೨. ದುತಿಯನಿಬ್ಬಾನಪಟಿಸಂಯುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೨. ದುತಿಯೇ ಇಮಂ ಉದಾನನ್ತಿ ಇಮಂ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಪಕತಿಯಾ ಗಮ್ಭೀರಭಾವತೋ ದುದ್ದಸಭಾವದೀಪನಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ. ತತ್ಥ ದುದ್ದಸನ್ತಿ ಸಭಾವಗಮ್ಭೀರತ್ತಾ ಅತಿಸುಖುಮಸಣ್ಹಸಭಾವತ್ತಾ ಚ ಅನುಪಚಿತಞಾಣಸಮ್ಭಾರೇಹಿ ಪಸ್ಸಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ ದುದ್ದಸಂ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ – ‘‘ತಞ್ಹಿ ತೇ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅರಿಯಂ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖು ನತ್ಥಿ, ಯೇನ ತ್ವಂ ಆರೋಗ್ಯಂ ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ನಿಬ್ಬಾನಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೨.೨೧೮). ಅಪರಮ್ಪಿ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಇದಮ್ಪಿ ಖೋ ಠಾನಂ ದುದ್ದಸಂ, ಯದಿದಂ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೋ’’ತಿಆದಿ (ಮಹಾವ. ೮; ಮ. ನಿ. ೧.೨೮೧; ೨.೩೩೭). ಅನತನ್ತಿ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣೇಸು, ಕಾಮಾದೀಸು ಚ ಭವೇಸು ನಮನತೋ ತನ್ನಿನ್ನಭಾವೇನ ಪವತ್ತಿತೋ ಸತ್ತಾನಞ್ಚ ತತ್ಥ ನಮನತೋ ತಣ್ಹಾ ನತಾ ನಾಮ, ನತ್ಥಿ ಏತ್ಥ ನತಾತಿ ಅನತಂ, ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಅನನ್ತ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ, ನಿಚ್ಚಸಭಾವತ್ತಾ ಅನ್ತವಿರಹಿತಂ, ಅಚವನಧಮ್ಮಂ ನಿರೋಧಂ ಅಮತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಅನನ್ತ’’ನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ‘‘ಅಪ್ಪಮಾಣ’’ನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ದುದ್ದಸ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇಹಿ ರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚಿರಕಾಲಭಾವಿತತ್ತಾ ಸತ್ತಾನಂ ಅಪಚ್ಚಯಭಾವನಾ ನ ಸುಕರಾತಿ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಕಿಚ್ಛೇನ ಅಧಿಗಮನೀಯತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ಹಿ ಸಚ್ಚಂ ಸುದಸ್ಸನನ್ತಿ ಇಮಿನಾಪಿ ತಮೇವತ್ಥಂ ಪಾಕಟಂ ಕರೋತಿ. ತತ್ಥ ಸಚ್ಚನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ತಞ್ಹಿ ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಅಸನ್ತಸಭಾವಾಭಾವತೋ ಏಕನ್ತೇನೇವ ಸನ್ತತ್ತಾ ಅವಿಪರೀತಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಚಂ. ನ ಹಿ ತಂ ಸುದಸ್ಸನಂ ನ ಸುಖೇನ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ, ಸುಚಿರಮ್ಪಿ ಕಾಲಂ ಪುಞ್ಞಞಾಣಸಮ್ಭಾರೇ ಸಮಾನೇನ್ತೇಹಿಪಿ ಕಸಿರೇನೇವ ಸಮಧಿಗನ್ತಬ್ಬತೋ. ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಕಿಚ್ಛೇನ ಮೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೮; ಮ. ನಿ. ೧.೨೮೧; ೨.೩೩೭).

ಪಟಿವಿದ್ಧಾ ತಣ್ಹಾ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚನನ್ತಿ ತಞ್ಚ ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಭಿಸಮಯವಸೇನ ಅಭಿಸಮೇನ್ತೇನ ವಿಸಯತೋ ಕಿಚ್ಚತೋ ಚ ಆರಮ್ಮಣತೋ ಚ ಆರಮ್ಮಣಪ್ಪಟಿವೇಧೇನ ಅಸಮ್ಮೋಹಪ್ಪಟಿವೇಧೇನ ಚ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ, ಯಥಾಪರಿಞ್ಞಾಭಿಸಮಯವಸೇನ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ, ಭಾವನಾಭಿಸಮಯವಸೇನ ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಞ್ಚ ಅಸಮ್ಮೋಹತೋ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಪಹಾನಾಭಿಸಮಯವಸೇನ ಅಸಮ್ಮೋಹತೋ ಚ ಪಟಿವಿದ್ಧಾ ತಣ್ಹಾ ಹೋತಿ. ಏವಞ್ಚ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಭವಾದೀಸು ನತಭೂತಾ ತಣ್ಹಾ ನತ್ಥಿ, ತದಭಾವೇ ಸಬ್ಬಸ್ಸಪಿ ಕಿಲೇಸವಟ್ಟಸ್ಸ ಅಭಾವೋ, ತತೋವ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕವಟ್ಟಾನಂ ಅಸಮ್ಭವೋಯೇವಾತಿ ಏವಂ ಭಗವಾ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನವಸೇಸವಟ್ಟದುಕ್ಖವೂಪಸಮಹೇತುಭೂತಂ ಅಮತಮಹಾನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಆನುಭಾವಂ ಪಕಾಸೇಸಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ದುತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.