೬. ಜರಾವಗ್ಗೋ

೧. ಜರಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೧. ಜರಾವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸಾಧೂತಿ ಲದ್ಧಕಂ ಭದ್ದಕಂ. ಸೀಲಂ ಯಾವ ಜರಾತಿ ಇಮಿನಾ ಇದಂ ದಸ್ಸೇತಿ – ಯಥಾ ಮುತ್ತಾಮಣಿರತ್ತವತ್ಥಾದೀನಿ ಆಭರಣಾನಿ ತರುಣಕಾಲೇಯೇವ ಸೋಭನ್ತಿ, ಜರಾಜಿಣ್ಣಕಾಲೇ ತಾನಿ ಧಾರೇನ್ತೋ ‘‘ಅಯಂ ಅಜ್ಜಾಪಿ ಬಾಲಭಾವಂ ಪತ್ಥೇತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕೋ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಏವಂ ಸೀಲಂ. ಸೀಲಞ್ಹಿ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಸೋಭತಿ. ಬಾಲಕಾಲೇಪಿ ಹಿ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖನ್ತಂ ‘‘ಕಿಂ ಇಮಸ್ಸ ಸೀಲೇನಾ’’ತಿ? ವತ್ತಾರೋ ನತ್ಥಿ. ಮಜ್ಝಿಮಕಾಲೇಪಿ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇಪೀತಿ.

ಸದ್ಧಾ ಸಾಧು ಪತಿಟ್ಠಿತಾತಿ ಹತ್ಥಾಳವಕಚಿತ್ತಗಹಪತಿಆದೀನಂ ವಿಯ ಮಗ್ಗೇನ ಆಗತಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಸದ್ಧಾ ನಾಮ ಸಾಧು. ಪಞ್ಞಾ ನರಾನಂ ರತನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚಿತ್ತೀಕತಟ್ಠಾದೀಹಿ ರತನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಯದಿ ಚಿತ್ತೀಕತನ್ತಿ ರತನಂ, ನನು ಭಗವಾ ಚಿತ್ತೀಕತೋ ಪುರಿಸಸೀಹೋ, ಯೇ ಚ ಲೋಕೇ ಚಿತ್ತೀಕತಾ, ತೇಸಂ ಚಿತ್ತೀಕತೋ ಭಗವಾ. ಯದಿ ರತಿಕರನ್ತಿ ರತನಂ, ನನು ಭಗವಾ ರತಿಕರೋ ಪುರಿಸಸೀಹೋ, ತಸ್ಸ ವಚನೇನ ಚರನ್ತಾ ಝಾನರತಿಸುಖೇನ ಅಭಿರಮನ್ತಿ. ಯದಿ ಅತುಲ್ಯನ್ತಿ ರತನಂ, ನನು ಭಗವಾ ಅತುಲೋ ಪುರಿಸಸೀಹೋ. ನ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ತುಲೇತುಂ ಗುಣೇಹಿ ಗುಣಪಾರಮಿಂ ಗತೋ. ಯದಿ ದುಲ್ಲಭನ್ತಿ ರತನಂ, ನನು ಭಗವಾ ದುಲ್ಲಭೋ ಪುರಿಸಸೀಹೋ. ಯದಿ ಅನೋಮಸತ್ತಪರಿಭೋಗನ್ತಿ ರತನಂ, ನನು ಭಗವಾ ಅನೋಮೋ ಸೀಲೇನ ಸಮಾಧಿನಾ ಪಞ್ಞಾಯ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನೇನಾ’’ತಿ.

ಇಧ ಪನ ದುಲ್ಲಭಪಾತುಭಾವಟ್ಠೇನ ಪಞ್ಞಾ ‘‘ರತನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪುಞ್ಞನ್ತಿ ಪುಞ್ಞಚೇತನಾ, ಸಾ ಹಿ ಅರೂಪತ್ತಾ ಪರಿಹರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಅಜರಸಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೨. ದುತಿಯೇ ಅಜರಸಾತಿ ಅಜೀರಣೇನ, ಅವಿಪತ್ತಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೀಲಞ್ಹಿ ಅವಿಪನ್ನಮೇವ ಸಾಧು ಹೋತಿ, ವಿಪನ್ನಸೀಲಂ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾದಯೋಪಿ ನ ಸಙ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ನಿದ್ಧಮಿತಬ್ಬೋವ ಹೋತೀತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಮಿತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೩. ತತಿಯೇ ಸತ್ಥೋತಿ ಸದ್ಧಿಂಚರೋ, ಜಙ್ಘಸತ್ಥೋ ವಾ ಸಕಟಸತ್ಥೋ ವಾ. ಮಿತ್ತನ್ತಿ ರೋಗೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಪಾಟಙ್ಕಿಯಾ ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಯಾನೇನ ಹರಿತ್ವಾ ಖೇಮನ್ತಸಮ್ಪಾಪನೇನ ಮಿತ್ತಂ. ಸಕೇ ಘರೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹೇ. ತಥಾರೂಪೇ ರೋಗೇ ಜಾತೇ ಪುತ್ತಭರಿಯಾದಯೋ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಿ, ಮಾತಾ ಪನ ಅಸುಚಿಮ್ಪಿ ಚನ್ದನಂ ವಿಯ ಮಞ್ಞತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಾ ಸಕೇ ಘರೇ ಮಿತ್ತಂ. ಸಹಾಯೋ ಅತ್ಥಜಾತಸ್ಸಾತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಯೋ ತಂ ಕಿಚ್ಚಂ ವಹತಿ ನಿತ್ಥರತಿ, ಸೋ ಕಿಚ್ಚೇಸು ಸಹ ಅಯನಭಾವೇನ ಸಹಾಯೋ ಮಿತ್ತಂ, ಸುರಾಪಾನಾದಿಸಹಾಯಾ ಪನ ನ ಮಿತ್ತಾ. ಸಮ್ಪರಾಯಿಕನ್ತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಹಿತಂ. ತತಿಯಂ.

೪. ವತ್ಥುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೪. ಚತುತ್ಥೇ ಪುತ್ತಾ ವತ್ಥೂತಿ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಪಟಿಜಗ್ಗನಟ್ಠೇನ ಪುತ್ತಾ ಪತಿಟ್ಠಾ. ಪರಮೋತಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಅಕಥೇತಬ್ಬಸ್ಸಪಿ ಗುಯ್ಹಸ್ಸ ಕಥೇತಬ್ಬಯುತ್ತತಾಯ ಭರಿಯಾ ಪರಮೋ ಸಖಾ ನಾಮ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫-೭. ಪಠಮಜನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೫೫. ಪಞ್ಚಮೇ ವಿಧಾವತೀತಿ ಪರಸಮುದ್ದಾದಿಗಮನವಸೇನ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ವಿಧಾವತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೫೬. ಛಟ್ಠೇ ದುಕ್ಖಾತಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖತೋ. ಛಟ್ಠಂ.

೫೭. ಸತ್ತಮೇ ಪರಾಯಣನ್ತಿ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ ಅವಸ್ಸಯೋ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಉಪ್ಪಥಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೮. ಅಟ್ಠಮೇ ರಾಗೋ ಉಪ್ಪಥೋತಿ ಸುಗತಿಞ್ಚ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಅಮಗ್ಗೋ. ರತ್ತಿನ್ದಿವಕ್ಖಯೋತಿ ರತ್ತಿದಿವೇಹಿ, ರತ್ತಿದಿವೇಸು ವಾ ಖೀಯತಿ. ಇತ್ಥೀ ಮಲನ್ತಿ ಸೇಸಂ ಬಾಹಿರಮಲಂ ಭಸ್ಮಖಾರಾದೀಹಿ ಧೋವಿತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾ ಸೋಧೇತುಂ, ಮಾತುಗಾಮಮಲೇನ ದುಟ್ಠೋ ಪನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಸುದ್ಧೋ ನಾಮ ಕಾತುನ್ತಿ ಇತ್ಥೀ ‘‘ಮಲ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಇತ್ಥಿಯಂ ಪಜಾ ಸಜ್ಜತಿ. ತಪೋತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಧುತಙ್ಗಗುಣವೀರಿಯದುಕ್ಕರಕಾರಿಕಾನಂ ನಾಮಂ, ಇಧ ಪನ ಠಪೇತ್ವಾ ದುಕ್ಕರಕಾರಿಕಂ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಕಿಲೇಸಸನ್ತಾಪಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ ವಟ್ಟತಿ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ಮೇಥುನವಿರತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ದುತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೯. ನವಮೇ ಕಿಸ್ಸ ಚಾಭಿರತೋತಿ ಕಿಸ್ಮಿಂ ಅಭಿರತೋ. ದುತಿಯಾತಿ ಸುಗತಿಞ್ಚೇವ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ದುತಿಯಿಕಾ. ಪಞ್ಞಾ ಚೇನಂ ಪಸಾಸತೀತಿ ಪಞ್ಞಾ ಏತಂ ಪುರಿಸಂ ‘‘ಇದಂ ಕರೋಹಿ, ಇದಂ ಮಾಕರೀ’’ತಿ ಅನುಸಾಸತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಕವಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೦. ದಸಮೇ ಛನ್ದೋ ನಿದಾನನ್ತಿ ಗಾಯತ್ತಿಆದಿಕೋ ಛನ್ದೋ ಗಾಥಾನಂ ನಿದಾನಂ. ಪುಬ್ಬಪಟ್ಠಾಪನಗಾಥಾ ಆರಭನ್ತೋ ಹಿ ‘‘ಕತರಚ್ಛನ್ದೇನ ಹೋತೂ’’ತಿ ಆರಭತಿ. ವಿಯಞ್ಜನನ್ತಿ ಜನನಂ. ಅಕ್ಖರಂ ಹಿ ಪದಂ ಜನೇತಿ, ಪದಂ ಗಾಥಂ ಜನೇತಿ, ಗಾಥಾ ಅತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇತೀತಿ. ನಾಮಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಾತಿ ಸಮುದ್ದಾದಿಪಣ್ಣತ್ತಿನಿಸ್ಸಿತಾ. ಗಾಥಾ ಆರಭನ್ತೋ ಹಿ ಸಮುದ್ದಂ ವಾ ಪಥವಿಂ ವಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನಾಮಂ ನಿಸ್ಸಯಿತ್ವಾವ ಆರಭತಿ. ಆಸಯೋತಿ ಪತಿಟ್ಠಾ. ಕವಿತೋ ಹಿ ಗಾಥಾ ಪವತ್ತನ್ತಿ. ಸೋ ತಾಸಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋತೀತಿ. ದಸಮಂ.

ಜರಾವಗ್ಗೋ ಛಟ್ಠೋ.