೩. ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕಂ

ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಕಥಾ

೯೭. ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ – ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಮಾನತ್ತಂ – ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ, ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ, ಸಮೋಧಾನಮಾನತ್ತನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ನಾಮ – ಯಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಾಸಂ ಅದತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನಭಾವೇನೇವ ಮಾನತ್ತಾರಹಸ್ಸ ಮಾನತ್ತಂ ದಿಯ್ಯತಿ. ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ನಾಮ – ಯಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವುತ್ಥಪರಿವಾಸಸ್ಸ ದಿಯ್ಯತಿ. ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ನಾಮ – ಯಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದ್ಧಮಾಸಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ದಿಯ್ಯತಿ. ಸಮೋಧಾನಮಾನತ್ತಂ ನಾಮ – ಯಂ ಓಧಾಯ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ದಿಯ್ಯತಿ. ತೇಸು ಇದಂ ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತ’’ನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತಂ ದೇನ್ತೇನ ಸಚೇ ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಇಧ ವುತ್ತನಯೇನ ದಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ದ್ವೇ ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಾ ತತುತ್ತರಿಂ ವಾ ಆಪನ್ನೋ, ಯಥೇವ ‘‘ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ; ಏವಂ ‘‘ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಯೋ, ತಿಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತತುತ್ತರಿ ಪನ ಸಚೇಪಿ ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಹೋತಿ, ‘‘ಸಮ್ಬಹುಲಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋಪಿ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾ, ತಾಸಂ ದಾನವಿಧಿಂ ಪರಿವಾಸದಾನೇ ಕಥಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಏವಂ ಆಪತ್ತಿವಸೇನ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಕತ್ವಾ ದಿನ್ನೇ ಮಾನತ್ತೇ ‘‘ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಮಾಳಕಸೀಮಾಯಮೇವ ‘‘ಮಾನತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಾಮಿ, ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತನಯೇನ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಾತಬ್ಬಂ. ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ಚ ಏವಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ –

‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ, ಸೋಹಂ ಸಙ್ಘಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾಯ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಂ ಯಾಚಿಂ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಸಙ್ಘೋ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾಯ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋಹಂ ಮಾನತ್ತಂ ಚರಾಮಿ, ವೇದಯಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ ‘ವೇದಯತೀ’ತಿ ಮಂ ಸಙ್ಘೋ ಧಾರೇತೂ’’ತಿ.

ಇಮಞ್ಚ ಪನ ಅತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಭಾಸಾಯ ಆರೋಚೇತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಸಚೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಕಾಮೋ, ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಮಾಳಕತೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು ನಿಕ್ಖನ್ತೇಸು ಏಕಸ್ಸಪಿ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮಾಳಕತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸತಿಂ ಪಟಿಲಭನ್ತೇನ ಸಹಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸೋಪಿ ಪಕ್ಕನ್ತೋ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಮಾಳಕೇ ನಾರೋಚಿತಂ, ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ಪನ ಅವಸಾನೇ ‘‘ವೇದಯತೀತಿ ಮಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಧಾರೇತೂ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ‘‘ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ ಧಾರೇನ್ತೂ’’ತಿ, ತಿಣ್ಣಂ ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ‘‘ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಧಾರೇನ್ತೂ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ನಿಕ್ಖಿತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಕತತ್ತಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ.

ಸಚೇ ಅಪ್ಪಭಿಕ್ಖುಕೋ ವಿಹಾರೋ ಹೋತಿ, ಸಭಾಗಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಸನ್ತಿ, ವತ್ತಂ ಅನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋವಿಹಾರೇಯೇವ ರತ್ತಿಯೋ ಗಣೇತಬ್ಬಾ. ಅಥ ನ ಸಕ್ಕಾ ಸೋಧೇತುಂ, ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಚತೂಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪತೋ, ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನತೋ ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಮಗ್ಗತೋ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಗುಮ್ಬೇನ ವಾ ವತಿಯಾ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ. ಅನ್ತೋಅರುಣೇಯೇವ ವುತ್ತನಯೇನ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖು ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ತಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಸಚೇ ಏಸ ತಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸದ್ದಂ ವಾಸ್ಸ ಸುಣಾತಿ, ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ಅನಾರೋಚೇನ್ತಸ್ಸ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಚೇವ ವತ್ತಭೇದೋ ಚ.

ಅಥ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಂ ಉಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿ ಏವ, ವತ್ತಭೇದೋ ಪನ ನತ್ಥಿ. ಆರೋಚಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸೇಹಿ ಸತಿ ಕರಣೀಯೇ ಗನ್ತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಅರುಣೇ ಉಟ್ಠಿತೇ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸೋಪಿ ಕೇನಚಿ ಕಮ್ಮೇನ ಪುರೇಅರುಣೇಯೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಞ್ಞಂ ವಿಹಾರತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಂ ವಾ ಆಗನ್ತುಕಂ ವಾ ಯಂ ಪಠಮಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಞ್ಚ ಯಸ್ಮಾ ಗಣಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾವ ವಸಿ, ತೇನಸ್ಸ ಊನೇ ಗಣೇ ಚರಣದೋಸೋ ವಾ ವಿಪ್ಪವಾಸೋ ವಾ ನ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ನ ಕಞ್ಚಿ ಪಸ್ಸತಿ, ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗತಭಿಕ್ಖೂಸು ಏಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ. ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ಯಂ ಪಠಮಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ; ಅಯಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಹಾರೋ’’ತಿ ಆಹ.

ಏವಂ ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಂ ಅಖಣ್ಡಂ ಚರಿತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಸಿಯಾ ವೀಸತಿಗಣೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ, ತತ್ಥ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಬ್ಭೇತಬ್ಬೋ. ಅಬ್ಭೇನ್ತೇಹಿ ಚ ಪಠಮಂ ಅಬ್ಭಾನಾರಹೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತತ್ತಾ ಪಕತತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಠಿತೋ, ಪಕತತ್ತಸ್ಸ ಚ ಅಬ್ಭಾನಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಾಪೇತಬ್ಬೋ. ವತ್ತೇ ಸಮಾದಿನ್ನೇ ಅಬ್ಭಾನಾರಹೋ ಹೋತಿ. ತೇನಾಪಿ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಅಬ್ಭಾನಂ ಯಾಚಿತಬ್ಬಂ. ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸ ಪುನ ವತ್ತಸಮಾದಾನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಸೋ ಹಿ ಛಾರತ್ತಾತಿಕ್ಕಮೇನೇವ ಅಬ್ಭಾನಾರಹೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಅಬ್ಭೇತಬ್ಬೋ. ತತ್ರ ಯ್ವಾಯಂ ‘‘ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಬ್ಭೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಪಾಳಿಯಂಯೇವ ಅಬ್ಭಾನವಿಧಿ ವುತ್ತೋ, ಅಯಞ್ಚ ಏಕಾಪತ್ತಿವಸೇನ ವುತ್ತೋ. ಸಚೇ ಪನ ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ವಾ ಏಕವತ್ಥುಕಾ ವಾ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ತಾಸಂ ವಸೇನ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವುತ್ಥಪರಿವಾಸಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ನಂ ಪರಿವಾಸಕಥಾಯಂಯೇವ ಕಥಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಪರಿವಾಸಕಥಾ

೧೦೨. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘೋ ಉದಾಯಿಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾಯ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯಾ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಏಕಾಹಪರಿವಾಸಂ ದೇತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪಾಳಿಯಂ ಅನೇಕೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಪರಿವಾಸೋ ಚ ಮಾನತ್ತಞ್ಚ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸ ಯಸ್ಮಾ ಆಗತಾಗತಟ್ಠಾನೇ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ಪಾಳಿ ವಿಯ ಅತಿವಿತ್ಥಾರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಸುಖೇನ ಪರಿಗ್ಗಹೇತುಂ, ತಸ್ಮಾ ನಂ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಇಧೇವ ದಸ್ಸಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಅಯಞ್ಹಿ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಪರಿವಾಸೋ ನಾಮ – ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋ, ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ, ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೋತಿ ತಿವಿಧೋ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋ ತಾವ ಯಥಾಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ದಾತಬ್ಬೋ. ಕಸ್ಸಚಿ ಹಿ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ ಯಥಾ ಅಯಂ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರಸ್ಸ, ಕಸ್ಸಚಿ ದ್ವೀಹಾದಿಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಯಥಾ ಪರತೋ ಆಗತಾ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರಸ್ಸೇವ, ಕಸ್ಸಚಿ ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ ಯಥಾ ಅಯಂ, ಕಸ್ಸಚಿ ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋ ತತುತ್ತರಿ ವಾ ಯಥಾ ಪರತೋ ಆಗತಾ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಂ ದೇನ್ತೇನ ಪಠಮಂ ತಾವ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭಾವೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ.

ಅಯಞ್ಹಿ ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ದಸಹಾಕಾರೇಹಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ತತ್ಥಾಯಂ ಮಾತಿಕಾ – ಆಪತ್ತಿ ಚ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀ ಚ, ಪಕತತ್ತೋ ಚ ಹೋತಿ ಪಕತತ್ತಸಞ್ಞೀ ಚ, ಅನನ್ತರಾಯಿಕೋ ಚ ಹೋತಿ ಅನನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞೀ ಚ, ಪಹು ಚ ಹೋತಿ ಪಹುಸಞ್ಞೀ ಚ, ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ಚ ಹೋತಿ ಛಾದೇತಿ ಚಾತಿ.

ತತ್ಥ ಆಪತ್ತಿ ಚ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀ ಚಾತಿ ಯಂ ಆಪನ್ನೋ, ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೇವ ಹೋತಿ. ಸೋಪಿ ಚ ತತ್ಥ ಆಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀಯೇವ. ಇತಿ ಜಾನನ್ತೋ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ. ಅಥ ಪನಾಯಂ ತತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀ, ಅಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ ಪನ ಆಪತ್ತಿಸಞ್ಞಾಯಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಸಞ್ಞಾಯಪಿ ಛಾದೇನ್ತೇನಾಪಿ ಅಚ್ಛಾದಿತಾವ ಹೋತಿ. ಲಹುಕಂ ವಾ ಗರುಕಾತಿ ಗರುಕಂ ವಾ ಲಹುಕಾತಿ ಛಾದೇತಿ, ಅಲಜ್ಜಿಪಕ್ಖೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪನ ಅಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಗರುಕಂ ಲಹುಕಾತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ದೇಸೇತಿ, ನೇವ ದೇಸಿತಾ ಹೋತಿ, ನ ಛನ್ನಾ. ಗರುಕಂ ಗರುಕಾತಿ ಞತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಗರುಕಲಹುಕಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ಛಾದೇಮೀತಿ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ.

ಪಕತತ್ತೋತಿ ತಿವಿಧಂ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ ಅಕತೋ – ಸೋ ಚೇ ಪಕತತ್ತಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಅಥ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸಙ್ಘೇನ ಕಮ್ಮಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ಅಪಕತತ್ತಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಅಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಅಪಕತತ್ತೇನ ಪಕತತ್ತಸಞ್ಞಿನಾ ವಾ ಅಪಕತತ್ತಸಞ್ಞಿನಾ ವಾ ಛಾದಿತಾಪಿ ಅಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ಆಪಜ್ಜತಿ ಗರುಕಂ ಸಾವಸೇಸಂ,

ಛಾದೇತಿ ಅನಾದರಿಯಂ ಪಟಿಚ್ಚ;

ನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ನೋ ಚ ಫುಸೇಯ್ಯ ವಜ್ಜಂ,

ಪಞ್ಹಾ ಮೇಸಾ ಕುಸಲೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತಾ’’ತಿ. (ಪರಿ. ೪೮೧);

ಅಯಞ್ಹಿ ಪಞ್ಹೋ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕೇನ ಕಥಿತೋ.

ಅನನ್ತರಾಯಿಕೋತಿ ಯಸ್ಸ ದಸಸು ಅನ್ತರಾಯೇಸು ಏಕೋಪಿ ನತ್ಥಿ, ಸೋ ಚೇ ಅನನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಸಚೇಪಿ ಸೋ ಭೀರುಕಜಾತಿಕತಾಯ ಅನ್ಧಕಾರೇ ಅಮನುಸ್ಸಚಣ್ಡಮಿಗಭಯೇನ ಅನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಅಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಹಿ ಪಬ್ಬತವಿಹಾರೇ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಕನ್ದರಂ ವಾ ನದಿಂ ವಾ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ, ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಚ ಚಣ್ಡವಾಳಅಮನುಸ್ಸಾದಿಭಯಂ ಅತ್ಥಿ, ಮಗ್ಗೇ ಅಜಗರಾ ನಿಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನದೀ ಪೂರಾ ಹೋತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸತಿಯೇವ ಅನ್ತರಾಯೇ ಅನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಅಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ. ಅನ್ತರಾಯಿಕಸ್ಸ ಪನ ಅನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞಾಯ ವಾ ಅನನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞಾಯ ವಾ ಛಾದಯತೋ ಅಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ.

ಪಹೂತಿ ಯೋ ಸಕ್ಕೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಞ್ಚೇವ ಆರೋಚೇತುಞ್ಚ; ಸೋ ಚೇ ಪಹುಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಸಚಸ್ಸ ಮುಖೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೋ ಗಣ್ಡೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಹನುಕವಾತೋ ವಾ ವಿಜ್ಝತಿ, ದನ್ತೋ ವಾ ರುಜ್ಜತಿ, ಭಿಕ್ಖಾ ವಾ ಮನ್ದಾ ಲದ್ಧಾ ಹೋತಿ, ತಾವತಕೇನ ಪನ ನೇವ ವತ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ನ ಗನ್ತುಂ; ಅಪಿಚ ಖೋ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀತಿ ಸಞ್ಞೀ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಪಹು ಹುತ್ವಾ ಅಪ್ಪಹುಸಞ್ಞೀ ನಾಮ. ಇಮಿನಾ ಛಾದಿತಾಪಿ ಅಚ್ಛಾದಿತಾ. ಅಪ್ಪಹುನಾ ಪನ ವತ್ತುಂ ವಾ ಗನ್ತುಂ ವಾ ಅಸಮತ್ಥೇನ ಪಹುಸಞ್ಞಿನಾ ವಾ ಅಪ್ಪಹುಸಞ್ಞಿನಾ ವಾ ಛಾದಿತಾ ಹೋತು, ಅಚ್ಛಾದಿತಾವ.

ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ಚ ಹೋತಿ ಛಾದೇತಿ ಚಾತಿ ಇದಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಸಚೇ ಪನ ಛಾದೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ಪುರೇಭತ್ತೇ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತೇ ವಾ ಪಠಮಯಾಮಾದೀಸು ವಾ ಲಜ್ಜಿಧಮ್ಮಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಅರುಣೇಯೇವ ಆರೋಚೇತಿ, ಅಯಂ ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ನ ಛಾದೇತಿ ನಾಮ.

ಯಸ್ಸ ಪನ ಅಭಿಕ್ಖುಕೇ ಠಾನೇ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಭಾಗಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಗಮನಂ ಆಗಮೇನ್ತಸ್ಸ ಸಭಾಗಸನ್ತಿಕಂ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಅದ್ಧಮಾಸೋಪಿ ಮಾಸೋಪಿ ಅತಿಕ್ಕಮತಿ, ಅಯಂ ನ ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ಛಾದೇತಿ ನಾಮ, ಅಯಮ್ಪಿ ಅಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ.

ಯೋ ಪನ ಆಪನ್ನಮತ್ತೋವ ಅಗ್ಗಿಂ ಅಕ್ಕನ್ತಪುರಿಸೋ ವಿಯ ಸಹಸಾ ಅಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಭಾಗಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆವಿ ಕರೋತಿ, ಅಯಂ ನ ಛಾದೇತುಕಾಮೋವ ನ ಛಾದೇತಿ ನಾಮ. ಸಚೇ ಪನ ಸಭಾಗಂ ದಿಸ್ವಾಪಿ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ವಾ ಆಚರಿಯೋ ವಾ’’ತಿ ಲಜ್ಜಾಯ ನಾರೋಚೇತಿ, ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತಿ. ಉಪಜ್ಝಾಯಾದಿಭಾವೋ ಹಿ ಇಧ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಅವೇರಿಸಭಾಗಮತ್ತಮೇವ ಪಮಾಣಂ, ತಸ್ಮಾ ಅವೇರಿಸಭಾಗಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಾ.

ಯೋ ಪನ ವಿಸಭಾಗೋ ಹೋತಿ ಸುತ್ವಾ ಪಕಾಸೇತುಕಾಮೋ, ಏವರೂಪಸ್ಸ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸಾಪಿ ಸನ್ತಿಕೇ ನ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಾ. ತತ್ಥ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತು ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ, ದಿವಾ ವಾ ರತ್ತಿಂ ವಾ ಯಾವ ಅರುಣಂ ನ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ ತಾವ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ಉದ್ಧಸ್ತೇ ಅರುಣೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ, ಪಟಿಚ್ಛಾದನಪಚ್ಚಯಾ ಚ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪನ್ನಸ್ಸ ಪನ ಸನ್ತಿಕೇ ಆವಿ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಆವಿ ಕರೋತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಆವಿಕತಾ ಹೋತಿ, ದುಕ್ಕಟಾ ಪನ ನ ಮುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಆವಿಕಾತಬ್ಬಾ. ಆವಿಕರೋನ್ತೋ ಚ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆವಿಕರೋಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಆಚಿಕ್ಖಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಆರೋಚೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಮಮ ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನಭಾವಂ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ ವಾ ವದತು, ‘‘ಏಕಂ ಗರುಕಾಪತ್ತಿಂ ಆವಿಕರೋಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವಾ ನಯೇನ ವದತು, ಸಬ್ಬೇಹಿಪಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತೀತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಪನ ಲಹುಕಾಪತ್ತಿಂ ಆವಿಕರೋಮೀತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವದತಿ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ, ವತ್ಥುಂ ಆರೋಚೇತಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇತಿ, ಉಭಯಂ ಆರೋಚೇತಿ, ತಿವಿಧೇನಾಪಿ ಆರೋಚಿತಾವ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಇಮಾನಿ ದಸ ಕಾರಣಾನಿ ಉಪಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಂ ದೇನ್ತೇನ ಪಠಮಮೇವ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭಾವೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ.

ತತೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನದಿವಸೇ ಚ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಚ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸಚೇ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಯಾಚಾಪೇತ್ವಾ ಇಧ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ವತ್ವಾ ಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋ. ಅಥ ದ್ವೀಹತೀಹಾದಿಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ, ದ್ವೀಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ತೀಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಚತೂಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಪಞ್ಚಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಛಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಸತ್ತಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅಟ್ಠಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ನವಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ದಸಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಏಕಾದಸಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ದ್ವಾದಸಾಹಪಅಚ್ಛನ್ನಂ ತೇರಸಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಚುದ್ದಸಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ ಏವಂ ಯಾವ ಚುದ್ದಸ ದಿವಸಾನಿ ದಿವಸವಸೇನ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಪಞ್ಚದಸ ದಿವಸಾನಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಪಕ್ಖಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ತತೋ ಯಾವ ಏಕೂನತಿಂಸತಿಮೋ ದಿವಸೋ, ತಾವ ಅತಿರೇಕಪಕ್ಖಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ.

ತತೋ ಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ದ್ವೇಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕದ್ವೇಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ತೇಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕತೇಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಚತುಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕಚತುಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಪಞ್ಚಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕಪಞ್ಚಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಛಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕಛಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಸತ್ತಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕಸತ್ತಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅಟ್ಠಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕಅಟ್ಠಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ನವಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕನವಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ದಸಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕದಸಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಏಕಾದಸಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕಏಕಾದಸಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ ಏವಂ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಸಂವಚ್ಛರೇ ಪರಿಪುಣ್ಣೇ ಏಕಸಂವಚ್ಛರಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ. ತತೋ ಪರಂ ಅತಿರೇಕಏಕಸಂವಚ್ಛರ… ದ್ವೇಸಂವಚ್ಛರ… ಅತಿರೇಕದ್ವೇಸಂವಚ್ಛರ… ತಿಸಂವಚ್ಛರ… ಅತಿರಕೇತಿಸಂವಚ್ಛರ… ಚತುಸಂವಚ್ಛರ… ಅತಿರೇಕಚತುಸಂವಚ್ಛರ… ಪಞ್ಚಸಂವಚ್ಛರ… ಅತಿರೇಕಪಞ್ಚಸಂವಚ್ಛರಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ ಏವಂ ಯಾವ ಸಟ್ಠಿಸಂವಚ್ಛರ… ಅತಿರೇಕಸಟ್ಠಿಸಂವಚ್ಛರಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ ವಾ ತತೋ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋಪಿ ವತ್ವಾ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

ಸಚೇ ಪನ ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋ ತತುತ್ತರಿ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ಯಥಾ ಇಧ ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿನ್ತಿ ವುತ್ತಂ; ಏವಂ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಯೋ ತಿಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಪರಂ ಪನ ಸತಂ ವಾ ಹೋತು ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ, ಸಮ್ಬಹುಲಾತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಸುಪಿ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ – ಏಕಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ, ಏಕಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಂ, ಏಕಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಂ, ಏಕಂ ಅತ್ತಕಾಮಂ, ಏಕಂ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ, ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ಗಣನವಸೇನ ವಾ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ಥುಕಿತ್ತನವಸೇನ ವಾ, ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ನಾಮಮತ್ತವಸೇನ ವಾ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

ತತ್ಥ ನಾಮಂ ದುವಿಧಂ – ಸಜಾತಿಸಾಧಾರಣಞ್ಚ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣಞ್ಚ. ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ಸಜಾತಿಸಾಧಾರಣಂ, ಆಪತ್ತೀತಿ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣಂ; ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣನಾಮವಸೇನಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಇದಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಪರಿವಾಸಾದಿಕಂ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ವತ್ಥುವಸೇನ ಗೋತ್ತವಸೇನ ನಾಮವಸೇನ ಆಪತ್ತಿವಸೇನ ಚ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ.

ತತ್ಥ ‘‘ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀ’’ತಿ ವತ್ಥು ಚೇವ ಗೋತ್ತಞ್ಚ. ‘‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿ ನಾಮಞ್ಚೇವ ಆಪತ್ತಿ ಚ. ‘‘ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗೋ’’ತಿ ವತ್ಥು ಚೇವ ಗೋತ್ತಞ್ಚ. ‘‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿ ನಾಮಞ್ಚೇವ ಆಪತ್ತಿ ಚ, ತತ್ಥ ‘‘ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ವಚನೇನಾಪಿ ‘‘ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋ’’ತಿ ವಚನೇನಾಪಿ ವತ್ಥು ಚೇವ ಗೋತ್ತಞ್ಚ ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿ ವಚನೇನಾಪಿ ‘‘ಆಪತ್ತಿಯೋ’’ತಿ ವಚನೇನಾಪಿ ನಾಮಞ್ಚೇವ ಆಪತ್ತಿ ಚ ಗಹಿತಾ ಹೋತಿ. ಇಧ ಪನ ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಂ ‘‘ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ’’ನ್ತಿ ನಾಮಮ್ಪಿ ವತ್ಥುಗೋತ್ತಾನಿಪಿ ಗಹಿತಾನೇವ. ಯಥಾ ಚ ಇಧ ‘‘ಅಯಂ ಉದಾಯಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ವುತ್ತಂ; ಏವಂ ಯೋ ಯೋ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಮಾಳಕಸೀಮಾಯಮೇವ ‘‘ಪರಿವಾಸಂ ಸಮಾದಿಯಾಮಿ, ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಾತಬ್ಬಂ. ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ಚ ಏವಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ –

ಇಮಞ್ಚ ಪನತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಭಾಸಾಯ ಆರೋಚೇತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಸಚೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಕಾಮೋ, ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಮಾಳಕತೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು ನಿಕ್ಖನ್ತೇಸು ಏಕಸ್ಸಾಪಿ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮಾಳಕತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸತಿಂ ಪಟಿಲಭನ್ತೇನ ಸಹಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸೋಪಿ ಪಕ್ಕನ್ತೋ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಮಾಳಕೇ ನಾರೋಚಿತಂ, ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ಚ ಅವಸಾನೇ ‘‘ವೇದಯತೀತಿ ಮಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಧಾರೇತೂ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ‘‘ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ ಧಾರೇನ್ತೂ’’ತಿ, ತಿಣ್ಣಂ ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ‘‘ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಧಾರೇನ್ತೂ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ನಿಕ್ಖಿತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಕತತ್ತಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ.

ಸಚೇ ಅಪ್ಪಭಿಕ್ಖುಕೋ ವಿಹಾರೋ ಹೋತಿ, ಸಭಾಗಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಸನ್ತಿ, ವತ್ತಂ ಅನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಿಹಾರೇಯೇವ ರತ್ತಿಪರಿಗ್ಗಹೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಅಥ ನ ಸಕ್ಕಾ ಸೋಧೇತುಂ, ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಏಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಮಾನತ್ತವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಉಪಚಾರಸೀಮಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಅರುಣೇಯೇವ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪರಿವಾಸೋ ಆರೋಚೇತಬ್ಬೋ. ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ಸಚೇ ನವಕತರೋ ಹೋತಿ, ‘‘ಆವುಸೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ವುಡ್ಢತರೋ, ‘‘ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖು ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ತಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಸಚೇ ಏಸ ತಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸದ್ದಂ ವಾಸ್ಸ ಸುಣಾತಿ, ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ; ಅನಾರೋಚೇನ್ತಸ್ಸ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಚೇವ ವತ್ತಭೇದೋ ಚ. ಅಥ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಂ ಉಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋಯೇವ ಹೋತಿ, ವತ್ತಭೇದೋ ಪನ ನತ್ಥಿ.

ಉಗ್ಗತೇ ಅರುಣೇ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಪಕ್ಕನ್ತೋ ಹೋತಿ, ಯಂ ಅಞ್ಞಂ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನ ಕಞ್ಚಿ ನ ಪಸ್ಸತಿ, ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗತಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ. ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ಯಂ ಪಠಮಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಹಾರೋ’’ತಿ ಆಹ.

ಏವಂ ಯತ್ತಕಾನಿ ದಿವಸಾನಿ ಆಪತ್ತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ, ತತ್ತಕಾನಿ ತತೋ ಅಧಿಕತರಾನಿ ವಾ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚವಿನೋದನತ್ಥಾಯ ಪರಿವಸಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಮಾನತ್ತಂ ಯಾಚಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಞ್ಹಿ ವತ್ತೇ ಸಮಾದಿನ್ನೇ ಏವ ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ಹೋತಿ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನ ಪರಿವುತ್ಥತ್ತಾ. ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಪುನ ಸಮಾದಾನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಸೋ ಹಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನದಿವಸಾತಿಕ್ಕಮೇನೇವ ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಮಾನತ್ತಂ ದಾತಬ್ಬಮೇವ. ಇದಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ನಾಮ. ತಂ ದೇನ್ತೇನ ಸಚೇ ಏಕಾಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ದಾತಬ್ಬಂ. ಅಥ ದ್ವೇ ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಾ ‘‘ಸೋಹಂ ಪರಿವುತ್ಥಪರಿವಾಸೋ ಸಙ್ಘಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ತಿಸ್ಸನ್ನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಂ ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಂ ಯಾಚಾಮೀ’’ತಿ ಪರಿವಾಸೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಚ ದಿವಸೇ ಚ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಪತ್ತಿಯಾ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾಪಿ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಕಥಂ? ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಏಕಾಹಪರಿವಾಸಂ ವಸಿತ್ವಾ –

‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ, ಸೋಹಂ ಸಙ್ಘಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾಯ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯಾ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಏಕಾಹಪರಿವಾಸಂ ಯಾಚಿಂ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಸಙ್ಘೋ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾಯ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯಾ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಏಕಾಹಪರಿವಾಸಂ ಅದಾಸಿ, ಸೋಹಂ ಪರಿವುತ್ಥಪರಿವಾಸೋ. ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ. ಸೋಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಂ ತಾಸಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾನಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀನಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಚ ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಂ ಯಾಚಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ತದನುರೂಪಂ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನತ್ತಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ದ್ವೇ, ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಏಕಾ ‘‘ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಞ್ಚ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಚಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಅಥ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಏಕಾ, ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ದ್ವೇ, ‘‘ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಞ್ಚಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಪಿ ದ್ವೇ, ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಪಿ ದ್ವೇ, ‘‘ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಞ್ಚ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಞ್ಚಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನುರೂಪಂ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನತ್ತಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಚಿಣ್ಣಮಾನತ್ತಸ್ಸ ಚ ತದನುರೂಪಮೇವ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಕತ್ವಾ ಅಬ್ಭಾನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಇಧ ಪನ ಏಕಾಪತ್ತಿವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಇತಿ ಯಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಾಸಾವಸಾನೇ ಮಾನತ್ತಂ ದಿಯ್ಯತಿ, ಇದಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ನಾಮ. ಏವಮೇತ್ಥ ಏಕೇನೇವ ಯೋಜನಾಮುಖೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋ ಚ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಞ್ಚ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಸಮೋಧಾನಮಾನತ್ತಞ್ಚ ಅವಸೇಸಪರಿವಾಸಕಥಾವಸಾನೇ ಕಥಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೋತಿ ಹಿ ದ್ವೇ ಪರಿವಾಸಾ ಅವಸೇಸಾ. ತತ್ಥ ‘‘ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ’’ ನಾಮ ಪರತೋ ಅಧಮ್ಮಿಕಮಾನತ್ತಚಾರಾವಸಾನೇ ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಅನುಞ್ಞಾತಪರಿವಾಸೋ. ಸೋ ದುವಿಧೋ – ಚೂಳಸುದ್ಧನ್ತೋ, ಮಹಾಸುದ್ಧನ್ತೋತಿ. ದುವಿಧೋಪಿ ಚೇಸ ರತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಸಕಲಂ ವಾ ಏಕಚ್ಚಂ ವಾ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಚ ಅಸ್ಸರನ್ತಸ್ಸ ಚ ತತ್ಥ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ಚ ದಾತಬ್ಬೋ. ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ಪನ ಏತ್ತಕಾ ಅಹಂ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪನ್ನೋತಿ ಜಾನಾತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ಅಕಾರಣಮೇತಂ.

ತತ್ಥ ಯೋ ಉಪಸಮ್ಪದತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನುಲೋಮಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಆರೋಚಿತದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಟಿಲೋಮಕ್ಕಮೇನ ವಾ ‘‘ಅಸುಕಞ್ಚ ಅಸುಕಞ್ಚ ದಿವಸಂ ವಾ ಪಕ್ಖಂ ವಾ ಮಾಸಂ ವಾ ಸಂವಚ್ಛರಂ ವಾ ತವ ಸುದ್ಧಭಾವಂ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೋ ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಜಾನಾಮಿ, ಏತ್ತಕಂ ನಾಮ ಕಾಲಂ ಅಹಂ ಸುದ್ಧೋ’’ತಿ ವದತಿ, ತಸ್ಸ ದಿನ್ನೋ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ ‘‘ಚೂಳಸುದ್ಧನ್ತೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿವಸನ್ತೇನ ಯತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಅತ್ತನೋ ಸುದ್ಧಿಂ ಜಾನಾತಿ, ತತ್ತಕಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಂ ಮಾಸಂ ವಾ ದ್ವೇಮಾಸಂ ವಾ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಮಾಸಮತ್ತಂ ಅಸುದ್ಧೋಮ್ಹೀತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ ಪರಿವಸನ್ತೋ ಚ ಪುನ ಅಞ್ಞಂ ಮಾಸಂ ಸರತಿ, ತಮ್ಪಿ ಮಾಸಂ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬಮೇವ. ಪುನ ಪರಿವಾಸದಾನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಅಥ ದ್ವೇಮಾಸಂ ಅಸುದ್ಧೋಮ್ಹೀತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ, ಪರಿವಸನ್ತೋ ಚ ಮಾಸಮತ್ತಮೇವಾಹಂ ಅಸುದ್ಧೋಮ್ಹೀತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕರೋತಿ, ಮಾಸಮೇವ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬಂ. ಪುನ ಪರಿವಾಸದಾನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ ನಾಮ ಉದ್ಧಮ್ಪಿ ಆರೋಹತಿ, ಹೇಟ್ಠಾಪಿ ಓರೋಹತಿ, ಇದಮಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣಂ. ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಪನ ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನೇ ಇದಂ ಲಕ್ಖಣಂ – ಯೋ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾತಿ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಯೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾತಿ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ನ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಅಚಿರಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಚಿರಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾತಿ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಚಿರಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅಚಿರಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾತಿ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ನ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾತಿ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಏಕಂ ವಿನಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾನಂ ಅಭಾವತೋ. ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಪನ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಆಪಜ್ಜಿನ್ತಿ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ನ ವುಟ್ಠಾತಿ.

ಯೋ ಪನ ಯಥಾವುತ್ತೇನ ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮನಯೇನ ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೋಪಿ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ ನೇವ ಸರತಿ ವೇಮತಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ದಿನ್ನೋ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ ‘‘ಮಹಾಸುದ್ಧನ್ತೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಹಿತದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಉಪಸಮ್ಪದದಿವಸೋ, ತಾವ ರತ್ತಿಯೋ ಗಣೇತ್ವಾ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಂ ಉದ್ಧಂ ನಾರೋಹತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ಪನ ಓರೋಹತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಚೇ ಪರಿವಸನ್ತೋ ರತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದೇ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕರೋತಿ, ಮಾಸೋ ವಾ ಸಂವಚ್ಛರೋ ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಆಪನ್ನಸ್ಸಾತಿ ಮಾಸಂ ವಾ ಸಂವಚ್ಛರಂ ವಾ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬಂ. ಪರಿವಾಸಯಾಚನದಾನಲಕ್ಖಣಂ ಪನೇತ್ಥ ಪರತೋ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ವತ್ತಸಮಾದಾನಮಾನತ್ತಅಬ್ಭಾನಾನಿ ವುತ್ತನಯಾನೇವ. ಅಯಂ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ ನಾಮ.

‘‘ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೋ’’ ನಾಮ ತಿವಿಧೋ ಹೋತಿ – ಓಧಾನಸಮೋಧಾನೋ, ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ, ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಓಧಾನಸಮೋಧಾನೋ’’ ನಾಮ – ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಪರಿವುತ್ಥದಿವಸೇ ಓಧುನಿತ್ವಾ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಪುರಿಮಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಮೂಲದಿವಸಪರಿಚ್ಛೇದೇ ಪಚ್ಛಾ ಆಪನ್ನಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಸಮೋದಹಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಪರಿವಾಸೋ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೋ ಪರತೋ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ಸಙ್ಘೋ ಉದಾಯಿಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನ್ತರಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾಯ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯಾ ಪಞ್ಚಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪುರಿಮಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಂ ದೇತೂ’’ತಿ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪಾಳಿಯಂಯೇವ ಆಗತೋ.

ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಯೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿವಸನ್ತೋ ವಾ ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ವಾ ಮಾನತ್ತಂ ಚರನ್ತೋ ವಾ ಅಬ್ಭಾನಾರಹೋ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪುರಿಮಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಮಾ ವಾ ಊನತರಾ ವಾ ರತ್ತಿಯೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ, ತಸ್ಸ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನೇನ ತೇ ಪರಿವುತ್ಥದಿವಸೇ ಚ ಮಾನತ್ತಚಿಣ್ಣದಿವಸೇ ಚ ಸಬ್ಬೇ ಓಧುನಿತ್ವಾ ಅದಿವಸೇ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಆಪನ್ನಾಪತ್ತಿಂ ಮೂಲಾಪತ್ತಿಯಂ ಸಮೋಧಾಯ ಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋ. ತೇನ ಸಚೇ ಮೂಲಾಪತ್ತಿ ಪಕ್ಖಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ, ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿ ಊನಕಪಕ್ಖಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ, ಪುನ ಪಕ್ಖಮೇವ ಪರಿವಾಸೋ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬೋ. ಅಥಾಪಿ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿ ಪಕ್ಖಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾವ ಪಕ್ಖಮೇವ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬಂ. ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಯಾವ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಮೂಲಾಪತ್ತಿ, ತಾವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಾನಿ ಪರಿವಸಿತ್ವಾ ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ಹುತ್ವಾಪಿ ಹಿ ಏಕದಿವಸಂ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಪುನಪಿ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಾನಿ ಪರಿವಾಸಾರಹೋ ಹೋತಿ.

ಸಚೇ ಪನ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿ ಮೂಲಾಪತ್ತಿತೋ ಅತಿರೇಕಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ‘‘ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಅತೇಕಿಚ್ಛೋ ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ, ಅತೇಕಿಚ್ಛೋ ನಾಮ ಆವಿಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ – ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಅತೇಕಿಚ್ಛೋ ನಾಮ, ನನು ಅಯಂ ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧಾನಂ ಠಿತಕಾಲಸದಿಸೋ, ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ವಾ ಹೋತು ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ವಾ ಸಮಕಊನತರಅತಿರೇಕಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ವಾ ವಿನಯಧರಸ್ಸ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಯೋಜೇತುಂ ಸಮತ್ಥಭಾವೋಯೇವೇತ್ಥ ಪಮಾಣಂ, ತಸ್ಮಾ ಯಾ ಅತಿರೇಕಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ, ತಂ ಮೂಲಾಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ಇತರಂ ಸಮೋಧಾಯ ಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಅಯಂ ‘‘ಓಧಾನಸಮೋಧಾನೋ’’ ನಾಮ.

‘‘ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ’’ ನಾಮ ಸಮ್ಬಹುಲಾಸು ಆಪತ್ತೀಸು ಯಾ ಏಕಾ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಸಬ್ಬಚಿರಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ, ತಾಸಂ ಅಗ್ಘೇನ ಸಮೋಧಾಯ ತಾಸಂ ರತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಅವಸೇಸಾನಂ ಊನತರಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಪರಿವಾಸೋ ದಿಯ್ಯತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ. ಸೋಪಿ ಪರತೋ ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ ದ್ವೀಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತೋಯೇವ.

ಯಸ್ಸ ಪನ ಸತಂ ಆಪತ್ತಿಯೋ ದಸಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ, ಅಪರಮ್ಪಿ ಸತಂ ಆಪತ್ತಿಯೋ ದಸಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾತಿ ಏವಂ ದಸಕ್ಖತ್ತುಂ ಕತ್ವಾ ಆಪತ್ತಿಸಹಸ್ಸಂ ದಿವಸಸತಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಹೋತಿ, ತೇನ ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ? ಸಬ್ಬಂ ಸಮೋದಹಿತ್ವಾ ದಸ ದಿವಸೇ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಏಕೇನೇವ ದಸಾಹೇನ ದಿವಸಸತಮ್ಪಿ ಪರಿವಸಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ದಸಸತಂ ರತ್ತಿಸತಂ, ಆಪತ್ತಿಯೋ ಛಾದಯಿತ್ವಾನ;

ದಸ ರತ್ತಿಯೋ ವಸಿತ್ವಾನ, ಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ’’ತಿ. (ಪರಿ. ೪೭೭);

ಅಯಂ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ ನಾಮ.

‘‘ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನೋ’’ ನಾಮ – ಯೋ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ದಿಯ್ಯತಿ. ತತ್ರಾಯಂ ನಯೋ –

‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಏಕಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ, ಏಕಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಂ, ಏಕಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಂ, ಏಕಂ ಅತ್ತಕಾಮಂ, ಏಕಂ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ, ಏಕಂ ಕುಟಿಕಾರಂ, ಏಕಂ ವಿಹಾರಕಾರಂ, ಏಕಂ ದುಟ್ಠದೋಸಂ, ಏಕಂ ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯಂ, ಏಕಂ ಸಙ್ಘಭೇದಂ, ಏಕಂ ಭೇದಾನುವತ್ತಕಂ, ಏಕಂ ದುಬ್ಬಚಂ, ಏಕಂ ಕುಲದೂಸಕಂ, ಸೋಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಂ ತಾಸಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಂ ಯಾಚಾಮೀ’’ತಿ –

ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಯಾಚಾಪೇತ್ವಾ ತದನುರೂಪಾಯ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋ.

ಏತ್ಥ ಚ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋತಿಪಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿನ್ತಿಪಿ ಏವಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನ ವತ್ಥುವಸೇನಪಿ ಗೋತ್ತವಸೇನಪಿ ನಾಮವಸೇನಪಿ ಆಪತ್ತಿವಸೇನಪಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವಾತಿ ಅಯಂ ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನೋ. ಸಬ್ಬಪರಿವಾಸಕಮ್ಮವಾಚಾವಸಾನೇ ಪನ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾದಿಕಥಾ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ.

ಪರಿವಾಸಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಇದಾನಿ ಯಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಞ್ಚ ಸಮೋಧಾನಮಾನತ್ತಞ್ಚ ಅವಸೇಸಪರಿವಾಸಕಥಾವಸಾನೇ ಕಥಯಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ, ತಸ್ಸೋಕಾಸೋ ಸಮ್ಪತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತ’’ನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ದಾತಬ್ಬಮಾನತ್ತಂ. ತಂ ಪನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯಪಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯಪಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಡ್ಢಮಾಸಮೇವ ದಾತಬ್ಬಂ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ – ‘‘ಗರುಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಚರಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೪೦೩). ತಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಅತ್ತನೋ ಸೀಮಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಸೀಮಾಯ ವಾ ವಿಹಾರಸೀಮಂ ಸೋಧೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀಹಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ವಾ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಚತುವಗ್ಗಗಣಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ ಏಕಿಸ್ಸಾ ವಸೇನ, ಸಚೇ ದ್ವೇ ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ವಾ ಏಕವತ್ಥುಕಾ ವಾ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾ ವಾ ತಾಸಂ ತಾಸಂ ವಸೇನ ವತ್ಥುಗೋತ್ತನಾಮಆಪತ್ತೀಸು ಯಂ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ ತಂ ತಂ ಆದಾಯ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

ತತ್ರಿದಂ ಏಕಾಪತ್ತಿವಸೇನ ಮುಖಮತ್ತದಸ್ಸನಂ, ತಾಯ ಆಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ವುಡ್ಢಾನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಾದೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘‘ಅಹಂ, ಅಯ್ಯೇ, ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಗಾಮನ್ತರಂ, ಸಾಹಂ, ಅಯ್ಯೇ, ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಗಾಮನ್ತರಾಯ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಯಾಚಾಮೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಯಾಚಾಪೇತ್ವಾ ಬ್ಯತ್ತಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪಟಿಬಲಾಯ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ –

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಅಯ್ಯೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿ ಗಾಮನ್ತರಂ, ಸಾ ಸಙ್ಘಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಗಾಮನ್ತರಾಯ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಯಾಚತಿ, ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಗಾಮನ್ತರಾಯ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ದದೇಯ್ಯ, ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಅಯ್ಯೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ…ಪೇ… ದುತಿಯಮ್ಪಿ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಏತಮತ್ಥಂ ವದಾಮಿ. ಸುಣಾತು ಮೇ ಅಯ್ಯೇ ಸಙ್ಘೋ…ಪೇ… ದೇತಿ… ದಿನ್ನಂ ಸಙ್ಘೇನ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಗಾಮನ್ತರಾಯ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ, ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ; ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ.

ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಮಾನತ್ತಕಥಾಯ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಂ ವಸಿತುಕಾಮಾಯ ತತ್ಥೇವ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವಾ ಪಕ್ಕನ್ತಾಸು ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಏಕಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ದುತಿಯಿಕಾಯ ವಾ ಸನ್ತಿಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಅಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ಪನ ಆಗನ್ತುಕಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ನಿಕ್ಖಿತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಕತತ್ತಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ. ಪುನ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿಯಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂಯೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸಿತುಂ ನ ಲಭತಿ. ‘‘ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಚರಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಹಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ಅಸ್ಸಾ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾಹಿ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಙ್ಗಾಹಕಪಕ್ಖೇ ಠಿತೋ ಏಕೋ ಮಹಾಥೇರೋ ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ವಾ ಭಿಕ್ಖು ವತ್ತಬ್ಬೋ – ‘‘ಏಕಿಸ್ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕತ್ತಬ್ಬಮತ್ಥಿ, ತತ್ರ ನೋ ಅಯ್ಯಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಪೇಸೇಥಾ’’ತಿ. ಸಙ್ಗಹಂ ಅಕಾತುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ಪೇಸೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಚತೂಹಿ ಪಕತತ್ತಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಮಾನತ್ತಚಾರಿನಿಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋಅರುಣೇಯೇವ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಾಮೂಪಚಾರತೋ ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಗುಮ್ಬವತಿಆದೀಹಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ. ವಿಹಾರೂಪಚಾರತೋಪಿ ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತಾ ಅತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಾ ಚತೂಹಿ ಪಕತತ್ತಭಿಕ್ಖೂಹಿಪಿ ತತ್ಥ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಗನ್ತ್ವಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಪಟಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅವಿದೂರಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ. ಕುರುನ್ದಿಮಹಾಪಚ್ಚರೀಸು ಪನ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿಪಿ ಬ್ಯತ್ತಂ ಏಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಭಿಕ್ಖೂಹಿಪಿ ಏಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ಉಪಾಸಕೇ ಅತ್ತರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕುರುನ್ದಿಯಂಯೇವ ಚ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಸ್ಸ ಚ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಚ ಉಪಚಾರಂ ಮುಞ್ಚಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಗಾಮಸ್ಸಾತಿ ನ ವುತ್ತಂ.

ಏವಂ ನಿಸಿನ್ನೇಸು ಪನ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಚ ತಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ‘‘ಮಾನತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಾಮಿ, ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀಸಙ್ಘಸ್ಸ ತಾವ ಏವಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ –

‘‘ಅಹಂ, ಅಯ್ಯೇ, ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಗಾಮನ್ತರಂ, ಸಾಹಂ ಸಙ್ಘಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಗಾಮನ್ತರಾಯ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಯಾಚಿಂ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಸಙ್ಘೋ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಗಾಮನ್ತರಾಯ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಅದಾಸಿ, ಸಾಹಂ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಚರಾಮಿ, ‘ವೇದಯಾಮಹಂ, ಅಯ್ಯೇ, ವೇದಯತೀ’ತಿ ಮಂ ಸಙ್ಘೋ ಧಾರೇತೂ’’ತಿ.

ತತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏವಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅಹಂ, ಅಯ್ಯಾ, ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ …ಪೇ… ವೇದಯಾಮಹಂ, ಅಯ್ಯಾ, ವೇದಯತೀತಿ ಮಂ ಸಙ್ಘೋ ಧಾರೇತೂ’’ತಿ. ಇಧಾಪಿ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಭಾಸಾಯ ಆರೋಚೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಚ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಆರೋಚಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಸಾಸಙ್ಕಂ ಹೋತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ತತ್ಥೇವ ಠಾನಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಿ, ಠಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅಞ್ಞೋ ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಏತಿ, ಪಸ್ಸನ್ತಿಯಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ನೋ ಚೇ ಆರೋಚೇತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಚೇವ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಞ್ಚ. ಸಚೇ ಅಜಾನನ್ತಿಯಾ ಏವ ಉಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋವ ಹೋತಿ, ನ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಂ. ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಾದೀನಂ ವತ್ತಕರಣತ್ಥಂ ಪಗೇವ ಗನ್ತುಕಾಮಾ ಹೋನ್ತಿ, ರತ್ತಿವಿಪ್ಪವಾಸಗಣಓಹೀಯನಗಾಮನ್ತರಾಪತ್ತಿರಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ತಾಯ ಅರುಣೇ ಉಟ್ಠಿತೇ ತಸ್ಸಾ ಸನ್ತಿಕೇ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಅಖಣ್ಡಾ ಪಞ್ಚದಸ ರತ್ತಿಯೋ ಮಾನತ್ತಂ ಚರಿತಬ್ಬಂ.

ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾಯ ಪನ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ‘‘ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಯತ್ತಕಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ತಂ ಗಾಮಂ ಭಿಕ್ಖೂ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ಅನಾರೋಚೇನ್ತಿಯಾ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಚ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಞ್ಚ. ಸಚೇಪಿ ರತ್ತಿಂ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖು ತಂ ಗಾಮೂಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿಯೇವ, ಅಜಾನನಪಚ್ಚಯಾ ಪನ ವತ್ತಭೇದತೋ ಮುಚ್ಚತಿ. ಕುರುನ್ದಿಆದೀಸು ಪನ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಭಿಕ್ಖೂನಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಕಥೇತಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಂ ಪಾರಿವಾಸಿಕವತ್ತಾದೀನಂ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ಯುತ್ತತರಂ ದಿಸ್ಸತಿ. ಉಪೋಸಥೇ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಪವಾರಣಾಯ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಚತುನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀನಞ್ಚ ದೇವಸಿಕಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರೋ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ತತ್ಥೇವ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ನೋ ಚೇ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಚರಿತ್ವಾಪಿ ತತ್ರ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಬಹಿಗಾಮೇ ವಾ ಸಙ್ಕೇತಟ್ಠಾನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಠಾನೇ ಅಮ್ಹೇ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ತಾಯ ಸಙ್ಕೇತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ಸಙ್ಕೇತಟ್ಠಾನೇ ಅದಿಸ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ವಿಹಾರೇ ಸಬ್ಬಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಕ್ಕಾ ನ ಹೋತಿ ಆರೋಚೇತುಂ, ಬಹಿಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಠತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಪೇಸೇತಬ್ಬಾ. ತಾಹಿ ಆನೀತಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ವಿಹಾರೋ ದೂರೋ ಹೋತಿ ಸಾಸಙ್ಕೋ, ಉಪಾಸಕೇ ಚ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನ ಅಯಂ ಏಕಾ ವಸತಿ, ರತ್ತಿವಿಪ್ಪವಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾಸ್ಸಾ ಏಕಾ ಪಕತತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸಮ್ಮನ್ನಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾ ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ವಸನತ್ಥಾಯ.

ಏವಂ ಅಖಣ್ಡಂ ಮಾನತ್ತಂ ಚರಿತ್ವಾ ವೀಸತಿಗಣೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅಬ್ಭಾನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಮಾನತ್ತಂ ಚರಮಾನಾ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಮಾನತ್ತಂ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಇದಂ ‘‘ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ’’ ನಾಮ.

‘‘ಸಮೋಧಾನಮಾನತ್ತಂ’’ ಪನ ತಿವಿಧಂ ಹೋತಿ – ಓಧಾನಸಮೋಧಾನಂ, ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಂ, ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಯದೇತಂ ಪರತೋ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಪಞ್ಚಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಾಸಂ ಪರಿವಸನ್ತಸ್ಸ ಪರಿವಾಸೇ ಚ ಮಾನತ್ತಾರಹಟ್ಠಾನೇ ಚ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸಿತಸ್ಸ ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘೋ ಉದಾಯಿಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಿಸ್ಸನ್ನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಂ ದೇತೂ’’ತಿ ಮಾನತ್ತಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ಇದಂ ‘‘ಓಧಾನಸಮೋಧಾನಂ’’ ನಾಮ. ಇದಞ್ಹಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನೇನ ಪರಿವುತ್ಥದಿವಸೇ ಓಧುನಿತ್ವಾ ಪುರಿಮಾಪತ್ತೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮೋಧಾಯ ದಿನ್ನಂ, ತಸ್ಮಾ ಓಧಾನಸಮೋಧಾನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಂ ವುತ್ಥಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಾನತ್ತಂ ಸಮೋಧಾನಮಾನತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಮ್ಪಿ ತೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಯುಜ್ಜತಿ.

ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಂ ಪನ ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನಞ್ಚ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಾವಸಾನೇ ದಾತಬ್ಬಮಾನತ್ತಮೇವ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ಪರಿವಾಸಕಮ್ಮವಾಚಾನುಸಾರೇನ ಯೋಜೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ. ಏತ್ತಾವತಾ ಯಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘೋ ಉದಾಯಿಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾಯ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯಾ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಏಕಾಹಪರಿವಾಸಂ ದೇತೂತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪಾಳಿಯಂ ಅನೇಕೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಪರಿವಾಸೋ ಚ ಮಾನತ್ತಞ್ಚ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಸ ಯಸ್ಮಾ ಆಗತಾಗತಠಾನೇ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ಪಾಳಿ ವಿಯ ಅತಿವಿತ್ಥಾರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಸುಖೇನ ಪರಿಗ್ಗಹೇತುಂ, ತಸ್ಮಾ ನಂ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಇಧೇವ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ, ತದಿದಂ ಅತ್ಥತೋ ಸಮ್ಪಾದಿತಂ ಹೋತಿ.

ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಕಥಾ

೧೦೨. ಇದಾನಿ ಯಾ ತಾವ ಅಯಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವಸೇನ ಪಾಳಿ ವುತ್ತಾ, ಸಾ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾವ.

೧೦೮. ತತೋ ಪರಂ ದ್ವೀಹತೀಹಚತೂಹಪಞ್ಚಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಂ ವಸೇನ ಪಾಳಿಂ ವತ್ವಾ ಪಞ್ಚಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಪರಿವಾಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿ ದಸ್ಸಿತಾ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ತಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾಸ್ಸ ತತ್ಥ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ. ಸಚೇ ಪನ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹೋ ನ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಸ್ಮಾ ನ ಸೋ ಪರಿವಸನ್ತೋ ಆಪನ್ನೋ, ಪಕತತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಠಿತೋ ಆಪನ್ನೋ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವಿಸುಂ ಮಾನತ್ತಂ ಚರಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ ಪರಿವಾಸೋಪಿ ವಸಿತಬ್ಬೋ. ಯಞ್ಚೇತಂ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಂ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತೇ ಪರಿವುತ್ಥದಿವಸಾ ಮಕ್ಖಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಇತಿ ಪರಿವಾಸೇ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪುನ ಮಾನತ್ತಾರಹಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಂ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತೇ ಪರಿವುತ್ಥದಿವಸಾ ಮಕ್ಖಿತಾವ ಹೋನ್ತಿ. ತತೋ ಪರಿವುತ್ಥಪರಿವಾಸಸ್ಸ ತಾಸಂ ತಿಸ್ಸನ್ನಮ್ಪಿ ಆಪತ್ತೀನಂ ಸಮೋಧಾನಮಾನತ್ತಂ ದಸ್ಸಿತಂ. ತತೋ ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಂ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಪಟಿಕಸ್ಸನೇ ಕತೇ ಮಾನತ್ತಚಿಣ್ಣದಿವಸಾಪಿ ಪರಿವುತ್ಥದಿವಸಾಪಿ ಮಕ್ಖಿತಾವ ಹೋನ್ತಿ. ತತೋ ಅಬ್ಭಾನಾರಹಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಂ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕತೇ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಮಕ್ಖಿತಾವ ಹೋನ್ತಿ. ತತೋ ಪರಂ ಸಬ್ಬಾ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಯೋ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅಬ್ಭಾನಕಮ್ಮಂ ದಸ್ಸಿತಂ. ಏವಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನವಾರೇ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾದಿವಸೇನ ಪಞ್ಚ, ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿವಸೇನ ಚತಸ್ಸೋತಿ ನವ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ದಸ್ಸಿತಾ ಹೋನ್ತಿ.

ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾ

೧೨೫. ತತೋ ಪರಂ ಪಕ್ಖಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತೋಪರಿವಾಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಞ್ಚಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಯಾ ವಸೇನ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೋ ಚ, ಸಮೋಧಾನಮಾನತ್ತಞ್ಚ ದಸ್ಸಿತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕಮಾನತ್ತಾರಹಕಾಲೇಪಿ ಆಪನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನೇ ಕತೇ ಮಾನತ್ತಚಿಣ್ಣದಿವಸಾಪಿ ಪರಿವಾಸಪರಿವುತ್ಥದಿವಸಾಪಿ ಸಬ್ಬೇ ಮಕ್ಖಿತಾವ ಹೋನ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಸ್ಮಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿ. ತೇನೇವ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪುರಿಮಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಂ ದತ್ವಾ ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಂ ದೇತೂ’’ತಿ. ತತೋ ಪರಂ ಸಬ್ಬಾ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಯೋ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅಬ್ಭಾನಕಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿವತ್ಥು ನಿಟ್ಠಾಪಿತಂ.

ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಕಥಾ ಚ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾ

೧೩೪. ತತೋ ಏಕಾಪತ್ತಿಮೂಲಕಞ್ಚ ಆಪತ್ತಿವಡ್ಢನಕಞ್ಚಾತಿ ದ್ವೇ ನಯೇ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೋ ದಸ್ಸಿತೋ.

ತತೋ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಅನಾರೋಚಿತಾಪತ್ತಿವತ್ಥುಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಅಜಾನನಅಸ್ಸರಣವೇಮತಿಕಭಾವೇಹಿ ಅನಾರೋಚಿತಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಛಾ ಲಜ್ಜಿಧಮ್ಮೇ ವಾ ಞಾಣಸರಣನಿಬ್ಬೇಮತಿಕಭಾವೇಸು ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನೇಸು ಯಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಇಧ ಪನ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪಾಳಿ ಠಪಿತಾ. ತತೋ ಅಜಾನನಅಸ್ಸರಣವೇಮತಿಕಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ತಥೇವ ಪಾಳಿ ಠಪಿತಾ.

ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ದ್ವೇಮಾಸಪರಿವಾಸಕಥಾ

೧೩೮. ತತೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ದ್ವೇಮಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಂ ಏಕಮಾಸಪರಿವಾಸಯಾಚನವತ್ಥುಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಅಜಾನನಅಸ್ಸರಣವೇಮತಿಕಭಾವೇಹಿ ಅನಾರೋಚಿತೇ ಇತರಸ್ಮಿಂ ಮಾಸೇ ಪಚ್ಛಾ ಲಜ್ಜಿಧಮ್ಮಾದೀಸು ಉಪ್ಪನ್ನೇಸು ಯಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಅಜಾನನಅಸ್ಸರಣವೇಮತಿಕಪಟಿಚ್ಛನ್ನಸ್ಸ ಚ ಆಪನ್ನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಪಾಳಿ ಠಪಿತಾ.

ದ್ವೇಮಾಸಪರಿವಾಸಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸಾದಿಕಥಾ

೧೫೬. ತತೋ ‘‘ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ ದಸ್ಸಿತೋ.

೧೬೦. ತತೋ ಪರಂ ಪಾರಿವಾಸಿಕಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ವಿಬ್ಭಮಿತ್ವಾ ಪುನಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾದೀಸು ಪಟಿಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಪಾಳಿ ಠಪಿತಾ.

೧೬೫. ತತ್ಥ ‘‘ಅನ್ತರಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತಿ ಪರಿಮಾಣಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿಆದೀಸು ಆಪತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಪರಿಮಾಣಾಯೋ ಚೇವ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೬೬. ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಮಿಂ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇತಿ ಏಕೋವ ಸೋ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೋ, ಪಚ್ಛಾ ಛಾದಿತತ್ತಾ ಪನ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಮಿಂ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪುರಿಮಸ್ಮಿನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೧೮೦. ವವತ್ಥಿತಾ ಸಮ್ಭಿನ್ನಾತಿ ಸಭಾಗವಿಸಭಾಗಾನಮೇವೇತಂ ಪರಿಯಾಯವಚನಂ.

ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸಾದಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ದ್ವೇಭಿಕ್ಖುವಾರಏಕಾದಸಕಾದಿಕಥಾ

೧೮೧. ತತೋ ಪರಂ ಯೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಮಿಸ್ಸಕನ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾದೀಹಿ ಮಿಸ್ಸಕಂ. ಸುದ್ಧಕನ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ವಿನಾ ಲಹುಕಾಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಮೇವ.

೧೮೪. ತತೋ ಪರಂ ಅವಿಸುದ್ಧವಿಸುದ್ಧಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಬ್ಯಞ್ಜನತೋ ವಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯತೋ ವಾ ಅನುತ್ತಾನಂ ನಾಮ ಕಿಞ್ಚಿ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ತಞ್ಚ ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅವುತ್ತಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ಪಾಳಿಅನುಸಾರೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

ದ್ವೇಭಿಕ್ಖುವಾರಏಕಾದಸಕಾದಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.