೮. ಸುನ್ದರೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಸಕ್ಕತೋತಿಆದೀನಂ ಪದಾನಂ ಅತ್ಥೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವಣ್ಣಿತೋಯೇವ. ಅಸಹಮಾನಾತಿ ನ ಸಹಮಾನಾ, ಉಸೂಯನ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಸಕ್ಕಾರಂ ಅಸಹಮಾನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಸುನ್ದರೀತಿ ತಸ್ಸಾ ನಾಮಂ. ಸಾ ಕಿರ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಬ್ಬಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾಸು ಅಭಿರೂಪಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಪಾಸಾದಿಕಾ ಪರಮಾಯ ವಣ್ಣಪೋಕ್ಖರತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ತೇನೇವ ಸಾ ‘‘ಸುನ್ದರೀ’’ತಿ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಸಾ ಚ ಅನತೀತಯೋಬ್ಬನಾ ಅಸಂಯತಸಮಾಚಾರಾವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ಸುನ್ದರಿಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಂ ಪಾಪಕಮ್ಮೇ ಉಯ್ಯೋಜೇಸುಂ. ತೇ ಹಿ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಯಂ ಹತಲಾಭಸಕ್ಕಾರಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಕ್ಕೋಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯಂ ಆಗತನಯೇನ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಉಳಾರಂ ಅಪರಿಮಿತಂ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ಪವತ್ತಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಇಸ್ಸಾಪಕತಾ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಮನ್ತಯಿಂಸು – ಮಯಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಟ್ಠಾ ಹತಲಾಭಸಕ್ಕಾರಾ, ನ ನೋ ಕೋಚಿ ಅತ್ಥಿಭಾವಮ್ಪಿ ಜಾನಾತಿ, ಕಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನು ಖೋ ಲೋಕೋ ಸಮಣೇ ಗೋತಮೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ ಉಳಾರಂ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಉಪನೇತೀತಿ? ತತ್ಥೇಕೋ ಆಹ – ‘‘ಉಚ್ಚಾಕುಲಪ್ಪಸುತೋ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಾಯ ಮಹಾಸಮ್ಮತಪ್ಪವೇಣಿಯಾ ಜಾತೋ’’ತಿ, ಅಪರೋ ‘‘ಅಭಿಜಾತಿಯಂ ತಸ್ಸ ಅನೇಕಾನಿ ಅಚ್ಛರಿಯಾನಿ ಪಾತುಭೂತಾನೀ’’ತಿ, ಅಞ್ಞೋ ‘‘ಕಾಲದೇವಿಲಂ ವನ್ದಾಪೇತುಂ ಉಪನೀತಸ್ಸ ಪಾದಾ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಜಟಾಸು ಪತಿಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ, ಅಪರೋ ‘‘ವಪ್ಪಮಙ್ಗಲಕಾಲೇ ಜಮ್ಬುಚ್ಛಾಯಾಯ ಸಯಾಪಿತಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕನ್ತೇಪಿ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ಜಮ್ಬುಚ್ಛಾಯಾ ಅಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಠಿತಾ’’ತಿ, ಅಞ್ಞೋ ‘‘ಅಭಿರೂಪೋ ದಸ್ಸನೀಯೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ ರೂಪಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ, ಅಪರೋ ‘‘ಜಿಣ್ಣಾತುರಮತಪಬ್ಬಜಿತಸಙ್ಖಾತನಿಮಿತ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಆಗಾಮಿನಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ. ಏವಂ ಅಪರಿಮಾಣಕಾಲೇ ಸಮ್ಭತಂ ಅನಞ್ಞಸಾಧಾರಣಂ ಭಗವತೋ ಪುಞ್ಞಞಾಣಸಮ್ಭಾರಂ ಉಕ್ಕಂಸಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತಂ ನಿರುಪಮಂ ಸಲ್ಲೇಖಪ್ಪಟಿಪದಂ ಅನುತ್ತರಞ್ಚ ಞಾಣಪಹಾನಸಮ್ಪದಾದಿಬುದ್ಧಾನುಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತಾ ಅತ್ತನಾ ಯಥಾದಿಟ್ಠಂ ಯಥಾಸುತಂ ಧರಮಾನಂ ತಂ ತಂ ಭಗವತೋ ಬಹುಮಾನಕಾರಣಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಅಬಹುಮಾನಕಾರಣಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಕಾರಣೇನ ಮಯಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಅಯಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ನಾಸೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ತೇಸು ಏಕೋ ತಿಖಿಣಮನ್ತೀ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತಲೋಕೇ ಮಾತುಗಾಮಸುಖೇ ಅಸತ್ತಸತ್ತಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಯಞ್ಚ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಅಭಿರೂಪೋ ದೇವಸಮೋ ತರುಣೋ, ಅತ್ತನೋ ಸಮರೂಪಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಸಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಅಥಾಪಿ ನ ಸಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಜನಸ್ಸ ಪನ ಸಙ್ಕಿಯೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಹನ್ದ ಮಯಂ ಸುನ್ದರಿಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಂ ತಥಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಮ, ಯಥಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಅಯಸೋ ಪಥವಿಯಂ ಪತ್ಥರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಇತರೇ ‘‘ಇದಂ ಸುಟ್ಠು ತಯಾ ಚಿನ್ತಿತಂ, ಏವಞ್ಹಿ ಕತೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಅಯಸಕೇನ ಉಪದ್ದುತೋ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇವ ಏಕಜ್ಝಾಸಯಾ ಹುತ್ವಾ ತಥಾ ಉಯ್ಯೋಜೇತುಂ ಸುನ್ದರಿಯಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಂಸು. ಸಾ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತುಮ್ಹೇ ಏಕತೋ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಿತ್ಥಿಯಾ ಅನಾಲಪನ್ತಾ ಆರಾಮಪರಿಯನ್ತೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಆಲಪನ್ತೀ ಪಟಿವಚನಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಕಿಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅಪರಜ್ಝಂ? ಕಸ್ಮಾ ಮೇ ಪಟಿವಚನಂ ನ ದೇಥಾತಿ? ತಥಾ ಹಿ ಪನ ತ್ವಂ ಅಮ್ಹೇ ವಿಹೇಠಿಯಮಾನೇ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಸೀತಿ. ಕೋ ತುಮ್ಹೇ ವಿಹೇಠೇತೀತಿ? ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ ನ ಪಸ್ಸಸಿ, ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಅಮ್ಹೇ ವಿಹೇಠೇತ್ವಾ ಹತಲಾಭಸಕ್ಕಾರೇ ಕತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತತ್ಥ ಮಯಾ ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ಜೇತವನಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಏವಞ್ಚೇವಞ್ಚ ವದೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸಾಪಿ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಭಗವತೋಸಕ್ಕಾರಂ ಅಸಹಮಾನಾ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಉಸ್ಸಹಸೀತಿ ಸಕ್ಕೋಸಿ. ಅತ್ಥನ್ತಿ ಹಿತಂ ಕಿಚ್ಚಂ ವಾ. ಕ್ಯಾಹನ್ತಿ ಕಿಂ ಅಹಂ. ಯಸ್ಮಾ ತೇ ತಿತ್ಥಿಯಾ ತಸ್ಸಾ ಅಞ್ಞಾತಕಾಪಿ ಸಮಾನಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಸಮ್ಬನ್ಧಮತ್ತೇನ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತುಂ ಞಾತಕಾ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಉಸ್ಸಹಸಿ ತ್ವಂ ಭಗಿನಿ ಞಾತೀನಂ ಅತ್ಥಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ಆಹಂಸು. ತಸ್ಮಾ ಸಾಪಿ ಮಿಗಂ ವಲ್ಲಿ ವಿಯ ಪಾದೇ ಲಗ್ಗಾ ಜೀವಿತಮ್ಪಿ ಮೇ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ಞಾತೀನಂ ಅತ್ಥಾಯಾತಿ ಆಹ.

ತೇನ ಹೀತಿ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ‘ಜೀವಿತಮ್ಪಿ ಮೇ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥಾಯ ಪರಿಚ್ಚತ್ತ’ನ್ತಿ ವದಸಿ, ತ್ವಞ್ಚ ಪಠಮವಯೇ ಠಿತಾ ಅಭಿರೂಪಾ ಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಚ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಅಯಸೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ಜೇತವನಂ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇಸುಂ. ಸಾಪಿ ಖೋ ಬಾಲಾ ಕಕಚದನ್ತಪನ್ತಿಯಾ ಪುಪ್ಫಾವಲಿಕೀಳಂ ಕೀಳಿತುಕಾಮಾ ವಿಯ, ಪಭಿನ್ನಮದಂ ಚಣ್ಡಹತ್ಥಿಂ ಸೋಣ್ಡಾಯ ಪರಾಮಸನ್ತೀ ವಿಯ, ನಲಾಟೇನ ಮಚ್ಚುಂ ಗಣ್ಹನ್ತೀ ವಿಯ ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನತಮ್ಬೂಲಮುಖವಾಸಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ನಗರಂ ಪವಿಸನಕಾಲೇ ಜೇತವನಾಭಿಮುಖೀ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ‘‘ಕಹಂ ಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಚ ಪುಟ್ಠಾ ‘‘ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ, ಅಹಞ್ಹಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ವಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ತಿತ್ಥಿಯಾರಾಮೇ ವಸಿತ್ವಾ ಪಾತೋವ ಜೇತವನಮಗ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ನಗರಾಭಿಮುಖೀ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ ‘‘ಕಿಂ ಸುನ್ದರಿ ಕಹಂ ಗತಾಸೀ’’ತಿ ಚ ಪುಟ್ಠಾ ‘‘ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ವಸಿತ್ವಾ ತಂ ಕಿಲೇಸರತಿಯಾ ರಮಾಪೇತ್ವಾ ಆಗತಾಮ್ಹೀ’’ತಿ ವದತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಏವಂ ಅಯ್ಯಾತಿ ಖೋ ಸುನ್ದರೀ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ಜೇತವನಂ ಅಗಮಾಸೀ’’ತಿ.

ತಿತ್ಥಿಯಾ ಕತಿಪಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ಧುತ್ತಾನಂ ಕಹಾಪಣೇ ದತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ಸುನ್ದರಿಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಾ ಅವಿದೂರೇ ಮಾಲಾಕಚವರನ್ತರೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಏಥಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು. ತೇ ತಥಾ ಅಕಂಸು. ತತೋ ತಿತ್ಥಿಯಾ ‘‘ಸುನ್ದರಿಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಕೋಲಾಹಲಂ ಕತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಕತ್ಥ ಪನ ತುಮ್ಹೇ ಪರಿಸಙ್ಕಥಾ’’ತಿ ರಞ್ಞಾ ವುತ್ತಾ ಇಮೇಸು ದಿವಸೇಸು ಜೇತವನೇ ವಸತಿ, ತತ್ಥಸ್ಸಾ ಪವತ್ತಿಂ ನ ಜಾನಾಮಾತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛಥ, ನಂ ತತ್ಥ ವಿಚಿನಥಾ’’ತಿ ರಞ್ಞಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪಟ್ಠಾಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಚಿನನ್ತಾ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಮಾಲಾಕಚವರಂ ಬ್ಯೂಹಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಸರೀರಂ ಮಞ್ಚಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಗರಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕಾ ‘ಸತ್ಥುನಾ ಕತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಸುನ್ದರಿಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಮಾಲಾಕಚವರನ್ತರೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿಂಸೂ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ರಾಜಾಪಿ ಅನುಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛಥ, ನಗರಂ ಆಹಿಣ್ಡಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ನಗರವೀಥೀಸು ‘‘ಪಸ್ಸಥ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತಾ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಪುನ ರಞ್ಞೋ ನಿವೇಸನದ್ವಾರಂ ಅಗಮಂಸು. ರಾಜಾ ಸುನ್ದರಿಯಾ ಸರೀರಂ ಆಮಕಸುಸಾನೇ ಅಟ್ಟಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ರಕ್ಖಾಪೇಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿನೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೇ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ‘‘ಪಸ್ಸಥ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಅನ್ತೋನಗರೇ ಬಹಿನಗರೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತಾ ವಿಚರಿಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಯದಾ ತೇ ಅಞ್ಞಿಂಸು ತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ‘ವೋದಿಟ್ಠಾ ಖೋ ಸುನ್ದರೀ’’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಅಞ್ಞಿಂಸೂತಿ ಜಾನಿಂಸು. ವೋದಿಟ್ಠಾತಿ ಬ್ಯಪದಿಟ್ಠಾ, ಜೇತವನಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ ಚ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಚ ವಿಸೇಸತೋ ದಿಟ್ಠಾ, ಬಹುಲಂ ದಿಟ್ಠಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಿಖಾಕೂಪೇತಿ ದೀಘಿಕಾವಾಟೇ. ಯಾ ಸಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸುನ್ದರೀತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಯಾ ಸಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ರೂಪಸುನ್ದರತಾಯ ‘‘ಸುನ್ದರೀ’’ತಿ ಪಾಕಟಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾ. ಸಾ ನೋ ನ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಚಕ್ಖು ವಿಯ ಜೀವಿತಂ ವಿಯ ಚ ಪಿಯಾಯಿತಬ್ಬಾ, ಇದಾನಿ ನ ದಿಸ್ಸತಿ. ಯಥಾನಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ಪುರಿಸೇ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಮಾಲಾಕಚವರನ್ತರೇ ಅತ್ತನಾ ಯಥಾಠಪಿತಂ. ‘‘ಯಥಾನಿಖಾತ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಪಥವಿಯಂ ನಿಖಾತಪ್ಪಕಾರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ರಥಿಯಾಯ ರಥಿಯನ್ತಿ ವೀಥಿತೋ ವೀಥಿಂ. ವೀಥೀತಿ ಹಿ ವಿನಿವಿಜ್ಝನಕರಚ್ಛಾ. ಸಿಙ್ಘಾಟಕನ್ತಿ ತಿಕೋಣರಚ್ಛಾ. ಅಲಜ್ಜಿನೋತಿ ನ ಲಜ್ಜಿನೋ, ಪಾಪಜಿಗುಚ್ಛಾವಿರಹಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುಸ್ಸೀಲಾತಿ ನಿಸ್ಸೀಲಾ. ಪಾಪಧಮ್ಮಾತಿ ಲಾಮಕಸಭಾವಾ ನಿಹೀನಾಚಾರಾ. ಮುಸಾವಾದಿನೋತಿ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಸಮಾನಾ ‘‘ಸೀಲವನ್ತೋ ಮಯ’’ನ್ತಿ ಅಲಿಕವಾದಿತಾಯ ಮುಸಾವಾದಿನೋ. ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನೋತಿ ‘‘ಮೇಥುನಪ್ಪಟಿಸೇವಿತಾಯ ಅಸೇಟ್ಠಚಾರಿನೋ ಇಮೇ ಹಿ ನಾಮಾ’’ತಿ ಹೀಳೇನ್ತಾ ವದನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಚಾರಿನೋತಿ ಕುಸಲಧಮ್ಮಚಾರಿನೋ. ಸಮಚಾರಿನೋತಿ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿಸಮಚಾರಿನೋ. ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಾತಿ ಸುನ್ದರಸಭಾವಾ, ಪಟಿಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ ನಾಮಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಾಮಸದ್ದಯೋಗೇನ ಹಿ ಏತ್ಥ ಪಟಿಜಾನಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅನಾಗತಕಾಲವಚನಂ. ಸಾಮಞ್ಞನ್ತಿ ಸಮಣಭಾವೋ ಸಮಿತಪಾಪತಾ. ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞನ್ತಿ ಸೇಟ್ಠಭಾವೋ ಬಾಹಿತಪಾಪತಾ. ಕುತೋತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ. ಅಪಗತಾತಿ ಅಪೇತಾ ಪರಿಭಟ್ಠಾ. ಪುರಿಸಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ಮೇಥುನಪ್ಪಟಿಸೇವನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದನ್ತಿ.

ಅಥ ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಪಟಿಚೋದೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಭೂತವಾದೀ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ…ಪೇ… ನಿಹೀನಕಮ್ಮಾ ಮನುಜಾ ಪರತ್ಥಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ನೇಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದ್ದೋ ಚಿರಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅಯಸಸ್ಸ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣೇನ ಜಾನಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಮಸ್ಸಾಸೇನ್ತೋ ಆಹ.

ಗಾಥಾಯಂ ಅಭೂತವಾದೀತಿ ಪರಸ್ಸ ದೋಸಂ ಅದಿಸ್ವಾವ ಮುಸಾವಾದಂ ಕತ್ವಾ ಅಭೂತೇನ ಅತಚ್ಛೇನ ಪರಂ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತೋ. ಯೋ ವಾಪಿ ಕತ್ವಾತಿ ಯೋ ವಾ ಪನ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ನಾಹಂ ಏತಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಪೇಚ್ಚ ಸಮಾ ಭವನ್ತೀತಿ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಜನಾ ಇತೋ ಪರಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿರಯೂಪಗಮನೇನ ಗತಿಯಾ ಸಮಾ ಭವನ್ತಿ. ಗತಿಯೇವ ಹಿ ನೇಸಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ, ಆಯೂ ಪನ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ಬಹುಕಞ್ಹಿ ಪಾಪಂ ಕತ್ವಾ ಚಿರಂ ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚತಿ, ಪರಿತ್ತಕಂ ಕತ್ವಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮೇವ ಕಾಲಂ ಪಚ್ಚತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ನೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಲಾಮಕಮೇವ ಕಮ್ಮಂ, ತೇನ ವುತ್ತಂ – ನಿಹೀನಕಮ್ಮಾ ಮನುಜಾ ಪರತ್ಥಾತಿ. ‘‘ಪರತ್ಥಾ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಪದಸ್ಸ ಪುರತೋ ‘‘ಪೇಚ್ಚಾ’’ತಿಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಪೇಚ್ಚ ಪರತ್ಥ ಇತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇ ನಿಹೀನಕಮ್ಮಾ ಪರಲೋಕೇ ಸಮಾ ಭವನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪರಿಯಾಪುಣಿತ್ವಾತಿ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ. ಅಕಾರಕಾತಿ ಅಪರಾಧಸ್ಸ ನ ಕಾರಕಾ. ನಯಿಮೇಹಿ ಕತನ್ತಿ ಏವಂ ಕಿರ ನೇಸಮಹೋಸಿ – ಇಮೇಹಿ ಸಮಣೇಹಿ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯೇಹಿ ಅದ್ಧಾ ತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ನ ಕತಂ, ಯಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಉಗ್ಘೋಸಿತ್ವಾ ಸಕಲನಗರಂ ಆಹಿಣ್ಡಿಂಸು, ಯಸ್ಮಾ ಇಮೇ ಅಮ್ಹೇಸು ಏವಂ ಅಸಬ್ಭಾಹಿ ಫರುಸಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತೇಸುಪಿ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ಖನ್ತಿಸೋರಚ್ಚಞ್ಚ ನ ವಿಜಹನ್ತಿ, ಕೇವಲಂ ಪನ ‘‘ಅಭೂತವಾದೀ ನಿರಯಂ ಉಪೇತೀ’’ತಿ ಧಮ್ಮಂಯೇವ ವದನ್ತಾ ಸಪನ್ತಿಯೇವ, ಇಮೇ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಅಮ್ಹೇ ಅನುಪಧಾರೇತ್ವಾ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತೇ ಸಪನ್ತಿ, ಸಪಥಂ ಕರೋನ್ತಾ ವಿಯ ವದನ್ತಿ. ಅಥ ವಾ ‘‘ಯೋ ವಾಪಿ ಕತ್ವಾ ‘ನ ಕರೋಮಿ’ ಚಾಹಾ’’ತಿ ವದನ್ತಾ ಸಪನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ಅಕಾರಕಭಾವಂ ಬೋಧೇತುಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಪಥಂ ಕರೋನ್ತಿ ಇಮೇತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತೇಸಞ್ಹಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಭಗವತಾ ಭಾಸಿತಗಾಥಾಯ ಸವನಸಮನನ್ತರಮೇವ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಸಾರಜ್ಜಂ ಓಕ್ಕಮಿ, ಸಂವೇಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ‘‘ನಯಿದಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಿಟ್ಠಂ, ಸುತಂ ನಾಮ ತಥಾಪಿ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞಥಾಪಿ ಹೋತಿ, ಏತೇ ಚ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಇಮೇಸಂ ಅನತ್ಥಕಾಮಾ ಅಹಿತಕಾಮಾ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ಸದ್ಧಾಯ ನಯಿದಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ದುಜ್ಜಾನಾ ಹಿ ಸಮಣಾ’’ತಿ. ತೇ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತತೋ ಓರಮಿಂಸು.

ರಾಜಾಪಿ ಯೇಹಿ ಸುನ್ದರೀ ಮಾರಿತಾ, ತೇಸಂ ಜಾನನತ್ಥಂ ಪುರಿಸೇ ಆಣಾಪೇಸಿ. ಅಥ ತೇ ಧುತ್ತಾ ತೇಹಿ ಕಹಾಪಣೇಹಿ ಸುರಂ ಪಿವನ್ತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಲಹಂ ಕರಿಂಸು. ತೇಸು ಹಿ ಏಕೋ ಏಕಂ ಆಹ – ‘‘ತ್ವಂ ಸುನ್ದರಿಂ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನ ಮಾರೇತ್ವಾ ಮಾಲಾಕಚವರನ್ತರೇ ಖಿಪಿತ್ವಾ ತತೋ ಲದ್ಧಕಹಾಪಣೇಹಿ ಸುರಂ ಪಿವಸಿ, ಹೋತು ಹೋತೂ’’ತಿ. ರಾಜಪುರಿಸಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ತೇ ಧುತ್ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಸುಂ. ರಾಜಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸಾ ಮಾರಿತಾ’’ತಿ ತೇ ಧುತ್ತೇ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೇಹಿ ಮಾರಾಪಿತಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ, ದೇವಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಿತ್ಥಿಯೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಪಟಿಜಾನಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಯಂ ಸುನ್ದರೀ ತಸ್ಸ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಆರೋಪೇತುಕಾಮೇಹಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಮಾರಾಪಿತಾ, ನೇವ ಗೋತಮಸ್ಸ, ನ ಗೋತಮಸಾವಕಾನಂ ದೋಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಅಮ್ಹಾಕಮೇವ ದೋಸೋತಿ ಏವಂ ವದನ್ತಾ ನಗರಂ ಆಹಿಣ್ಡಥಾ’’ತಿ ಆಣಾಪೇಸಿ. ತೇ ತಥಾ ಅಕಂಸು. ಮಹಾಜನೋ ಸಮ್ಮದೇವ ಸದ್ದಹಿ. ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಧಿಕ್ಕಾರಂ ಅಕಾಸಿ, ತಿತ್ಥಿಯಾ ಮನುಸ್ಸವಧದಣ್ಡಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನೋ ಮಹಾ ಅಹೋಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭುತಚಿತ್ತಜಾತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಅತ್ತಮನಾ ಪಟಿವೇದೇಸುಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ…ಪೇ… ಅನ್ತರಹಿತೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಸದ್ದೋ’’ತಿ.

ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಭಗವಾ ‘‘ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಇದಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಾರೋಚೇಸಿ? ಅರಿಯಾನಂ ತಾವ ಆರೋಚನೇನ ಪಯೋಜನಂ ನತ್ಥಿ, ಪುಥುಜ್ಜನೇಸು ಪನ ‘‘ಯೇ ನ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯುಂ, ತೇಸಂ ತಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ನಾರೋಚೇಸಿ. ಅಪಿಚೇತಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ, ಯಂ ಅನಾಗತಸ್ಸ ಈದಿಸಸ್ಸ ವತ್ಥುಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಂ. ಪರಾನುದ್ದೇಸಿಕಮೇವ ಹಿ ಭಗವಾ ಸಂಕಿಲೇಸಪಕ್ಖಂ ವಿಭಾವೇತಿ, ಕಮ್ಮಞ್ಚ ಕತೋಕಾಸಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ನಿವತ್ತೇತುನ್ತಿ ಅಬ್ಭಕ್ಖಾನಂ ತನ್ನಿಮಿತ್ತಞ್ಚ ಭಗವಾ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ನ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ನ ಸಮುದ್ದಮಜ್ಝೇ,

ನ ಪಬ್ಬತಾನಂ ವಿವರಂ ಪವಿಸ್ಸ;

ನ ವಿಜ್ಜತೀ ಸೋ ಜಗತಿಪ್ಪದೇಸೋ,

ಯತ್ಥಟ್ಠಿತೋ ಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಪಾಪಕಮ್ಮಾ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೧೨೭; ಮಿ. ಪ. ೪.೨.೪);

ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾತಿ ಮಮ್ಮಚ್ಛೇದನವಸೇನಾಪಿ ಬಾಲಜನೇಹಿ ಪವತ್ತಿತಂ ದುರುತ್ತವಚನಂ ಖನ್ತಿಬಲಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಧೀರಸ್ಸ ದುತ್ತಿತಿಕ್ಖಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರತೋ ವಿದಿತ್ವಾ. ಇಮಂ ಉದಾನನ್ತಿ ಇಮಂ ಅಧಿವಾಸನಖನ್ತಿಬಲವಿಭಾವನಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ.

ತತ್ಥ ತುದನ್ತಿ ವಾಚಾಯ ಜನಾ ಅಸಞ್ಞತಾ, ಸರೇಹಿ ಸಙ್ಗಾಮಗತಂವ ಕುಞ್ಜರನ್ತಿ ಕಾಯಿಕಸಂವರಾದೀಸು ಕಸ್ಸಚಿಪಿ ಸಂವರಸ್ಸ ಅಭಾವೇನ ಅಸಂಯತಾ ಅವಿನೀತಾ ಬಾಲಜನಾ ಸರೇಹಿ ಸಾಯಕೇಹಿ ಸಙ್ಗಾಮಗತಂ ಯುದ್ಧಗತಂ ಕುಞ್ಜರಂವ ಹತ್ಥಿನಾಗಂ ಪಟಿಯೋಧಾ ವಿಯ ವಾಚಾಸತ್ತೀಹಿ ತುದನ್ತಿ ವಿಜ್ಝನ್ತಿ, ಅಯಂ ತೇಸಂ ಸಭಾವೋ. ಸುತ್ವಾನ ವಾಕ್ಯಂ ಫರುಸಂ ಉದೀರಿತಂ, ಅಧಿವಾಸಯೇ ಭಿಕ್ಖು ಅದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋತಿ ತಂ ಪನ ತೇಹಿ ಬಾಲಜನೇಹಿ ಉದೀರಿತಂ ಭಾಸಿತಂ ಮಮ್ಮಘಟ್ಟನವಸೇನ ಪವತ್ತಿತಂ ಫರುಸಂ ವಾಕ್ಯಂ ವಚನಂ ಅಭೂತಂ ಭೂತತೋ ನಿಬ್ಬೇಠೇನ್ತೋ ಮಮ ಕಕಚೂಪಮಓವಾದಂ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೨೨ ಆದಯೋ) ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಈಸಕಮ್ಪಿ ಅದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಸಂಸಾರಸಭಾವೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಸಂಸಾರೇ ಭಯಂ ಇಕ್ಖಣಸೀಲೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಧಿವಾಸಯೇ, ಅಧಿವಾಸನಖನ್ತಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಖಮೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏತ್ಥಾಹ – ಕಿಂ ಪನ ತಂ ಕಮ್ಮಂ, ಯಂ ಅಪರಿಮಾಣಕಾಲಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಚಿತವಿಪುಲಪುಞ್ಞಸಮ್ಭಾರೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂ ದಾರುಣಂ ಅಭೂತಬ್ಭಕ್ಖಾನಂ ಪಾಪುಣೀತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ಅಯಂ ಸೋ ಭಗವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಭೂತೋ ಅತೀತಜಾತಿಯಂ ಮುನಾಳಿ ನಾಮ ಧುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಪಾಪಜನಸೇವೀ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಬಹುಲೋ ವಿಚರತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸುರಭಿಂ ನಾಮ ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ನಗರಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿತುಂ ಚೀವರಂ ಪಾರುಪನ್ತಂ ಪಸ್ಸಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸಮಯೇ ಅಞ್ಞತರಾ ಇತ್ಥೀ ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇನ ಗಚ್ಛತಿ. ಧುತ್ತೋ ‘‘ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಯಂ ಸಮಣೋ’’ತಿ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಿ. ಸೋ ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಾವಸೇಸೇನ ಇದಾನಿ ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾಪಿ ಸುನ್ದರಿಯಾ ಕಾರಣಾ ಅಭೂತಬ್ಭಕ್ಖಾನಂ ಪಾಪುಣಿ. ಯಥಾ ಚೇತಂ, ಏವಂ ಚಿಞ್ಚಮಾಣವಿಕಾದೀನಂ ವಿಕಾರಕಿತ್ಥೀನಂ ಭಗವತೋ ಅಬ್ಭಕ್ಖಾನಾದೀನಿ ದುಕ್ಖಾನಿ ಪತ್ತಾನಿ, ಸಬ್ಬಾನಿ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಾವಸೇಸಾನಿ, ಯಾನಿ ‘‘ಕಮ್ಮಪಿಲೋತಿಕಾನೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೩೯.೬೪-೯೬) –

‘‘ಅನೋತತ್ತಸರಾಸನ್ನೇ, ರಮಣೀಯೇ ಸಿಲಾತಲೇ;

ನಾನಾರತನಪಜ್ಜೋತೇ, ನಾನಾಗನ್ಧವನನ್ತರೇ.

‘‘ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ, ಪರೇತೋ ಲೋಕನಾಯಕೋ;

ಆಸೀನೋ ಬ್ಯಾಕರೀ ತತ್ಥ, ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಾನಿ ಅತ್ತನೋ.

‘‘ಸುಣಾಥ ಭಿಕ್ಖವೋ ಮಯ್ಹಂ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಪಕತಂ ಮಯಾ;

ಪಿಲೋತಿಕಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ, ಬುದ್ಧತ್ತೇಪಿ ವಿಪಚ್ಚತಿ.

೧. ‘‘ಮುನಾಳಿ ನಾಮಹಂ ಧುತ್ತೋ, ಪುಬ್ಬೇ ಅಞ್ಞಾಸು ಜಾತಿಸು;

ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಸುರಭಿಂ, ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಿಂ ಅದೂಸಕಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ನಿರಯೇ ಸಂಸರಿಂ ಚಿರಂ;

ಬಹೂ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ದುಕ್ಖಂ ವೇದೇಮಿ ವೇದನಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮಾವಸೇಸೇನ, ಇಧ ಪಚ್ಛಿಮಕೇ ಭವೇ;

ಅಬ್ಭಕ್ಖಾನಂ ಮಯಾ ಲದ್ಧಂ, ಸುನ್ದರಿಕಾಯ ಕಾರಣಾ.

೨. ‘‘ಸಬ್ಬಾಭಿಭುಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ನನ್ದೋ ನಾಮಾಸಿ ಸಾವಕೋ;

ತಂ ಅಬ್ಭಕ್ಖಾಯ ನಿರಯೇ, ಚಿರಂ ಸಂಸರಿತಂ ಮಯಾ.

‘‘ದಸ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ನಿರಯೇ ಸಂಸರಿಂ ಚಿರಂ;

ಮನುಸ್ಸಭಾವಂ ಲದ್ಧಾಹಂ, ಅಬ್ಭಕ್ಖಾನಂ ಬಹುಂ ಲಭಿಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮಾವಸೇಸೇನ, ಚಿಞ್ಚಮಾಣವಿಕಾ ಮಮಂ;

ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಿ ಅಭೂತೇನ, ಜನಕಾಯಸ್ಸ ಅಗ್ಗತೋ.

೩. ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸುತವಾ ಆಸಿಂ, ಅಹಂ ಸಕ್ಕತಪೂಜಿತೋ;

ಮಹಾವನೇ ಪಞ್ಚಸತೇ, ಮನ್ತೇ ವಾಚೇಮಿ ಮಾಣವೇ.

‘‘ತತ್ಥಾಗತೋ ಇಸೀ ಭೀಮೋ, ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞೋ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ;

ತಞ್ಚಾಹಂ ಆಗತಂ ದಿಸ್ವಾ, ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಿಂ ಅದೂಸಕಂ.

‘‘ತತೋಹಂ ಅವಚಂ ಸಿಸ್ಸೇ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಅಯಂ ಇಸಿ;

ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ, ಅನುಮೋದಿಂಸು ಮಾಣವಾ.

‘‘ತತೋ ಮಾಣವಕಾ ಸಬ್ಬೇ, ಭಿಕ್ಖಮಾನಂ ಕುಲೇ ಕುಲೇ;

ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಆಹಂಸು, ಕಾಮಭೋಗೀ ಅಯಂ ಇಸಿ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಪಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸತಾ ಇಮೇ;

ಅಬ್ಭಕ್ಖಾನಂ ಲಭುಂ ಸಬ್ಬೇ, ಸುನ್ದರಿಕಾಯ ಕಾರಣಾ.

೪. ‘‘ವೇಮಾತುಭಾತಿಕಂ ಪುಬ್ಬೇ, ಧನಹೇತು ಹನಿಂ ಅಹಂ;

ಪಕ್ಖಿಪಿಂಗಿರಿದುಗ್ಗಸ್ಮಿಂ, ಸಿಲಾಯ ಚ ಅಪಿಂಸಯಿಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ದೇವದತ್ತೋ ಸಿಲಂ ಖಿಪಿ;

ಅಙ್ಗುಟ್ಠಂ ಪಿಂಸಯೀ ಪಾದೇ, ಮಮ ಪಾಸಾಣಸಕ್ಖರಾ.

೫. ‘‘ಪುರೇಹಂ ದಾರಕೋ ಹುತ್ವಾ, ಕೀಳಮಾನೋ ಮಹಾಪಥೇ;

ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾನ, ಮಗ್ಗೇ ಸಕಲಿಕಂ ಖಿಪಿಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಇಧ ಪಚ್ಛಿಮಕೇ ಭವೇ;

ವಧತ್ಥಂ ಮಂ ದೇವದತ್ತೋ, ಅಭಿಮಾರೇ ಪಯೋಜಯಿ.

೬. ‘‘ಹತ್ಥಾರೋಹೋ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ಪಚ್ಚೇಕಮುನಿಮುತ್ತಮಂ;

ಪಿಣ್ಡಾಯ ವಿಚರನ್ತಂ ತಂ, ಆಸಾದೇಸಿಂ ಗಜೇನಹಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಭನ್ತೋ ನಾಳಾಗಿರೀ ಗಜೋ;

ಗಿರಿಬ್ಬಜೇ ಪುರವರೇ, ದಾರುಣೋ ಸಮುಪಾಗಮಿ.

೭. ‘‘ರಾಜಾಹಂ ಪತ್ಥಿವೋ ಆಸಿಂ, ಸತ್ತಿಯಾ ಪುರಿಸೇ ಹನಿಂ;

ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚಿಸಂ ಭುಸಂ.

‘‘ಕಮ್ಮುನೋ ತಸ್ಸ ಸೇಸೇನ, ಸೋದಾನಿ ಸಕಲಂ ಮಮ;

ಪಾದೇ ಛವಿಂ ಪಕಪ್ಪೇಸಿ, ನ ಹಿ ಕಮ್ಮಂ ವಿನಸ್ಸತಿ.

೮. ‘‘ಅಹಂ ಕೇವಟ್ಟಗಾಮಸ್ಮಿಂ, ಅಹುಂ ಕೇವಟ್ಟದಾರಕೋ;

ಮಚ್ಛಕೇ ಘಾತಿತೇ ದಿಸ್ವಾ, ಜನಯಿಂ ಸೋಮನಸ್ಸಕಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಸೀಸದುಕ್ಖಂ ಅಹೂ ಮಮ;

ಸಕ್ಕಾ ಚ ಸಬ್ಬೇ ಹಞ್ಞಿಂಸು, ಯದಾ ಹನಿ ವಿಟಟೂಭೋ.

೯. ‘‘ಫುಸ್ಸಸ್ಸಾಹಂ ಪಾವಚನೇ, ಸಾವಕೇ ಪರಿಭಾಸಯಿಂ;

ಯವಂ ಖಾದಥ ಭುಞ್ಜಥ, ಮಾ ಚ ಭುಞ್ಜಥ ಸಾಲಯೋ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ತೇಮಾಸಂ ಖಾದಿತಂ ಯವಂ;

ನಿಮನ್ತಿತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ, ವೇರಞ್ಜಾಯಂ ವಸಿಂ ತದಾ.

೧೦. ‘‘ನಿಬ್ಬುದ್ಧೇ ವತ್ತಮಾನಮ್ಹಿ, ಮಲ್ಲಪುತ್ತಂ ನಿಹೇಠಯಿಂ;

ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಪಿಟ್ಠಿದುಕ್ಖಂ ಅಹೂ ಮಮ.

೧೧. ‘‘ತಿಕಿಚ್ಛಕೋ ಅಹಂ ಆಸಿಂ, ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಂ ವಿರೇಚಯಿಂ;

ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಹೋತಿ ಪಕ್ಖನ್ದಿಕಾ ಮಮ.

೧೨. ‘‘ಅವಚಾಹಂ ಜೋತಿಪಾಲೋ, ಕಸ್ಸಪಂ ಸುಗತಂ ತದಾ;

ಕುತೋ ನು ಬೋಧಿ ಮುಣ್ಡಸ್ಸ, ಬೋಧಿ ಪರಮದುಲ್ಲಭಾ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಅಚರಿಂ ದುಕ್ಕರಂ ಬಹುಂ;

ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನುರುವೇಲಾಯಂ, ತತೋ ಬೋಧಿಂ ಅಪಾಪುಣಿಂ.

‘‘ನಾಹಂ ಏತೇನ ಮಗ್ಗೇನ, ಪಾಪುಣಿಂ ಬೋಧಿಮುತ್ತಮಂ;

ಕುಮ್ಮಗ್ಗೇನ ಗವೇಸಿಸ್ಸಂ, ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮೇನ ವಾರಿತೋ.

‘‘ಪುಞ್ಞಪಾಪಪರಿಕ್ಖೀಣೋ, ಸಬ್ಬಸನ್ತಾಪವಜ್ಜಿತೋ;

ಅಸೋಕೋ ಅನುಪಾಯಾಸೋ, ನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಮನಾಸವೋ.

‘‘ಏವಂ ಜಿನೋ ವಿಯಾಕಾಸಿ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅಗ್ಗತೋ;

ಸಬ್ಬಾಭಿಞ್ಞಾಬಲಪ್ಪತ್ತೋ, ಅನೋತತ್ತಮಹಾಸರೇ’’ತಿ. (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೩೯.೬೪-೯೬);

ಅಟ್ಠಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.