ ತಮ್ಹಾ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅನನ್ತರಮೇವ ಬೋಧಿರುಕ್ಖಮೂಲಾ ಯೇನ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಯಥಾ ಪನ ‘‘ಭುತ್ವಾ ಸಯತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ನ ‘‘ಹತ್ಥೇ ಅಧೋವಿತ್ವಾ ಮುಖಂ ಅವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ಸಯನಸಮೀಪಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಲಾಪಸಲ್ಲಾಪಂ ಅಕತ್ವಾ ಸಯತಿ’’ಚ್ಚೇವ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಭೋಜನತೋ ಪನ ಪಚ್ಛಾ ಸಯತಿ, ನ ನಸಯತೀತಿ ಇದಮೇವತ್ಥ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ. ಏವಮಿಧಾಪಿ ‘‘ನ ತಮ್ಹಾ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅನನ್ತರಮೇವ ಪಕ್ಕಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ವುಟ್ಠಾನತೋ ಚ ಪನ ಪಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ, ನ ನಪಕ್ಕಾಮೀತಿ ಇದಮೇವೇತ್ಥ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ.

ಅನನ್ತರಂ ಪನ ಅಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವಾ ಕಿಂ ಅಕಾಸೀತಿ? ಅಪರಾನಿಪಿ ತೀಣಿ ಸತ್ತಾಹಾನಿ ಬೋಧಿಸಮೀಪೇಯೇವ ವೀತಿನಾಮೇಸಿ. ತತ್ರಾಯಂ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ – ಭಗವತಿ ಕಿರ ಬುದ್ಧತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಏಕಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸಿನ್ನೇ ‘‘ನ ಭಗವಾ ವುಟ್ಠಾತಿ; ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಬುದ್ಧತ್ತಕರಾ ಧಮ್ಮಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ದೇವತಾನಂ ಕಙ್ಖಾ ಉದಪಾದಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ಅಟ್ಠಮೇ ದಿವಸೇ ಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ದೇವತಾನಂ ಕಙ್ಖಂ ಞತ್ವಾ ಕಙ್ಖಾವಿಧಮನತ್ಥಂ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತಾಸಂ ಕಙ್ಖಂ ವಿಧಮಿತ್ವಾ ಪಲ್ಲಙ್ಕತೋ ಈಸಕಂ ಪಾಚೀನನಿಸ್ಸಿತೇ ಉತ್ತರದಿಸಾಭಾಗೇ ಠತ್ವಾ ಚತ್ತಾರಿ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಞ್ಚ ಉಪಚಿತಾನಂ ಪಾರಮೀನಂ ಬಲಾಧಿಗಮನಟ್ಠಾನಂ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಬೋಧಿರುಕ್ಖಞ್ಚ ಅನಿಮಿಸೇಹಿ ಅಕ್ಖೀಹಿ ಓಲೋಕಯಮಾನೋ ಸತ್ತಾಹಂ ವೀತಿನಾಮೇಸಿ, ತಂ ಠಾನಂ ಅನಿಮಿಸಚೇತಿಯಂ ನಾಮ ಜಾತಂ. ಅಥ ಪಲ್ಲಙ್ಕಸ್ಸ ಚ ಠಿತಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಚ ಅನ್ತರಾ ಪುರತ್ಥಿಮತೋ ಚ ಪಚ್ಛಿಮತೋ ಚ ಆಯತೇ ರತನಚಙ್ಕಮೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತೋ ಸತ್ತಾಹಂ ವೀತಿನಾಮೇಸಿ, ತಂ ಠಾನಂ ರತನಚಙ್ಕಮಚೇತಿಯಂ ನಾಮ ಜಾತಂ. ತತೋ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಾಭಾಗೇ ದೇವತಾ ರತನಘರಂ ಮಾಪಯಿಂಸು. ತತ್ಥ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕಂ ವಿಸೇಸತೋ ಚೇತ್ಥ ಅನನ್ತನಯಂ ಸಮನ್ತಪಟ್ಠಾನಂ ವಿಚಿನನ್ತೋ ಸತ್ತಾಹಂ ವೀತಿನಾಮೇಸಿ, ತಂ ಠಾನಂ ರತನಘರಚೇತಿಯಂ ನಾಮ ಜಾತಂ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸಮೀಪೇಯೇವ ಚತ್ತಾರಿ ಸತ್ತಾಹಾನಿ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮೇ ಸತ್ತಾಹೇ ಬೋಧಿರುಕ್ಖಮೂಲಾ ಯೇನ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ನಿಗ್ರೋಧಸ್ಸ ಛಾಯಾಯ ಅಜಪಾಲಕಾ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿಸೀದನ್ತಿ; ತೇನಸ್ಸ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧೋತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಉದಪಾದಿ. ಸತ್ತಾಹಂ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖಪಟಿಸಂವೇದೀತಿ ತತ್ರಾಪಿ ಧಮ್ಮಂ ವಿಚಿನನ್ತೋಯೇವ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ಬೋಧಿತೋ ಪುರತ್ಥಿಮದಿಸಾಭಾಗೇ ಏಸ ರುಕ್ಖೋ ಹೋತಿ. ಏವಂ ನಿಸಿನ್ನೇ ಚ ಪನೇತ್ಥ ಭಗವತಿ ಏಕೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಹುಂಹುಙ್ಕಜಾತಿಕೋತಿ ಸೋ ಕಿರ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕೋ ನಾಮ, ಮಾನವಸೇನ ಕೋಧವಸೇನ ಚ ‘‘ಹುಂಹು’’ನ್ತಿ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಚರತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಹುಂಹುಙ್ಕಜಾತಿಕೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ‘‘ಹುಹುಕ್ಕಜಾತಿಕೋ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ.

ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾತಿ ಏತಂ ತೇನ ವುತ್ತಸ್ಸ ವಚನಸ್ಸ ಸಿಖಾಪತ್ತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತಾಯಂ ವೇಲಾಯಂ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯೋ ಬಾಹಿತಪಾಪಧಮ್ಮತಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕತಾಯ, ಹುಂಹುಙ್ಕಾರಕಭಾವಾದಿಪಾಪಧಮ್ಮಯುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ಜಾತಿಮತ್ತಕೇನ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ ಪಟಿಜಾನಾತಿ, ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬಾಹಿತಪಾಪಧಮ್ಮತ್ತಾ ಹುಂಹುಙ್ಕಾರಪ್ಪಹಾನೇನ ನಿಹುಂಹುಙ್ಕೋ, ರಾಗಾದಿಕಸಾವಾಭಾವೇನ ನಿಕ್ಕಸಾವೋ, ಭಾವನಾನುಯೋಗಯುತ್ತಚಿತ್ತತಾಯ ಯತತ್ತೋ, ಸೀಲಸಂವರೇನ ವಾ ಸಞ್ಞತಚಿತ್ತತಾಯ ಯತತ್ತೋ, ಚತುಮಗ್ಗಞಾಣಸಙ್ಖಾತೇಹಿ ವೇದೇಹಿ ಅನ್ತಂ, ವೇದಾನಂ ವಾ ಅನ್ತಂ ಗತತ್ತಾ ವೇದನ್ತಗೂ, ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ವುಸಿತತ್ತಾ ವುಸಿತಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೋ. ಧಮ್ಮೇನ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಂ ವದೇಯ್ಯ, ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಅಹ’’ನ್ತಿ ಏತಂ ವಾದಂ ಧಮ್ಮೇನ ವದೇಯ್ಯ, ಯಸ್ಸ ಸಕಲೇ ಲೋಕಸನ್ನಿವಾಸೇ ಕುಹಿಞ್ಚಿ ಏಕಾರಮ್ಮಣೇಪಿ ರಾಗುಸ್ಸದೋ ದೋಸುಸ್ಸದೋ ಮೋಹುಸ್ಸದೋ ಮಾನುಸ್ಸದೋ ದಿಟ್ಠುಸ್ಸದೋತಿ ಇಮೇ ಉಸ್ಸದಾ ನತ್ಥೀತಿ.

ಅಜಪಾಲಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಮುಚಲಿನ್ದಕಥಾ

೫. ಅಕಾಲಮೇಘೋತಿ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇ ವಸ್ಸಕಾಲೇ ಉಪ್ಪನ್ನಮೇಘೋ. ಅಯಂ ಪನ ಗಿಮ್ಹಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ಉದಪಾದಿ. ಸತ್ತಾಹವದ್ದಲಿಕಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಸತ್ತಾಹಂ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವುಟ್ಠಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ಸೀತವಾತದುದ್ದಿನೀತಿ ಸಾ ಚ ಪನ ಸತ್ತಾಹವದ್ದಲಿಕಾ ಉದಕಫುಸಿತಸಮ್ಮಿಸ್ಸೇನ ಸೀತವಾತೇನ ಸಮನ್ತಾ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತೇನ ದೂಸಿತದಿವಸತ್ತಾ ಸೀತವಾತದುದ್ದಿನೀ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಮುಚಲಿನ್ದೋ ನಾಗರಾಜಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ಮುಚಲಿನ್ದರುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ ನಾಗರಾಜಾ. ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಭೋಗೇಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾತಿ ಏವಂ ಭೋಗೇಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಪರಿಮುದ್ಧನಿ ಮಹನ್ತಂ ಫಣಂ ಕರಿತ್ವಾವ ಠಿತೇ; ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪಬ್ಭನ್ತರಂ ಲೋಹಪಾಸಾದೇ ಭಣ್ಡಾಗಾರಗಬ್ಭಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಭಗವಾ ನಿವಾತೇ ಪಿಹಿತದ್ವಾರವಾತಪಾನೇ ಕೂಟಾಗಾರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ವಿಯ ಜಾತೋ. ಮಾ ಭಗವನ್ತಂ ಸೀತನ್ತಿಆದಿ ತಸ್ಸ ತಥಾ ಕರಿತ್ವಾ ಠಾನಕಾರಣಪರಿದೀಪನಂ. ಸೋ ಹಿ ‘‘ಮಾ ಭಗವನ್ತಂ ಸೀತಂ ಬಾಧಯಿತ್ಥ, ಮಾ ಉಣ್ಹಂ, ಮಾ ಡಂಸಾದಿಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಬಾಧಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ತಥಾ ಕರಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಸತ್ತಾಹವದ್ದಲಿಕಾಯ ಉಣ್ಹಮೇವ ನತ್ಥಿ, ಸಚೇ ಪನ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಮೇಘೋ ವಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಉಣ್ಹಂ ಭವೇಯ್ಯ, ತಮ್ಪಿ ನಂ ಮಾ ಬಾಧಯಿತ್ಥಾತಿ ಏವಂ ತಸ್ಸ ಚಿನ್ತೇತುಂ ಯುತ್ತಂ. ವಿದ್ಧನ್ತಿ ಉಬ್ಬಿದ್ಧಂ; ಮೇಘವಿಗಮೇನ ದೂರೀಭೂತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಗತವಲಾಹಕನ್ತಿ ಅಪಗತಮೇಘಂ. ದೇವನ್ತಿ ಆಕಾಸಂ. ಸಕವಣ್ಣನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ರೂಪಂ.

ಸುಖೋ ವಿವೇಕೋತಿ ನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತೋ ಉಪಧಿವಿವೇಕೋ ಸುಖೋ. ತುಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ಚತುಮಗ್ಗಞಾಣಸನ್ತೋಸೇನ ಸನ್ತುಟ್ಠಸ್ಸ. ಸುತಧಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ಪಕಾಸಿತಧಮ್ಮಸ್ಸ. ಪಸ್ಸತೋತಿ ತಂ ವಿವೇಕಂ ಯಂ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ ನಾಮ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಅತ್ತನೋ ವೀರಿಯಬಲಾಧಿಗತೇನ ಞಾಣಚಕ್ಖುನಾ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ. ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜನ್ತಿ ಅಕುಪ್ಪನಭಾವೋ; ಏತೇನ ಮೇತ್ತಾಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ಪಾಣಭೂತೇಸು ಸಂಯಮೋತಿ ಸತ್ತೇಸು ಚ ಸಂಯಮೋ; ಅವಿಹಿಂಸನಭಾವೋ ಸುಖೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತೇನ ಕರುಣಾಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ಸುಖಾ ವಿರಾಗತಾ ಲೋಕೇತಿ ವೀತರಾಗತಾಪಿ ಸುಖಾತಿ ದೀಪೇತಿ. ಕಾಮಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಯಾ ‘‘ಕಾಮಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ; ಸಾ ವಿರಾಗತಾಪಿ ಸುಖಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತೇನ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ ಕಥಿತೋ. ಅಸ್ಮಿಮಾನಸ್ಸ ಯೋ ವಿನಯೋತಿ ಇಮಿನಾ ಪನ ಅರಹತ್ತಂ ಕಥಿತಂ; ಅರಹತ್ತಞ್ಹಿ ಅಸ್ಮಿಮಾನಸ್ಸ ‘‘ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿನಯೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತೋ ಪರಞ್ಚ ಸುಖಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತೇನಾಹ ‘‘ಏತಂ ವೇ ಪರಮಂ ಸುಖ’’ನ್ತಿ.

ಮುಚಲಿನ್ದಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ರಾಜಾಯತನಕಥಾ

೬. ಮುಚಲಿನ್ದಮೂಲಾತಿ ಮಹಾಬೋಧಿತೋ ಪಾಚೀನಕೋಣೇ ಠಿತಮುಚಲಿನ್ದರುಕ್ಖಮೂಲಾ. ರಾಜಾಯತನನ್ತಿ ದಕ್ಖಿಣದಿಸಾಭಾಗೇ ಠಿತಂ ರಾಜಾಯತನರುಕ್ಖಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಕತರೇನ ಸಮಯೇನ. ಭಗವತೋ ಕಿರ ರಾಜಾಯತನಮೂಲೇ ಸತ್ತಾಹಂ ಏಕಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಸಮಾಧಿತೋ ವುಟ್ಠಾನದಿವಸೇ ಅರುಣುಗ್ಗಮನವೇಲಾಯಮೇವ ‘‘ಭೋಜನಕಿಚ್ಚೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಓಸಧಹರೀತಕಂ ಉಪನೇಸಿ. ಭಗವಾ ತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ, ಪರಿಭುತ್ತಮತ್ತಸ್ಸೇವ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಅಹೋಸಿ. ಸಕ್ಕೋ ಮುಖೋದಕಂ ಅದಾಸಿ. ಭಗವಾ ಮುಖಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ಏವಂ ಉಗ್ಗತೇ ಅರುಣಮ್ಹಿ ನಿಸಿನ್ನೇ ಭಗವತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ತಪುಸ್ಸಭಲ್ಲಿಕಾ ವಾಣಿಜಾತಿ ತಪುಸ್ಸೋ ಚ ಭಲ್ಲಿಕೋ ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಭಾತರೋ ವಾಣಿಜಾ. ಉಕ್ಕಲಾತಿ ಉಕ್ಕಲಜನಪದತೋ. ತಂ ದೇಸನ್ತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ದೇಸೇ ಭಗವಾ ವಿಹರತಿ. ಕತರಸ್ಮಿಞ್ಚ ದೇಸೇ ಭಗವಾ ವಿಹರತಿ? ಮಜ್ಝಿಮದೇಸೇ. ತಸ್ಮಾ ಮಜ್ಝಿಮದೇಸಂ ಗನ್ತುಂ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾ ದೇವತಾತಿ ತೇಸಂ ಞಾತಿಭೂತಪುಬ್ಬಾ ದೇವತಾ. ಏತದವೋಚಾತಿ ಸಾ ಕಿರ ನೇಸಂ ಸಬ್ಬಸಕಟಾನಿ ಅಪ್ಪವತ್ತೀನಿ ಅಕಾಸಿ. ತತೋ ತೇ ಕಿಂ ಇದನ್ತಿ ಮಗ್ಗದೇವತಾನಂ ಬಲಿಂ ಅಕಂಸು. ತೇಸಂ ಬಲಿಕಮ್ಮಕಾಲೇ ಸಾ ದೇವತಾ ದಿಸ್ಸಮಾನೇನೇವ ಕಾಯೇನ ಏತಂ ಅವೋಚ. ಮನ್ಥೇನ ಚ ಮಧುಪಿಣ್ಡಿಕಾಯ ಚಾತಿ ಅಬದ್ಧಸತ್ತುನಾ ಚ ಸಪ್ಪಿಮಧುಫಾಣಿತಾದೀಹಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಬದ್ಧಸತ್ತುನಾ ಚ. ಪತಿಮಾನೇಥಾತಿ ಉಪಟ್ಠಹಥ. ತಂ ವೋತಿ ತಂ ಪತಿಮಾನನಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ. ಯಂ ಅಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಸ್ಸ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ. ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸೀತಿ ಯೋ ಕಿರಸ್ಸ ಪಧಾನಾನುಯೋಗಕಾಲೇ ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೋ ಸುಜಾತಾಯ ಪಾಯಾಸಂ ದಾತುಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಏವ ಅನ್ತರಧಾಯಿ. ತೇನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಪತ್ತೋ ಮೇ ನತ್ಥಿ, ಪುರಿಮಕಾಪಿ ಚ ನ ಖೋ ತಥಾಗತಾ ಹತ್ಥೇಸು ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಕಿಮ್ಹಿ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಂ ಮನ್ಥಞ್ಚ ಮಧುಪಿಣ್ಡಕಞ್ಚಾ’’ತಿ.

ಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯಾತಿ ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇವ ಭಗವತೋ ಸುಜಾತಾಯ ದಿನ್ನಭೋಜನಂಯೇವ ಓಜಾನುಪ್ಪಬನ್ಧನವಸೇನ ಅಟ್ಠಾಸಿ, ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ನೇವ ಜಿಘಚ್ಛಾ ನ ಪಿಪಾಸಾ ನ ಕಾಯದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಅಹೋಸಿ. ಇದಾನಿ ಪನಸ್ಸ ಆಹಾರಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತುಕಾಮತಾಯ ‘‘ನ ಖೋ ತಥಾಗತಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ. ತಂ ಏವಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅತ್ತನೋ ಚೇತಸಾ ಭಗವತೋ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ. ಚತುದ್ದಿಸಾತಿ ಚತೂಹಿ ದಿಸಾಹಿ. ಸೇಲಮಯೇ ಪತ್ತೇತಿ ಮುಗ್ಗವಣ್ಣಸೇಲಮಯೇ ಪತ್ತೇ. ಇದಂಯೇವ ಭಗವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸಿ, ತೇಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಚತ್ತಾರೋ ಪನ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ಪಠಮಂ ಇನ್ದನೀಲಮಣಿಮಯೇ ಪತ್ತೇ ಉಪನಾಮೇಸುಂ, ನ ತೇ ಭಗವಾ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ತತೋ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಮುಗ್ಗವಣ್ಣಸಿಲಾಮಯೇ ಪತ್ತೇ ಉಪನಾಮೇಸುಂ, ಭಗವಾ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಪತ್ತೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ ತೇಸಂ ಪಸಾದಾನುರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ, ನೋ ಮಹಿಚ್ಛತಾಯ. ಗಹೇತ್ವಾ ಚ ಪನ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಯಥಾ ಏಕೋವ ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ ತಥಾ ಅಧಿಟ್ಠಹಿ, ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಏಕಸದಿಸೋ ಪುಞ್ಞವಿಪಾಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಏವಂ ಏಕಂ ಕತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಿತೇ ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸಿ ಭಗವಾ ಪಚ್ಚಗ್ಘೇ ಸೇಲಮಯೇ ಪತ್ತೇ ಮನ್ಥಞ್ಚ ಮಧುಪಿಣ್ಡಿಕಞ್ಚ. ಪಚ್ಚಗ್ಘೇತಿ ಪಚ್ಚಗ್ಘಸ್ಮಿಂ; ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಮಹಗ್ಘಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಪಚ್ಚಗ್ಘೇತಿ ಅಭಿನವೇ ಅಬ್ಭುಣ್ಹೇ; ತಙ್ಖಣೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ದ್ವೇ ವಾಚಾ ಏತೇಸಂ ಅಹೇಸುನ್ತಿ ದ್ವೇವಾಚಿಕಾ. ಅಥ ವಾ ದ್ವೀಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಉಪಾಸಕಭಾವಂ ಪತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇ ಏವಂ ಉಪಾಸಕಭಾವಂ ಪಟಿವೇದೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಆಹಂಸು – ‘‘ಕಸ್ಸ ದಾನಿ ಭನ್ತೇ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಅಜ್ಜ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಭಿವಾದನಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಭಗವಾ ಸೀಸಂ ಪರಾಮಸಿ, ಕೇಸಾ ಹತ್ಥೇ ಲಗ್ಗಿಂಸು. ತೇ ತೇಸಂ ಅದಾಸಿ ‘‘ಇಮೇ ತುಮ್ಹೇ ಪರಿಹರಥಾ’’ತಿ. ತೇ ಕೇಸಧಾತುಯೋ ಲಭಿತ್ವಾ ಅಮತೇನೇವ ಅಭಿಸಿತ್ತಾ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು.

ರಾಜಾಯತನಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಬ್ರಹ್ಮಯಾಚನಕಥಾ

೭. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸತ್ತಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ತಮ್ಹಾ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಮೇತಂ ಸಬ್ಬಂ ಕಿಚ್ಚಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ರಾಜಾಯತನಮೂಲಾ ಪುನಪಿ ಯೇನ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಸಿನ್ನಮತ್ತಸ್ಸೇವ ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಾನಂ ಆಚಿಣ್ಣಸಮಾಚಿಣ್ಣೋ ಅಯಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ. ಕಸ್ಮಾ ಪನಾಯಂ ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಮಹನ್ತಭಾವಂ ಗರುಭಾವಂ ಭಾರಿಯಭಾವಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಯಾಚಿತೇ ದೇಸೇತುಕಾಮತಾಯ ಚ. ಜಾನನ್ತಿ ಹಿ ಬುದ್ಧಾ ‘‘ಏವಂ ಪರಿವಿತಕ್ಕಿತೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಯಾಚಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ಸತ್ತಾ ಧಮ್ಮೇ ಗಾರವಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಗರುಕೋ ಹಿ ಲೋಕಸನ್ನಿವಾಸೋ’’ತಿ. ಇತಿ ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅಯಂ ವಿತಕ್ಕೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ.

ತತ್ಥ ಅಧಿಗತೋ ಖೋ ಮ್ಯಾಯನ್ತಿ ಅಧಿಗತೋ ಖೋ ಮೇ ಅಯಂ. ಆಲಯರಾಮಾತಿ ಸತ್ತಾ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣೇ ಅಲ್ಲೀಯನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ‘‘ಆಲಯಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತೇಹಿ ಆಲಯೇಹಿ ರಮನ್ತೀತಿ ಆಲಯರಾಮಾ. ಆಲಯೇಸು ರತಾತಿ ಆಲಯರತಾ. ಆಲಯೇಸು ಸುಟ್ಠುಮುದಿತಾತಿ ಆಲಯಸಮ್ಮುದಿತಾ. ಯದಿದನ್ತಿ ನಿಪಾತೋ. ತಸ್ಸ ಠಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಯಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಯೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯತಾಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದೋತಿ ಇಮೇಸಂ ಪಚ್ಚಯಾ ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯಾವ ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯತಾ, ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯತಾ ಚ ಸಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದೋ ಚಾತಿ ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯತಾಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದೋ. ಸೋ ಮಮಸ್ಸ ಕಿಲಮಥೋತಿ ಯಾ ಅಜಾನನ್ತಾನಂ ದೇಸನಾ ನಾಮ, ಸೋ ಮಮ ಕಿಲಮಥೋ ಅಸ್ಸ; ಸಾ ಮಮ ವಿಹೇಸಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭಗವನ್ತನ್ತಿ ಭಗವತೋ. ಅನಚ್ಛರಿಯಾತಿ ಅನು ಅಚ್ಛರಿಯಾ. ಪಟಿಭಂಸೂತಿ ಪಟಿಭಾನಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಞಾಣಸ್ಸ ಗೋಚರಾ ಅಹೇಸುಂ, ಪರಿವಿತಕ್ಕಯಿತಬ್ಬಭಾವಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು.

ಹಲನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಹಕಾರೋ ನಿಪಾತಮತ್ತೋ; ಅಲನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಕಾಸಿತುನ್ತಿ ದೇಸಿತುಂ. ಅಲಂ ದಾನಿ ಮೇ ಇಮಂ ಕಿಚ್ಛೇನ ಅಧಿಗತಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಟಿಸೋತಗಾಮಿನ್ತಿ ಪಟಿಸೋತಂ ವುಚ್ಚತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ; ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ರಾಗರತ್ತಾತಿ ಕಾಮರಾಗಭವರಾಗದಿಟ್ಠಿರಾಗೇನ ರತ್ತಾ. ನ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ ನ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತಮೋಖನ್ಧೇನ ಆವುಟಾತಿ ಅವಿಜ್ಜಾರಾಸಿನಾ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟಾ. ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕತಾಯಾತಿ ನಿರುಸ್ಸುಕ್ಕಭಾವೇನ; ಅದೇಸೇತುಕಾಮತಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಲೋಕೇ. ಭಗವತೋ ಪುರತೋ ಪಾತುರಹೋಸೀತಿ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯಾಚನತ್ಥಂ ದಸಸು ಚಕ್ಕವಾಳಸಹಸ್ಸೇಸು ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗಮ್ಮ ಭಗವತೋ ಪುರತೋ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ಅಪ್ಪರಜಕ್ಖಜಾತಿಕಾತಿ ಪಞ್ಞಾಮಯೇ ಅಕ್ಖಿಮ್ಹಿ ಅಪ್ಪಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹರಜಂ ಏತೇಸಂ ಏವಂಸಭಾವಾತಿ ಅಪ್ಪರಜಕ್ಖಜಾತಿಕಾ. ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾತಾರೋತಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತಾರೋ.

ಪಾತುರಹೋಸೀತಿ ಪಾತುಭವಿ. ಸಮಲೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತೋತಿ ರಾಗಾದೀಹಿ ಮಲೇಹಿ ಸಮಲೇಹಿ ಛಹಿ ಸತ್ಥಾರೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತೋ. ಅಪಾಪುರೇತನ್ತಿ ವಿವರ ಏತಂ. ಅಮತಸ್ಸ ದ್ವಾರನ್ತಿ ಅಮತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ದ್ವಾರಭೂತಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ. ಸುಣನ್ತು ಧಮ್ಮಂ ವಿಮಲೇನಾನುಬುದ್ಧನ್ತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ರಾಗಾದಿಮಲಾನಂ ಅಭಾವತೋ ವಿಮಲೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಅನುಬುದ್ಧಂ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತು.

ಸೇಲೇ ಯಥಾ ಪಬ್ಬತಮುದ್ಧನಿಟ್ಠಿತೋತಿ ಸೇಲಮಯೇ ಏಕಗ್ಘನೇ ಪಬ್ಬತಮುದ್ಧನಿ ಯಥಾಠಿತೋವ ಯಥಾ ಚಕ್ಖುಮಾ ಪುರಿಸೋ ಸಮನ್ತತೋ ಜನತಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಸುಮೇಧ ಸುನ್ದರಪಞ್ಞ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣೇನ ಸಮನ್ತಚಕ್ಖು ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಮಯಂ ಪಞ್ಞಾಮಯಂ ಪಾಸಾದಮಾರುಯ್ಹ ಸಯಂ ಅಪೇತಸೋಕೋ ಸೋಕಾವತಿಣ್ಣಂ ಜಾತಿಜರಾಭಿಭೂತಞ್ಚ ಜನತಂ ಅವೇಕ್ಖಸ್ಸು ಉಪಧಾರಯ.

ಉಟ್ಠೇಹೀತಿ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮದೇಸನತ್ಥಂ ಚಾರಿಕಚರಣಂ ಯಾಚನ್ತೋ ಭಣತಿ. ವೀರಾತಿಆದೀಸು ಭಗವಾ ವೀರಿಯವನ್ತತಾಯ ವೀರೋ. ದೇವಪುತ್ತಮಚ್ಚುಕಿಲೇಸಾಭಿಸಙ್ಖಾರಮಾರಾನಂ ವಿಜಿತತ್ತಾ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ. ಜಾತಿಕನ್ತಾರಾದಿನಿತ್ಥರಣಸಮತ್ಥತಾಯ ಸತ್ಥವಾಹೋ. ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಇಣಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಅಣಣೋ.

೯. ಅಜ್ಝೇಸನನ್ತಿ ಯಾಚನಂ. ಬುದ್ಧಚಕ್ಖುನಾತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಪರೋಪರಿಯತ್ತಞಾಣೇನ ಚ ಆಸಯಾನುಸಯಞಾಣೇನ ಚ. ಇಮೇಸಞ್ಹಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಞಾಣಾನಂ ಬುದ್ಧಚಕ್ಖೂತಿ ನಾಮಂ. ಅಪ್ಪರಜಕ್ಖಾತಿ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುಮ್ಹಿ ರಾಗಾದಿರಜಂ ಅಪ್ಪಂ ಯೇಸಂ, ತೇ ಅಪ್ಪರಜಕ್ಖಾ. ಯೇಸಂ ತಂ ಮಹನ್ತಂ ತೇ ಮಹಾರಜಕ್ಖಾ. ಯೇಸಂ ಸದ್ಧಾದೀನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತಿಕ್ಖಾನಿ ತೇ ತಿಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಾ. ಯೇಸಂ ತಾನಿ ಮುದೂನಿ ತೇ ಮುದಿನ್ದ್ರಿಯಾ. ಯೇಸಂ ತೇಯೇವ ಸದ್ಧಾದಯೋ ಆಕಾರಾ ಸುನ್ದರಾ ತೇ ಸ್ವಾಕಾರಾ. ಯೇಸಂ ತೇಯೇವ ಸದ್ಧಾದಯೋ ಆಕಾರಾ ಅಸುನ್ದರಾ ತೇ ದ್ವಾಕಾರಾ. ಯೇ ಕಥಿತಕಾರಣಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇನ್ತಿ, ಸುಖೇನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತುಂ ತೇ ಸುವಿಞ್ಞಾಪಯಾ. ಯೇ ಪರಲೋಕಞ್ಚ ವಜ್ಜಞ್ಚ ಭಯತೋ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ತೇ ಪರಲೋಕವಜ್ಜಭಯದಸ್ಸಾವಿನೋ. ಉಪ್ಪಲಿನಿಯನ್ತಿ ಉಪ್ಪಲವನೇ. ಇತರೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅನ್ತೋನಿಮುಗ್ಗಪೋಸೀನೀತಿ ಯಾನಿ ಉದಕಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ನಿಮುಗ್ಗಾನೇವ ಪೋಸಯನ್ತಿ. ಸಮೋದಕಂ ಠಿತಾನೀತಿ ಉದಕೇನ ಸಮಂ ಠಿತಾನಿ. ಉದಕಂ ಅಚ್ಚುಗ್ಗಮ್ಮ ಠಿತಾನೀತಿ ಉದಕಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಠಿತಾನಿ.

ಅಪಾರುತಾತಿ ವಿವಟಾ. ಅಮತಸ್ಸ ದ್ವಾರಾತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ. ಸೋ ಹಿ ಅಮತಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ದ್ವಾರಂ. ಪಮುಞ್ಚನ್ತು ಸದ್ಧನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಂ ಪಮುಞ್ಚನ್ತು. ಪಚ್ಛಿಮಪದದ್ವಯೇ ಅಯಮತ್ಥೋ, ಅಹಞ್ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಪಗುಣಂ ಸುಪ್ಪವತ್ತಿಮ್ಪಿ ಇಮಂ ಪಣೀತಂ ಉತ್ತಮಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಾಯವಾಚಾಕಿಲಮಥಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಮನುಜೇಸು ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ನ ಭಾಸಿನ್ತಿ.

ಬ್ರಹ್ಮಯಾಚನಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯಕಥಾ

೧೦. ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಪಣ್ಡಿಚ್ಚೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಬ್ಯತ್ತೋತಿ ವೇಯ್ಯತ್ತಿಯೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಮೇಧಾವೀತಿ ಠಾನುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಅಪ್ಪರಜಕ್ಖಜಾತಿಕೋತಿ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತತ್ತಾ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಜಾತಿಕೋ ವಿಸುದ್ಧಸತ್ತೋ. ಆಜಾನಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸ್ಸತಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಸ್ಸತಿ. ಭಗವತೋಪಿ ಖೋ ಞಾಣಂ ಉದಪಾದೀತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ‘‘ಇತೋ ಸತ್ತಮದಿವಸಮತ್ಥಕೇ ಕಾಲಂಕತ್ವಾ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ’’ತಿ. ಮಹಾಜಾನಿಯೋತಿ ಸತ್ತದಿವಸಬ್ಭನ್ತರೇ ಪತ್ತಬ್ಬಮಗ್ಗಫಲತೋ ಪರಿಹೀನತ್ತಾ ಮಹತೀ ಜಾನಿ ಅಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾಜಾನಿಯೋ ಅಕ್ಖಣೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ತಾ. ಅಭಿದೋಸಕಾಲಂಕತೋತಿ ಹಿಯ್ಯೋ ಕಾಲಂಕತೋ, ಸೋಪಿ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋತಿ ಅದ್ದಸ. ಬಹೂಕಾರಾತಿ ಬಹೂಪಕಾರಾ. ಪಧಾನಪಹಿತತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸೂತಿ ಪಧಾನತ್ಥಾಯ ಪೇಸಿತತ್ತಭಾವಂ ಮುಖೋದಕದಾನಾದಿನಾ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು.

೧೧. ಅನ್ತರಾ ಚ ಗಯಂ ಅನ್ತರಾ ಚ ಬೋಧಿನ್ತಿ ಉಪಕೋ ಬೋಧಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ಚ ಗಯಾಯ ಚ ಅನ್ತರೇ ಭಗವನ್ತಂ ಅದ್ದಸ. ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನನ್ತಿ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನಂ.

ಸಬ್ಬಾಭಿಭೂತಿ ಸಬ್ಬಂ ತೇಭೂಮಕಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಸಬ್ಬವಿದೂತಿ ಸಬ್ಬಂ ಚತುಭೂಮಕಧಮ್ಮಂ ಅವೇದಿಂ ಅಞ್ಞಾಸಿಂ. ಸಬ್ಬೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನೂಪಲಿತ್ತೋತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ತೇಭೂಮಕಧಮ್ಮೇಸು ಕಿಲೇಸಲೇಪೇನ ಅಲಿತ್ತೋ. ಸಬ್ಬಞ್ಜಹೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ತೇಭೂಮಕಧಮ್ಮಂ ಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತೋ. ತಣ್ಹಕ್ಖಯೇ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ತಣ್ಹಕ್ಖಯೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಆರಮ್ಮಣತೋ ವಿಮುತ್ತೋ. ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯಾತಿ ಸಬ್ಬಂ ಚತುಭೂಮಕಧಮ್ಮಂ ಅತ್ತನಾವ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಕಮುದ್ದಿಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಕಂ ಅಞ್ಞಂ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಆಚರಿಯೋ’’ತಿ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಂ.

ನ ಮೇ ಆಚರಿಯೋ ಅತ್ಥೀತಿ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೇ ಮಯ್ಹಂ ಆಚರಿಯೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ನತ್ಥಿ ಮೇ ಪಟಿಪುಗ್ಗಲೋತಿ ಮಯ್ಹಂ ಪಟಿಭಾಗಪುಗ್ಗಲೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಸೀತಿಭೂತೋತಿ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಗ್ಗಿನಿಬ್ಬಾಪನೇನ ಸೀತಿಭೂತೋ. ಕಿಲೇಸಾನಂಯೇವ ನಿಬ್ಬುತತ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತೋ.

ಕಾಸೀನಂ ಪುರನ್ತಿ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ನಗರಂ. ಆಹಞ್ಛಂ ಅಮತದುನ್ದುಭಿನ್ತಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪ್ಪಟಿಲಾಭಾಯ ಅಮತಭೇರಿಂ ಪಹರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಗಚ್ಛಾಮಿ.

ಅರಹಸಿ ಅನನ್ತಜಿನೋತಿ ಅನನ್ತಜಿನೋ ಭವಿತುಂ ಯುತ್ತೋ. ಹುಪೇಯ್ಯಪಾವುಸೋತಿ ಆವುಸೋ ಏವಮ್ಪಿ ನಾಮ ಭವೇಯ್ಯ. ಸೀಸಂ ಓಕಮ್ಪೇತ್ವಾತಿ ಸೀಸಂ ಚಾಲೇತ್ವಾ.

೧೨. ಸಣ್ಠಪೇಸುನ್ತಿ ಕತಿಕಂ ಅಕಂಸು. ಬಾಹುಲ್ಲಿಕೋತಿ ಚೀವರಬಾಹುಲ್ಲಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಪಧಾನವಿಬ್ಭನ್ತೋತಿ ಪಧಾನತೋ ವಿಬ್ಭನ್ತೋ ಭಟ್ಠೋ ಪರಿಹೀನೋ. ಆವತ್ತೋ ಬಾಹುಲ್ಲಾಯಾತಿ ಚೀವರಾದಿಬಹುಲಭಾವತ್ಥಾಯ ಆವತ್ತೋ. ಓದಹಥ ಭಿಕ್ಖವೇ ಸೋತನ್ತಿ ಉಪನೇಥ ಭಿಕ್ಖವೇ ಸೋತಂ; ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಧಮ್ಮಸವನತ್ಥಂ ಅಭಿಮುಖಂ ಕರೋಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಮತಮಧಿಗತನ್ತಿ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಮಯಾ ಅಧಿಗತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇರಿಯಾಯಾತಿ ದುಕ್ಕರಇರಿಯಾಯ. ಪಟಿಪದಾಯಾತಿ ದುಕ್ಕರಪಟಿಪದಾಯ. ಅಭಿಜಾನಾಥ ಮೇ ನೋತಿ ಅಭಿಜಾನಾಥ ನು ಮೇ ಸಮನುಪಸ್ಸಥ. ಏವರೂಪಂ ಭಾಸಿತಮೇತನ್ತಿ ಏತಂ ಏವರೂಪಂ ವಾಕ್ಯಂ ಭಾಸಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಸಕ್ಖಿ ಖೋ ಭಗವಾ ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಞ್ಞಾಪೇತುನ್ತಿ ‘‘ಅಹಂ ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ಜಾನಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಖಿ.

೧೩. ಚಕ್ಖುಕರಣೀತಿ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ಇತೋ ಪರಂ ಸಬ್ಬಂ ಪದತ್ಥತೋ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಅಧಿಪ್ಪಾಯಾನುಸನ್ಧಿಯೋಜನಾದಿಭೇದತೋ ಪನ ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹಿ ಅತಿವಿತ್ಥಾರಭೀರುಕಸ್ಸ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅನುರಕ್ಖನ್ತಾ ಸುತ್ತನ್ತಕಥಂ ಅವಣ್ಣಯಿತ್ವಾ ವಿನಯಕಥಂಯೇವ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ.

೧೮. ಸಾವ ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಅಹೋಸೀತಿ ಆಸಾಳ್ಹೀಪುಣ್ಣಮಾಯ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ದೇವತಾಕೋಟೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಸ್ಸ ‘‘ಏಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಭಗವತೋ ವಚನೇನ ಅಭಿನಿಪ್ಫನ್ನಾ ಸಾವ ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಏಹಿಭಿಕ್ಖೂಪಸಮ್ಪದಾ ಅಹೋಸಿ.

೧೯. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಚ ವಪ್ಪಸ್ಸಾತಿ ಆದಿಮ್ಹಿ ವಪ್ಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ಪಾಟಿಪದದಿವಸೇ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ, ಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ದುತಿಯದಿವಸೇ, ಮಹಾನಾಮತ್ಥೇರಸ್ಸ ತತಿಯದಿವಸೇ, ಅಸ್ಸಜಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಿಯನ್ತಿ. ಇಮೇಸಞ್ಚ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನಮಲವಿಸೋಧನತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಅನ್ತೋವಿಹಾರೇಯೇವ ಅಹೋಸಿ. ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮಲೇ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಲಂ ವಿನೋದೇಸಿ. ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಪನ ಪಞ್ಚಮಿಯಂ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಏಕತೋ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಅನತ್ತಸುತ್ತೇನ ಓವದಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯೇ’’ತಿಆದಿ.

೨೪. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛ ಲೋಕೇ ಅರಹನ್ತೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಪಞ್ಚಮಿಯಾ ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಛ ಮನುಸ್ಸಾ ಅರಹನ್ತೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಕಥಾ

೩೧. ಪುಬ್ಬಾನುಪುಬ್ಬಕಾನನ್ತಿ ಪವೇಣಿವಸೇನ ಪೋರಾಣಾನುಪೋರಾಣಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಏಕಸಟ್ಠಿ ಲೋಕೇ ಅರಹನ್ತೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಪುರಿಮಾ ಛ ಇಮೇ ಚ ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸಾತಿ ಅನ್ತೋವಸ್ಸಮ್ಹಿಯೇವ ಏಕಸಟ್ಠಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಅರಹನ್ತೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತತ್ರ ಯಸಆದೀನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ ಅಯಂ ಪುಬ್ಬಯೋಗೋ – ಅತೀತೇ ಕಿರ ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸಜನಾ ಸಹಾಯಕಾ ವಗ್ಗಬನ್ಧೇನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತಾ ಅನಾಥಸರೀರಾನಿ ಪಟಿಜಗ್ಗನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತಿ, ತೇ ಏಕದಿವಸಂ ಗಬ್ಭಿನಿಂ ಇತ್ಥಿಂ ಕಾಲಂಕತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಝಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸುಸಾನಂ ನೀಹರಿಂಸು. ತೇಸು ಪಞ್ಚ ಜನೇ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಝಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಸುಸಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾ ಗಾಮಂ ಪವಿಟ್ಠಾ. ಯಸೋ ದಾರಕೋ ತಂ ಸರೀರಂ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಚ ಝಾಪಯಮಾನೋ ಅಸುಭಸಞ್ಞಂ ಪಟಿಲಭಿ. ಸೋ ಇತರೇಸಮ್ಪಿ ಚತುನ್ನಂ ಜನಾನಂ ‘‘ಪಸ್ಸಥ ಭೋ ಇಮಂ ಅಸುಚಿಂ ಪಟಿಕೂಲ’’ನ್ತಿ ದಸ್ಸೇಸಿ. ತೇಪಿ ತತ್ಥ ಅಸುಭಸಞ್ಞಂ ಪಟಿಲಭಿಂಸು. ತೇ ಪಞ್ಚಪಿ ಜನಾ ಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೇಸಸಹಾಯಕಾನಂ ಕಥಯಿಂಸು. ಯಸೋ ಪನ ದಾರಕೋ ಗೇಹಮ್ಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತೂನ್ನಞ್ಚ ಭರಿಯಾಯ ಚ ಕಥೇಸಿ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅಸುಭಂ ಭಾವಯಿಂಸು. ಅಯಮೇತೇಸಂ ಪುಬ್ಬಯೋಗೋ. ತೇನಾಯಸ್ಮತೋ ಯಸಸ್ಸ ನಾಟಕಜನೇಸು ಸುಸಾನಸಞ್ಞಾಯೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ತಾಯೇವ ಚ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೀತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ಭಗವಾ ಯಾವ ಪಚ್ಛಿಮಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾ, ತಾವ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ತೇ ಖೀಣಾಸವೇ ಸಟ್ಠಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ.

೩೨. ದಿಬ್ಬಾ ನಾಮ ದಿಬ್ಬೇಸು ವಿಸಯೇಸು ಲೋಭಪಾಸಾ. ಮಾನುಸಾ ನಾಮ ಮಾನುಸಕೇಸು ವಿಸಯೇಸು ಲೋಭಪಾಸಾ. ಮಾ ಏಕೇನ ದ್ವೇತಿ ಏಕೇನ ಮಗ್ಗೇನ ದ್ವೇ ಮಾ ಅಗಮಿತ್ಥ. ಅಸ್ಸವನತಾತಿ ಅಸ್ಸವನತಾಯ. ಪರಿಹಾಯನ್ತೀತಿ ಅನಧಿಗತಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛನ್ತಾ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮತೋ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ.

೩೩. ಅನ್ತಕಾತಿ ಲಾಮಕ ಹೀನಸತ್ತ. ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಚರೋತಿ ರಾಗಪಾಸಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ತಞ್ಹಿ ಸೋ ‘‘ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಚರೋ’’ತಿ ಮನ್ತ್ವಾ ಆಹ.

೩೪. ನಾನಾದಿಸಾ ನಾನಾಜನಪದಾತಿ ನಾನಾದಿಸತೋ ಚ ನಾನಾಜನಪದತೋ ಚ. ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ತುಮ್ಹೇವ ದಾನಿ ತಾಸು ತಾಸು ದಿಸಾಸು ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಬ್ಬಾಜೇಥಾತಿಆದಿಮ್ಹಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಪೇಕ್ಖಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತೇನ ಯೇ ಪರತೋ ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಪಞ್ಚಹಿ ಆಬಾಧೇಹಿ ಫುಟ್ಠೋ ಪಬ್ಬಾಜೇತಬ್ಬೋ’’ತಿಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಯಾವ ‘‘ನ ಅನ್ಧಮೂಗಬಧಿರೋ ಪಬ್ಬಾಜೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಏವಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಪುಗ್ಗಲಾ, ತೇ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾದೋಸವಿರಹಿತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಬ್ಬಾಜೇತಬ್ಬೋ. ಸೋಪಿ ಚ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಅನುಞ್ಞಾತೋಯೇವ. ತಸ್ಸ ಅನುಜಾನನಲಕ್ಖಣಂ ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಅನನುಞ್ಞಾತೋ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಪುತ್ತೋ ಪಬ್ಬಾಜೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಪಬ್ಬಾಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಏವಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾದೋಸವಿರಹಿತಂ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತೇನಾಪಿ ಚ ಸಚೇ ಅಚ್ಛಿನ್ನಕೇಸೋ ಹೋತಿ, ಏಕಸೀಮಾಯ ಚ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅತ್ಥಿ, ಕೇಸಚ್ಛೇದನತ್ಥಾಯ ಭಣ್ಡುಕಮ್ಮಂ ಆಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಸ ಆಪುಚ್ಛನಾಕಾರಂ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘಂ ಅಪಲೋಕೇತುಂ ಭಣ್ಡುಕಮ್ಮಾಯಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ. ಸಚೇ ಓಕಾಸೋ ಹೋತಿ, ಸಯಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾದೀಹಿ ಬ್ಯಾವಟೋ ಹೋತಿ, ಓಕಾಸಂ ನ ಲಭತಿ, ಏಕೋ ದಹರಭಿಕ್ಖು ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಏತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಹೀ’’ತಿ. ಅವುತ್ತೋಪಿ ಚೇ ದಹರಭಿಕ್ಖು ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಬ್ಬಾಜೇತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ದಹರಭಿಕ್ಖು ನತ್ಥಿ, ಸಾಮಣೇರೋಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಏತಂ ಖಣ್ಡಸೀಮಂ ನೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಏಹೀ’’ತಿ. ಸರಣಾನಿ ಪನ ಸಯಂ ದಾತಬ್ಬಾನಿ. ಏವಂ ಭಿಕ್ಖುನಾವ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹೋತಿ. ಪುರಿಸಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖುತೋ ಅಞ್ಞೋ ಪಬ್ಬಾಜೇತುಂ ನ ಲಭತಿ, ಮಾತುಗಾಮಂ ಭಿಕ್ಖುನಿತೋ ಅಞ್ಞೋ. ಸಾಮಣೇರೋ ಪನ ಸಾಮಣೇರೀ ವಾ ಆಣತ್ತಿಯಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ದಾತುಂ ಲಭತಿ. ಕೇಸೋರೋಪನಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಕತಂ ಸುಕತಂ.

ಸಚೇ ಪನ ಭಬ್ಬರೂಪೋ ಹೋತಿ ಸಹೇತುಕೋ ಞಾತೋ ಯಸಸ್ಸೀ ಕುಲಪುತ್ತೋ, ಓಕಾಸಂ ಕತ್ವಾಪಿ ಸಯಮೇವ ಪಬ್ಬಾಜೇತಬ್ಬೋ. ‘‘ಮತ್ತಿಕಾಮುಟ್ಠಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ಕೇಸೇ ತೇಮೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ಚ ಪನ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬೋ. ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮಾನಞ್ಹಿ ಪಠಮಂ ಬಲವಉಸ್ಸಾಹೋ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಾ ಪನ ಕಾಸಾಯಾನಿ ಚ ಕೇಸಹರಣಸತ್ಥಕಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ಉತ್ರಸನ್ತಿ, ಏತ್ತೋಯೇವ ಪಲಾಯನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಯಮೇವ ನಹಾನತಿತ್ಥಂ ನೇತ್ವಾ ಸಚೇ ನಾತಿದಹರೋ ಹೋತಿ, ‘‘ನಹಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಕೇಸಾ ಪನಸ್ಸ ಸಯಮೇವ ಮತ್ತಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧೋವಿತಬ್ಬಾ. ದಹರಕುಮಾರಕೋ ಪನ ಸಯಂ ಉದಕಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಗೋಮಯಮತ್ತಿಕಾಹಿ ಘಂಸಿತ್ವಾ ನಹಾಪೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇಪಿಸ್ಸ ಕಚ್ಛು ವಾ ಪಿಳಕಾ ವಾ ಹೋನ್ತಿ, ಯಥಾ ಮಾತಾ ಪುತ್ತಂ ನ ಜಿಗುಚ್ಛತಿ, ಏವಮೇವ ಅಜಿಗುಚ್ಛನ್ತೇನ ಸಾಧುಕಂ ಹತ್ಥಪಾದಸೀಸಾನಿ ಘಂಸಿತ್ವಾ ನಹಾಪೇತಬ್ಬೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಏತ್ತಕೇನ ಹಿ ಉಪಕಾರೇನ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇಸು ಚ ಸಾಸನೇ ಚ ಬಲವಸಿನೇಹಾ ತಿಬ್ಬಗಾರವಾ ಅನಿವತ್ತಿಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅನಭಿರತಿಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಥೇರಭಾವಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ, ಕತಞ್ಞೂ ಕತವೇದಿನೋ ಹೋನ್ತಿ.

ಏವಂ ನಹಾಪನಕಾಲೇ ಪನ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓರೋಪನಕಾಲೇ ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಞಾತೋ ಯಸಸ್ಸೀ, ಇದಾನಿ ಮಯಂ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ನ ಕಿಲಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಅಞ್ಞಾಪಿ ಅನಿಯ್ಯಾನಿಕಕಥಾ ನ ಕಥೇತಬ್ಬಾ. ಅಥ ಖ್ವಸ್ಸ ‘‘ಆವುಸೋ, ಸುಟ್ಠು ಉಪಧಾರೇಹಿ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಚಪಞ್ಚಕಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೇನ ಚ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನಗನ್ಧಾಸಯೋಕಾಸವಸೇನ ಅಸುಚಿಜೇಗುಚ್ಛಪಟಿಕೂಲಭಾವಂ ನಿಜ್ಜೀವನಿಸ್ಸತ್ತಭಾವಂ ವಾ ಪಾಕಟಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಹಿ ಸೋ ಪುಬ್ಬೇ ಮದ್ದಿತಸಙ್ಖಾರೋ ಹೋತಿ ಭಾವಿತಭಾವನೋ, ಕಣ್ಟಕವೇಧಾಪೇಕ್ಖೋ ವಿಯ ಪರಿಪಕ್ಕಗಣ್ಡೋ, ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನಾಪೇಕ್ಖಂ ವಿಯ ಚ ಪರಿಣತಪದುಮಂ, ಅಥಸ್ಸ ಆರದ್ಧಮತ್ತೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮನಸಿಕಾರೇ ಇನ್ದಾಸನಿ ವಿಯ ಪಬ್ಬತೇ ಕಿಲೇಸಪಬ್ಬತೇ ಚುಣ್ಣಯಮಾನಂಯೇವ ಞಾಣಂ ಪವತ್ತತಿ, ಖುರಗ್ಗೇಯೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ಖುರಗ್ಗೇ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಏವರೂಪಂ ಸವನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇನ ಆಚರಿಯೇನ ದಿನ್ನನಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನೋ ಅನಿಸ್ಸಾಯ. ತಸ್ಮಾಸ್ಸ ಆದಿತೋವ ಏವರೂಪೀ ಕಥಾ ಕಥೇತಬ್ಬಾತಿ.

ಕೇಸೇಸು ಪನ ಓರೋಪಿತೇಸು ಹಲಿದ್ದಿಚುಣ್ಣೇನ ವಾ ಗನ್ಧಚುಣ್ಣೇನ ವಾ ಸೀಸಞ್ಚ ಸರೀರಞ್ಚ ಉಬ್ಬಟ್ಟೇತ್ವಾ ಗಿಹಿಗನ್ಧಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ಸಕಿಂ ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಾಹೇತಬ್ಬೋ. ಅಥಾಪಿಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಅದತ್ವಾ ಆಚರಿಯೋ ವಾ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ವಾ ಸಯಮೇವ ಅಚ್ಛಾದೇತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇಪಿ ಅಞ್ಞಂ ದಹರಂ ವಾ ಸಾಮಣೇರಂ ವಾ ಉಪಾಸಕಂ ವಾ ಆಣಾಪೇತಿ ‘‘ಆವುಸೋ, ಏತಾನಿ ಕಾಸಾಯಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಏತಂ ಅಚ್ಛಾದೇಹೀ’’ತಿ ತಂಯೇವ ವಾ ಆಣಾಪೇತಿ ‘‘ಏತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಚ್ಛಾದೇಹೀ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಬ್ಬಂ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾವ ದಿನ್ನಂ ಹೋತಿ.

ಯಂ ಪನ ನಿವಾಸನಂ ವಾ ಪಾರುಪನಂ ವಾ ಅನಾಣತ್ತಿಯಾ ನಿವಾಸೇತಿ ವಾ ಪಾರುಪತಿ ವಾ, ತಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪುನ ದಾತಬ್ಬಂ. ಭಿಕ್ಖುನಾ ಹಿ ಸಹತ್ಥೇನ ವಾ ಆಣತ್ತಿಯಾ ವಾ ದಿನ್ನಮೇವ ಕಾಸಾವಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅದಿನ್ನಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸಚೇಪಿ ತಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಕಂ ಹೋತಿ, ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಮೂಲಕೇ! ಅಯಂ ‘‘ಪಠಮಂ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾದೇ ವನ್ದಾಪೇತ್ವಾತಿ ಯೇ ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ತೇಸಂ ಪಾದೇ ವನ್ದಾಪೇತ್ವಾ; ಅಥ ಸರಣಗ್ಗಹಣತ್ಥಂ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಏವಂ ವದೇಹೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ‘‘ಯಮಹಂ ವದಾಮಿ, ತಂ ವದೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಅಥಸ್ಸ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ವಾ ಆಚರಿಯೇನ ವಾ ‘‘ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಸರಣಾನಿ ದಾತಬ್ಬಾನಿ ಯಥಾವುತ್ತಪಟಿಪಾಟಿಯಾವ ನ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ. ಸಚೇ ಹಿ ಏಕಪದಮ್ಪಿ ಏಕಕ್ಖರಮ್ಪಿ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ದೇತಿ, ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂಯೇವ ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ದತ್ವಾ ಪುನ ಇತರೇಸು ಏಕೇಕಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ದೇತಿ, ಅದಿನ್ನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಸರಣಾನಿ.

ಇಮಞ್ಚ ಪನ ಸರಣಗಮನೂಪಸಮ್ಪದಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನುಞ್ಞಾತಉಪಸಮ್ಪದಾ ಏಕತೋ ಸುದ್ಧಿಯಾ ವಟ್ಟತಿ. ಸಾಮಣೇರಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಪನ ಉಭತೋಸುದ್ಧಿಯಾವ ವಟ್ಟತಿ, ನೋ ಏಕತೋ ಸುದ್ಧಿಯಾ. ತಸ್ಮಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾಯ ಸಚೇ ಆಚರಿಯೋ ಞತ್ತಿದೋಸಞ್ಚೇವ ಕಮ್ಮವಾಚಾದೋಸಞ್ಚ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಸುಕತಂ ಹೋತಿ. ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪನ ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ಸರಣಾನಿ ಬುಕಾರಧಕಾರಾದೀನಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಾನಂ ಠಾನಕರಣಸಮ್ಪದಂ ಅಹಾಪೇನ್ತೇನೇವ ಆಚರಿಯೇನಪಿ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇನಪಿ ವತ್ತಬ್ಬಾನಿ. ಸಚೇ ಆಚರಿಯೋ ವತ್ತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ; ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ವಾ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಆಚರಿಯೋ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ; ಉಭೋಪಿ ವಾ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಉಭೋಪಿ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ.

ಇಮಾನಿ ಚ ಪನ ದದಮಾನೇನ ‘‘ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಏಕಸಮ್ಬನ್ಧಾನಿ ಅನುನಾಸಿಕನ್ತಾನಿ ವಾ ಕತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾನಿ, ‘‘ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಕಾರನ್ತಾನಿ ವಾ ಕತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾನಿ. ಅನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ ನಾಮಂ ಸಾವೇತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಭನ್ತೇ ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತೋ ಯಾವಜೀವಂ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಏಕಅಟ್ಠಕಥಾಯಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ, ಪಾಳಿಯಮ್ಪಿ ನ ವುತ್ತಂ, ತೇಸಂ ರುಚಿಮತ್ತಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ನ ಹಿ ತಥಾ ಅವದನ್ತಸ್ಸ ಸರಣಂ ಕುಪ್ಪತೀತಿ.

ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಸರಣಗಮನೇಹಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಸಮ್ಪದನ್ತಿ ಇಮೇಹಿ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮೀತಿಆದೀಹಿ ಏವಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಉಭತೋಸುದ್ಧಿಯಾ ವುತ್ತೇಹಿ ತೀಹಿ ಸರಣಗಮನೇಹಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಞ್ಚೇವ ಉಪಸಮ್ಪದಞ್ಚ ಅನುಜಾನಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಪರತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ಸಾ ಏತರಹಿ ಸರಣಮತ್ತೇನೇವ ನ ರುಹತಿ. ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಪರತೋ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಸರಣಗಮನೇಹಿ ಸಾಮಣೇರಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಏವ, ತಸ್ಮಾ ಸಾ ಏತರಹಿಪಿ ಸರಣಮತ್ತೇನೇವ ರುಹತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಹಿ ಸಾಮಣೇರಭೂಮಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ.

ಸಚೇ ಪನೇಸ ಮತಿಮಾ ಹೋತಿ ಪಣ್ಡಿತಜಾತಿಕೋ, ಅಥಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಾನಿ. ಕಥಂ? ಯಥಾ ಭಗವತಾ ಉದ್ದಿಟ್ಠಾನಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಮಣೇರಾನಂ ದಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ, ತೇಸು ಚ ಸಾಮಣೇರೇಹಿ ಸಿಕ್ಖಿತುಂ. ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವೇರಮಣೀ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ವೇರಮಣೀ, ಅಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾ ವೇರಮಣೀ, ಮುಸಾವಾದಾ ವೇರಮಣೀ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ವೇರಮಣೀ, ವಿಕಾಲಭೋಜನಾ ವೇರಮಣೀ, ನಚ್ಚಗೀತವಾದಿತವಿಸೂಕದಸ್ಸನಾ ವೇರಮಣೀ, ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಧಾರಣಮಣ್ಡನವಿಭೂಸನಟ್ಠಾನಾ ವೇರಮಣೀ, ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾ ವೇರಮಣೀ, ಜಾತರೂಪರಜತಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ವೇರಮಣೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೦೬).

ಅನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಯಾವಜೀವಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವೇರಮಣಿಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

ಸಮಾದಿಯಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಸರಣದಾನಂ ವಿಯ ಸಿಕ್ಖಾಪದದಾನಮ್ಪಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ನೇವ ಪಾಳಿಯಂ ನ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾಪಾಳಿಯಾವ ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಾನಿ. ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಹಿ ಸರಣಗಮನೇಹೇವ ಸಿದ್ಧಾ, ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಪನ ಕೇವಲಂ ಸಿಕ್ಖಾಪರಿಪೂರಣತ್ಥಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಾನಿ. ತಸ್ಮಾ ತಾನಿ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತನಯೇನ ಉಗ್ಗಹೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಭಾಸಾಯ ಅತ್ಥವಸೇನಪಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯಾವ ಪನ ಅತ್ತನಾ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ನ ಜಾನಾತಿ, ಸಙ್ಘಾಟಿಪತ್ತಚೀವರಧಾರಣಟ್ಠಾನನಿಸಜ್ಜಾದೀಸು ಪಾನಭೋಜನಾದಿವಿಧಿಮ್ಹಿ ಚ ನ ಕುಸಲೋ ಹೋತಿ, ತಾವ ಭೋಜನಸಾಲಂ ವಾ ಸಲಾಕಭಾಜನಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ತಥಾರೂಪಟ್ಠಾನಂ ನ ಪೇಸೇತಬ್ಬೋ, ಸನ್ತಿಕಾವಚರೋಯೇವ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಬಾಲದಾರಕೋ ವಿಯ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತಬ್ಬೋ, ಸಬ್ಬಮಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಾದೀಸು ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕೇಸು ವಿನೇತಬ್ಬೋ. ತೇನಾಪಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸಾಮಣೇರಂ ನಾಸೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೦೮) ಏವಂ ಪರತೋ ವುತ್ತಾನಿ ದಸ ನಾಸನಙ್ಗಾನಿ ಆರಕಾ ಪರಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತೇನ ದಸವಿಧೇ ಸೀಲೇ ಸಾಧುಕಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ದುತಿಯಮಾರಕಥಾ

೩೫. ಮಯ್ಹಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಮಯಾ ಖೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಯೋ ಮಯ್ಹಂ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋ, ತೇನ ಹೇತುನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುನ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ವಿಭತ್ತಿಂ ಪರಿಣಾಮೇತ್ವಾ ಮಯಾತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

ದುತಿಯಮಾರಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಭದ್ದವಗ್ಗಿಯಕಥಾ

೩೬. ಭದ್ದವಗ್ಗಿಯಾತಿ ತೇ ಕಿರ ರಾಜಕುಮಾರಾ ರೂಪೇನ ಚ ಚಿತ್ತೇನ ಚ ಭದ್ದಕಾ ವಗ್ಗಬನ್ಧೇನ ಚ ವಿಚರನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಭದ್ದವಗ್ಗಿಯಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತೇನ ಹಿ ವೋತಿ ಏತ್ಥ ವೋಕಾರೋ ನಿಪಾತಮತ್ತೋ. ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದೀತಿ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೋ, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ ಉದಪಾದಿ. ತಯೋಪಿ ಹಿ ಏತೇ ಮಗ್ಗಾ ‘‘ಧಮ್ಮಚಕ್ಖೂ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತೇ ಕಿರ ತುಣ್ಡಿಲಜಾತಕೇ ತಿಂಸಧುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ, ಅಥ ತುಣ್ಡಿಲೋವಾದಂ ಸುತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸೀಲಾನಿ ರಕ್ಖಿಂಸು; ಇದಂ ನೇಸಂ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ.

ಭದ್ದವಗ್ಗಿಯಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಉರುವೇಲಪಾಟಿಹಾರಿಯಕಥಾ

೩೭. ಪಮುಖೋತಿ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮೋ. ಪಾಮೋಕ್ಖೋತಿ ಉತ್ತಮೋ ವಿಸುದ್ಧಪಞ್ಞೋ.

೩೮. ಅನುಪಹಚ್ಚಾತಿ ಅವಿನಾಸೇತ್ವಾ. ತೇಜಸಾ ತೇಜನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ತೇಜೇನ ನಾಗಸ್ಸ ತೇಜಂ. ಪರಿಯಾದಿಯೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅಭಿಭವೇಯ್ಯಂ, ವಿನಾಸೇಯ್ಯಂ ವಾತಿ. ಮಕ್ಖನ್ತಿ ಕೋಧಂ. ನತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹನ್ತಿ ಅತ್ತಾನಂ ‘‘ಅರಹಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ವದತಿ.

೩೯. ನೇರಞ್ಜರಾಯಂ ಭಗವಾತಿಆದಿಕಾ ಗಾಥಾಯೋ ಪಚ್ಛಾ ಪಕ್ಖಿತ್ತಾ.

೪೪-೯. ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯನ್ತಿ ಸುಕ್ಖಾಪನತ್ಥಾಯ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಠಪೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಭನ್ತೇ ಆಹರ ಹತ್ಥ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವದನ್ತೋ ವಿಯ ಓಣತೋತಿ ಆಹರಹತ್ಥೋ. ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ. ಮನ್ದಾಮುಖಿಯೋತಿ ಅಗ್ಗಿಭಾಜನಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ.

೫೧. ಚಿರಪಟಿಕಾತಿ ಚಿರಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ.

೫೨. ಕೇಸಮಿಸ್ಸನ್ತಿಆದೀಸು ಕೇಸಾ ಏವ ಕೇಸಮಿಸ್ಸಂ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಖಾರಿಕಾಜನ್ತಿ ಖಾರಿಭಾರೋ.

ಉರುವೇಲಪಾಟಿಹಾರಿಯಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಸಮಾಗಮಕಥಾ

೫೫. ಲಟ್ಠಿವನೇತಿ ತಾಲುಯ್ಯಾನೇ. ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠೇ ಚೇತಿಯೇತಿ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ವಟರುಕ್ಖೇ; ತಸ್ಸ ಕಿರೇತಂ ನಾಮಂ. ದ್ವಾದಸನಹುತೇಹೀತಿ ಏತ್ಥ ಏಕಂ ನಹುತಂ ದಸಸಹಸ್ಸಾನಿ. ಅಜ್ಝಭಾಸೀತಿ ತೇಸಂ ಕಙ್ಖಾಚ್ಛೇದನತ್ಥಂ ಅಭಾಸಿ.

ಕಿಸಕೋವದಾನೋತಿ ತಾಪಸಚರಿಯಾಯ ಕಿಸಸರೀರತ್ತಾ ‘‘ಕಿಸಕೋ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಾನಂ ತಾಪಸಾನಂ ಓವಾದಕೋ ಅನುಸಾಸಕೋ ಸಮಾನೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಸಯಂ ಕಿಸಕೋ ತಾಪಸೋ ಸಮಾನೋ ವದಾನೋ ಚ ಅಞ್ಞೇ ಓವದನ್ತೋ ಅನುಸಾಸನ್ತೋತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಥಂ ಪಹೀನನ್ತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಪಹೀನಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ತ್ವಂ ಉರುವೇಲವಾಸಿಅಗ್ಗಿಪರಿಚಾರಕಾನಂ ತಾಪಸಾನಂ ಸಯಂ ಓವಾದಾಚರಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಕಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಹಾಸಿ, ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ತವ ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಂ ಪಹೀನ’’ನ್ತಿ.

ದುತಿಯಗಾಥಾಯ ಅಯಮತ್ಥೋ – ಏತೇ ರೂಪಾದಿಕೇ ಕಾಮೇ ಇತ್ಥಿಯೋ ಚ ಯಞ್ಞಾ ಅಭಿವದನ್ತಿ, ಸ್ವಾಹಂ ಏತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ರೂಪಾದಿಕಂ ಕಾಮಪ್ಪಭೇದಂ ಖನ್ಧುಪಧೀಸು ಮಲನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಯಸ್ಮಾ ಇಮೇ ಯಿಟ್ಠಹುತಪ್ಪಭೇದಾ ಯಞ್ಞಾ ಮಲಮೇವ ವದನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ಯಿಟ್ಠೇ ನ ಹುತೇ ಅರಞ್ಜಿಂ; ಯಿಟ್ಠೇ ವಾ ಹುತೇ ವಾ ನಾಭಿರಮಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತತಿಯಗಾಥಾಯ – ಅಥ ಕೋಚರಹೀತಿ ಅಥ ಕ್ವಚರಹಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಚತುತ್ಥಗಾಥಾಯ – ಪದನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಪದಂ. ಸನ್ತಸಭಾವತಾಯ ಸನ್ತಂ. ಉಪಧೀನಂ ಅಭಾವೇನ ಅನುಪಧಿಕಂ. ರಾಗಕಿಞ್ಚನಾದೀನಂ ಅಭಾವೇನ ಅಕಿಞ್ಚನಂ. ತೀಸು ಭವೇಸು ಅಲಗ್ಗತಾಯ ಯಂ ಕಾಮಭವಂ ಯಞ್ಞಾ ವದನ್ತಿ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕಾಮಭವೇ ಅಸತ್ತಂ. ಜಾತಿಜರಾಮರಣಾನಂ ಅಭಾವೇನ ಅನಞ್ಞಥಾಭಾವಿಂ. ಅತ್ತನಾ ಭಾವಿತೇನ ಮಗ್ಗೇನೇವ ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬಂ, ನ ಅಞ್ಞೇನ ಕೇನಚಿ ಅಧಿಗಮೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅನಞ್ಞನೇಯ್ಯಂ. ಯಸ್ಮಾ ಈದಿಸಂ ಪದಮದ್ದಸಂ, ತಸ್ಮಾ ನ ಯಿಟ್ಠೇ ನ ಹುತೇ ಅರಞ್ಜಿಂ. ತೇನ ಕಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ? ಯೋ ಅಹಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಲೋಕಸಮ್ಪತ್ತಿಸಾಧಕೇ ನ ಯಿಟ್ಠೇ ನ ಹುತೇ ಅರಞ್ಜಿಂ, ಸೋ ಕಿಂ ವಕ್ಖಾಮಿ ‘‘ಏತ್ಥ ನಾಮ ಮೇ ದೇವಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ರತೋ ಮನೋ’’ತಿ.

೫೬. ಏವಂ ಸಬ್ಬಲೋಕೇ ಅನಭಿರತಿಭಾವಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ‘‘ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಭಾವಂ ಪಕಾಸೇಸಿ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಆಕಾಸೇ ವಿವಿಧಾನಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ. ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುನ್ತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಞಾಣಂ.

೫೭. ಅಸ್ಸಾಸಕಾತಿ ಆಸೀಸನಾ; ಪತ್ಥನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಸಾಹಂ ಭನ್ತೇತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿವೇಧೇನೇವಸ್ಸ ಸಿದ್ಧಂ ಸರಣಗಮನಂ, ತತ್ಥ ಪನ ನಿಚ್ಛಯಗಮನಮೇವ ಗತೋ, ಇದಾನಿ ವಾಚಾಯ ಅತ್ತಸನ್ನಿಯ್ಯಾತನಂ ಕರೋತಿ. ಮಗ್ಗವಸೇನೇವಾಯಂ ನಿಯತಸರಣತಂ ಪತ್ತೋ, ತಂ ಪರೇಸಂ ವಾಚಾಯ ಪಾಕಟಂ ಕರೋನ್ತೋ ಪಣಿಪಾತಗಮನಞ್ಚ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏವಂ ವದತಿ.

೫೮. ಸಿಙ್ಗೀನಿಕ್ಖಸವಣ್ಣೋತಿ ಸಿಙ್ಗೀಸುವಣ್ಣನಿಕ್ಖೇನ ಸಮಾನವಣ್ಣೋ. ದಸವಾಸೋತಿ ದಸಸು ಅರಿಯವಾಸೇಸು ವುತ್ಥವಾಸೋ. ದಸಧಮ್ಮವಿದೂತಿ ದಸಕಮ್ಮಪಥವಿದೂ. ದಸಭಿ ಚುಪೇತೋತಿ ದಸಹಿ ಅಸೇಕ್ಖೇಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಉಪೇತೋ. ಸಬ್ಬಧಿದನ್ತೋತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ದನ್ತೋ; ಭಗವತೋ ಹಿ ಚಕ್ಖುಆದೀಸು ಕಿಞ್ಚಿ ಅದನ್ತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ.

೫೯. ಭಗವನ್ತಂ ಭುತ್ತಾವಿಂ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣಿಂ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದೀತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಭುತ್ತವನ್ತಂ ಪತ್ತತೋ ಚ ಅಪನೀತಪಾಣಿಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ನಿಸೀದೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ಥಿಕಾನನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾಭಿವಾದನಗಮನೇನ ಚ ಧಮ್ಮಸವನೇನ ಚ ಅತ್ಥಿಕಾನಂ. ಅಭಿಕ್ಕಮನೀಯನ್ತಿ ಅಭಿಗನ್ತುಂ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಂ. ಅಪ್ಪಾಕಿಣ್ಣನ್ತಿ ಅನಾಕಿಣ್ಣಂ. ಅಪ್ಪಸದ್ದನ್ತಿ ವಚನಸದ್ದೇನ ಅಪ್ಪಸದ್ದಂ. ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸನ್ತಿ ನಗರನಿಗ್ಘೋಸಸದ್ದೇನ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಂ. ವಿಜನವಾತನ್ತಿ ಅನುಸಞ್ಚರಣಜನಸ್ಸ ಸರೀರವಾತೇನ ವಿರಹಿತಂ. ‘‘ವಿಜನವಾದ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ; ಅನ್ತೋ ಜನವಾದೇನ ರಹಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ವಿಜನಪಾತ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ; ಜನಸಞ್ಚಾರವಿರಹಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮನುಸ್ಸರಾಹಸೇಯ್ಯಕನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ರಹಸ್ಸಕಿರಿಯಟ್ಠಾನಿಯಂ. ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪನ್ತಿ ವಿವೇಕಾನುರೂಪಂ.

ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಪಬ್ಬಜ್ಜಾಕಥಾ

೬೦. ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾತಿ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಚ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಚ. ತೇಹಿ ಕತಿಕಾ ಕತಾ ಹೋತಿ‘‘ಯೋ ಪಠಮಂ ಅಮತಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಸೋ ಆರೋಚೇತೂ’’ತಿ ತೇ ಕಿರ ಉಭೋಪಿ ಗಿಹಿಕಾಲೇ ಉಪತಿಸ್ಸೋ ಕೋಲಿತೋತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಞಾಯಮಾನನಾಮಾ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಸತಮಾಣವಕಪರಿವಾರಾ ಗಿರಗ್ಗಸಮಜ್ಜಂ ಅಗಮಂಸು. ತತ್ರ ನೇಸಂ ಮಹಾಜನಂ ದಿಸ್ವಾ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ನಾಮ ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತನಿಕಾಯೋ ಅಪ್ಪತ್ತೇ ವಸ್ಸಸತೇ ಮರಣಮುಖೇ ಪತಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಉಭೋಪಿ ಉಟ್ಠಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಏಕಜ್ಝಾಸಯಾ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಮರಣಸಞ್ಞಾ ಸಮ್ಮನ್ತಯಿಂಸು ‘‘ಸಮ್ಮ ಮರಣೇ ಸತಿ ಅಮತೇನಾಪಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಹನ್ದ ಮಯಂ ಅಮತಂ ಪರಿಯೇಸಾಮಾ’’ತಿ ಅಮತಪರಿಯೇಸನತ್ಥಂ ಸಞ್ಚಯಸ್ಸ ಛನ್ನಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಪರಿಸಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ತಸ್ಸ ಞಾಣವಿಸಯೇ ಪಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಮತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆಚರಿಯ, ಅಞ್ಞೋಪೇತ್ಥ ಸಾರೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥಾವುಸೋ, ಏತ್ತಕಮೇವ ಇದ’’ನ್ತಿ ಚ ಸುತ್ವಾ ‘‘ತುಚ್ಛಂ ಇದಂ ಆವುಸೋ ನಿಸ್ಸಾರಂ, ಯೋ ದಾನಿ ಅಮ್ಹೇಸು ಪಠಮಂ ಅಮತಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಸೋ ಇತರಸ್ಸ ಆರೋಚೇತೂ’’ತಿ ಕತಿಕಂ ಅಕಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತೇಹಿ ಕತಿಕಾ ಕತಾ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿ.

ಪಾಸಾದಿಕೇನ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನಾತಿಆದೀಸು ಇತ್ಥಮ್ಭೂತಲಕ್ಖಣೇ ಕರಣವಚನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅತ್ಥಿಕೇಹಿ ಉಪಞ್ಞಾತಂ ಮಗ್ಗನ್ತಿ ಏತಂ ಅನುಬನ್ಧನಸ್ಸ ಕಾರಣವಚನಂ; ಇದಞ್ಹಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧೇಯ್ಯಂ, ಕಸ್ಮಾ? ಯಸ್ಮಾ ಇದಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧನಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿಕೇಹಿ ಉಪಞ್ಞಾತಂ ಮಗ್ಗಂ ಞಾತೋ ಚೇವ ಉಪಗತೋ ಚ ಮಗ್ಗೋ’’ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಅತ್ಥಿಕೇಹಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ ‘‘ಮರಣೇ ಸತಿ ಅಮತೇನಾಪಿ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಕೇವಲಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಉಪಞ್ಞಾತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಾಮ, ತಂ ಮಗ್ಗನ್ತೋ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋತಿ ಏವಮ್ಪೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಆದಾಯ ಪಟಿಕ್ಕಮೀತಿ ಸುದಿನ್ನಕಣ್ಡೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಕುಟ್ಟಮೂಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಸಾರಿಪುತ್ತೋಪಿ ಖೋ ‘‘ಅಕಾಲೋ ಖೋ ತಾವ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತು’’ನ್ತಿ ಕಾಲಂ ಆಗಮಯಮಾನೋ ಏಕಮನ್ತಂ ಠತ್ವಾ ವತ್ತಪಟಿಪತ್ತಿಪೂರಣತ್ಥಂ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಕಮಣ್ಡಲುತೋ ಉದಕಂ ದತ್ವಾ ಧೋತಹತ್ಥಪಾದೇನ ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಥ ಖೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ’’ತಿಆದಿ. ನ ತಾಹಂ ಸಕ್ಕೋಮೀತಿ ನ ತೇ ಅಹಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತೋ ಥೇರೋ ನ ಏತ್ತಕಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಇಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಗಾರವಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ಬುದ್ಧವಿಸಯೇ ಅವಿಸಯಭಾವಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹ.

ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ಹೇತುಪ್ಪಭವಾತಿ ಹೇತುಪ್ಪಭವಾ ನಾಮ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ; ತೇನಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇಸಂ ಹೇತುಂ ತಥಾಗತೋ ಆಹಾತಿ ತೇಸಂ ಹೇತು ನಾಮ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ; ತಞ್ಚ ತಥಾಗತೋ ಆಹಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇಸಞ್ಚ ಯೋ ನಿರೋಧೋತಿ ತೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸಚ್ಚಾನಂ ಯೋ ಅಪ್ಪವತ್ತಿನಿರೋಧೋ; ತಞ್ಚ ತಥಾಗತೋ ಆಹಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಸ್ಸ ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ ಪನೇತ್ಥ ಸರೂಪತೋ ಅದಸ್ಸಿತಮ್ಪಿ ನಯತೋ ದಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ, ನಿರೋಧೇ ಹಿ ವುತ್ತೇ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪಾಪಕೋ ಮಗ್ಗೋ ವುತ್ತೋವ ಹೋತಿ. ಅಥ ವಾ ತೇಸಞ್ಚ ಯೋ ನಿರೋಧೋತಿ ಏತ್ಥ ತೇಸಂ ಯೋ ನಿರೋಧೋ ಚ ನಿರೋಧುಪಾಯೋ ಚಾತಿ ಏವಂ ದ್ವೇಪಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ದಸ್ಸಿತಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ. ಇದಾನಿ ತಮೇವತ್ಥಂ ಪಟಿಪಾದೇನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಏವಂವಾದೀ ಮಹಾಸಮಣೋ’’ತಿ.

ಏಸೇವ ಧಮ್ಮೋ ಯದಿ ತಾವದೇವಾತಿ ಸಚೇಪಿ ಇತೋ ಉತ್ತರಿ ನತ್ಥಿ, ಏತ್ತಕಮೇವ ಇದಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಮತ್ತಮೇವ ಪತ್ತಬ್ಬಂ, ತಥಾಪಿ ಏಸೋ ಏವ ಧಮ್ಮೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಚ್ಚಬ್ಯತ್ಥ ಪದಮಸೋಕನ್ತಿ ಯಂ ಮಯಂ ಪರಿಯೇಸಮಾನಾ ವಿಚರಾಮ, ತಂ ಪದಮಸೋಕಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಾತ್ಥ ತುಮ್ಹೇ; ಪತ್ತಂ ತಂ ತುಮ್ಹೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅದಿಟ್ಠಂ ಅಬ್ಭತೀತಂ ಬಹುಕೇಹಿ ಕಪ್ಪನಹುತೇಹೀತಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ ನಾಮ ಇದಂ ಪದಂ ಬಹುಕೇಹಿ ಕಪ್ಪನಹುತೇಹಿ ಅದಿಟ್ಠಮೇವ ಅಬ್ಭತೀತಂ; ಇತಿ ತಸ್ಸ ಪದಸ್ಸ ಅದಿಟ್ಠಭಾವೇನ ದೀಘರತ್ತಂ ಅತ್ತನೋ ಮಹಾಜಾನಿಭಾವಂ ದೀಪೇತಿ.

೬೨. ಗಮ್ಭೀರೇ ಞಾಣವಿಸಯೇತಿ ಗಮ್ಭೀರೇ ಚೇವ ಗಮ್ಭೀರಸ್ಸ ಚ ಞಾಣಸ್ಸ ವಿಸಯಭೂತೇ. ಅನುತ್ತರೇ ಉಪಧಿಸಙ್ಖಯೇತಿ ನಿಬ್ಬಾನೇ. ವಿಮುತ್ತೇತಿ ತದಾರಮ್ಮಣಾಯ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತೇ. ಬ್ಯಾಕಾಸೀತಿ ‘‘ಏತಂ ಮೇ ಸಾವಕಯುಗಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅಗ್ಗಂ ಭದ್ದಯುಗ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತೋ ಸಾವಕಪಾರಮಿಞ್ಞಾಣೇ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸಾವ ತೇಸಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಅಹೋಸೀತಿ ಸಾ ಏಹಿಭಿಕ್ಖೂಪಸಮ್ಪದಾಯೇವ ತೇಸಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಅಹೋಸಿ. ಏವಂ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇಸು ಚ ತೇಸು ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೋ ಸತ್ತಹಿ ದಿವಸೇಹಿ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಅಡ್ಢಮಾಸೇನ.

ಅತೀತೇ ಕಿರ ಅನೋಮದಸ್ಸೀ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉದಪಾದಿ. ತಸ್ಸ ಸರದೋ ನಾಮ ತಾಪಸೋ ಸಕೇ ಅಸ್ಸಮೇ ನಾನಾಪುಪ್ಫೇಹಿ ಮಣ್ಡಪಂ ಕತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾಸನೇಯೇವ ಭಗವನ್ತಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸಾಪಿ ತಥೇವ ಮಣ್ಡಪಂ ಕತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಸಾವಕಭಾವಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಪತ್ಥಯಿತ್ವಾ ಚ ಸಿರೀವಡ್ಢಸ್ಸ ನಾಮ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪೇಸೇಸಿ ‘‘ಮಯಾ ಅಗ್ಗಸಾವಕಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ಥಿತಂ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಂ ಠಾನಂ ಪತ್ಥೇಹೀ’’ತಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ನೀಲುಪ್ಪಲಮಣ್ಡಪಂ ಕತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ, ತತ್ಥ ಭೋಜೇತ್ವಾ ದುತಿಯಸಾವಕಭಾವಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ತೇಸು ಸರದತಾಪಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಜಾತೋ, ಸಿರೀವಡ್ಢೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೋತಿ ಇದಂ ನೇಸಂ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ.

೬೩. ಅಪುತ್ತಕತಾಯಾತಿಆದೀಸು ಯೇಸಂ ಪುತ್ತಾ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಅಪುತ್ತಕತಾಯ. ಯಾಸಂ ಪತೀ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತಾಸಂ ವೇಧಬ್ಯಾಯ ವಿಧವಾಭಾವಾಯ. ಉಭಯೇನಾಪಿ ಕುಲುಪಚ್ಛೇದಾಯ. ಸಞ್ಚಯಾನೀತಿ ಸಞ್ಚಯಸ್ಸ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾನಿ. ಮಗಧಾನಂ ಗಿರಿಬ್ಬಜನ್ತಿ ಮಗಧಾನಂ ಜನಪದಸ್ಸ ಗಿರಿಬ್ಬಜಂ ನಗರಂ. ಮಹಾವೀರಾತಿ ಮಹಾವೀರಿಯವನ್ತೋ. ನಯಮಾನಾನನ್ತಿ ನಯಮಾನೇಸು. ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ವಾ. ಕಾ ಉಸೂಯಾ ವಿಜಾನತನ್ತಿ ಧಮ್ಮೇನ ನಯನ್ತೀತಿ ಏವಂ ವಿಜಾನನ್ತಾನಂ ಕಾ ಇಸ್ಸಾ.

ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಪಬ್ಬಜ್ಜಾಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಉಪಜ್ಝಾಯವತ್ತಕಥಾ

೬೪-೫. ಅನುಪಜ್ಝಾಯಕಾತಿ ವಜ್ಜಾವಜ್ಜಂ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯಕೇನ ಗರುನಾ ವಿರಹಿತಾ. ಅನಾಕಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನಾತಿ ನ ಆಕಪ್ಪೇನ ಸಮ್ಪನ್ನಾ; ಸಮಣಸಾರುಪ್ಪಾಚಾರವಿರಹಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪರಿಭೋಜನೇತಿ ಭೋಜನಸ್ಸ ಉಪರಿ. ಉತ್ತಿಟ್ಠಪತ್ತನ್ತಿ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಣಕಪತ್ತಂ. ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಸಞ್ಞಿನೋ, ತಸ್ಮಾ ಉತ್ತಿಟ್ಠಪತ್ತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಥ ವಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಉಪನಾಮೇನ್ತೀತಿ ಏವಮ್ಪೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ಉಪಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಗಹೇತುಂ ಅನುಜಾನಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುತ್ತಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಸ್ಸತೀತಿ ಪುತ್ತೋ ಮೇ ಅಯನ್ತಿ ಏವಂ ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಸ್ಸತಿ. ಏಸ ನಯೋ ದುತಿಯಪದೇಪಿ. ಸಗಾರವಾ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾತಿ ಗರುಭಾವಞ್ಚೇವ ಜೇಟ್ಠಕಭಾವಞ್ಚ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ. ಸಭಾಗವುತ್ತಿನೋತಿ ಸಭಾಗಜೀವಿಕಾ. ಸಾಹೂತಿ ವಾತಿಆದೀನಿ ಪಞ್ಚ ಪದಾನಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಭಾವಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನವೇವಚನಾನಿ. ಕಾಯೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಏವಂ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೇನ ‘‘ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಮೇ ಭನ್ತೇ ಹೋಹೀ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವುತ್ತೇ ಸಚೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ‘‘ಸಾಹೂ’’ತಿಆದೀಸು ಪಞ್ಚಸು ಪದೇಸು ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಪದಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ವಾ ‘‘ಗಹಿತೋ ತಯಾ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ’’ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಗ್ಗಹಣಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಗಹಿತೋ ಹೋತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ. ಇದಮೇವ ಹಿ ಏತ್ಥ ಉಪಜ್ಝಾಯಗ್ಗಹಣಂ, ಯದಿದಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಪದೇಸು ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಪದಸ್ಸ ವಾಚಾಯ ವಾ ಸಾವನಂ ಕಾಯೇನ ವಾ ಅತ್ಥವಿಞ್ಞಾಪನನ್ತಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ಸಾಧೂತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದನ್ತಿ. ನ ತಂ ಪಮಾಣಂ, ಆಯಾಚನದಾನಮತ್ತೇನ ಹಿ ಗಹಿತೋ ಹೋತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ, ನ ಏತ್ಥ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಂ ಅಙ್ಗಂ. ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೇನಾಪಿ ನ ಕೇವಲಂ ಇಮಿನಾ ಮೇ ಪದೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಗಹಿತೋತಿ ಞಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ದಾನಿ ಥೇರೋ ಮಯ್ಹಂ ಭಾರೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ಥೇರಸ್ಸ ಭಾರೋ’’ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಞಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೬೬. ತತ್ರಾಯಂ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನಾತಿ ಯಂ ವುತ್ತಂ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತಿತಬ್ಬನ್ತಿ, ತತ್ರ ಅಯಂ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನಾ. ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಉಟ್ಠಾಯ ಉಪಾಹನಾ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾತಿ ಸಚಸ್ಸ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಚಙ್ಕಮನತ್ಥಾಯ ವಾ ಧೋತಪಾದಪರಿಹರಣತ್ಥಾಯ ವಾ ಪಟಿಮುಕ್ಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಪಾದಗತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಾ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಉಟ್ಠಾಯ ಅಪನೇತ್ವಾ. ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಮಹನ್ತಂ ಮಜ್ಝಿಮಂ ಖುದ್ದಕನ್ತಿ ತೀಣಿ ದನ್ತಕಟ್ಠಾನಿ ಉಪನೇತ್ವಾ ತತೋ ಯಂ ತೀಣಿ ದಿವಸಾನಿ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಚತುತ್ಥದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಾದಿಸಮೇವ ದಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅನಿಯಮಂ ಕತ್ವಾ ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಅಥ ಯಾದಿಸಂ ಲಭತಿ ತಾದಿಸಂ ದಾತಬ್ಬಂ.

ಮುಖೋದಕಂ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಸೀತಞ್ಚ ಉಣ್ಹಞ್ಚ ಉದಕಂ ಉಪನೇತ್ವಾ ತತೋ ಯಂ ತೀಣಿ ದಿವಸಾನಿ ವಳಞ್ಜೇತಿ, ಚತುತ್ಥದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಾದಿಸಮೇವ ಮುಖಧೋವನೋದಕಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅನಿಯಮಂ ಕತ್ವಾ ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಅಥ ಯಾದಿಸಂ ಲಭತಿ ತಾದಿಸಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ದುವಿಧಮ್ಪಿ ವಳಞ್ಜೇತಿ, ದುವಿಧಮ್ಪಿ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ. ಉದಕಂ ಮುಖಧೋವನಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ವಚ್ಚಕುಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಥೇರೇ ವಚ್ಚಕುಟಿಂ ಗತೇ ಪರಿವೇಣಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ; ಏವಂ ಪರಿವೇಣಂ ಅಸುಞ್ಞಂ ಹೋತಿ. ಥೇರೇ ವಚ್ಚಕುಟಿತೋ ಅನಿಕ್ಖನ್ತೇಯೇವ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತಬ್ಬಂ. ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ‘‘ಸಚೇ ಯಾಗು ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತವತ್ತಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಉಕ್ಲಾಪೋತಿ ಕೇನಚಿ ಕಚವರೇನ ಸಙ್ಕಿಣ್ಣೋ, ಸಚೇ ಪನ ಅಞ್ಞೋ ಕಚವರೋ ನತ್ಥಿ, ಉದಕಫುಸಿತಾನೇವ ಹೋನ್ತಿ, ಹತ್ಥೇನಪಿ ಪಮಜ್ಜಿತಬ್ಬೋ.

ಸಗುಣಂ ಕತ್ವಾತಿ ದ್ವೇ ಚೀವರಾನಿ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ, ತಾ ಏಕತೋ ಕತಾ ದ್ವೇಪಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಯೋ ದಾತಬ್ಬಾ. ಸಬ್ಬಞ್ಹಿ ಚೀವರಂ ಸಙ್ಘಟಿತತ್ತಾ ‘‘ಸಙ್ಘಾಟೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಙ್ಘಾಟಿಯೋ ದಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ನಾತಿದೂರೇ ಗನ್ತಬ್ಬಂ ನಾಚ್ಚಾಸನ್ನೇತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಂ ಏಕೇನ ವಾ ದ್ವೀಹಿ ವಾ ಪದವೀತಿಹಾರೇಹಿ ಸಮ್ಪಾಪುಣಾತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ನಾತಿದೂರೇ ನಾಚ್ಚಾಸನ್ನೇ ಗತೋ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಚೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರೇ ಯಾಗುಯಾ ವಾ ಭತ್ತೇ ವಾ ಲದ್ಧೇ ಪತ್ತೋ ಉಣ್ಹೋ ವಾ ಭಾರಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಂ ತಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಸೋ ಪತ್ತೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಭಣಮಾನಸ್ಸ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಕಥಾ ಓಪಾತೇತಬ್ಬಾತಿ ಅನ್ತರಘರೇ ವಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ವಾ ಭಣಮಾನಸ್ಸ ಅನಿಟ್ಠಿತೇ ತಸ್ಸ ವಚನೇ ಅಞ್ಞಾ ಕಥಾ ನ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ. ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚ ಪನ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ನಕಾರೇನ ಪಟಿಸೇಧೋ ಕರಿಯತಿ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅಯಞ್ಹಿ ಖನ್ಧಕಧಮ್ಮತಾ. ಆಪತ್ತಿಸಾಮನ್ತಾ ಭಣಮಾನೋತಿ ಪದಸೋಧಮ್ಮದುಟ್ಠುಲ್ಲಾದಿವಸೇನ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಆಸನ್ನವಾಚಂ ಭಣಮಾನೋ. ನಿವಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ‘‘ಕಿಂ ಭನ್ತೇ ಈದಿಸಂ ನಾಮ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಆಪತ್ತಿ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೇನ ವಿಯ ವಾರೇತಬ್ಬೋ. ವಾರೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪನ ಕತ್ವಾ ‘‘ಮಹಲ್ಲಕ, ಮಾ ಏವಂ ಭಣಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ.

ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾತಿ ಸಚೇ ಆಸನ್ನೇ ಗಾಮೋ ಹೋತಿ, ವಿಹಾರೇ ವಾ ಗಿಲಾನೋ ಭಿಕ್ಖು ಹೋತಿ, ಗಾಮತೋ ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ದೂರೇ ಗಾಮೋ ಹೋತಿ, ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ನತ್ಥಿ, ತೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಗಾಮತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಚೀವರೇನ ಪತ್ತಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗತೋ ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ನಿವತ್ತನ್ತೇನ ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಆಸನಪಞ್ಞಾಪನಾದಿ ಸಬ್ಬಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಸಿನ್ನಂ ಹೋತೀತಿ ತಿನ್ತಂ ಸೇದಗ್ಗಹಿತಂ. ಚತುರಙ್ಗುಲಂ ಕಣ್ಣಂ ಉಸ್ಸಾರೇತ್ವಾತಿ ಕಣ್ಣಂ ಚತುರಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣಂ ಅತಿರೇಕಂ ಕತ್ವಾ ಏವಂ ಚೀವರಂ ಸಂಹರಿತಬ್ಬಂ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಮಾ ಮಜ್ಝೇ ಭಙ್ಗೋ ಅಹೋಸೀತಿ. ಸಮಂ ಕತ್ವಾ ಸಂಹರಿತಸ್ಸ ಹಿ ಮಜ್ಝೇ ಭಙ್ಗೋ ಹೋತಿ, ತತೋ ನಿಚ್ಚಂ ಭಿಜ್ಜಮಾನಂ ದುಬ್ಬಲಂ ಹೋತಿ ತಂ ನಿವಾರಣತ್ಥಮೇತಂ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಅಜ್ಜ ಭಙ್ಗಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಸ್ವೇ ನ ಭಿಜ್ಜತಿ, ತಥಾ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಚತುರಙ್ಗುಲಂ ಉಸ್ಸಾರೇತ್ವಾ ಸಂಹರಿತಬ್ಬಂ. ಓಭೋಗೇ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಚೀವರಭೋಗೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಪೇತಬ್ಬಂ.

ಸಚೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಯೋ ಗಾಮೇಯೇವ ವಾ ಅನ್ತರಘರೇ ವಾ ಪಟಿಕ್ಕಮನೇ ವಾ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಪಿಣ್ಡಂ ವಾ ನ ಲಭತಿ, ತಸ್ಸ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ನ ಹೋತಿ, ಗಾಮೇ ಅಭುತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಲದ್ಧಭಿಕ್ಖಸ್ಸ ವಾ ಹೋತಿ; ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸಚೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇಪಿ ತಸ್ಸ ನ ಹೋತಿ, ಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೋ ಚ ಹೋತಿ, ಉದಕಂ ದತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧತೋಪಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಉಪನೇತಬ್ಬೋ. ಪಾನೀಯೇನ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋತಿ ಭುಞ್ಜಮಾನೋ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ‘‘ಪಾನೀಯಂ ಭನ್ತೇ ಆಹರಿಯತೂ’’ತಿ ಪಾನೀಯೇನ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಕಾಲೋ ಅತ್ಥಿ, ಉಪಜ್ಝಾಯೇ ಭುತ್ತೇ ಸಯಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಉಪಕಟ್ಠೋ ಕಾಲೋ, ಪಾನೀಯಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

ಅನನ್ತರಹಿತಾಯಾತಿ ತಟ್ಟಿಕಧಮ್ಮಖಣ್ಡಾದೀಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅನತ್ಥತಾಯ ಪಂಸುಸಕ್ಖರಮಿಸ್ಸಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಪತ್ಥೋ ನ ಠಪೇತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಚೇ ಪನ ಕಾಳವಣ್ಣಕತಾ ವಾ ಸುಧಾಬದ್ಧಾ ವಾ ಹೋತಿ ನಿರಜಮತ್ತಿಕಾ, ತಥಾರೂಪಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಧೋತವಾಲಿಕಾಯಪಿ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪಂಸುರಜಸಕ್ಖರಾದೀಸು ನ ವಟ್ಟತಿ. ತತ್ರ ಪನ ಪಣ್ಣಂ ವಾ ಆಧಾರಕಂ ವಾ ಠಪೇತ್ವಾ ತತ್ರ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬೋ. ಪಾರತೋ ಅನ್ತಂ ಓರತೋ ಭೋಗನ್ತಿ ಇದಂ ಚೀವರವಂಸಾದೀನಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಹತ್ಥಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಅಭಿಮುಖೇನ ಹತ್ಥೇನ ಸಣಿಕಂ ನಿಕ್ಖಿಪನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಅನ್ತೇ ಪನ ಗಹೇತ್ವಾ ಭೋಗೇನ ಚೀವರವಂಸಾದೀನಂ ಉಪರಿ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಸ್ಸ ಭಿತ್ತಿಯಂ ಭೋಗೋ ಪಟಿಹಞ್ಞತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಥಾ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ.

ಚುಣ್ಣಂ ಸನ್ನೇತಬ್ಬನ್ತಿ ನ್ಹಾನಚುಣ್ಣಂ ಉದಕೇನ ತೇಮೇತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಿದ್ಧೂಮೇ ಠಾನೇ ಠಪೇತಬ್ಬಂ. ಜನ್ತಾಘರೇ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಅಙ್ಗಾರಮತ್ತಿಕಉಣ್ಹೋದಕದಾನಾದಿಕಂ ಸಬ್ಬಂ ಕಿಚ್ಚಂ. ಉದಕೇಪಿ ಪರಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಘಂಸನಾದಿಕಂ ಸಬ್ಬಂ ಕಿಚ್ಚಂ. ಪಾನೀಯೇನ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋತಿ ಜನ್ತಾಘರೇ ಉಣ್ಹಸನ್ತಾಪೇನ ಪಿಪಾಸಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ.

ಸಚೇ ಉಸ್ಸಹತೀತಿ ಸಚೇ ಪಹೋತಿ; ನ ಕೇನಚಿ ಗೇಲಞ್ಞೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಹೋತಿ; ಅಗಿಲಾನೇನ ಹಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೇನ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸೇನಾಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಉಪಜ್ಝಾಯವತ್ತಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಅನಾದರೇನ ಅಕರೋನ್ತಸ್ಸ ವತ್ತಭೇದೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ನಕಾರಪಟಿಸಂಯುತ್ತೇಸು ಪನ ಪದೇಸು ಗಿಲಾನಸ್ಸಾಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಕಿರಿಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಅಪ್ಪಟಿಘಂಸನ್ತೇನಾತಿ ಭೂಮಿಯಂ ಅಪ್ಪಟಿಘಂಸನ್ತೇನ. ಕವಾಟಪಿಟ್ಠನ್ತಿ ಕವಾಟಞ್ಚ ಪಿಟ್ಠಸಙ್ಘಾತಞ್ಚ ಅಚ್ಛುಪನ್ತೇನ. ಸನ್ತಾನಕನ್ತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕೀಟಕುಲಾವಕಮಕ್ಕಟಕಸುತ್ತಾದಿ. ಉಲ್ಲೋಕಾ ಪಠಮಂ ಓಹಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಉಲ್ಲೋಕತೋ ಪಠಮಂ ಉಲ್ಲೋಕಂ ಆದಿಂಕತ್ವಾ ಅವಹರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಲೋಕಸನ್ಧಿಕಣ್ಣಭಾಗಾತಿ ಆಲೋಕಸನ್ಧಿಭಾಗಾ ಚ ಕಣ್ಣಭಾಗಾ ಚ ಅನ್ತರಬಾಹಿರವಾತಪಾನಕವಾಟಕಾನಿ ಚ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಚ ಚತ್ತಾರೋ ಕೋಣಾ ಪಮಜ್ಜಿತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಯಥಾ ಪಠಮಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಅಹೋಸಿ, ತಥೇವ ಪಞ್ಞಪೇತಬ್ಬಂ. ಏತದತ್ಥಮೇವ ಹಿ ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪುರಿಮವತ್ತಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ಸಚೇ ಪನ ಪಠಮಂ ಅಜಾನನ್ತೇನ ಕೇನಚಿ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಅಹೋಸಿ, ಸಮನ್ತತೋ ಭಿತ್ತಿಂ ದ್ವಙ್ಗುಲಮತ್ತೇನ ವಾ ತಿವಙ್ಗುಲಮತ್ತೇನ ವಾ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಪಞ್ಞಪೇತಬ್ಬಂ. ಇದಞ್ಹಿ ಪಞ್ಞಾಪನವತ್ತಂ. ಸಚೇ ಕಟಸಾರಕೋ ಹೋತಿ ಅತಿಮಹನ್ತೋ ಚ, ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕೋಟಿಂ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞಪೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಕೋಟಿಂ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಬನ್ಧಿತುಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ನ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬೋ. ಪುರತ್ಥಿಮಾ ವಾತಪಾನಾ ಥಕೇತಬ್ಬಾತಿ ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ವಾತಪಾನಾ ಥಕೇತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಸೇಸಾಪಿ ವಾತಪಾನಾ ಥಕೇತಬ್ಬಾ.

ವೂಪಕಾಸೇತಬ್ಬೋತಿ ಅಞ್ಞತ್ಥ ನೇತಬ್ಬೋ. ವೂಪಕಾಸಾಪೇತಬ್ಬೋತಿ ಅಞ್ಞೋ ಭಿಕ್ಖು ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಥೇರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ವಿವೇಚೇತಬ್ಬನ್ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತಬ್ಬಂ. ವಿವೇಚಾಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಞ್ಞೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಥೇರಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಪರಿವಾಸದಾನತ್ಥಂ ಸೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಯಾಚಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಅತ್ತನಾ ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ, ಅತ್ತನಾವ ದಾತಬ್ಬೋ. ನೋ ಚೇ ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞೇನ ದಾಪೇತಬ್ಬೋ. ಕಿನ್ತಿ ನು ಖೋತಿ ಕೇನ ನು ಖೋ ಉಪಾಯೇನ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಲಹುಕಾಯ ವಾ ಪರಿಣಾಮೇಯ್ಯಾತಿ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಂ ಅಕತ್ವಾ ತಜ್ಜನೀಯಂ ವಾ ನಿಯಸ್ಸಂ ವಾ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನ ಹಿ ‘‘ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಏಕಮೇಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಭನ್ತೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಕರೋನ್ತಿಯೇವ, ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಂ ವಾ ನಿಯಸ್ಸಂ ವಾ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಕರೋನ್ತಿಯೇವ, ಅಥ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ‘‘ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತಥ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಯಾಚಿತಬ್ಬೋ. ಇತಿ ತಂ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಥ ಭನ್ತೇ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾ.

ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಕಂ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಕನ್ತಿ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ. ನ ಚ ಅಚ್ಛಿನ್ನೇ ಥೇವೇ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯದಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ರಜನಂ ಗಳತಿ, ನ ತಾವ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ. ನ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಪತ್ತೋ ದಾತಬ್ಬೋತಿಆದಿ ಸಬ್ಬಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ವಿಸಭಾಗಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ಕಥಿತಂ. ನ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಗಾಮೋ ಪವಿಸಿತಬ್ಬೋತಿ ಪಿಣ್ಡಾಯ ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಕರಣೀಯೇನ ಪವಿಸಿತುಕಾಮೇನ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವ ಪವಿಸಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ವುಟ್ಠಾಯ ದೂರಂ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ‘‘ದಹರಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸನ್ತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಅವತ್ವಾ ಗತೇ ಪರಿವೇಣಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೇನ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಗಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತೋಪಿ ಪಸ್ಸತಿ, ದಿಟ್ಠಟ್ಠಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆಪುಚ್ಛಿತುಂಯೇವ ವಟ್ಟತಿ.

ನ ಸುಸಾನಂ ಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ವಾಸತ್ಥಾಯ ವಾ ದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ವಾ ನ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ನ ದಿಸಾ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಕ್ಕಮಿತುಕಾಮೇನ ಕಮ್ಮಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಯಾವತತಿಯಂ ಯಾಚಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಅನುಜಾನಾತಿ, ಸಾಧು; ನೋ ಚೇ ಅನುಜಾನಾತಿ, ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸತೋ ಚಸ್ಸ ಉದ್ದೇಸೋ ವಾ ಪರಿಪುಚ್ಛಾ ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಾ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಬಾಲೋ ಹೋತಿ ಅಬ್ಯತ್ತೋ, ಕೇವಲಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸಾಪೇತುಕಾಮತಾಯ ಏವ ಗನ್ತುಂ ನ ದೇತಿ, ಏವರೂಪೇ ನಿವಾರೇನ್ತೇಪಿ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಗೇಲಞ್ಞತೋ ವುಟ್ಠಾನಂ ಅಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ; ನ ಕತ್ಥಚಿ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅಞ್ಞೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಅತ್ಥಿ, ಭೇಸಜ್ಜಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ದತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ ಅಯಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ.

ಉಪಜ್ಝಾಯವತ್ತಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕವತ್ತಕಥಾ

೬೭. ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಮ್ಹಿ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನಾಯಂ – ಸಙ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ ಅನುಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ ಉದ್ದೇಸಾದೀಹಿಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹೋ ಚ ಅನುಗ್ಗಹೋ ಚ ಕತ್ತಬ್ಬೋ. ತತ್ಥ ಉದ್ದೇಸೋತಿ ಪಾಳಿವಾಚನಂ. ಪರಿಪುಚ್ಛಾತಿ ಪಾಳಿಯಾ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ. ಓವಾದೋತಿ ಅನೋತಿಣ್ಣೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ‘‘ಇದಂ ಕರೋಹಿ, ಇದಂ ಮಾ ಕರಿತ್ಥಾ’’ತಿ ವಚನಂ. ಅನುಸಾಸನೀತಿ ಓತಿಣ್ಣೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ. ಅಪಿ ಚ ಓತಿಣ್ಣೇ ವಾ ಅನೋತಿಣ್ಣೇ ವಾ ಪಠಮಂ ವಚನಂ ಓವಾದೋ; ಪುನಪ್ಪುನಂ ವಚನಂ ಅನುಸಾಸನೀತಿ. ಸಚೇ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಪತ್ತೋ ಹೋತೀತಿ ಸಚೇ ಅತಿರೇಕಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಪರಿಕ್ಖಾರೋತಿ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಸಮಣಪರಿಕ್ಖಾರೋ. ಇಧ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ನಾಮ ಧಮ್ಮಿಕೇನ ನಯೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಉಪಾಯಪರಿಯೇಸನಂ. ಇತೋ ಪರಂ ದನ್ತಕಟ್ಠದಾನಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಆಚಮನಕುಮ್ಭಿಯಾ ಉದಕಾಸಿಞ್ಚನಪರಿಯೋಸಾನಂ ವತ್ತಂ ಗಿಲಾನಸ್ಸೇವ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸ್ಸ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಅನಭಿರತಿವೂಪಕಾಸನಾದಿ ಪನ ಅಗಿಲಾನಸ್ಸಾಪಿ ಕತ್ತಬ್ಬಮೇವ. ಚೀವರಂ ರಜನ್ತೇನಾತಿ ‘‘ಏವಂ ರಜೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯತೋ ಉಪಾಯಂ ಸುತ್ವಾ ರಜನ್ತೇನ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕವತ್ತಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಸಮ್ಮಾವತ್ತನಾದಿಕಥಾ

೬೮. ನ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತನ್ತೀತಿ ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತಂ ಉಪಜ್ಝಾಯವತ್ತಂ ನ ಪೂರೇನ್ತಿ. ಯೋ ನ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋ ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತಂ ವತ್ತಂ ನ ಪೂರೇಯ್ಯ; ಸೋ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಣಾಮೇತಬ್ಬೋತಿ ಅಪಸಾದೇತಬ್ಬೋ. ನ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಪೇಮಂ ಹೋತೀತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಮ್ಹಿ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮಂ ನ ಹೋತಿ. ನಾಧಿಮತ್ತಾ ಭಾವನಾ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಮತ್ತಾ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾ ನ ಹೋತಿ; ವುತ್ತಪಟಿಪಕ್ಖನಯೇನ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಲಂ ಪಣಾಮೇತುನ್ತಿ ಯುತ್ತೋ ಪಣಾಮೇತುಂ.

ಅಪ್ಪಣಾಮೇನ್ತೋ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಸಾತಿಸಾರೋ ಹೋತೀತಿ ಸದೋಸೋ ಹೋತಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ; ತಸ್ಮಾ ನ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತನ್ತೋ ಪಣಾಮೇತಬ್ಬೋವ. ನ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನಾಯ ಚ ಯಾವ ಚೀವರರಜನಂ ತಾವ ವತ್ತೇ ಅಕರಿಯಮಾನೇ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಪರಿಹಾನಿ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ಅಕರೋನ್ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಯಮುತ್ತಕಸ್ಸಾಪಿ ಅಮುತ್ತಕಸ್ಸಾಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಪತ್ತದಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಮುತ್ತಕನಿಸ್ಸಯಸ್ಸೇವ ಆಪತ್ತಿ.

ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತನ್ತಿ, ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಸಮ್ಮಾ ನ ವತ್ತತಿ, ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ. ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತತಿ, ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾ ಸಮ್ಮಾ ನ ವತ್ತನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ. ಉಪಜ್ಝಾಯೇ ವತ್ತಂ ಸಾದಿಯನ್ತೇ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾ ಬಹುಕಾಪಿ ಹೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಅತ್ಥಿ, ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ತನೋ ಸಜ್ಝಾಯಮನಸಿಕಾರಾದೀಸು ಯೋಗಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾನಂ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಸಾದಿಯನಂ ವಾ ಅಸಾದಿಯನಂ ವಾ ನ ಜಾನಾತಿ, ಬಾಲೋ ಹೋತಿ, ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾ ಬಹುಕಾ. ತೇಸು ಏಕೋ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಂ ಅಹಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹೇ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕಾ ವಿಹರಥಾ’’ತಿ ಏವಞ್ಚೇ ಅತ್ತನೋ ಭಾರಂ ಕತ್ವಾ ಇತರೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ತಸ್ಸ ಭಾರಕರಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ನಸಮ್ಮಾವತ್ತನಾದಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ರಾಧಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥುಕಥಾ

೬೯. ರಾಧಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ – ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವತಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ತೀಹಿ ಸರಣಗಮನೇಹಿ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಞ್ಚೇವ ಉಪಸಮ್ಪದಞ್ಚ ಜಾನಾತಿ, ಭಗವಾ ಪನ ತಂ ಲಹುಕಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮೇನ ಗರುಕಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಅನುಞ್ಞಾತುಕಾಮೋ. ಅಥಸ್ಸ ಥೇರೋ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ವಿದಿತ್ವಾ ‘‘ಕಥಾಹಂ ಭನ್ತೇ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಮಿ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಬುದ್ಧಾನಞ್ಹಿ ಪರಿಸಾ ಅಜ್ಝಾಸಯಕುಸಲಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಯಞ್ಚ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾಯ ಅಗ್ಗೋ.

ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಬ್ಯತ್ತೋ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ಸಾಟ್ಠಕಥಂ ವಿನಯಪಿಟಕಂ ವಾಚುಗ್ಗತಂ ಪವತ್ತತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಯಸ್ಸ ಅನ್ತಮಸೋ ಇದಂ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮವಾಚಾಮತ್ತಮ್ಪಿ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ, ವಾಚುಗ್ಗತಂ ಪವತ್ತತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಬ್ಯತ್ತೋ. ಯೋ ಪನ ಕಾಸಸೋಸಸೇಮ್ಹಾದಿನಾ ವಾ ಗೇಲಞ್ಞೇನ ಓಟ್ಠದನ್ತಜಿವ್ಹಾದೀನಂ ವಾ ಅಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾ ಅಕತಪರಿಚಯತ್ತಾ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಪರಿಮಣ್ಡಲೇಹಿ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನೇಹಿ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಸಾವೇತುಂ, ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ವಾ ಪದಂ ವಾ ಹಾಪೇತಿ, ಅಞ್ಞಥಾ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಅಞ್ಞಥಾ ವದತಿ, ಅಯಂ ಅಪ್ಪಟಿಬಲೋ. ತಬ್ಬಿಪರೀತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಪಟಿಬಲೋ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋತಿ ಸಙ್ಘೋ ಜಾನಾಪೇತಬ್ಬೋ. ತತೋ ಪರಂ ಯಂ ಸಙ್ಘೋ ಜಾನಾಪೇತಬ್ಬೋ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

೭೧. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಮನನ್ತರಾತಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಸಮನನ್ತರಾ. ಅನಾಚಾರಂ ಆಚರತೀತಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿವೀತಿಕ್ಕಮಂ ಕರೋತಿ. ಉಲ್ಲುಮ್ಪತು ಮನ್ತಿ ಉದ್ಧರತು ಮಂ, ಅಕುಸಲಾ ವುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಕುಸಲೇ ಪತಿಟ್ಠಪೇತು; ಸಾಮಣೇರಭಾವಾ ವಾ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತೂತಿ. ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ಅನುದ್ದಯಂ ಪಟಿಚ್ಚ; ಮಯಿ ಅನುಕಪ್ಪಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೭೩. ಅಟ್ಠಿತಾ ಹೋತೀತಿ ನಿಚ್ಚಪ್ಪವತ್ತಿನೀ ಹೋತಿ. ಚತ್ತಾರೋ ನಿಸ್ಸಯೇತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ. ಯಸ್ಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅತ್ತಭಾವೋ ಪವತ್ತತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ನಿಸ್ಸಯಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ.

ರಾಧಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥುಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಆಚರಿಯವತ್ತಕಥಾ

೭೫. ಕಿನ್ತಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಹೋತೀತಿ ಕಿಂ ತೇ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞೇಹಿ ಓವದಿಯೋ ಅನುಸಾಸಿಯೋತಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಓವದಿತಬ್ಬೋ ಚೇವ ಅನುಸಾಸಿತಬ್ಬೋ ಚ. ಬಾಹುಲ್ಲಾಯ ಆವತ್ತೋ ಯದಿದಂ ಗಣಬನ್ಧಿಕನ್ತಿ ಗಣಬನ್ಧೋ ಏತಸ್ಸ ಬಾಹುಲ್ಲಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಗಣಬನ್ಧಿಕಂ, ಬಾಹುಲ್ಲಂ. ಯಂ ಇದಂ ಗಣಬನ್ಧಿಕಂ ನಾಮ ಬಾಹುಲ್ಲಂ, ತದತ್ಥಾಯ ಅತಿಲಹುಂ ತ್ವಂ ಆಪನ್ನೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.