೬. ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೪. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾತಿ ತಿವಿಧಂ ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಮಙ್ಗಿಮಧುರವಸೇನ. ತತ್ಥ –

‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸಾಲಿಕೇದಾರಂ, ಸುವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ ಕೋಸಿಯ;

ಪಟಿವೇದೇಮಿ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮೇ, ನ ನಂ ವಾರೇತುಮುಸ್ಸಹೇ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧೪.೧);

ಇದಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ನಾಮ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೇನ ಉಪೇತೋ ಹೋತಿ ಸಮುಪೇತೋ ಉಪಾಗತೋ ಸಮುಪಾಗತೋ ಉಪಪನ್ನೋ ಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’’ತಿ (ವಿಭ. ೫೧೧) ಇದಂ ಸಮಙ್ಗಿಸಮ್ಪನ್ನಂ ನಾಮ. ‘‘ಇಮಿಸ್ಸಾ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಪಥವಿಯಾ ಹೇಟ್ಠಿಮತಲಂ ಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಖುದ್ದಮಧುಂ ಅನೇಳಕಂ, ಏವಮಸ್ಸಾದ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೧೭) ಇದಂ ಮಧುರಸಮ್ಪನ್ನಂ ನಾಮ. ಇಧ ಪನ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನಮ್ಪಿ ಸಮಙ್ಗಿಸಮ್ಪನ್ನಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಸೀಲಾ ಹುತ್ವಾತಿಪಿ ಸೀಲಸಮಙ್ಗಿನೋ ಹುತ್ವಾತಿಪಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿಬ್ಬೋ. ಸೀಲನ್ತಿ ಕೇನಟ್ಠೇನ ಸೀಲಂ? ಸೀಲನಟ್ಠೇನ ಸೀಲಂ. ತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರಕಥಾ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವುತ್ತಾ.

ತತ್ಥ ‘‘ಪರಿಪುಣ್ಣಸೀಲಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅತ್ಥೇನ ಖೇತ್ತದೋಸವಿಗಮೇನ ಖೇತ್ತಪಾರಿಪೂರೀ ವಿಯ ಸೀಲದೋಸವಿಗಮೇನ ಸೀಲಪಾರಿಪೂರೀ ವುತ್ತಾ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಖೇತ್ತಂ ಬೀಜಖಣ್ಡಂ ವಪ್ಪಖಣ್ಡಂ ಉದಕಖಣ್ಡಂ ಊಸಖಣ್ಡನ್ತಿ ಚತುದೋಸಸಮನ್ನಾಗತಂ ಅಪರಿಪೂರಂ ಹೋತಿ.

ತತ್ಥ ಬೀಜಖಣ್ಡಂ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಬೀಜಾನಿ ಖಣ್ಡಾನಿ ವಾ ಪೂತೀನಿ ವಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಾನಿ ಯತ್ಥ ವಪನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಸಸ್ಸಂ ನ ಉಟ್ಠೇತಿ, ಖೇತ್ತಂ ಖಣ್ಡಂ ಹೋತಿ. ವಪ್ಪಖಣ್ಡಂ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಅಕುಸಲೋ ಬೀಜಾನಿ ವಪನ್ತೋ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ನಿಪಾತೇತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಸ್ಸಂ ನ ಉಟ್ಠೇತಿ, ಖೇತ್ತಂ ಖಣ್ಡಂ ಹೋತಿ. ಉದಕಖಣ್ಡಂ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಉದಕಂ ಅತಿಬಹು ವಾ ನ ವಾ ಹೋತಿ, ತತ್ರಾಪಿ ಹಿ ಸಸ್ಸಾನಿ ನ ಉಟ್ಠೇನ್ತಿ, ಖೇತ್ತಂ ಖಣ್ಡಂ ಹೋತಿ. ಊಸಖಣ್ಡಂ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಕಸ್ಸಕೋ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಪದೇಸೇ ನಙ್ಗಲೇನ ಭೂಮಿಂ ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಚ ವಾರೇ ಕಸನ್ತೋ ಅತಿಗಮ್ಭೀರಂ ಕರೋತಿ, ತತೋ ಊಸಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತತ್ರಾಪಿ ಹಿ ಸಸ್ಸಂ ನ ಉಟ್ಠೇತಿ, ಖೇತ್ತಂ ಖಣ್ಡಂ ಹೋತಿ, ತಾದಿಸಞ್ಚ ಖೇತ್ತಂ ನ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ ನ ಮಹಾನಿಸಂಸಂ, ತತ್ರಾಪಿ ಹಿ ಬಹುಮ್ಪಿ ವಪಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪಂ ಲಭತಿ. ಇಮೇಸಂ ಪನ ಚತುನ್ನಂ ದೋಸಾನಂ ವಿಗಮಾ ಖೇತ್ತಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ. ತಾದಿಸಞ್ಚ ಖೇತ್ತಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸಂ. ಏವಮೇವ ಖಣ್ಡಂ ಛಿದ್ದಂ ಸಬಲಂ ಕಮ್ಮಾಸನ್ತಿ ಚತುದೋಸಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸೀಲಂ ಅಪರಿಪೂರಂ ಹೋತಿ. ತಾದಿಸಞ್ಚ ಸೀಲಂ ನ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ, ನ ಮಹಾನಿಸಂಸಂ. ಇಮೇಸಂ ಪನ ಚತುನ್ನಂ ದೋಸಾನಂ ವಿಗಮಾ ಸೀಲಖೇತ್ತಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ, ತಾದಿಸಞ್ಚ ಸೀಲಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸಂ.

‘‘ಸೀಲಸಮಙ್ಗಿನೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪನತ್ಥೇನ ಸೀಲೇನ ಸಮಙ್ಗಿಭೂತಾ ಸಮೋಧಾನಂ ಗತಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರಥಾತಿ ಇದಮೇವ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲತಾ ಹೋತಿ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಆದೀನವದಸ್ಸನೇನ ಸೀಲಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸನೇನ. ತದುಭಯಮ್ಪಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವಿತ್ಥಾರಿತಂ.

ತತ್ಥ ‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾ’’ತಿ ಏತ್ತಾವತಾ ಕಿರ ಭಗವಾ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತತ್ಥ ಜೇಟ್ಠಕಸೀಲಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸೀತಿ ದೀಪವಿಹಾರವಾಸೀ ಸುಮನತ್ಥೇರೋ ಆಹ. ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಪನಸ್ಸ ತೇಪಿಟಕಚೂಳನಾಗತ್ಥೇರೋ ಆಹ – ಉಭಯತ್ಥಾಪಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೋ ಭಗವತಾ ವುತ್ತೋ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೋಯೇವ ಹಿ ಸೀಲಂ. ಇತರಾನಿ ಪನ ತೀಣಿ ಸೀಲನ್ತಿ ವುತ್ತಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಅತ್ಥೀತಿ ಅನನುಜಾನನ್ತೋ ವತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ನಾಮ ಛದ್ವಾರರಕ್ಖಾಮತ್ತಕಮೇವ, ಆಜೀವಪಾರಿಸುದ್ಧಿ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪತ್ತಿಮತ್ತಕಂ, ಪಚ್ಚಯನಿಸ್ಸಿತಂ ಪಟಿಲದ್ಧಪಚ್ಚಯೇ ಇದಮತ್ಥನ್ತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನಮತ್ತಕಂ. ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೋವ ಸೀಲಂ. ಯಸ್ಸ ಸೋ ಭಿನ್ನೋ, ಅಯಂ ಛಿನ್ನಸೀಸೋ ವಿಯ ಪುರಿಸೋ ಹತ್ಥಪಾದೇ ಸೇಸಾನಿ ರಕ್ಖಿಸ್ಸತೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಸೋ ಅರೋಗೋ, ಅಯಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಸೀಸೋ ವಿಯ ಪುರಿಸೋ ಜೀವಿತಂ ಸೇಸಾನಿ ಪುನ ಪಾಕತಿಕಾನಿ ಕತ್ವಾ ರಕ್ಖಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ‘ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾ’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ‘ಸಮ್ಪನ್ನಪಾತಿಮೋಕ್ಖಾ’ತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ ವತ್ವಾ ತಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತಾ’ತಿಆದಿಮಾಹಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತಾತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನಾತಿ ಆಚಾರೇನ ಚ ಗೋಚರೇನ ಚ ಸಮ್ಪನ್ನಾ. ಅಣುಮತ್ತೇಸೂತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇಸು. ವಜ್ಜೇಸೂತಿ ಅಕುಸಲಧಮ್ಮೇಸು. ಭಯದಸ್ಸಾವೀತಿ ಭಯದಸ್ಸಿನೋ. ಸಮಾದಾಯಾತಿ ಸಮ್ಮಾ ಆದಿಯಿತ್ವಾ. ಸಿಕ್ಖಥ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸೂತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ತಂ ತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಥ. ಅಪಿಚ ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖಥ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸೂತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಸಿಕ್ಖಾಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಕಾಯಿಕಂ ವಾಚಸಿಕಞ್ಚ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖಥಾತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನ ಸಬ್ಬಾನೇತಾನಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಾದೀನಿ ಪದಾನಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವುತ್ತಾನಿ.

೬೫. ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇತಿ ಇದಂ ಕಸ್ಮಾ ಆರದ್ಧಂ? ಸೀಲಾನಿಸಂಸದಸ್ಸನತ್ಥಂ. ಸಚೇಪಿ ಅಚಿರಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ವಾ ದುಪ್ಪಞ್ಞಾನಂ ವಾ ಏವಮಸ್ಸ ‘‘ಭಗವಾ ಸೀಲಂ ಪೂರೇಥಾತಿ ವದತಿ, ಕೋ ನು ಖೋ ಸೀಲಪೂರಣೇ ಆನಿಸಂಸೋ, ಕೋ ವಿಸೇಸೋ, ಕಾ ವಡ್ಢೀ’’ತಿ? ತೇಸಂ ಸತ್ತರಸ ಆನಿಸಂಸೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ಏವಮಾಹ. ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಏತಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯಮನಾಪತಾದಿಆಸವಕ್ಖಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ಆನಿಸಂಸಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ಸೀಲಂ ಪರಿಪೂರೇಯ್ಯುನ್ತಿ. ವಿಸಕಣ್ಟಕವಾಣಿಜೋ ವಿಯ. ವಿಸಕಣ್ಟಕವಾಣಿಜೋ ನಾಮ ಗುಳವಾಣಿಜೋ ವುಚ್ಚತಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಗುಳಫಾಣಿತಖಣ್ಡಸಕ್ಖರಾದೀನಿ ಸಕಟೇನಾದಾಯ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ವಿಸಕಣ್ಟಕಂ ಗಣ್ಹಥ, ವಿಸಕಣ್ಟಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಉಗ್ಘೋಸೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಗಾಮಿಕಾ ‘‘ವಿಸಂ ನಾಮ ಕಕ್ಖಳಂ, ಯೋ ನಂ ಖಾದತಿ, ಸೋ ಮರತಿ, ಕಣ್ಟಕಮ್ಪಿ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಮಾರೇತಿ, ಉಭೋಪೇತೇ ಕಕ್ಖಳಾ, ಕೋ ಏತ್ಥ ಆನಿಸಂಸೋ’’ತಿ ಗೇಹದ್ವಾರಾನಿ ಥಕೇಸುಂ, ದಾರಕೇ ಚ ಪಲಾಪೇಸುಂ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ವಾಣಿಜೋ ‘‘ಅವೋಹಾರಕುಸಲಾ ಇಮೇ ಗಾಮಿಕಾ, ಹನ್ದ ನೇ ಉಪಾಯೇನ ಗಣ್ಹಾಪೇಮೀ’’ತಿ ‘‘ಅತಿಮಧುರಂ ಗಣ್ಹಥ, ಅತಿಸಾದುಂ ಗಣ್ಹಥ, ಗುಳಂ ಫಾಣಿತಂ ಸಕ್ಖರಂ ಸಮಗ್ಘಂ ಲಬ್ಭತಿ, ಕೂಟಮಾಸಕಕೂಟಕಹಾಪಣಾದೀಹಿಪಿ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ ಉಗ್ಘೋಸೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಗಾಮಿಕಾ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಬಹುಮ್ಪಿ ಮೂಲಂ ದತ್ವಾ ಗಹೇಸುಂ. ತತ್ಥ ವಾಣಿಜಸ್ಸ ‘‘ವಿಸಕಣ್ಟಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಉಗ್ಘೋಸನಂ ವಿಯ ಭಗವತೋ ‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರಥ…ಪೇ… ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖಥ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸೂ’’ತಿ ವಚನಂ. ‘‘ಉಭೋಪೇತೇ ಕಕ್ಖಳಾ, ಕೋ ಏತ್ಥ ಆನಿಸಂಸೋ’’ತಿ ಗಾಮಿಕಾನಂ ಚಿನ್ತನಂ ವಿಯ ಭಗವಾ ‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾ ವಿಹರಥಾ’’ತಿ ಆಹ, ‘‘ಸೀಲಞ್ಚ ನಾಮೇತಂ ಕಕ್ಖಳಂ ಫರುಸಂ ಖಿಡ್ಡಾದಿಪಚ್ಚನೀಕಂ, ಕೋ ನು ಖೋ ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾನಂ ಆನಿಸಂಸೋ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಚಿನ್ತನಂ. ಅಥ ತಸ್ಸ ವಾಣಿಜಸ್ಸ ‘‘ಅತಿಮಧುರಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ವಿಯ ಭಗವತೋ ಪಿಯಮನಾಪತಾದಿಆಸವಕ್ಖಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ಸತ್ತರಸಆನಿಸಂಸಪ್ಪಕಾಸನತ್ಥಂ ‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ತತ್ಥ ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇತಿ ಯದಿ ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಯದಿ ಇಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಪಿಯೋ ಚ ಅಸ್ಸನ್ತಿ ಪಿಯಚಕ್ಖೂಹಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬೋ, ಸಿನೇಹುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪದಟ್ಠಾನಭೂತೋ ಭವೇಯ್ಯನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಮನಾಪೋತಿ ತೇಸಂ ಮನವಡ್ಢನಕೋ, ತೇಸಂ ವಾ ಮನೇನ ಪತ್ತಬ್ಬೋ, ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಫರಿತಬ್ಬೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಗರೂತಿ ತೇಸಂ ಗರುಟ್ಠಾನಿಯೋ ಪಾಸಾಣಚ್ಛತ್ತಸದಿಸೋ. ಭಾವನೀಯೋತಿ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ಜಾನಂ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸಂ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಸಮ್ಭಾವನೀಯೋ. ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀತಿ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲೇಸುಯೇವ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಅಸ್ಸ, ಅನೂನೇನ ಪರಿಪೂರಿತಾಕಾರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಥಮನುಯುತ್ತೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸಮಥೇ ಯುತ್ತೋ, ಏತ್ಥ ಹಿ ಅಜ್ಝತ್ತನ್ತಿ ವಾ ಅತ್ತನೋತಿ ವಾ ಏತಂ ಏಕತ್ಥಂ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ. ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಪನೇತಂ ಸಮಥನ್ತಿ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ಅನೂತಿ ಇಮಿನಾ ಉಪಸಗ್ಗೇನ ಯೋಗೇ ಸಿದ್ಧಂ. ಅನಿರಾಕತಜ್ಝಾನೋತಿ ಬಹಿ ಅನೀಹಟಜ್ಝಾನೋ, ಅವಿನಾಸಿತಜ್ಝಾನೋ ವಾ, ನೀಹರಣವಿನಾಸತ್ಥಞ್ಹಿ ಇದಂ ನಿರಾಕರಣಂ ನಾಮ. ಥಮ್ಭಂ ನಿರಂಕತ್ವಾ ನಿವಾತವುತ್ತೀತಿಆದೀಸು ಚಸ್ಸ ಪಯೋಗೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಸತ್ತವಿಧಾಯ ಅನುಪಸ್ಸನಾಯ ಯುತ್ತೋ, ಸತ್ತವಿಧಾ ಅನುಪಸ್ಸನಾ ನಾಮ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ನಿಬ್ಬಿದಾನುಪಸ್ಸನಾ ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾ ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸನಾತಿ. ತಾ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವಿತ್ಥಾರಿತಾ. ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನನ್ತಿ ವಡ್ಢೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಂ, ಏತ್ಥ ಚ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನ’’ನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏಕಭೂಮಕಾದಿಪಾಸಾದೇ ಕುರುಮಾನೋಪಿ ಪನ ನೇವ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಂ ಬ್ರೂಹೇತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋತಿ.

ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಯಥಾ ತಣ್ಹಾವಿಚರಿತದೇಸನಾ ಪಠಮಂ ತಣ್ಹಾವಸೇನ ಆರದ್ಧಾಪಿ ತಣ್ಹಾಪದಟ್ಠಾನತ್ತಾ ಮಾನದಿಟ್ಠೀನಂ ಮಾನದಿಟ್ಠಿಯೋ ಓಸರಿತ್ವಾ ಕಮೇನ ಪಪಞ್ಚತ್ತಯದೇಸನಾ ಜಾತಾ, ಏವಮಯಂ ದೇಸನಾ ಪಠಮಂ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾವಸೇನ ಆರದ್ಧಾಪಿ ಸೀಲಪದಟ್ಠಾನತ್ತಾ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾನಂ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಯೋ ಓಸರಿತ್ವಾ ಕಮೇನ ಸಿಕ್ಖತ್ತಯದೇಸನಾ ಜಾತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಏತ್ಥ ಹಿ ‘‘ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ’’ತಿ ಏತ್ತಾವತಾ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ ವುತ್ತಾ. ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಥಮನುಯುತ್ತೋ ಅನಿರಾಕತಜ್ಝಾನೋ’’ತಿ ಏತ್ತಾವತಾ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ, ‘‘ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’’ತಿ ಏತ್ತಾವತಾ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ, ‘‘ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪನ ಸಮಥವಸೇನ ಸುಞ್ಞಾಗಾರವಡ್ಢನೇ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ, ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾತಿ ಏವಂ ದ್ವೇಪಿ ಸಿಕ್ಖಾ ಸಙ್ಗಹೇತ್ವಾ ವುತ್ತಾ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಥಮನುಯುತ್ತೋ ಅನಿರಾಕತಜ್ಝಾನೋ’’ತಿ ಇಮೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಸೀಲಾನುರಕ್ಖಿಕಾ ಏವ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಕಥಿತಾ. ‘‘ವಿಪಸ್ಸನಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪದೇನ ಸೀಲಾನುರಕ್ಖಿಕೋ ಸಙ್ಖಾರಪರಿಗ್ಗಹೋ.

ಕಥಂ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಸೀಲಮನುರಕ್ಖತಿ? ಯಸ್ಸ ಹಿ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ನತ್ಥಿ, ಸೋ ಬ್ಯಾಧಿಮ್ಹಿ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ವಿಹಞ್ಞತಿ, ಸೋ ಬ್ಯಾಧಿವಿಹತೋ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತೋ ಸೀಲಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾಪಿ ಬ್ಯಾಧಿವೂಪಸಮಂ ಕತ್ತಾ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ತಂ ಬ್ಯಾಧಿದುಕ್ಖಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಸಮಾಪನ್ನಕ್ಖಣೇ ದುಕ್ಖಂ ದೂರಾಪಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಲವತರಸುಖಮುಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಏವಂ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಸೀಲಂ ಅನುರಕ್ಖತಿ.

ಕಥಂ ಸಙ್ಖಾರಪರಿಗ್ಗಹೋ ಸೀಲಮನುರಕ್ಖತಿ? ಯಸ್ಸ ಹಿ ಸಙ್ಖಾರಪರಿಗ್ಗಹೋ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ‘‘ಮಮ ರೂಪಂ ಮಮ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ಅತ್ತಭಾವೇ ಬಲವಮಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸೋ ತಥಾರೂಪೇಸು ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಬ್ಯಾಧಿಭಯಾದೀಸು ಸಮ್ಪತ್ತೇಸು ಸೀಲಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಂ ಪೋಸೇತಾ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಸಙ್ಖಾರಪರಿಗ್ಗಹೋ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ಅತ್ತಭಾವೇ ಬಲವಮಮತ್ತಂ ವಾ ಸಿನೇಹೋ ವಾ ನ ಹೋತಿ, ಸೋ ತಥಾರೂಪೇಸು ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಬ್ಯಾಧಿಭಯಾದೀಸು ಸಮ್ಪತ್ತೇಸು ಸಚೇಪಿಸ್ಸ ಅನ್ತಾನಿ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ, ಸಚೇಪಿ ಉಸ್ಸುಸ್ಸತಿ ವಿಸುಸ್ಸತಿ, ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ ಸತಧಾಪಿ ಸಹಸ್ಸಧಾಪಿ, ನೇವ ಸೀಲಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಅತ್ತಭಾವಂ ಪೋಸೇತಾ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರಪರಿಗ್ಗಹೋ ಸೀಲಮನುರಕ್ಖತಿ. ‘‘ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪನ ತಸ್ಸೇವ ಉಭಯಸ್ಸ ಬ್ರೂಹನಾ ವಡ್ಢನಾ ಸಾತಚ್ಚಕಿರಿಯಾ ದಸ್ಸಿತಾ.

ಏವಂ ಭಗವಾ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯೋ ಚಸ್ಸಂ ಮನಾಪೋ ಚ ಗರು ಚ ಭಾವನೀಯೋ ಚಾ’’ತಿ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮೇ ಆಕಙ್ಖನ್ತೇನ ನತ್ಥಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಸೀಲಾದಿಗುಣಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಇದಿಸೋ ಹಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ ಗರು ಭಾವನೀಯೋ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಹೇತಂ –

‘‘ಸೀಲದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಧಮ್ಮಟ್ಠಂ ಸಚ್ಚವಾದಿನಂ;

ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮ ಕುಬ್ಬಾನಂ, ತಂ ಜನೋ ಕುರುತೇ ಪಿಯ’’ನ್ತಿ. (ಧ. ಪ. ೨೧೭);

ತಸ್ಮಾ ‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯೋ ಚಸ್ಸಂ ಮನಾಪೋ ಚ ಗರು ಚ ಭಾವನೀಯೋ ಚಾತಿ ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ…ಪೇ… ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ಪಚ್ಚಯಲಾಭಾದಿಂ ಪತ್ಥಯನ್ತೇನಾಪಿ ಇದಮೇವ ಕರಣೀಯಂ, ನ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಲಾಭೀ ಅಸ್ಸ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ನ ಚೇತ್ಥ ಭಗವಾ ಲಾಭನಿಮಿತ್ತಂ ಸೀಲಾದಿಪರಿಪೂರಣಂ ಕಥೇತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಭಗವಾ ಹಿ ಘಾಸೇಸನಂ ಛಿನ್ನಕಥೋ ನ ವಾಚಂ ಪಯುತ್ತಂ ಭಣೇತಿ, ಏವಂ ಸಾವಕೇ ಓವದತಿ, ಸೋ ಕಥಂ ಲಾಭನಿಮಿತ್ತಂ ಸೀಲಾದಿಪರಿಪೂರಣಂ ಕಥೇಸ್ಸತಿ, ಪುಗ್ಗಲಜ್ಝಾಸಯವಸೇನ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಯೇಸಞ್ಹಿ ಏವಂ ಅಜ್ಝಾಸಯೋ ಭವೇಯ್ಯ ‘‘ಸಚೇ ಮಯಂ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ನ ಕಿಲಮೇಯ್ಯಾಮ, ಸೀಲಾದಿಂ ಪೂರೇತುಂ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ, ತೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಸಯವಸೇನ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ. ಅಪಿಚ ರಸಾನಿಸಂಸೋ ಏಸ ಸೀಲಸ್ಸ, ಯದಿದಂ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮ. ತಥಾ ಹಿ ಪಣ್ಡಿತಮನುಸ್ಸಾ ಕೋಟ್ಠಾದೀಸು ಠಪಿತಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಾದೀನಮ್ಪಿ ಅದತ್ವಾ ಅತ್ತನಾಪಿ ಅಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದೇನ್ತೀತಿ ಸೀಲಸ್ಸ ಸರಸಾನಿಸಂಸದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಪೇತಂ ವುತ್ತಂ.

ತತಿಯವಾರೇ ಯೇಸಾಹನ್ತಿ ಯೇಸಂ ಅಹಂ. ತೇಸಂ ತೇ ಕಾರಾತಿ ತೇಸಂ ದೇವಾನಂ ವಾ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ತೇ ಮಯಿ ಕತಾ ಪಚ್ಚಯದಾನಕಾರಾ. ದೇವಾಪಿ ಹಿ ಸೀಲಾದಿಗುಣಯುತ್ತಾನಂ ಪಚ್ಚಯೇ ದೇನ್ತಿ, ನ ಕೇವಲಂ ಮನುಸ್ಸಾಯೇವ, ಸಕ್ಕೋ ವಿಯ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಕಸ್ಸಪಸ್ಸ. ಮಹಪ್ಫಲಾ ಮಹಾನಿಸಂಸಾತಿ ಉಭಯಮೇತಂ ಅತ್ಥತೋ ಏಕಂ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ. ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಲೋಕಿಯಸುಖಂ ಫಲನ್ತೀತಿ ಮಹಪ್ಫಲಾ. ಮಹತೋ ಲೋಕುತ್ತರಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸಾ. ಸೀಲಾದಿಗುಣಯುತ್ತಸ್ಸ ಹಿ ಕಟಚ್ಛುಭಿಕ್ಖಾಪಿ ಪಞ್ಚರತನಮತ್ತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಪಿ ಕತ್ವಾ ದಿನ್ನಾ ಅನೇಕಾನಿ ಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಾನಿ ದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತತೋ ರಕ್ಖತಿ, ಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚ ಅಮತಾಯ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ‘‘ಖೀರೋದನಂ ಅಹಮದಾಸಿ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ (ವಿ. ವ. ೪೧೩) ಚೇತ್ಥ ವತ್ಥೂನಿ, ಸಕಲಮೇವ ವಾ ಪೇತವತ್ಥು ವಿಮಾನವತ್ಥು ಚ ಸಾಧಕಂ. ತಸ್ಮಾ ಪಚ್ಚಯದಾಯಕೇಹಿ ಅತ್ತನಿ ಕತಾನಂ ಕಾರಾನಂ ಮಹಪ್ಫಲತಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇನಾಪಿ ಸೀಲಾದಿಗುಣಯುತ್ತೇನೇವ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಚತುತ್ಥವಾರೇ ಞಾತೀತಿ ಸಸ್ಸುಸಸುರಪಕ್ಖಿಕಾ. ಸಾಲೋಹಿತಾತಿ ಏಕಲೋಹಿತಸಮ್ಬದ್ಧಾ ಪೀತಿಪಿತಾಮಹಾದಯೋ. ಪೇತಾತಿ ಪೇಚ್ಚಭಾವಂ ಗತಾ. ಕಾಲಙ್ಕತಾತಿ ಮತಾ. ತೇಸಂ ತನ್ತಿ ತೇಸಂ ತಂ ಮಯಿ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತತಂ ವಾ ಪಸನ್ನೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅನುಸ್ಸರಣಂ ವಾ. ಯಸ್ಸ ಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಪಿತಾ ವಾ ಮಾತಾ ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಞಾತಕೋ ಥೇರೋ ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ, ತಸ್ಸ ಸೋ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೋಪಿ ತಂ ಅನುಸ್ಸರಣಮತ್ತಮ್ಪಿ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಮಹಾನಿಸಂಸಮೇವ ಹೋತಿ, ಅನೇಕಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ದುಗ್ಗತಿತೋ ವಾರೇತುಂ ಅನ್ತೇ ಚ ಅಮತಂ ಪಾಪೇತುಂ ಸಮತ್ಥಮೇವ ಹೋತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ ‘‘ಯೇ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನಾ ಪಞ್ಞಾ, ವಿಮುತ್ತಿ, ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನಾ, ದಸ್ಸನಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಬಹುಕಾರಂ ವದಾಮಿ. ಸವನಂ, ಅನುಸ್ಸತಿಂ, ಅನುಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ, ಪಯಿರುಪಾಸನಂಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಬಹುಕಾರಂ ವದಾಮೀ’’ತಿ (ಇತಿವು. ೧೦೪). ತಸ್ಮಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತಾನಂ ಅತ್ತನಿ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದಸ್ಸ ಅನುಸ್ಸತಿಯಾ ಚ ಮಹಪ್ಫಲತಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇನಾಪಿ ಸೀಲಾದಿಗುಣಯುತ್ತೇನೇವ, ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೬೬. ಪಞ್ಚಮವಾರೇ ಅರತಿರತಿಸಹೋ ಅಸ್ಸನ್ತಿ ಅರತಿಯಾ ರತಿಯಾ ಚ ಸಹೋ ಅಭಿಭವಿತಾ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತಾ ಭವೇಯ್ಯಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಅರತೀತಿ ಅಧಿಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಪನ್ತಸೇನಾಸನೇಸು ಚ ಉಕ್ಕಣ್ಠಾ. ರತೀತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣರತಿ. ನ ಚ ಮಂ ಅರತಿ ಸಹೇಯ್ಯಾತಿ ಮಞ್ಚ ಅರತಿ ನ ಅಭಿಭವೇಯ್ಯ ನ ಮದ್ದೇಯ್ಯ ನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರೇಯ್ಯ. ಉಪ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಜಾತಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ. ಸೀಲಾದಿಗುಣಯುತ್ತೋ ಹಿ ಅರತಿಞ್ಚ ರತಿಞ್ಚ ಸಹತಿ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರತಿ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ತಸ್ಮಾ ಈದಿಸಂ ಅತ್ತಾನಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇನಾಪಿ ಸೀಲಾದಿಗುಣಯುತ್ತೇನೇವ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಛಟ್ಠವಾರೇ ಭಯಂ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸೋಪಿ ಆರಮ್ಮಣಮ್ಪಿ. ಭೇರವಂ ಆರಮ್ಮಣಮೇವ. ಸೇಸಂ ಪಞ್ಚಮವಾರೇ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಸೀಲಾದಿಗುಣಯುತ್ತೋ ಹಿ ಭಯಭೇರವಂ ಸಹತಿ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರತಿ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ ಅರಿಯಕೋಟಿಯವಾಸೀಮಹಾದತ್ತತ್ಥೇರೋ ವಿಯ.

ಥೇರೋ ಕಿರ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಪಾಸಾದಿಕಂ ಅರಞ್ಞಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಧೇವಜ್ಜ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ರುಕ್ಖದೇವತಾಯ ದಾರಕಾ ಥೇರಸ್ಸ ಸೀಲತೇಜೇನ ಸಕಭಾವೇನ ಸಣ್ಠಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ವಿಸ್ಸರಮಕಂಸು. ದೇವತಾಪಿ ರುಕ್ಖಂ ಚಾಲೇಸಿ. ಥೇರೋ ಅಚಲೋವ ನಿಸೀದಿ. ಸಾ ದೇವತಾ ಧೂಮಾಯಿ, ಪಜ್ಜಲಿ, ನೇವ ಸಕ್ಖಿ ಥೇರಂ ಚಾಲೇತುಂ, ತತೋ ಉಪಾಸಕವಣ್ಣೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ‘‘ಕೋ ಏಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ’’ತಿ ಅವೋಚ. ತ್ವಂ ಏತೇ ವಿಕಾರೇ ಅಕಾಸೀತಿ. ಆಮ ಭನ್ತೇತಿ. ಕಸ್ಮಾತಿ ಚ ವುತ್ತಾ ಆಹ – ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಸೀಲತೇಜೇನ ದಾರಕಾ ಸಕಭಾವೇನ ಸಣ್ಠಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ವಿಸ್ಸರಮಕಂಸು, ಸಾಹಂ ತುಮ್ಹೇ ಪಲಾಪೇತುಂ ಏವಮಕಾಸಿ’’ನ್ತಿ. ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಮಾ ವಸಥ, ಮಯ್ಹಂ ಅಫಾಸೂತಿ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ನಾವಚಾಸಿ. ಇದಾನಿ ಪನ ಮಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವಚ, ಅರಿಯಕೋಟಿಯಮಹಾದತ್ತೋ ಅಮನುಸ್ಸಭಯೇನ ಗತೋತಿ ವಚನತೋ ಲಜ್ಜಾಮಿ, ತೇನಾಹಂ ಇಧೇವ ವಸಿಸ್ಸಂ, ತ್ವಂ ಪನ ಅಜ್ಜೇಕದಿವಸಂ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ವಸಾಹೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಸೀಲಾದಿಗುಣಯುತ್ತೋ ಭಯಭೇರವಸಹೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಈದಿಸಮತ್ತಾನಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇನಾಪಿ ಸೀಲಾದಿಗುಣಯುತ್ತೇನೇವ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಸತ್ತಮವಾರೇ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನನ್ತಿ ಅಭಿಚೇತೋತಿ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಅಧಿಚಿತ್ತಂ ವಾ, ಅಭಿಚೇತಸಿ ಜಾತಾನಿ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಿ, ಅಭಿಚೇತೋ ಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಾನೀತಿ ವಾ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಿ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ ಸುಖವಿಹಾರಾನಂ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೋತಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖೋ ಅತ್ತಭಾವೋ ವುಚ್ಚತಿ, ತತ್ಥ ಸುಖವಿಹಾರಭೂತಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ, ರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ತಾನಿ ಹಿ ಅಪ್ಪೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಝಾಯಿನೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸುಖಂ ವಿನ್ದನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ನಿಕಾಮಲಾಭೀತಿ ನಿಕಾಮೇನ ಲಾಭೀ ಅತ್ತನೋ ಇಚ್ಛಾವಸೇನ ಲಾಭೀ, ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕ್ಖಣೇ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀತಿ ಸುಖೇನೇವ ಪಚ್ಚನೀಕಧಮ್ಮೇ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಕಸಿರಲಾಭೀತಿ ಅಕಸಿರಾನಂ ವಿಪುಲಾನಂ ಲಾಭೀ, ಯಥಾಪರಿಚ್ಛೇದೇಯೇವ ವುಟ್ಠಾತುಂ ಸಮತ್ಥೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏಕಚ್ಚೋ ಹಿ ಲಾಭೀಯೇವ ಹೋತಿ, ನ ಪನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕ್ಖಣೇ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುಂ. ಏಕಚ್ಚೋ ಸಕ್ಕೋತಿ ತಥಾ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುಂ, ಪಾರಿಬನ್ಧಿಕೇ ಪನ ಕಿಚ್ಛೇನ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತಿ. ಏಕಚ್ಚೋ ತಥಾ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಪಾರಿಬನ್ಧಿಕೇ ಚ ಅಕಿಚ್ಛೇನೇವ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ನಾಳಿಕಾಯನ್ತಂ ವಿಯ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛೇದೇಯೇವ ಚ ವುಟ್ಠಾತುಂ. ಯೋ ಪನ ಇಮಂ ತಿವಿಧಮ್ಪಿ ಸಮ್ಪದಂ ಇಚ್ಛತಿ, ಸೋಪಿ ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀತಿ.

ಏವಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾದಕೇ ಝಾನೇ ವುತ್ತೇ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಅಭಿಞ್ಞಾನಂ ವಾರೋ ಆಗತೋ, ಅಥ ಖೋ ನಂ ಭಗವಾ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾವ ಯಸ್ಮಾ ನ ಕೇವಲಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾದಕಜ್ಝಾನಾನಿ ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋಯೇವ ಚ ಸೀಲಾನಂ ಆನಿಸಂಸೋ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಚತ್ತಾರಿ ಆರುಪ್ಪಝಾನಾನಿಪಿ ತಯೋ ಚ ಹೇಟ್ಠಿಮಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪರಿಯಾದಿಯಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ…ಪೇ… ಯೇ ತೇ ಸನ್ತಾತಿ ಏವಮಾದಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಸನ್ತಾತಿ ಅಙ್ಗಸನ್ತತಾಯ ಚೇವ ಆರಮ್ಮಣಸನ್ತತಾಯ ಚ. ವಿಮೋಕ್ಖಾತಿ ಪಚ್ಚನೀಕಧಮ್ಮೇಹಿ ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಆರಮ್ಮಣೇ ಚ ಅಧಿಮುತ್ತತ್ತಾ. ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ರೂಪೇತಿ ರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ, ಯೇ ತೇ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ರೂಪೇ ಸನ್ತಾತಿ ಪದಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಇತರಥಾ ಹಿ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ರೂಪೇ ಕಿಂ ಕರೋತೀತಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯೇಯ್ಯುಂ. ಆರುಪ್ಪಾತಿ ಆರಮ್ಮಣತೋ ಚ ವಿಪಾಕತೋ ಚ ರೂಪವಿರಹಿತಾ. ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾತಿ ನಾಮಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ, ಅಧಿಗನ್ತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತಾನಮೇವ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ ‘‘ಯೋಪಿ ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇ ವಿಮೋಕ್ಖೇ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರಿತುಕಾಮೋ, ಸೋಪಿ ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ’’ತಿ.

೬೭. ನವಮವಾರೇ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನನ್ತಿ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಸಙ್ಖಾತಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಬನ್ಧನಾನಂ. ತಾನಿ ಹಿ ಸಂಯೋಜೇನ್ತಿ ಖನ್ಧಗತಿಭವಾದೀಹಿ ಖನ್ಧಗತಿಭವಾದಯೋ, ಕಮ್ಮಂ ವಾ ಫಲೇನ, ತಸ್ಮಾ ಸಂಯೋಜನಾನೀತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಬನ್ಧನಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಿಕ್ಖಯಾತಿ ಪರಿಕ್ಖಯೇನ. ಸೋತಾಪನ್ನೋತಿ ಸೋತಂ ಆಪನ್ನೋ. ಸೋತೋತಿ ಚ ಮಗ್ಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಸೋತಾಪನ್ನೋತಿ ತಂಸಮಙ್ಗಿಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ. ಯಥಾಹ ‘‘ಸೋತೋ ಸೋತೋತಿ ಹಿದಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸೋತೋತಿ? ಅಯಮೇವ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ. ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧೀತಿ. ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋತಿ ಹಿದಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸೋತಾಪನ್ನೋತಿ? ಯೋ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಿನಾ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಸೋತಾಪನ್ನೋ, ಯೋಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಏವಂನಾಮೋ ಏವಂಗೋತ್ತೋ’’ತಿ. ಇಧ ಪನ ಮಗ್ಗೇನ ಫಲಸ್ಸ ನಾಮಂ ದಿನ್ನಂ, ತಸ್ಮಾ ಫಲಟ್ಠೋ ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋತಿ ವಿನಿಪಾತೇತೀತಿ ವಿನಿಪಾತೋ, ನಾಸ್ಸ ವಿನಿಪಾತೋ ಧಮ್ಮೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ, ನ ಅತ್ತಾನಂ ಅಪಾಯೇ ವಿನಿಪಾತಸಭಾವೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಪಾಯಗಮನಿಯಾ, ತೇಸಂ ಪಹೀನತ್ತಾ. ಸಮ್ಬೋಧಿ ಪರಂ ಅಯನಂ ಗತಿ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ, ಉಪರಿಮಗ್ಗತ್ತಯಂ ಅವಸ್ಸಂ ಸಮ್ಪಾಪಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಪಟಿಲದ್ಧಪಠಮಮಗ್ಗತ್ತಾ. ಸೀಲೇಸ್ವೇವಾತಿ ಈದಿಸೋ ಹೋತುಕಾಮೋಪಿ ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಣಾರೀತಿ.

ದಸಮವಾರೇ ಪಠಮಮಗ್ಗೇನ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾನಿಪಿ ತೀಣಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ವಣ್ಣಭಣನತ್ಥಂ ವುತ್ತಾನಿ. ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ತನುತ್ತಾತಿ ಏತೇಸಂ ತನುಭಾವೇನ, ತನುತ್ತಕರಣೇನಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ತನುತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ ಅಧಿಚ್ಚುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಮನ್ದತಾಯ ಚ. ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಹಿ ವಟ್ಟಾನುಸಾರಿಮಹಾಜನಸ್ಸೇವ ಕಿಲೇಸಾ ಅಭಿಣ್ಹಂ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ವಿರಳಾಕಾರಾ ಹುತ್ವಾ, ವಿರಳವಾಪಿತೇ ಖೇತ್ತೇ ಅಙ್ಕುರಾ ವಿಯ. ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾಪಿ ಚ ವಟ್ಟಾನುಸಾರಿಮಹಾಜನಸ್ಸೇವ ಮದ್ದನ್ತಾ ಫರನ್ತಾ ಛಾದೇನ್ತಾ ಅನ್ಧಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಾ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಮನ್ದಮನ್ದಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ತನುಕಾಕಾರಾ ಹುತ್ವಾ, ಅಬ್ಭಪಟಲಮಿವ ಮಕ್ಖಿಕಾಪತ್ತಮಿವ ಚ.

ತತ್ಥ ಕೇಚಿ ಥೇರಾ ಭಣನ್ತಿ ‘‘ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಾ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಚಿರೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಬಹಲಾವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಥಾ ಹಿಸ್ಸ ಪುತ್ತಾ ಚ ಧೀತರೋ ಚ ದಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ, ಏತಂ ಪನ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ. ಪುತ್ತಧೀತರೋ ಹಿ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಪರಾಮಸನಮತ್ತೇನಪಿ ಹೋನ್ತೀತಿ. ದ್ವೀಹಿಯೇವ ಕಾರಣೇಹಿಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಾನಂ ತನುತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ ಅಧಿಚ್ಚುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಮನ್ದತಾಯ ಚಾತಿ.

ಸಕದಾಗಾಮೀತಿ ಸಕಿಂ ಆಗಮನಧಮ್ಮೋ. ಸಕಿದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾತಿ ಏಕವಾರಂಯೇವ ಇಮಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ. ಯೋಪಿ ಹಿ ಇಧ ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಇಧೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾತಿ, ಸೋಪಿ ಇಧ ನ ಗಹಿತೋ. ಯೋಪಿ ಇಧ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ದೇವೇಸು ಉಪಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾತಿ. ಯೋಪಿ ದೇವಲೋಕೇ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾತಿ. ಯೋಪಿ ದೇವಲೋಕೇ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಇಧೇವ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾತಿ. ಯೋ ಪನ ಇಧ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ಪುನ ಇಧೇವ ಉಪಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾತಿ, ಅಯಮಿಧ ಗಹಿತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರೇಯ್ಯನ್ತಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಕರೇಯ್ಯಂ. ಸೀಲೇಸ್ವೇವಾತಿ ಈದಿಸೋ ಹೋತುಕಾಮೋಪಿ ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀತಿ.

ಏಕಾದಸಮವಾರೇ ಪಞ್ಚನ್ನನ್ತಿ ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನನ್ತಿ ಓರಂ ವುಚ್ಚತಿ ಹೇಟ್ಠಾ, ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗಿಯಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ, ಕಾಮಾವಚರಲೋಕೇ ಉಪ್ಪತ್ತಿಪಚ್ಚಯಾನನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಂಯೋಜನಾನನ್ತಿ ಬನ್ಧನಾನಂ, ತಾನಿ ಕಾಮರಾಗಬ್ಯಾಪಾದಸಂಯೋಜನೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಸಂಯೋಜನಾನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಯಸ್ಸ ಹಿ ಏತಾನಿ ಅಪ್ಪಹೀನಾನಿ, ಸೋ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಭವಗ್ಗೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ಆಯುಪರಿಕ್ಖಯಾ ಕಾಮಾವಚರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿಯೇವ, ಗಿಲಿತಬಲಿಸಮಚ್ಛೂಪಮೋ ಸ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ದೀಘಸುತ್ತಕೇನ ಪಾದೇ ಬದ್ಧವಿಹಙ್ಗೂಪಮೋ ಚಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಚೇತ್ಥ ವಚನಂ ವಣ್ಣಭಣನತ್ಥಮೇವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಓಪಪಾತಿಕೋತಿ ಸೇಸಯೋನಿಪಟಿಕ್ಖೇಪವಚನಮೇತಂ. ತತ್ಥಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ತತ್ಥೇವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ. ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮೋ ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಾತಿ ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ಪುನ ಅನಾವತ್ತಿಸಭಾವೋ. ಸೀಲೇಸ್ವೇವಾತಿ ಈದಿಸೋ ಹೋತುಕಾಮೋಪಿ ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀತಿ.

೬೮. ಏವಂ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇ ವುತ್ತೇ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಚತುತ್ಥಮಗ್ಗಸ್ಸ ವಾರೋ ಆಗತೋ, ಅಥ ಖೋ ನಂ ಭಗವಾ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾವ ಯಸ್ಮಾ ನ ಕೇವಲಾ ಆಸವಕ್ಖಯಾಭಿಞ್ಞಾ ಏವ ಸೀಲಾನಂ ಆನಿಸಂಸೋ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಲೋಕಿಯಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞಾಯೋಪಿ, ತಸ್ಮಾ ತಾಪಿ ದಸ್ಸೇತುಂ, ಯಸ್ಮಾ ಚ ಆಸವಕ್ಖಯೇ ಕಥಿತೇ ದೇಸನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ, ಏವಞ್ಚ ಸತಿ ಇಮೇಸಂ ಗುಣಾನಂ ಅಕಥಿತತ್ತಾ ಅಯಂ ಕಥಾ ಮುಣ್ಡಾಭಿಞ್ಞಾಕಥಾ ನಾಮ ಭವೇಯ್ಯ, ತಸ್ಮಾ ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಮ್ಪಿ, ಯಸ್ಮಾ ಚ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇ ಠಿತಸ್ಸ ಸುಖೇನ ಇದ್ಧಿವಿಕುಪ್ಪನಾ ಇಜ್ಝತಿ, ಸಮಾಧಿಪರಿಬನ್ಧಾನಂ ಕಾಮರಾಗಬ್ಯಾಪಾದಾನಂ ಸಮೂಹತತ್ತಾ, ಅನಾಗಾಮೀ ಹಿ ಸೀಲೇಸು ಚ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ ಚ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ, ತಸ್ಮಾ ಯುತ್ತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಲೋಕಿಯಾಭಿಞ್ಞಾಯೋ ದಸ್ಸೇತುಮ್ಪಿ ‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ…ಪೇ… ಅನೇಕವಿಹಿತ’’ನ್ತಿ ಏವಮಾದಿಮಾಹಾತಿ ಅಯಮನುಸನ್ಧಿ.

ತತ್ಥ ‘‘ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಆಗತಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಮ್ಪಿ ಲೋಕಿಯಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಪಾಳಿವಣ್ಣನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಭಾವನಾನಯೇನ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವುತ್ತಾ.

೬೯. ಛಟ್ಠಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ಖಯಾ. ಅನಾಸವನ್ತಿ ಆಸವವಿರಹಿತಂ. ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚೇತೋವಚನೇನ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮ್ಪಯುತ್ತೋವ ಸಮಾಧಿ, ಪಞ್ಞಾವಚನೇನ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಪಞ್ಞಾವ ವುತ್ತಾ. ತತ್ಥ ಚ ಸಮಾಧಿ ರಾಗತೋ ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ಪಞ್ಞಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ ಭಗವತಾ ‘‘ಯೋ ಹಿಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಾಧಿ, ತದಸ್ಸ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಯಾ ಹಿಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಞಾ, ತದಸ್ಸ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಗವಿರಾಗಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ಅವಿಜ್ಜಾವಿರಾಗಾ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೀ’’ತಿ, ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಸಮಥಫಲಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ವಿಪಸ್ಸನಾಫಲಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ. ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ತನೋಯೇವ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ, ಅಪರಪಚ್ಚಯೇನ ಞತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯನ್ತಿ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ವಿಹರೇಯ್ಯಂ. ಸೀಲೇಸ್ವೇವಾತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಾಸವೇ ನಿದ್ಧುನಿತ್ವಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಅಧಿಗನ್ತುಕಾಮೋಪಿ ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀತಿ.

ಏವಂ ಭಗವಾ ಸೀಲಾನಿಸಂಸಕಥಂ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ಕಥೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಂ ಸೀಲಾನಿಸಂಸಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ನಿಗಮನಂ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸಾಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ, ‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರಥ…ಪೇ… ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖಥ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸೂ’’ತಿ ಇತಿ ಯಂ ತಂ ಮಯಾ ಪುಬ್ಬೇ ಏವಂ ವುತ್ತಂ, ಇದಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ, ಗರು ಭಾವನೀಯೋ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಲಾಭೀ, ಪಚ್ಚಯದಾಯಕಾನಂ ಮಹಪ್ಫಲಕರೋ, ಪುಬ್ಬಞಾತೀನಂ ಅನುಸ್ಸರಣಚೇತನಾಯ ಫಲಮಹತ್ತಕರೋ, ಅರತಿರತಿಸಹೋ, ಭಯಭೇರವಸಹೋ, ರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನಾನಂ ಅರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನಾನಞ್ಚ ಲಾಭೀ, ಹೇಟ್ಠಿಮಾನಿ ತೀಣಿ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ ಪಞ್ಚ ಲೋಕಿಯಾಭಿಞ್ಞಾ ಆಸವಕ್ಖಯಞಾಣನ್ತಿ ಚ ಇಮೇ ಚ ಗುಣೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ತಾ ಹೋತಿ, ಏತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ. ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ, ಅತ್ತಮನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದುನ್ತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.