೧೯. ಪಞ್ಞಾಸನಿಪಾತೋ

೧. ತಾಲಪುಟತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಪಞ್ಞಾಸನಿಪಾತೇ ಕದಾ ನುಹನ್ತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ತಾಲಪುಟತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ರಾಜಗಹೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ನಟಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಕುಲಾನುರೂಪೇಸು ನಚ್ಚಟ್ಠಾನೇಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಪಾಕಟೋ ನಟಗಾಮಣಿ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಪಞ್ಚಸತಮಾತುಗಾಮಪರಿವಾರೋ ಮಹತಾ ನಟವಿಭವೇನ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನೀಸು ಸಮಜ್ಜಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ, ಮಹನ್ತಂ ಪೂಜಾಸಕ್ಕಾರಂ ಲಭಿತ್ವಾ, ವಿಚರನ್ತೋ ರಾಜಗಹಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ನಗರವಾಸೀನಂ ಸಮಜ್ಜಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ, ಲದ್ಧಸಮ್ಮಾನಸಕ್ಕಾರೋ ಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕಂ ಗತತ್ತಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ನಟಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ ‘ಯೋ ಸೋ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನ ಜನಂ ಹಾಸೇತಿ ರಮೇತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ, ಇಧ ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಭಗವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ ‘‘ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥವಾರಂ ಪುಟ್ಠೋ ಆಹ – ‘‘ಗಾಮಣಿ, ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಪಕತಿಯಾಪಿ ರಾಗಬನ್ಧನಬದ್ಧಾ ದೋಸಬನ್ಧನಬದ್ಧಾ ಮೋಹಬನ್ಧನಬದ್ಧಾ ತೇಸಂ ಭಿಯ್ಯೋಪಿ ರಜನೀಯೇ ದೋಸನೀಯೇ ಮೋಹನೀಯೇ ಧಮ್ಮೇ ಉಪಸಂಹರನ್ತೋ ಪಮಾದೇತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ನಿರಯೇ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಸಚೇ ಪನಸ್ಸ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ ಹೋತಿ ‘ಯೋ ಸೋ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನ ಜನಂ ಹಾಸೇತಿ ರಮೇತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’’ತಿ ಸಾಸ್ಸ ಹೋತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಸ್ಸ ಚ ದ್ವಿನ್ನಂ ಗತೀನಂ ಅಞ್ಞತರಾ ಗತಿ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ, ನಿರಯಸ್ಸ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ವಾತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ತಾಲಪುಟೋ ಗಾಮಣಿ ಪರೋದಿ. ನನು ಗಾಮಣಿ ಪಗೇವ ಮಯಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ‘‘ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೪.೩೫೪)? ‘‘ನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತಂ ರೋದಾಮಿ, ಯಂ ಮಂ ಭಗವಾ ನಟಾನಂ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ ಏವಮಾಹಾ’’ತಿ. ಅಪಿ ಚಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕೇಹಿ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯೇಹಿ ನಟೇಹಿ ವಞ್ಚಿತೋ ‘‘ನಟೋ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ನಟಸಮಜ್ಜಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸುಗತಿಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ, ಅಧಿಗತಾರಹತ್ತೋ ಪನ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಯೇನಾಕಾರೇನ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹನವಸೇನ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ ಉದಪಾದಿ, ತಂ ಅನೇಕಧಾ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ –

೧೦೯೪. ‘‘ಕದಾ ನುಹಂ ಪಬ್ಬತಕನ್ದರಾಸು, ಏಕಾಕಿಯೋ ಅದ್ದುತಿಯೋ ವಿಹಸ್ಸಂ;

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಸಬ್ಬಭವಂ ವಿಪಸ್ಸಂ, ತಂ ಮೇ ಇದಂ ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೦೯೫. ‘‘ಕದಾ ನುಹಂ ಭಿನ್ನಪಟನ್ಧರೋ ಮುನಿ, ಕಾಸಾವವತ್ಥೋ ಅಮಮೋ ನಿರಾಸೋ;

ರಾಗಞ್ಚ ದೋಸಞ್ಚ ತಥೇವ ಮೋಹಂ, ಹನ್ತ್ವಾ ಸುಖೀ ಪವನಗತೋ ವಿಹಸ್ಸಂ.

೧೦೯೬. ‘‘ಕದಾ ಅನಿಚ್ಚಂ ವಧರೋಗನೀಳಂ, ಕಾಯಂ ಇಮಂ ಮಚ್ಚುಜರಾಯುಪದ್ದುತಂ;

ವಿಪಸ್ಸಮಾನೋ ವೀತಭಯೋ ವಿಹಸ್ಸಂ, ಏಕೋ ವನೇ ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೦೯೭. ‘‘ಕದಾ ನುಹಂ ಭಯಜನನಿಂ ದುಖಾವಹಂ, ತಣ್ಹಾಲತಂ ಬಹುವಿಧಾನುವತ್ತನಿಂ;

ಪಞ್ಞಾಮಯಂ ತಿಖಿಣಮಸಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಛೇತ್ವಾ ವಸೇ ತಮ್ಪಿ ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೦೯೮. ‘‘ಕದಾ ನು ಪಞ್ಞಾಮಯಮುಗ್ಗತೇಜಂ, ಸತ್ಥಂ ಇಸೀನಂ ಸಹಸಾದಿಯಿತ್ವಾ;

ಮಾರಂ ಸಸೇನಂ ಸಹಸಾ ಭಞ್ಜಿಸ್ಸಂ, ಸೀಹಾಸನೇ ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೦೯೯. ‘‘ಕದಾ ನುಹಂ ಸಬ್ಭಿ ಸಮಾಗಮೇಸು, ದಿಟ್ಠೋ ಭವೇ ಧಮ್ಮಗರೂಹಿ ತಾದಿಭಿ;

ಯಾಥಾವದಸ್ಸೀಹಿ ಜಿತಿನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ, ಪಧಾನಿಯೋ ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೧೦೦. ‘‘ಕದಾ ನು ಮಂ ತನ್ದಿ ಖುದಾ ಪಿಪಾಸಾ, ವಾತಾತಪಾ ಕೀಟಸರೀಸಪಾ ವಾ;

ನ ಬಾಧಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ನ ತಂ ಗಿರಿಬ್ಬಜೇ, ಅತ್ಥತ್ಥಿಯಂ ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೧೦೧. ‘‘ಕದಾ ನು ಖೋ ಯಂ ವಿದಿತಂ ಮಹೇಸಿನಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಸುದುದ್ದಸಾನಿ;

ಸಮಾಹಿತತ್ತೋ ಸತಿಮಾ ಅಗಚ್ಛಂ, ಪಞ್ಞಾಯ ತಂ ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೧೦೨. ‘‘ಕದಾ ನು ರೂಪೇ ಅಮಿತೇ ಚ ಸದ್ದೇ, ಗನ್ಧೇ ರಸೇ ಫುಸಿತಬ್ಬೇ ಚ ಧಮ್ಮೇ;

ಆದಿತ್ತತೋಹಂ ಸಮಥೇಹಿ ಯುತ್ತೋ, ಪಞ್ಞಾಯ ದಚ್ಛಂ ತದಿದಂ ಕದಾ ಮೇ.

೧೧೦೩. ‘‘ಕದಾ ನುಹಂ ದುಬ್ಬಚನೇನ ವುತ್ತೋ, ತತೋ ನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮನೋ ನ ಹೇಸ್ಸಂ;

ಅಥೋ ಪಸತ್ಥೋಪಿ ತತೋ ನಿಮಿತ್ತಂ, ತುಟ್ಠೋ ನ ಹೇಸ್ಸಂ ತದಿದಂ ಕದಾ ಮೇ.

೧೧೦೪. ‘‘ಕದಾ ನು ಕಟ್ಠೇ ಚ ತಿಣೇ ಲತಾ ಚ, ಖನ್ಧೇ ಇಮೇಹಂ ಅಮಿತೇ ಚ ಧಮ್ಮೇ;

ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನೇವ ಚ ಬಾಹಿರಾನಿ ಚ, ಸಮಂ ತುಲೇಯ್ಯಂ ತದಿದಂ ಕದಾ ಮೇ.

೧೧೦೫. ‘‘ಕದಾ ನು ಮಂ ಪಾವುಸಕಾಲಮೇಘೋ, ನವೇನ ತೋಯೇನ ಸಚೀವರಂ ವನೇ;

ಇಸಿಪ್ಪಯಾತಮ್ಹಿ ಪಥೇ ವಜನ್ತಂ, ಓವಸ್ಸತೇ ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೧೦೬. ‘‘ಕದಾ ಮಯೂರಸ್ಸ ಸಿಖಣ್ಡಿನೋ ವನೇ, ದಿಜಸ್ಸ ಸುತ್ವಾ ಗಿರಿಗಬ್ಭರೇ ರುತಂ;

ಪಚ್ಚುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅಮತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ, ಸಂಚಿನ್ತಯೇ ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೧೦೭. ‘‘ಕದಾ ನು ಗಙ್ಗಂ ಯಮುನಂ ಸರಸ್ಸತಿಂ, ಪಾತಾಲಖಿತ್ತಂ ವಳವಾಮುಖಞ್ಚ;

ಅಸಜ್ಜಮಾನೋ ಪತರೇಯ್ಯಮಿದ್ಧಿಯಾ, ವಿಭಿಂಸನಂ ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೧೦೮. ‘‘ಕದಾ ನು ನಾಗೋವ ಅಸಙ್ಗಚಾರೀ, ಪದಾಲಯೇ ಕಾಮಗುಣೇಸು ಛನ್ದಂ;

ನಿಬ್ಬಜ್ಜಯಂ ಸಬ್ಬಸುಭಂ ನಿಮಿತ್ತಂ, ಝಾನೇ ಯುತೋ ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೧೦೯. ‘‘ಕದಾ ಇಣಟ್ಟೋವ ದಲಿದ್ದಕೋ ನಿಧಿಂ, ಆರಾಧಯಿತ್ವಾ ಧನಿಕೇಹಿ ಪೀಳಿತೋ;

ತುಟ್ಠೋ ಭವಿಸ್ಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ಸಾಸನಂ, ಮಹೇಸಿನೋ ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೧೧೦. ‘‘ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಾನಿ ತಯಾಮ್ಹಿ ಯಾಚಿತೋ, ಅಗಾರವಾಸೇನ ಅಲಂ ನು ತೇ ಇದಂ;

ತಂ ದಾನಿ ಮಂ ಪಬ್ಬಜಿತಂ ಸಮಾನಂ, ಕಿಂಕಾರಣಾ ಚಿತ್ತ ತುವಂ ನ ಯುಞ್ಜಸಿ.

೧೧೧೧. ‘‘ನನು ಅಹಂ ಚಿತ್ತ ತಯಾಮ್ಹಿ ಯಾಚಿತೋ, ಗಿರಿಬ್ಬಜೇ ಚಿತ್ರಛದಾ ವಿಹಙ್ಗಮಾ;

ಮಹಿನ್ದಘೋಸತ್ಥನಿತಾಭಿಗಜ್ಜಿನೋ, ತೇ ತಂ ರಮೇಸ್ಸನ್ತಿ ವನಮ್ಹಿ ಝಾಯಿನಂ.

೧೧೧೨. ‘‘ಕುಲಮ್ಹಿ ಮಿತ್ತೇ ಚ ಪಿಯೇ ಚ ಞಾತಕೇ, ಖಿಡ್ಡಾರತಿಂ ಕಾಮಗುಣಞ್ಚ ಲೋಕೇ;

ಸಬ್ಬಂ ಪಹಾಯ ಇಮಮಜ್ಝುಪಾಗತೋ, ಅಥೋಪಿ ತ್ವಂ ಚಿತ್ತ ನ ಮಯ್ಹ ತುಸ್ಸಸಿ.

೧೧೧೩. ‘‘ಮಮೇವ ಏತಂ ನ ಹಿ ತ್ವಂ ಪರೇಸಂ, ಸನ್ನಾಹಕಾಲೇ ಪರಿದೇವಿತೇನ ಕಿಂ;

ಸಬ್ಬಂ ಇದಂ ಚಲಮಿತಿ ಪೇಕ್ಖಮಾನೋ, ಅಭಿನಿಕ್ಖಮಿಂ ಅಮತಪದಂ ಜಿಗೀಸಂ.

೧೧೧೪. ‘‘ಸುಯುತ್ತವಾದೀ ದ್ವಿಪದಾನಮುತ್ತಮೋ, ಮಹಾಭಿಸಕ್ಕೋ ನರದಮ್ಮಸಾರಥಿ;

ಚಿತ್ತಂ ಚಲಂ ಮಕ್ಕಟಸನ್ನಿಭಂ ಇತಿ, ಅವೀತರಾಗೇನ ಸುದುನ್ನಿವಾರಯಂ.

೧೧೧೫. ‘‘ಕಾಮಾ ಹಿ ಚಿತ್ರಾ ಮಧುರಾ ಮನೋರಮಾ, ಅವಿದ್ದಸೂ ಯತ್ಥ ಸಿತಾ ಪುಥುಜ್ಜನಾ;

ತೇ ದುಕ್ಖಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಪುನಬ್ಭವೇಸಿನೋ, ಚಿತ್ತೇನ ನೀತಾ ನಿರಯೇ ನಿರಾಕತಾ.

೧೧೧೬. ‘‘ಮಯೂರಕೋಞ್ಚಾಭಿರುತಮ್ಹಿ ಕಾನನೇ, ದೀಪೀಹಿ ಬ್ಯಗ್ಘೇಹಿ ಪುರಕ್ಖತೋ ವಸಂ;

ಕಾಯೇ ಅಪೇಕ್ಖಂ ಜಹ ಮಾ ವಿರಾಧಯ, ಇತಿಸ್ಸು ಮಂ ಚಿತ್ತ ಪುರೇ ನಿಯುಞ್ಜಸಿ.

೧೧೧೭. ‘‘ಭಾವೇಹಿ ಝಾನಾನಿ ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಚ, ಬಲಾನಿ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಸಮಾಧಿಭಾವನಾ;

ತಿಸ್ಸೋ ಚ ವಿಜ್ಜಾ ಫುಸ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ, ಇತಿಸ್ಸು ಮಂ ಚಿತ್ತ ಪುರೇ ನಿಯುಞ್ಜಸಿ.

೧೧೧೮. ‘‘ಭಾವೇಹಿ ಮಗ್ಗಂ ಅಮತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ, ನಿಯ್ಯಾನಿಕಂ ಸಬ್ಬದುಖಕ್ಖಯೋಗಧಂ;

ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಸೋಧನಂ, ಇತಿಸ್ಸು ಮಂ ಚಿತ್ತ ಪುರೇ ನಿಯುಞ್ಜಸಿ.

೧೧೧೯. ‘‘ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಖನ್ಧೇ ಪಟಿಪಸ್ಸ ಯೋನಿಸೋ, ಯತೋ ಚ ದುಕ್ಖಂ ಸಮುದೇತಿ ತಂ ಜಹ;

ಇಧೇವ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಕರೋಹಿ ಅನ್ತಂ, ಇತಿಸ್ಸು ಮಂ ಚಿತ್ತ ಪುರೇ ನಿಯುಞ್ಜಸಿ.

೧೧೨೦. ‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ವಿಪಸ್ಸ ಯೋನಿಸೋ, ಸುಞ್ಞಂ ಅನತ್ತಾತಿ ಅಘಂ ವಧನ್ತಿ ಚ;

ಮನೋವಿಚಾರೇ ಉಪರುನ್ಧ ಚೇತಸೋ, ಇತಿಸ್ಸು ಮಂ ಚಿತ್ತ ಪುರೇ ನಿಯುಞ್ಜಸಿ.

೧೧೨೧. ‘‘ಮುಣ್ಡೋ ವಿರೂಪೋ ಅಭಿಸಾಪಮಾಗತೋ, ಕಪಾಲಹತ್ಥೋವ ಕುಲೇಸು ಭಿಕ್ಖಸು;

ಯುಞ್ಜಸ್ಸು ಸತ್ಥುವಚನೇ ಮಹೇಸಿನೋ, ಇತಿಸ್ಸು ಮಂ ಚಿತ್ತ ಪುರೇ ನಿಯುಞ್ಜಸಿ.

೧೧೨೨. ‘‘ಸುಸಂವುತತ್ತೋ ವಿಸಿಖನ್ತರೇ ಚರಂ, ಕುಲೇಸು ಕಾಮೇಸು ಅಸಙ್ಗಮಾನಸೋ;

ಚನ್ದೋ ಯಥಾ ದೋಸಿನಪುಣ್ಣಮಾಸಿಯಾ, ಇತಿಸ್ಸು ಮಂ ಚಿತ್ತ ಪುರೇ ನಿಯುಞ್ಜಸಿ.

೧೧೨೩. ‘‘ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಹೋಹಿ ಚ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ, ಸೋಸಾನಿಕೋ ಹೋಹಿ ಚ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ;

ನೇಸಜ್ಜಿಕೋ ಹೋಹಿ ಸದಾ ಧುತೇ ರತೋ, ಇತಿಸ್ಸು ಮಂ ಚಿತ್ತ ಪುರೇ ನಿಯುಞ್ಜಸಿ.

೧೧೨೪. ‘‘ರೋಪೇತ್ವ ರುಕ್ಖಾನಿ ಯಥಾ ಫಲೇಸೀ, ಮೂಲೇ ತರುಂ ಛೇತ್ತು ತಮೇವ ಇಚ್ಛಸಿ;

ತಥೂಪಮಂ ಚಿತ್ತಮಿದಂ ಕರೋಸಿ, ಯಂ ಮಂ ಅನಿಚ್ಚಮ್ಹಿ ಚಲೇ ನಿಯುಞ್ಜಸಿ.

೧೧೨೫. ‘‘ಅರೂಪ ದೂರಙ್ಗಮ ಏಕಚಾರಿ, ನ ತೇ ಕರಿಸ್ಸಂ ವಚನಂ ಇದಾನಿಹಂ;

ದುಕ್ಖಾ ಹಿ ಕಾಮಾ ಕಟುಕಾ ಮಹಬ್ಭಯಾ, ನಿಬ್ಬಾನಮೇವಾಭಿಮನೋ ಚರಿಸ್ಸಂ.

೧೧೨೬. ‘‘ನಾಹಂ ಅಲಕ್ಖ್ಯಾ ಅಹಿರಿಕ್ಕತಾಯ ವಾ,

ನ ಚಿತ್ತಹೇತೂ ನ ಚ ದೂರಕನ್ತನಾ;

ಆಜೀವಹೇತೂ ಚ ಅಹಂ ನ ನಿಕ್ಖಮಿಂ,

ಕತೋ ಚ ತೇ ಚಿತ್ತ ಪಟಿಸ್ಸವೋ ಮಯಾ.

೧೧೨೭. ‘‘ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾ ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ವಣ್ಣಿತಾ, ಮಕ್ಖಪ್ಪಹಾನಂ ವೂಪಸಮೋ ದುಖಸ್ಸ;

ಇತಿಸ್ಸು ಮಂ ಚಿತ್ತ ತದಾ ನಿಯುಞ್ಜಸಿ, ಇದಾನಿ ತ್ವಂ ಗಚ್ಛಸಿ ಪುಬ್ಬಚಿಣ್ಣಂ.

೧೧೨೮. ‘‘ತಣ್ಹಾ ಅವಿಜ್ಜಾ ಚ ಪಿಯಾಪಿಯಞ್ಚ, ಸುಭಾನಿ ರೂಪಾನಿ ಸುಖಾ ಚ ವೇದನಾ;

ಮನಾಪಿಯಾ ಕಾಮಗುಣಾ ಚ ವನ್ತಾ, ವನ್ತೇ ಅಹಂ ಆವಮಿತುಂ ನ ಉಸ್ಸಹೇ.

೧೧೨೯. ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥ ತೇ ಚಿತ್ತ ವಚೋ ಕತಂ ಮಯಾ, ಬಹೂಸು ಜಾತೀಸು ನಮೇಸಿ ಕೋಪಿತೋ;

ಅಜ್ಝತ್ತಸಮ್ಭವೋ ಕತಞ್ಞುತಾಯ ತೇ, ದುಕ್ಖೇ ಚಿರಂ ಸಂಸರಿತಂ ತಯಾ ಕತೇ.

೧೧೩೦. ‘‘ತ್ವಞ್ಞೇವ ನೋ ಚಿತ್ತ ಕರೋಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ತ್ವಂ ಖತ್ತಿಯೋ ರಾಜದಸೀ ಕರೋಸಿ;

ವೇಸ್ಸಾ ಚ ಸುದ್ದಾ ಚ ಭವಾಮ ಏಕದಾ, ದೇವತ್ತನಂ ವಾಪಿ ತವೇವ ವಾಹಸಾ.

೧೧೩೧. ‘‘ತವೇವ ಹೇತೂ ಅಸುರಾ ಭವಾಮಸೇ, ತ್ವಂಮೂಲಕಂ ನೇರಯಿಕಾ ಭವಾಮಸೇ;

ಅಥೋ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾಪಿ ಏಕದಾ, ಪೇತತ್ತನಂ ವಾಪಿ ತವೇವ ವಾಹಸಾ.

೧೧೩೨. ‘‘ನನು ದುಬ್ಭಿಸ್ಸಸಿ ಮಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ, ಮುಹುಂ ಮುಹುಂ ಚಾರಣಿಕಂವ ದಸ್ಸಯಂ;

ಉಮ್ಮತ್ತಕೇನೇವ ಮಯಾ ಪಲೋಭಸಿ, ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತೇ ಚಿತ್ತ ವಿರಾಧಿತಂ ಮಯಾ.

೧೧೩೩. ‘‘ಇದಂ ಪುರೇ ಚಿತ್ತಮಚಾರಿ ಚಾರಿಕಂ, ಯೇನಿಚ್ಛಕಂ ಯತ್ಥಕಾಮಂ ಯಥಾಸುಖಂ;

ತದಜ್ಜಹಂ ನಿಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮಿ ಯೋನಿಸೋ, ಹತ್ಥಿಪ್ಪಭಿನ್ನಂ ವಿಯ ಅಙ್ಗುಸಗ್ಗಹೋ.

೧೧೩೪. ‘‘ಸತ್ಥಾ ಚ ಮೇ ಲೋಕಮಿಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿ, ಅನಿಚ್ಚತೋ ಅದ್ಧುವತೋ ಅಸಾರತೋ;

ಪಕ್ಖನ್ದ ಮಂ ಚಿತ್ತ ಜಿನಸ್ಸ ಸಾಸನೇ, ತಾರೇಹಿ ಓಘಾ ಮಹತಾ ಸುದುತ್ತರಾ.

೧೧೩೫. ‘‘ನ ತೇ ಇದಂ ಚಿತ್ತ ಯಥಾ ಪುರಾಣಕಂ, ನಾಹಂ ಅಲಂ ತುಯ್ಹ ವಸೇ ನಿವತ್ತಿತುಂ;

ಮಹೇಸಿನೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋಮ್ಹಿ ಸಾಸನೇ, ನ ಮಾದಿಸಾ ಹೋನ್ತಿ ವಿನಾಸಧಾರಿನೋ.

೧೧೩೬. ‘‘ನಗಾ ಸಮುದ್ದಾ ಸರಿತಾ ವಸುನ್ಧರಾ, ದಿಸಾ ಚತಸ್ಸೋ ವಿದಿಸಾ ಅಧೋ ದಿವಾ;

ಸಬ್ಬೇ ಅನಿಚ್ಚಾ ತಿಭವಾ ಉಪದ್ದುತಾ, ಕುಹಿಂ ಗತೋ ಚಿತ್ತ ಸುಖಂ ರಮಿಸ್ಸಸಿ.

೧೧೩೭. ‘‘ಧಿತಿಪ್ಪರಂ ಕಿಂ ಮಮ ಚಿತ್ತ ಕಾಹಿಸಿ, ನ ತೇ ಅಲಂ ಚಿತ್ತ ವಸಾನುವತ್ತಕೋ;

ನ ಜಾತು ಭಸ್ತಂ ಉಭತೋಮುಖಂ ಛುಪೇ, ಧಿರತ್ಥು ಪೂರಂ ನವಸೋತಸನ್ದನಿಂ.

೧೧೩೮. ‘‘ವರಾಹಏಣೇಯ್ಯವಿಗಾಳ್ಹಸೇವಿತೇ, ಪಬ್ಭಾರಕುಟ್ಟೇ ಪಕತೇವ ಸುನ್ದರೇ;

ನವಮ್ಬುನಾ ಪಾವುಸಸಿತ್ತಕಾನನೇ, ತಹಿಂ ಗುಹಾಗೇಹಗತೋ ರಮಿಸ್ಸಸಿ.

೧೧೩೯. ‘‘ಸುನೀಲಗೀವಾ ಸುಸಿಖಾ ಸುಪೇಖುನಾ, ಸುಚಿತ್ತಪತ್ತಚ್ಛದನಾ ವಿಹಙ್ಗಮಾ;

ಸುಮಞ್ಜುಘೋಸತ್ಥನಿತಾಭಿಗಜ್ಜಿನೋ, ತೇ ತಂ ರಮೇಸ್ಸನ್ತಿ ವನಮ್ಹಿ ಝಾಯಿನಂ.

೧೧೪೦. ‘‘ವುಟ್ಠಮ್ಹಿ ದೇವೇ ಚತುರಙ್ಗುಲೇ ತಿಣೇ, ಸಂಪುಪ್ಫಿತೇ ಮೇಘನಿಭಮ್ಹಿ ಕಾನನೇ;

ನಗನ್ತರೇ ವಿಟಪಿಸಮೋ ಸಯಿಸ್ಸಂ, ತಂ ಮೇ ಮುದೂ ಹೇಹಿತಿ ತೂಲಸನ್ನಿಭಂ.

೧೧೪೧. ‘‘ತಥಾ ತು ಕಸ್ಸಾಮಿ ಯಥಾಪಿ ಇಸ್ಸರೋ, ಯಂ ಲಬ್ಭತಿ ತೇನಪಿ ಹೋತು ಮೇ ಅಲಂ;

ನ ತಾಹಂ ಕಸ್ಸಾಮಿ ಯಥಾ ಅತನ್ದಿತೋ, ಬಿಳಾರಭಸ್ತಂವ ಯಥಾ ಸುಮದ್ದಿತಂ.

೧೧೪೨. ‘‘ತಥಾ ತು ಕಸ್ಸಾಮಿ ಯಥಾಪಿ ಇಸ್ಸರೋ, ಯಂ ಲಬ್ಭತಿ ತೇನಪಿ ಹೋತು ಮೇ ಅಲಂ;

ವಿರಿಯೇನ ತಂ ಮಯ್ಹ ವಸಾನಯಿಸ್ಸಂ, ಗಜಂವ ಮತ್ತಂ ಕುಸಲಙ್ಕುಸಗ್ಗಹೋ.

೧೧೪೩. ‘‘ತಯಾ ಸುದನ್ತೇನ ಅವಟ್ಠಿತೇನ ಹಿ, ಹಯೇನ ಯೋಗ್ಗಾಚರಿಯೋವ ಉಜ್ಜುನಾ;

ಪಹೋಮಿ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತುಂ ಸಿವಂ, ಚಿತ್ತಾನುರಕ್ಖೀಹಿ ಸದಾ ನಿಸೇವಿತಂ.

೧೧೪೪. ‘‘ಆರಮ್ಮಣೇ ತಂ ಬಲಸಾ ನಿಬನ್ಧಿಸಂ, ನಾಗಂವ ಥಮ್ಭಮ್ಹಿ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ;

ತಂ ಮೇ ಸುಗುತ್ತಂ ಸತಿಯಾ ಸುಭಾವಿತಂ, ಅನಿಸ್ಸಿತಂ ಸಬ್ಬಭವೇಸು ಹೇಹಿಸಿ.

೧೧೪೫. ‘‘ಪಞ್ಞಾಯ ಛೇತ್ವಾ ವಿಪಥಾನುಸಾರಿನಂ, ಯೋಗೇನ ನಿಗ್ಗಯ್ಹ ಪಥೇ ನಿವೇಸಿಯ;

ದಿಸ್ವಾ ಸಮುದಯಂ ವಿಭವಞ್ಚ ಸಮ್ಭವಂ, ದಾಯಾದಕೋ ಹೇಹಿಸಿ ಅಗ್ಗವಾದಿನೋ.

೧೧೪೬. ‘‘ಚತುಬ್ಬಿಪಲ್ಲಾಸವಸಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತಂ, ಗಾಮಣ್ಡಲಂವ ಪರಿನೇಸಿ ಚಿತ್ತ ಮಂ;

ನನು ಸಂಯೋಜನಬನ್ಧನಚ್ಛಿದಂ, ಸಂಸೇವಸೇ ಕಾರುಣಿಕಂ ಮಹಾಮುನಿಂ.

೧೧೪೭. ‘‘ಮಿಗೋ ಯಥಾ ಸೇರಿ ಸುಚಿತ್ತಕಾನನೇ, ರಮ್ಮಂ ಗಿರಿಂ ಪಾವುಸಅಬ್ಭಮಾಲಿನಿಂ;

ಅನಾಕುಲೇ ತತ್ಥ ನಗೇ ರಮಿಸ್ಸಂ, ಅಸಂಸಯಂ ಚಿತ್ತ ಪರಾ ಭವಿಸ್ಸಸಿ.

೧೧೪೮. ‘‘ಯೇ ತುಯ್ಹ ಛನ್ದೇನ ವಸೇನ ವತ್ತಿನೋ,

ನರಾ ಚ ನಾರೀ ಚ ಅನುಭೋನ್ತಿ ಯಂ ಸುಖಂ;

ಅವಿದ್ದಸೂ ಮಾರವಸಾನುವತ್ತಿನೋ,

ಭವಾಭಿನನ್ದೀ ತವ ಚಿತ್ತ ಸಾವಕಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕದಾ ನುಹನ್ತಿ ಕದಾ ನು ಅಹಂ. ಪಬ್ಬತಕನ್ದರಾಸೂತಿ ಪಬ್ಬತೇಸು ಚ ಕನ್ದರೇಸು ಚ, ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ವಾ ಕನ್ದರಾಸು. ಏಕಾಕಿಯೋತಿ ಏಕಕೋ. ಅದ್ದುತಿಯೋತಿ ನಿತ್ತಣ್ಹೋ. ತಣ್ಹಾ ಹಿ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದುತಿಯಾ ನಾಮ. ವಿಹಸ್ಸನ್ತಿ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಅನಿಚ್ಚತೋ ಸಬ್ಬಭವಂ ವಿಪಸ್ಸನ್ತಿ ಕಾಮಭವಾದಿಭೇದಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಭವಂ ‘‘ಹುತ್ವಾ ಅಭಾವಟ್ಠೇನ ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವಿಪಸ್ಸನ್ತೋ ಕದಾ ನು ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಞ್ಚೇತಂ, ‘‘ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖಂ, ಯಂ ದುಕ್ಖಂ ತದನತ್ತಾ’’ತಿ ವಚನತೋ (ಸಂ. ನಿ. ೩.೧೫) ಇತರಮ್ಪಿ ಲಕ್ಖಣದ್ವಯಂ ವುತ್ತಮೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತಂ ಮೇ ಇದಂ ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ತಂ ಇದಂ ಮೇ ಪರಿವಿತಕ್ಕಿತಂ ಕದಾ ನು ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕದಾ ನು ಖೋ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಂ ನೂತಿ ಚೇತ್ಥ ತನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಕದಾ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಮಹಾಗಜೋ ವಿಯ ಸಙ್ಖಲಿಕಬನ್ಧನಂ, ಗಿಹಿಬನ್ಧನಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕಾಯವಿವೇಕಂ ಪರಿಬ್ರೂಹಯನ್ತೋ ಏಕಾಕೀ ಪಬ್ಬತಕನ್ದರಾಸು ಅದುತಿಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ ನಿರಪೇಕ್ಖೋ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಗತಂ ಅನಿಚ್ಚಾದಿತೋ ವಿಪಸ್ಸನ್ತೋ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ಭಿನ್ನಪಟನ್ಧರೋತಿ ಭಿನ್ನವತ್ಥಧರೋ, ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಂ ನಕಾರಾಗಮಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ಸತ್ಥಕಚ್ಛಿನ್ನಅಗ್ಘಫಸ್ಸವಣ್ಣಭಿನ್ನಂ ಪಟಚೀವರಂ ಧಾರೇನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮುನೀತಿ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ಅಮಮೋತಿ ಕುಲೇ ವಾ ಗಣೇ ವಾ ಮಮತ್ತಾಭಾವೇನ ಅಮಮೋ. ಕತ್ಥಚಿಪಿ ಆರಮ್ಮಣೇ ಆಸೀಸನಾಯ ಅಭಾವೇನ ನಿರಾಸೋ. ಹನ್ತ್ವಾ ಸುಖೀ ಪವನಗತೋ ವಿಹಸ್ಸನ್ತಿ ರಾಗಾದಿಕೇ ಕಿಲೇಸೇ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಸುಖೇನ ಫಲಸುಖೇನ ಸುಖೀ ಮಹಾವನಗತೋ ಕದಾ ನು ಖೋ ಅಹಂ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಿ.

ವಧರೋಗನೀಳನ್ತಿ ಮರಣಸ್ಸ ಚ ರೋಗಸ್ಸ ಚ ಕುಲಾವಕಭೂತಂ. ಕಾಯಂ ಇಮನ್ತಿ ಇಮಂ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಸಙ್ಖಾತಂ ಕಾಯಂ. ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕೋಪಿ ಹಿ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಗತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ತಣ್ಹಾನುಗತಸ್ಸ ಅಯಮೇವ ಕಾಯೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ನಾಮರೂಪ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ಕಾಯೋ ವುಚ್ಚತಿ. ಮಚ್ಚುಜರಾಯುಪದ್ದುತನ್ತಿ ಮರಣೇನ ಚೇವ ಜರಾಯ ಚ ಪೀಳಿತಂ, ವಿಪಸ್ಸಮಾನೋ ಅಹಂ ಭಯಹೇತುಪಹಾನೇನ ವೀತಭಯೋ, ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಭಯಜನನಿನ್ತಿ ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯಾ ಮಹಾಭಯಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಕಾರಣಭೂತಂ ಕಾಯಿಕಸ್ಸ ಚ ಚೇತಸಿಕಸ್ಸ ಚ ಸಕಲಸ್ಸಪಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಆವಹನತೋ ದುಖಾವಹಂ. ತಣ್ಹಾಲತಂ ಬಹುವಿಧಾನುವತ್ತನಿನ್ತಿ ಬಹುವಿಧಞ್ಚ ಆರಮ್ಮಣಂ ಭವಮೇವ ವಾ ಅನುವತ್ತತಿ ಸನ್ತನೋತೀತಿ ಬಹುವಿಧಾನುವತ್ತನಿಂ, ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಾತಲತಂ. ಪಞ್ಞಾಮಯನ್ತಿ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಮಯಂ ಸುನಿಸಿತಂ ಅಸಿಖಗ್ಗಂ ವೀರಿಯಪಗ್ಗಹಿತೇನ ಸದ್ಧಾಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಕದಾ ನುಹಂ ವಸೇ’’ತಿ ಯಂ ಪರಿವಿತಕ್ಕಿತಂ, ತಮ್ಪಿ ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಉಗ್ಗತೇಜನ್ತಿ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ನಿಸಿತತಾಯ ತಿಕ್ಖತೇಜಂ. ಸತ್ಥಂ ಇಸೀನನ್ತಿ ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಅರಿಯಸಾವಕಇಸೀನಂ ಸತ್ಥಭೂತಂ. ಮಾರಂ ಸಸೇನಂ ಸಹಸಾ ಭಞ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಸೇನಾಯ ಸಸೇನಂ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಾದಿಮಾರಂ ಸಹಸಾ ಸೀಘಮೇವ ಭಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಿ. ಸೀಹಾಸನೇತಿ ಥಿರಾಸನೇ, ಅಪರಾಜಿತಪಲ್ಲಙ್ಕೇತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸಬ್ಭಿ ಸಮಾಗಮೇಸು ದಿಟ್ಠೋ ಭವೇತಿ ಧಮ್ಮಗಾರವಯುತ್ತತಾಯ ಧಮ್ಮಗರೂಹಿ ತಾದಿಲಕ್ಖಣಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ತಾದೀಹಿ ಅವಿಪರೀತದಸ್ಸಿತಾಯ ಯಾಥಾವದಸ್ಸೀಹಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನೇವ ಪಾಪಜಿತಿನ್ದ್ರಿಯತಾಯ ಜಿತಿನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ಸಾಧೂಹಿ ಸಮಾಗಮೇಸು ‘‘ಕದಾ ನು ಅಹಂ ಪಧಾನಿಯೋತಿ ದಿಟ್ಠೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಯಂ ಮೇ ಪರಿವಿತಕ್ಕಿತಂ, ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪದಯೋಜನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಪದತ್ಥಮತ್ತಮೇವ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ.

ತನ್ದೀತಿ ಆಲಸಿಯಂ. ಖುದಾತಿ ಜಿಘಚ್ಛಾ. ಕೀಟಸರೀಸಪಾತಿ ಕೀಟಞ್ಚೇವ ಸರೀಸಪಾ ಚ. ನ ಬಾಧಯಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಮಂ ನ ಬ್ಯಾಧಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ಸುಖದುಕ್ಖಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಝಾನೇಹಿ ಪಟಿಬಾಹಿತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಗಿರಿಬ್ಬಜೇತಿ ಪಬ್ಬತಕನ್ದರಾಯ. ಅತ್ಥತ್ಥಿಯನ್ತಿ ಸದತ್ಥಸಙ್ಖಾತೇನ ಅತ್ಥೇನ ಅತ್ಥಿಕಂ.

ಯಂ ವಿದಿತಂ ಮಹೇಸಿನಾತಿ ಯಂ ಚತುಸಚ್ಚಂ ಮಹೇಸಿನಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಯಮ್ಭೂಞಾಣೇನ ಞಾತಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ, ತಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಅನುಪಚಿತಕುಸಲಸಮ್ಭಾರೇಹಿ ಸುಟ್ಠು ದುದ್ದಸಾನಿ ಮಗ್ಗಸಮಾಧಿನಾ ಸಮಾಹಿತತ್ತೋ, ಸಮ್ಮಾಸತಿಯಾ ಸತಿಮಾ, ಅರಿಯಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಅಹಂ ಅಗಚ್ಛಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಸ್ಸಂ ಅಧಿಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ರೂಪೇತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯರೂಪೇ. ಅಮಿತೇತಿ ಞಾಣೇನ ಅಮಿತೇ, ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ಅಪರಿಞ್ಞಾತೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಫುಸಿತಬ್ಬೇತಿ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ. ಧಮ್ಮೇತಿ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಧಮ್ಮೇ. ಅಮಿತೇತಿ ವಾ ಅಪರಿಮಾಣೇ ನೀಲಾದಿವಸೇನ ಅನೇಕಭೇದಭಿನ್ನೇ ರೂಪೇ ಭೇರಿಸದ್ದಾದಿವಸೇನ, ಮೂಲರಸಾದಿವಸೇನ, ಕಕ್ಖಳಮುದುತಾದಿವಸೇನ, ಸುಖದುಕ್ಖಾದಿವಸೇನ ಚ, ಅನೇಕಭೇದಸದ್ದಾದಿಕೇ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆದಿತ್ತತೋತಿ ಏಕಾದಸಹಿ ಅಗ್ಗೀಹಿ ಆದಿತ್ತಭಾವತೋ. ಸಮಥೇಹಿ ಯುತ್ತೋತಿ ಝಾನವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಸಮಾಧೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಪಞ್ಞಾಯ ದಚ್ಛನ್ತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಸಹಿತಾಯ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ದಕ್ಖಿಸ್ಸಂ.

ದುಬ್ಬಚನೇನ ವುತ್ತೋತಿ ದುರುತ್ತವಚನೇನ ಘಟ್ಟಿತೋ. ತತೋ ನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಫರುಸವಾಚಾಹೇತು. ವಿಮನೋ ನ ಹೇಸ್ಸನ್ತಿ ದೋಮನಸ್ಸಿತೋ ನ ಭವೇಯ್ಯಂ. ಅಥೋತಿ ಅಥ. ಪಸತ್ಥೋತಿ ಕೇನಚಿ ಪಸಂಸಿತೋ.

ಕಟ್ಠೇತಿ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧೇ. ತಿಣೇತಿ ತಿಣಾನಂ ಖನ್ಧೇ. ಇಮೇತಿ ಇಮೇ ಮಮ ಸನ್ತತಿಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಪಞ್ಚ ಖನ್ಧೇ. ಅಮಿತೇ ಚ ಧಮ್ಮೇತಿ ತತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಕ್ಖನ್ಧೇನ ಅಮಿತೇ ರೂಪಧಮ್ಮೇ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನೇವ ಚ ಬಾಹಿರಾನಿ ಚಾ’’ತಿ. ಸಮಂ ತುಲೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅನಿಚ್ಚಾದಿವಸೇನ ಚೇವ ಅಸಾರಾದಿಉಪಮಾವಸೇನ ಚ ಸಬ್ಬಂ ಸಮಮೇವ ಕತ್ವಾ ತೀರೇಯ್ಯಂ.

ಇಸಿಪ್ಪಯಾತಮ್ಹಿ ಪಥೇ ವಜನ್ತನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ಮಹೇಸೀಹಿ ಸಮ್ಮದೇವ ಪಯಾತೇ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗೇ ವಜನ್ತಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಂ. ಪಾವುಸಸಮಯೇ ಕಾಲಮೇಘೋ ನವೇನ ತೋಯೇನ ವಸ್ಸೋದಕೇನ ಸಚೀವರಂ ಪವನೇ ಕದಾ ನು ಓವಸ್ಸತಿ, ತೇಮೇತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಿಕಭಾವಪರಿವಿತಕ್ಕಿತಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಮಯೂರಸ್ಸ ಸಿಖಣ್ಡಿನೋ ವನೇ ದಿಜಸ್ಸಾತಿ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ಅಣ್ಡಕೋಸತೋ ಚಾತಿ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಜಾಯನವಸೇನ ದಿಜಸ್ಸ, ಸಿಖಾಸಮ್ಭವೇನ ಸಿಖಣ್ಡಿನೋ ಚ ಮಯೂರಸ್ಸ ವನೇ ಕದಾ ಪನ ಗಿರಿಗಬ್ಭರೇ ರುತಂ ಕೇಕಾರವಂ ಸುತ್ವಾ ವೇಲಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸಯನತೋ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅಮತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ನಿಬ್ಬಾನಾಧಿಗಮಾಯ. ಸಂಚಿನ್ತಯೇತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೇ ಭವೇ ಅನಿಚ್ಚಾದಿತೋ ಮನಸಿ ಕರೇಯ್ಯಂ ವಿಪಸ್ಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಗಙ್ಗಂ ಯಮುನಂ ಸರಸ್ಸತಿನ್ತಿ ಏತಾ ಮಹಾನದಿಯೋ ಅಸಜ್ಜಮಾನೋ ಭಾವನಾಮಯಾಯ ಇದ್ಧಿಯಾ ಕದಾ ನು ಪತರೇಯ್ಯನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಾತಾಲಖಿತ್ತಂ ಬಳವಾಮುಖಞ್ಚಾತಿ ಪಾತಾಯ ಅಲಂ ಪರಿಯತ್ತನ್ತಿ ಪಾತಾಲಂ, ತದೇವ ಖಿತ್ತಂ, ಪಥವಿಯಾ ಸಣ್ಠಹನಕಾಲೇ ತಥಾ ಠಿತನ್ತಿ ಪಾತಾಲಖಿತ್ತಂ. ಯೋಜನಸತಿಕಾದಿಭೇದಾನಿ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಅನ್ತೋಪಥವಿಯಾ ತೀರಟ್ಠಾನಾನಿ, ಯೇಸು ಕಾನಿಚಿ ನಾಗಾದೀನಂ ವಸನಟ್ಠಾನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಕಾನಿಚಿ ಸುಞ್ಞಾನಿಯೇವ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಬಳವಾಮುಖನ್ತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಮಹನ್ತಂ ಆವಟ್ಟಮುಖಂ. ಮಹಾನಿರಯದ್ವಾರಸ್ಸ ಹಿ ವಿವಟಕಾಲೇ ಮಹಾಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ ತತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ತದಭಿಮುಖಂ ಅನೇಕಯೋಜನಸತಾಯಾಮವಿತ್ಥಾರಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಸಮುದ್ದಪದೇಸಂ ಡಹತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ದಡ್ಢೇ ಉಪರಿ ಉದಕಂ ಆವಟ್ಟಾಕಾರೇನ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತಂ ಮಹತಾ ಸದ್ದೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ನಿಪತತಿ. ತತ್ಥ ಬಳವಾಮುಖಸಮಞ್ಞಾ, ಇತಿ ತಞ್ಚ ಪಾತಾಲಖಿತ್ತಂ ಬಳವಾಮುಖಞ್ಚ ವಿಭಿಂಸನಂ ಭಯಾನಕಂ ಅಸಜ್ಜಮಾನೋ ಇದ್ಧಿಯಾ ಕದಾ ನು ಪತರೇಯ್ಯನ್ತಿ ಯಂ ಪರಿವಿತಕ್ಕಿತಂ, ತಂ ಕದಾ ನು ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಭಾವನಾಮಯಂ ಇದ್ಧಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಕದಾ ನು ಏವಂ ಇದ್ಧಿಂ ವಳಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ನಾಗೋವ ಅಸಙ್ಗಚಾರೀ ಪದಾಲಯೇತಿ ಯಥಾ ಮತ್ತವಾರಣೋ ದಳ್ಹಥಮ್ಭಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಯಸಙ್ಖಲಿಕಂ ವಿದ್ಧಂಸೇತ್ವಾ ಅಸಙ್ಗಚಾರೀ ವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಏಕೋ ಅದುತಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿವಸೇನ ಚರತಿ, ಏವಮಹಂ ಕದಾ ನು ಸಬ್ಬಸುಭಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ನಿಬ್ಬಜ್ಜಯಂ ನಿರವಸೇಸತೋ ವಜ್ಜಯನ್ತೋ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದವಸೋ ಅಹುತ್ವಾ ಝಾನೇ ಯುತೋ ಪಯುತ್ತೋ ಕಾಮಗುಣೇಸು ಛನ್ದಂ ಸಮ್ಮದೇವ ಪದಾಲೇಯ್ಯಂ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯಂ ಪಜಹೇಯ್ಯನ್ತಿ ಯಂ ಪರಿವಿತಕ್ಕಿತಂ, ತಂ ನು ಕದಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

ಇಣಟ್ಟೋವ ದಲಿದ್ದಕೋ ನಿಧಿಂ ಆರಾಧಯಿತ್ವಾತಿ ಯಥಾ ಕೋಚಿ ದಲಿದ್ದೋ ಜೀವಿಕಪಕತೋ ಇಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ಸೋಧೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಇಣಟ್ಟೋ ಇಣೇನ ಅಟ್ಟಿತೋ ಧನಿಕೇಹಿ ಪೀಳಿತೋ ನಿಧಿಂ ಆರಾಧಯಿತ್ವಾ ಅಧಿಗನ್ತ್ವಾ ಇಣಞ್ಚ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಸುಖೇನ ಚ ಜೀವನ್ತೋ ತುಟ್ಠೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಅಹಮ್ಪಿ ಕದಾ ನು ಇಣಸದಿಸಂ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ಪಹಾಯ ಮಹೇಸಿನೋ ಅರಿಯಧನಸಮ್ಪುಣ್ಣತಾಯ ಮಣಿಕನಕಾದಿರತನಸಮ್ಪುಣ್ಣನಿಧಿಸದಿಸಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಅಧಿಗನ್ತ್ವಾ ತುಟ್ಠೋ ಭವೇಯ್ಯನ್ತಿ ಯಂ ಪರಿವಿತಕ್ಕಿತಂ, ತಂ ಕದಾ ನು ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ.

ಏವಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜತೋ ಪುಬ್ಬೇ ನೇಕ್ಖಮ್ಮವಿತಕ್ಕವಸೇನ ಪವತ್ತಂ ಅತ್ತನೋ ವಿತಕ್ಕಪವತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಯೇಹಾಕಾರೇಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ಓವದಿತ್ವಾ ಅಧಿಗಚ್ಛಿ, ತೇ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಾನೀ’’ತಿಆದಿಕಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಾನಿ ತಯಾಮ್ಹಿ ಯಾಚಿತೋ, ಅಗಾರವಾಸೇನ ಅಲಂ ನು ತೇ ಇದನ್ತಿ ಅನೇಕಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ವಿವಿಧದುಕ್ಖಾನುಬನ್ಧೇನ ಅಗಾರಮಜ್ಝೇ ವಾಸೇನ ಅಲಂ ಪರಿಯತ್ತಮೇವ ತೇತಿ, ಅಮ್ಭೋ ಚಿತ್ತ, ಇದಂ ತಯಾ ಅನೇಕಾನಿ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ಅಹಂ ಅಮ್ಹಿ ನನು ಯಾಚಿತೋ. ತಂ ದಾನಿ ಮಂ ಪಬ್ಬಜಿತಂ ಸಮಾನನ್ತಿ ತಂ ಮಂ ತಯಾ ತಥಾ ಉಸ್ಸಾಹನೇನ ಪಬ್ಬಜಿತಂ ಸಮಾನಂ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಚಿತ್ತ ತುವಂ ನ ಯುಞ್ಜಸಿ, ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ನಿಹೀನೇ ಆಲಸಿಯೇ ನಿಯೋಜೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ನನು ಅಹಂ, ಚಿತ್ತ, ತಯಾಮ್ಹಿ ಯಾಚಿತೋತಿ, ಅಮ್ಭೋ ಚಿತ್ತ, ಅಹಂ ತಯಾ ನನು ಯಾಚಿತೋ ಅಮ್ಹಿ ಆಯಾಚಿತೋ ಮಞ್ಞೇ. ಯದಿ ಯಾಚಿತೋ, ಕಸ್ಮಾ ಇದಾನಿ ತದನುರೂಪಂ ನ ಪಟಿಪಜ್ಜಸೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಗಿರಿಬ್ಬಜೇ’’ತಿಆದಿನಾ ಯಾಚಿತಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಚಿತ್ರಛದಾ ವಿಹಙ್ಗಮಾ ವಿಚಿತ್ರಪೇಖುಣಪಕ್ಖಿನೋ, ಮಯೂರಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಹಿನ್ದಘೋಸತ್ಥನಿತಾಭಿಗಜ್ಜಿನೋತಿ ಜಲಘೋಸತ್ಥನಿತೇನ ಹೇತುನಾ ಸುಟ್ಠು ಗಜ್ಜನಸೀಲಾ. ತೇ ತಂ ರಮೇಸ್ಸನ್ತಿ ವನಮ್ಹಿ ಝಾಯಿನನ್ತಿ ತೇ ಮಯೂರಾ ತಂ ವನೇ ಝಾನಪಸುತಂ ರಮೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ನನು ತಯಾ ಯಾಚಿತೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಕುಲಮ್ಹೀತಿ ಕುಲಪರಿವಟ್ಟೇ. ಇಮಮಜ್ಝುಪಾಗತೋತಿ ಇಮಂ ಅರಞ್ಞಟ್ಠಾನಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ವಾ ಅಜ್ಝುಪಾಗತೋ. ಅಥೋಪಿ ತ್ವಂ, ಚಿತ್ತ, ನ ಮಯ್ಹ ತುಸ್ಸಸೀತಿ ತ್ವಂ ಅನುವತ್ತಿತ್ವಾ ಠಿತಮ್ಪಿ ಮಂ ನಾರಾಧೇಸ್ಸಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಮಮೇವ ಏತಂ ನ ಹಿ ತ್ವಂ ಪರೇಸನ್ತಿ ಏತಂ, ಚಿತ್ತ, ಮಮೇವ ತಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಪರೇಸಂ ನ ಹೋಸಿ. ತ್ವಂ ಪನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ಸನ್ನಾಹಕಾಲೇ ಕಿಲೇಸಮಾರೇ ಯುಜ್ಝಿತುಂ ಭಾವನಾಸನ್ನಾಹಕಾಲೇ ನತಿ ವತ್ವಾ ಪರಿದೇವಿತೇನ ಕಿಂ ಪಯೋಜನಂ, ಇದಾನಿ ತಂ ಅಞ್ಞಥಾ ವತ್ತಿತುಂ ನ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಬ್ಬಂ ಇದಂ ಚಲಮಿತಿ ಪೇಕ್ಖಮಾನೋತಿ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಇದಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಞ್ಞಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ತೇಭೂಮಕಸಙ್ಖಾರಂ ಚಲಂ ಅನವಟ್ಠಿತ’’ನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಗೇಹತೋ ಕಾಮೇಹಿ ಚ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮಿಂ ಅಮತಪದಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಜಿಗೀಸಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ, ಚಿತ್ತ, ಅನನುವತ್ತನ್ತೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೇಸನಮೇವ ಕರೋಮೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಅವೀತರಾಗೇನ ಸುದುನ್ನಿವಾರಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಚಲಂ ಮಕ್ಕಟಸನ್ನಿಭಂ ವನಮಕ್ಕಟಸದಿಸಂ ಇತಿ ಸುಯುತ್ತವಾದೀ ಸುಭಾಸಿತವಾದೀ ದ್ವಿಪದಾನಮುತ್ತಮೋ ಮಹಾಭಿಸಕ್ಕೋ ನರದಮ್ಮಸಾರಥೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಅವಿದ್ದಸೂ ಯತ್ಥ ಸಿತಾ ಪುಥುಜ್ಜನಾತಿ ಯತ್ಥ ಯೇಸು ವತ್ಥುಕಾಮೇಸು ಕಿಲೇಸಕಾಮೇಸು ಚ ಸಿತಾ ಪಟಿಬದ್ಧಾ ತೇ ಅನ್ಧಪುಥುಜ್ಜನಾ ತೇನ ಕಾಮರಾಗೇನ ಪುನಬ್ಭವೇಸಿನೋ ಏಕನ್ತೇನೇವ ದುಕ್ಖಮಿಚ್ಛನ್ತಿ. ಇಚ್ಛನ್ತಾ ಚ ಚಿತ್ತೇನ ನೀತಾ ನಿರಯೇ ನಿರಾಕತಾತಿ ಚಿತ್ತವಸಿಕಾ ನಿರಯಸಂವತ್ತನಿಕಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ಹಿತಸುಖತೋ ನಿರಾಕತಾ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತೇನೇವ ನಿರಯೇ ನೀತಾ ನ ಅಞ್ಞಥಾತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸೇವ ನಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬತಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಪುನಪಿ ಚಿತ್ತಂಯೇವ ನಿಗ್ಗಹೇತುಂ ಮನ್ತೇನ್ತೋ ‘‘ಮಯೂರಕೋಞ್ಚಾಭಿರುತಮ್ಹೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಮಯೂರಕೋಞ್ಚಾಭಿರುತಮ್ಹೀತಿ ಸಿಖೀಹಿ ಸಾರಸೇಹಿ ಚ ಅಭಿಕೂಜಿತೇ. ದೀಪೀಹಿ ಬ್ಯಗ್ಘೇಹಿ ಪುರಕ್ಖತೋ ವಸನ್ತಿ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರಿತಾಯ ಏವರೂಪೇಹಿ ತಿರಚ್ಛಾನಗತೇಹಿ ಪುರಕ್ಖತೋ ಪರಿವಾರಿತೋ ಹುತ್ವಾ ವನೇ ವಸನ್ತೋ, ಏತೇನ ಸುಞ್ಞಭಾವಪರಿಬ್ರೂಹನಮಾಹ. ಕಾಯೇ ಅಪೇಕ್ಖಂ ಜಹಾತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಕಾಯೇ ನಿರಪೇಕ್ಖೋ ಜಹ, ಏತೇನ ಪಹಿತತ್ತತಂ ವದತಿ. ಮಾ ವಿರಾಧಯಾತಿ ಇಮಂ ಸುದುಲ್ಲಭಂ ನವಮಂ ಖಣಂ ಮಾ ವಿರಾಧೇಹಿ. ಇತಿಸ್ಸು ಮಂ, ಚಿತ್ತ, ಪುರೇ ನಿಯುಞ್ಜಸೀತಿ ಏವಞ್ಹಿ ತ್ವಂ, ಚಿತ್ತ, ಮಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಉಯ್ಯೋಜೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಭಾವೇಹೀತಿ ಉಪ್ಪಾದೇಹಿ ವಡ್ಢೇಹಿ ಚ. ಝಾನಾನೀತಿ ಪಠಮಾದೀನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ. ಇನ್ದ್ರಿಯಾನೀತಿ ಸದ್ಧಾದೀನಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ. ಬಲಾನೀತಿ ತಾನಿಯೇವ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ. ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಸಮಾಧಿಭಾವನಾತಿ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಚತಸ್ಸೋ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ ಚ. ತಿಸ್ಸೋ ಚ ವಿಜ್ಜಾತಿ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣಾದಿಕಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಚ. ಫುಸ ಪಾಪುಣಾಹಿ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಓವಾದೇ ಠಿತೋ.

ನಿಯ್ಯಾನಿಕನ್ತಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖತೋ ನಿಯ್ಹಾನವಹಂ. ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋಗಧನ್ತಿ ಅಮತೋಗಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಪತಿಟ್ಠಂ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಂ. ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಸೋಧನನ್ತಿ ಅನವಸೇಸಕಿಲೇಸಮಲವಿಸೋಧನಂ.

ಖನ್ಧೇತಿ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇ. ಪಟಿಪಸ್ಸ ಯೋನಿಸೋತಿ ರೋಗತೋ ಗಣ್ಡತೋ ಸಲ್ಲತೋ ಅಘತೋ ಆಬಾಧತೋತಿ ಏವಮಾದೀಹಿ ವಿವಿಧೇಹಿ ಪಕಾರೇಹಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣೇನ ಸಮ್ಮಾ ಉಪಾಯೇನ ನಯೇನ ಪಸ್ಸ. ತಂ ಜಹಾತಿ ತಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮುದಯಂ ತಣ್ಹಂ ಪಜಹ, ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದ. ಇಧೇವಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ.

ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿಆದಿ ಅನ್ತವನ್ತತೋ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿಕತೋ ತಾವಕಾಲಿಕತೋ ನಿಚ್ಚಪಟಿಕ್ಖೇಪತೋ ಚ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ವಾ ಪಸ್ಸ. ದುಕ್ಖನ್ತಿ ತೇ ಉದಯಬ್ಬಯಪಟಿಪೀಳನತೋ ಸಪ್ಪಟಿಭಯತೋ ದುಕ್ಖಮತೋ ಸುಖಪಟಿಕ್ಖೇಪತೋ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ವಾ ಪಸ್ಸ. ಸುಞ್ಞನ್ತಿ ಅವಸವತ್ತನತೋ ಅಸಾಮಿಕತೋ ಅಸಾರತೋ ಅತ್ತಪಟಿಕ್ಖೇಪತೋ ಚ ಸುಞ್ಞಂ, ತತೋ ಏವ ಅನತ್ತಾತಿ. ವಿಗರಹಿತಬ್ಬತೋ ಅವಡ್ಢಿಆಬಾಧನತೋ ಚ ಅಘನ್ತಿ ಚ ವಧನ್ತಿ ಚ ವಿಪಸ್ಸ ಯೋನಿಸೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಮನೋವಿಚಾರೇ ಉಪರುನ್ಧ ಚೇತಸೋತಿ ಮನೋವಿಚಾರಸಞ್ಞಿನೋ ಗೇಹಸಿತಸೋಮನಸ್ಸುಪವಿಚಾರಾದಿಕೇ ಅಟ್ಠಾರಸ ಚೇತಸೋ ಉಪರುನ್ಧ ವಾರೇಹಿ ನಿರೋಧೇಹಿ.

ಮುಣ್ಡೋತಿ ಮುಣ್ಡಭಾವಂ ಉಪಗತೋ, ಓಹಾರಿತಕೇಸಮಸ್ಸುಕೋ. ವಿರೂಪೋತಿ ತೇನ ಮುಣ್ಡಭಾವೇನ ಪರೂಳ್ಹಲೋಮತಾಯ ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಕಾಸಾಯ ವತ್ಥತಾಯ ವಿರೂಪೋ ವೇವಣ್ಣಿಯಂ ಉಪಗತೋ. ಅಭಿಸಾಪಮಾಗತೋತಿ ‘‘ಪಿಣ್ಡೋಲೋ ವಿಚರತಿ ಪತ್ತಪಾಣೀ’’ತಿ ಅರಿಯೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬಂ ಅಭಿಸಾಪಂ ಉಪಗತೋ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ – ‘‘ಅಭಿಸಾಪೋಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಪಿಣ್ಡೋಲೋ ವಿಚರಸಿ ಪತ್ತಪಾಣೀ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೩.೮೦). ತೇನಾಹ ‘‘ಕಪಾಲಹತ್ಥೋವ ಕುಲೇಸು ಭಿಕ್ಖಸೂ’’ತಿ. ಯುಞ್ಜಸ್ಸು ಸತ್ಥುವಚನೇತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಯೋಗಂ ಕರೋಹಿ ಅನುಯುಞ್ಜಸ್ಸು.

ಸುಸಂವುತತ್ತೋತಿ ಸುಟ್ಠು ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತೇಹಿ ಸಮ್ಮದೇವ ಸಂವುತೋ. ವಿಸಿಖನ್ತರೇ ಚರನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಾಯ ಇಚ್ಛಾವಿಸೇಸೇಸು ಚರನ್ತೋ. ಚನ್ದೋ ಯಥಾ ದೋಸಿನಪುಣ್ಣಮಾಸಿಯಾತಿ ವಿಗತದೋಸಾಯ ಪುಣ್ಣಮಾಯ ಕುಲೇಸು ನಿಚ್ಚನವಸಾಯ ಪಾಸಾದಿಕತಾಯ ಚನ್ದಿಮಾ ವಿಯ ಚರಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಸದಾ ಧುತೇ ರತೋತಿ ಸಬ್ಬಕಾಲಞ್ಚ ಧುತಗುಣೇ ಅಭಿರತೋ. ತಥೂಪಮಂ ಚಿತ್ತಮಿದಂ ಕರೋಸೀತಿ ಯಥಾ ಕೋಚಿ ಪುರಿಸೋ ಫಲಾನಿ ಇಚ್ಛನ್ತೋ ಫಲರುಕ್ಖೇ ರೋಪೇತ್ವಾ ತತೋ ಅಲದ್ಧಫಲೋವ ತೇ ಮೂಲತೋ ಛಿನ್ದಿತುಂ ಇಚ್ಛತಿ, ಚಿತ್ತ, ತ್ವಂ ತಥೂಪಮಂ ತಪ್ಪಟಿಭಾಗಂ ಇದಂ ಕರೋಸಿ. ಯಂ ಮಂ ಅನಿಚ್ಚಮ್ಹಿ ಚಲೇ ನಿಯುಞ್ಜಸೀತಿ ಯಂ ಮಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ನಿಯೋಜೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅದ್ಧಾಗತಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಫಲಂ ಅನಿಚ್ಚಮ್ಹಿ ಚಲೇ ಸಂಸಾರಮುಖೇ ನಿಯುಞ್ಜಸಿ ನಿಯೋಜನವಸೇನ ಪವತ್ತೇಸಿ.

ರೂಪಾಭಾವತೋ ಅರೂಪಾ. ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಹಿ ತಾದಿಸಂ ಸಣ್ಠಾನಂ ನೀಲಾದಿವಣ್ಣಭೇದೋ ವಾ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ಅರೂಪಾತಿ. ದೂರಟ್ಠಾನಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ದೂರಙ್ಗಮ. ಯದಿಪಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಮಕ್ಕಟಸುತ್ತಮತ್ತಮ್ಪಿ ಪುರತ್ಥಿಮಾದಿದಿಸಾಭಾಗೇನ ಗಮನಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ದೂರೇ ಸನ್ತಂ ಪನ ಆರಮ್ಮಣಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತೀತಿ ದೂರಙ್ಗಮ. ಏಕೋಯೇವ ಹುತ್ವಾ ಚರಣವಸೇನ ಪವತ್ತನತೋ ಏಕಚಾರಿ, ಅನ್ತಮಸೋ ದ್ವೇ ತೀಣಿಪಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಏಕತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತುಂ ಸಮತ್ಥಾನಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಏಕಮೇವ ಪನ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸನ್ತಾನೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ನಿರುದ್ಧೇ ಅಪರಮ್ಪಿ ಏಕಮೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏಕಚಾರಿ. ನ ತೇ ಕರಿಸ್ಸಂ ವಚನಂ ಇದಾನಿಹನ್ತಿ ಯದಿಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ತವ ವಸೇ ಅನುವತ್ತಿಂ, ಇದಾನಿ ಪನ ಸತ್ಥು ಓವಾದಂ ಲದ್ಧಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚಿತ್ತವಸಿಕೋ ನ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ. ಕಸ್ಮಾತಿ ಚೇ? ದುಕ್ಖಾ ಹಿ ಕಾಮಾ ಕಟುಕಾ ಮಹಬ್ಭಯಾ ಕಾಮಾ ನಾಮೇತೇ ಅತೀತೇಪಿ ದುಕ್ಖಾ, ಆಯತಿಮ್ಪಿ ಕಟುಕಫಲಾ, ಅತ್ತಾನುವಾದಾದಿಭೇದೇನ ಮಹತಾ ಭಯೇನ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಾ ಮಹಬ್ಭಯಾ. ನಿಬ್ಬಾನಮೇವಾಭಿಮನೋ ಚರಿಸ್ಸಂ ತಸ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಅಭಿಮುಖಚಿತ್ತೋ ವಿಹರಿಸ್ಸಂ.

ತಮೇವ ನಿಬ್ಬಾನಾಭಿಮುಖಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ನಾಹಂ ಅಲಕ್ಖ್ಯಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ನಾಹಂ ಅಲಕ್ಖ್ಯಾತಿ ಅಲಕ್ಖಿಕತಾಯ ನಿಸ್ಸಿರೀಕತಾಯ ನಾಹಂ ಗೇಹತೋ ನಿಕ್ಖಮಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

ಅಹಿರಿಕ್ಕತಾಯಾತಿ ಯಥಾವಜ್ಜಂ ಕೇಳಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಯ ನಿಲ್ಲಜ್ಜತಾಯ. ಚಿತ್ತಹೇತೂತಿ ಏಕದಾ ನಿಗಣ್ಠೋ, ಏಕದಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾದಿಕೋ ಹೋನ್ತೋ ಅನವಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ವಿಯ ಚಿತ್ತವಸಿಕೋ ಹುತ್ವಾ. ದೂರಕನ್ತನಾತಿ ರಾಜಾದೀಹಿ ಮೇತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ತೇಸು ದುಬ್ಭಿತ್ವಾ ದುಬ್ಭಿಭಾವೇನ. ಆಜೀವಹೇತೂತಿ ಆಜೀವಕಾರಣಾ ಜೀವಿಕಾಪಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಆಜೀವಿಕಾಭಯೇನ ಅಹಂ ನ ನಿಕ್ಖಮಿಂ ನ ಪಬ್ಬಜಿಂ. ಕತೋ ಚ ತೇ, ಚಿತ್ತ, ಪಟಿಸ್ಸವೋ ಮಯಾತಿ, ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನ ತವ ವಸೇ ವತ್ತಾಮಿ, ಮಮೇವ ಪನ ವಸೇ ವತ್ತಾಮೀ’’ತಿ, ಚಿತ್ತ, ಮಯಾ ನನು ಪಟಿಞ್ಞಾ ಕತಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.