೭. ದ್ವಿಧಾಪಥಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೭. ಸತ್ತಮೇ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಅದ್ಧಾನಸಙ್ಖಾತಂ ದೀಘಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಹೋತಿ. ನಾಗಸಮಾಲೇನಾತಿ ಏವಂನಾಮಕೇನ ಥೇರೇನ. ಪಚ್ಛಾಸಮಣೇನಾತಿ ಅಯಂ ತದಾ ಭಗವತೋ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ನಂ ಪಚ್ಛಾಸಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಭಗವತೋ ಹಿ ಪಠಮಬೋಧಿಯಂ ವೀಸತಿವಸ್ಸಾನಿ ಅನಿಬದ್ಧಾ ಉಪಟ್ಠಾಕಾ ಅಹೇಸುಂ, ತತೋ ಪರಂ ಯಾವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಾ ಪಞ್ಚವೀಸತಿವಸ್ಸಾನಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಛಾಯಾವ ಉಪಟ್ಠಾಸಿ. ಅಯಂ ಪನ ಅನಿಬದ್ಧುಪಟ್ಠಾಕಕಾಲೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಆಯಸ್ಮತಾ ನಾಗಸಮಾಲೇನ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೇನಾ’’ತಿ. ದ್ವಿಧಾಪಥನ್ತಿ ದ್ವಿಧಾಭೂತಂ ಮಗ್ಗಂ. ‘‘ದ್ವೇಧಾಪಥ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮಾ ನಾಗಸಮಾಲೋ ಅತ್ತನಾ ಪುಬ್ಬೇ ತತ್ಥ ಕತಪರಿಚಯತ್ತಾ ಉಜುಭಾವಞ್ಚಸ್ಸ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ ‘‘ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಪನ್ಥೋ’’ತಿ.

ಭಗವಾ ಪನ ತದಾ ತಸ್ಸ ಸಪರಿಸ್ಸಯಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತತೋ ಅಞ್ಞಂ ಮಗ್ಗಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ‘‘ಅಯಂ, ನಾಗಸಮಾಲ, ಪನ್ಥೋ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಸಪರಿಸ್ಸಯೋ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ಅಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ‘‘ಭಗವಾ ನ ತತ್ಥ ಪರಿಸ್ಸಯೋ’’ತಿ ವದೇಯ್ಯ, ತದಸ್ಸ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯಾತಿ ‘‘ಸಪರಿಸ್ಸಯೋ’’ತಿ ನ ಕಥೇಸಿ. ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ‘‘ಅಯಂ ಪನ್ಥೋ, ಇಮಿನಾ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಚತುತ್ಥವಾರೇ ‘‘ನ ಭಗವಾ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಗನ್ತುಂ ಇಚ್ಛತಿ, ಅಯಮೇವ ಚ ಉಜುಮಗ್ಗೋ, ಹನ್ದಾಹಂ ಭಗವತೋ ಪತ್ತಚೀವರಂ ದತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಪತ್ತಚೀವರಂ ದಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಭೂಮಿಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೇನ ದುಕ್ಖಸಂವತ್ತನಿಕೇನ ಕಮ್ಮುನಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ಭಗವತೋ ವಚನಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾವ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ನಾಗಸಮಾಲೋ ಭಗವತೋ ಪತ್ತಚೀವರಂ ತತ್ಥೇವ ಛಮಾಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮೀ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಭಗವತೋ ಪತ್ತಚೀವರನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಗತಂ ಭಗವತೋ ಪತ್ತಚೀವರಂ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಮಗ್ಗೇ ಛಮಾಯಂ ಪಥವಿಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಇದಂ ವೋ ಭಗವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ, ಸಚೇ ಇಚ್ಛಥ, ಗಣ್ಹಥ, ಯದಿ ಅತ್ತನಾ ಇಚ್ಛಿತಮಗ್ಗಂಯೇವ ಗನ್ತುಕಾಮತ್ಥಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಭಗವಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಸಯಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ.

ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಚೋರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾತಿ ತದಾ ಕಿರ ಪಞ್ಚಸತಾ ಪುರಿಸಾ ಲುದ್ದಾ ಲೋಹಿತಪಾಣಿನೋ ರಾಜಾಪರಾಧಿನೋ ಹುತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚೋರಿಕಾಯ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಾ ‘‘ಪಾರಿಪನ್ಥಿಕಭಾವೇನ ರಞ್ಞೋ ಆಯಪಥಂ ಪಚ್ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮಗ್ಗಸಮೀಪೇ ಅರಞ್ಞೇ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ತೇ ಥೇರಂ ತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಸಮಣೋ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಅವಳಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಮಗ್ಗಂ ವಳಞ್ಜೇತಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಹನ್ದ ನಂ ಜಾನಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗಹನಟ್ಠಾನತೋ ವೇಗೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಹಸಾ ಥೇರಂ ಭೂಮಿಯಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಪಾದೇಹಿ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಪತ್ತಞ್ಚಸ್ಸ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಿಕಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತತ್ತಾ ‘‘ತಂ ನ ಹನಾಮ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಮಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಪರಿಸ್ಸಯಭಾವಂ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸುಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ…ಪೇ… ವಿಪ್ಫಾಲೇಸು’’ನ್ತಿ.

ಭಗವಾಪಿ ‘‘ಅಯಂ ತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗತೋ ಚೋರೇಹಿ ಬಾಧಿತೋ ಮಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಇದಾನೇವ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಥೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ಆಯಸ್ಮಾಪಿ ಖೋ ನಾಗಸಮಾಲೋ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಾ ಗತಮಗ್ಗಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಭಗವನ್ತಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸಬ್ಬಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ನಾಗಸಮಾಲೋ…ಪೇ… ಸಙ್ಘಾಟಿಞ್ಚ ವಿಪ್ಫಾಲೇಸು’’ನ್ತಿ.

ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾತಿ ಏತಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ನಾಗಸಮಾಲಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ವಚನಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಅಖೇಮನ್ತಮಗ್ಗಗಮನಂ, ಅತ್ತನೋ ಚ ಖೇಮನ್ತಮಗ್ಗಗಮನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತದತ್ಥದೀಪನಂ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಸದ್ಧಿಂ ಚರನ್ತಿ ಸಹ ಚರನ್ತೋ. ಏಕತೋ ವಸನ್ತಿ ಇದಂ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ, ಸಹ ವಸನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಿಸ್ಸೋ ಅಞ್ಞಜನೇನ ವೇದಗೂತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ವೇದಸಙ್ಖಾತೇನ ಚತುಸಚ್ಚಅರಿಯಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಗತತ್ತಾ ಅಧಿಗತತ್ತಾ, ವೇದಸ್ಸ ವಾ ಸಕಲಸ್ಸ ಞೇಯ್ಯಸ್ಸ ಪಾರಂ ಗತತ್ತಾ ವೇದಗೂ. ಅತ್ತನೋ ಹಿತಾಹಿತಂ ನ ಜಾನಾತೀತಿ ಅಞ್ಞೋ, ಅವಿದ್ವಾ ಬಾಲೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನ ಅಞ್ಞೇನ ಜನೇನ ಮಿಸ್ಸೋ ಸಹಚರಣಮತ್ತೇನ ಮಿಸ್ಸೋ. ವಿದ್ವಾ ಪಜಹಾತಿ ಪಾಪಕನ್ತಿ ತೇನ ವೇದಗೂಭಾವೇನ ವಿದ್ವಾ ಜಾನನ್ತೋ ಪಾಪಕಂ ಅಭದ್ದಕಂ ಅತ್ತನೋ ದುಕ್ಖಾವಹಂ ಪಜಹಾತಿ, ಪಾಪಕಂ ವಾ ಅಕಲ್ಯಾಣಪುಗ್ಗಲಂ ಪಜಹಾತಿ. ಯಥಾ ಕಿಂ? ಕೋಞ್ಚೋ ಖೀರಪಕೋವ ನಿನ್ನಗನ್ತಿ ಯಥಾ ಕೋಞ್ಚಸಕುಣೋ ಉದಕಮಿಸ್ಸಿತೇ ಖೀರೇ ಉಪನೀತೇ ವಿನಾ ತೋಯಂ ಖೀರಮತ್ತಸ್ಸೇವ ಪಿವನತೋ ಖೀರಪಕೋ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನಗಮನೇನ ನಿನ್ನಗಸಙ್ಖಾತಂ ಉದಕಂ ಪಜಹಾತಿ ವಜ್ಜೇತಿ, ಏವಂ ಪಣ್ಡಿತೋ ಕಿರ ದುಪ್ಪಞ್ಞಪುಗ್ಗಲೇಹಿ ಠಾನನಿಸಜ್ಜಾದೀಸು ಸಹಭೂತೋಪಿ ಆಚಾರೇನ ತೇ ಪಜಹಾತಿ, ನ ಕದಾಚಿಪಿ ಸಮ್ಮಿಸ್ಸೋ ಹೋತಿ.

ಸತ್ತಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.