೧೨. ದ್ವಾದಸಕನಿಪಾತೋ

೧. ಸೀಲವತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ದ್ವಾದಸಕನಿಪಾತೇ ಸೀಲಮೇವಾತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೀಲವತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ರಾಜಗಹೇ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಸೀಲವಾತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ವಯಪ್ಪತ್ತಂ ರಾಜಾ ಅಜಾತಸತ್ತು ಮಾರೇತುಕಾಮೋ ಚಣ್ಡಂ ಮತ್ತಹತ್ಥಿಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಾನಾವಿಧೇಹಿ ಉಪಾಯೇಹಿ ಉಪಕ್ಕಮನ್ತೋಪಿ ಮಾರೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ ಪಚ್ಛಿಮಭವಿಕಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಂ ಅಪ್ಪತ್ವಾ ಅನ್ತರಾ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯಾಭಾವತೋ. ತಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಗವಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರಂ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಸೀಲವಕುಮಾರಂ ಆನೇಹೀ’’ತಿ. ಥೇರೋ ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಹತ್ಥಿನಾ ತಂ ಆನೇಸಿ. ಕುಮಾರೋ ಹತ್ಥಿತೋ ಓರುಯ್ಹ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಭಗವಾ ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಕೋಸಲರಟ್ಠೇ ವಸತಿ. ಅಥ ನಂ ಅಜಾತಸತ್ತು ‘‘ಮಾರೇಥಾ’’ತಿ ಪುರಿಸೇ ಆಣಾಪೇಸಿ. ತೇ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಠಿತಾ ಥೇರೇನ ಕಥಿತಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಸಂವೇಗಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು. ಥೇರೋ ತೇಸಂ –

೬೦೮. ‘‘ಸೀಲಮೇವಿಧ ಸಿಕ್ಖೇಥ, ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಂ.

ಸೀಲಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ, ಉಪನಾಮೇತಿ ಸೇವಿತಂ.

೬೦೯. ‘‘ಸೀಲಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ ಮೇಧಾವೀ, ಪತ್ಥಯಾನೋ ತಯೋ ಸುಖೇ;

ಪಸಂಸಂ ವಿತ್ತಿಲಾಭಞ್ಚ, ಪೇಚ್ಚ ಸಗ್ಗೇ ಪಮೋದನಂ.

೬೧೦. ‘‘ಸೀಲವಾ ಹಿ ಬಹೂ ಮಿತ್ತೇ, ಸಞ್ಞಮೇನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ;

ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪನ ಮಿತ್ತೇಹಿ, ಧಂಸತೇ ಪಾಪಮಾಚರಂ.

೬೧೧. ‘‘ಅವಣ್ಣಞ್ಚ ಅಕಿತ್ತಿಞ್ಚ, ದುಸ್ಸೀಲೋ ಲಭತೇ ನರೋ;

ವಣ್ಣಂ ಕಿತ್ತಿಂ ಪಸಂಸಞ್ಚ, ಸದಾ ಲಭತಿ ಸೀಲವಾ.

೬೧೨. ‘‘ಆದಿ ಸೀಲಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ಚ, ಕಲ್ಯಾಣಾನಞ್ಚ ಮಾತುಕಂ;

ಪಮುಖಂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ, ತಸ್ಮಾ ಸೀಲಂ ವಿಸೋಧಯೇ.

೬೧೩. ‘‘ವೇಲಾ ಚ ಸಂವರಂ ಸೀಲಂ, ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಭಿಹಾಸನಂ;

ತಿತ್ಥಞ್ಚ ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಾನಂ, ತಸ್ಮಾ ಸೀಲಂ ವಿಸೋಧಯೇ.

೬೧೪. ‘‘ಸೀಲಂ ಬಲಂ ಅಪ್ಪಟಿಮಂ, ಸೀಲಂ ಆವುಧಮುತ್ತಮಂ;

ಸೀಲಮಾಭರಣಂ ಸೇಟ್ಠಂ, ಸೀಲಂ ಕವಚಮಬ್ಭುತಂ.

೬೧೫. ‘‘ಸೀಲಂ ಸೇತು ಮಹೇಸಕ್ಖೋ, ಸೀಲಂ ಗನ್ಧೋ ಅನುತ್ತರೋ;

ಸೀಲಂ ವಿಲೇಪನಂ ಸೇಟ್ಠಂ, ಯೇನ ವಾತಿ ದಿಸೋದಿಸಂ.

೬೧೬. ‘‘ಸೀಲಂ ಸಮ್ಬಲಮೇವಗ್ಗಂ, ಸೀಲಂ ಪಾಥೇಯ್ಯಮುತ್ತಮಂ;

ಸೀಲಂ ಸೇಟ್ಠೋ ಅತಿವಾಹೋ, ಯೇನ ಯಾತಿ ದಿಸೋದಿಸಂ.

೬೧೭. ‘‘ಇಧೇವ ನಿನ್ದಂ ಲಭತಿ, ಪೇಚ್ಚಾಪಾಯೇ ಚ ದುಮ್ಮನೋ;

ಸಬ್ಬತ್ಥ ದುಮ್ಮನೋ ಬಾಲೋ, ಸೀಲೇಸು ಅಸಮಾಹಿತೋ.

೬೧೮. ‘‘ಇಧೇವ ಕಿತ್ತಿಂ ಲಭತಿ, ಪೇಚ್ಚ ಸಗ್ಗೇ ಚ ಸುಮ್ಮನೋ;

ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸುಮನೋ ಧೀರೋ, ಸೀಲೇಸು ಸುಸಮಾಹಿತೋ.

೬೧೯. ‘‘ಸೀಲಮೇವ ಇಧ ಅಗ್ಗಂ, ಪಞ್ಞವಾ ಪನ ಉತ್ತಮೋ;

ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ ದೇವೇಸು, ಸೀಲಪಞ್ಞಾಣತೋ ಜಯ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಸೀಲಮೇವಿಧ ಸಿಕ್ಖೇಥ, ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇತಿ ಇಧಾತಿ, ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತಲೋಕೇ ಅತ್ಥಕಾಮೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಚಾರಿತ್ತವಾರಿತ್ತಾದಿಭೇದಂ ಆದಿತೋ ಸೀಲಮೇವ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಸಿಕ್ಖನ್ತೋ ಚ ನಂ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಂ ಅಖಣ್ಡಾದಿಭಾವಾಪಾದನೇನ ಸುಟ್ಠು ಸಿಕ್ಖಿತಂ ಸುಪರಿಸುದ್ಧಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇತಿ ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಖಾರಲೋಕೇ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ಸೀಲಂ ಆದಿತೋ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ. ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾಪಿ ಸೀಲಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಾಭಾವತೋ ಆಹ ‘‘ಸೀಲಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಹೀತಿ ಕಾರಣವಚನಂ. ಯಸ್ಮಾ ಸೀಲಂ ಸೇವಿತಂ ಪರಿಚಿತಂ ರಕ್ಖಿತಂ ಮನುಸ್ಸಸಮ್ಪತ್ತಿ, ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿ, ನಿಬ್ಬಾನಸಮ್ಪತ್ತೀತಿ ಏತಂ ಸಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ತಂಸಮಙ್ಗಿನೋ ಸತ್ತಸ್ಸ ಉಪನಾಮೇತಿ ಆವಹತಿ.

ಸೀಲಂ ಸಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಉಪನಾಮೇತೀತಿ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರತೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸೀಲಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ರಕ್ಖೇಯ್ಯಾತಿ ಗೋಪೇಯ್ಯ. ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿತೋ ಹಿ ವಿರಮನ್ತೋ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಞ್ಚ ಪೂರೇನ್ತೋ ಪಟಿಪಕ್ಖಾಭಿಭವನತೋ ತಂ ರಕ್ಖತಿ ನಾಮ. ಮೇಧಾವೀತಿ ಪಞ್ಞವಾ, ಇದಂ ತಸ್ಸ ರಕ್ಖನುಪಾಯದಸ್ಸನಂ ಞಾಣಬಲೇನ ಹಿಸ್ಸ ಸಮಾದಾನಂ ಅವಿಕೋಪನಞ್ಚ ಹೋತಿ. ಪತ್ಥಯಾನೋತಿ ಇಚ್ಛನ್ತೋ. ತಯೋ ಸುಖೇತಿ ತೀಣಿ ಸುಖಾನಿ. ಸುಖನಿಮಿತ್ತಂ ವಾ ‘‘ಸುಖ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ಪಸಂಸನ್ತಿ ಕಿತ್ತಿಂ, ವಿಞ್ಞೂಹಿ ವಾ ಪಸಂಸನಂ. ವಿತ್ತಿಲಾಭನ್ತಿ ತುಟ್ಠಿಲಾಭಂ. ‘‘ವಿತ್ತಲಾಭ’’ನ್ತಿ ಚ ಪಠನ್ತಿ, ಧನಲಾಭನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೀಲವಾ ಹಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತತಾಯ ಮಹನ್ತಂ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ. ಪೇಚ್ಚಾತಿ ಕಾಲಙ್ಕತ್ವಾ. ಸಗ್ಗೇ ಪಮೋದನನ್ತಿ ದೇವಲೋಕೇ ಇಟ್ಠೇಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ, ಮೋದನಞ್ಚ ಪತ್ಥಯಮಾನೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಧಲೋಕೇ ಪಸಂಸಂ ವಿತ್ತಿಲಾಭಂ ಪರಲೋಕೇ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಮೋದನಞ್ಚ ಇಚ್ಛನ್ತೋ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಸಞ್ಞಮೇನಾತಿ ಕಾಯಾದೀನಂ ಸಂಯಮೇನ. ಸಂಯತೋ ಹಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದೀಹಿ ಕಞ್ಚಿ ಅವಿಹೇಠೇನ್ತೋ ಅಭಯದಾನಂ ದದನ್ತೋ ಪಿಯಮನಾಪತಾಯ ಮಿತ್ತಾನಿ ಗನ್ಥತಿ. ಧಂಸತೇತಿ ಅಪೇತಿ. ಪಾಪಮಾಚರನ್ತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ. ದುಸ್ಸೀಲಞ್ಹಿ ಪುಗ್ಗಲಂ ಅತ್ಥಕಾಮಾ ಸತ್ತಾ ನ ಭಜನ್ತಿ, ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಪರಿವಜ್ಜೇನ್ತಿ.

ಅವಣ್ಣನ್ತಿ ಅಗುಣಂ, ಸಮ್ಮುಖಾ ಗರಹಂ ವಾ. ಅಕಿತ್ತಿನ್ತಿ, ಅಯಸಂ ಅಸಿಲೋಕಂ. ವಣ್ಣನ್ತಿ ಗುಣಂ. ಕಿತ್ತಿನ್ತಿ ಸಿಲೋಕಂ ಪತ್ಥಟಯಸತಂ. ಪಸಂಸನ್ತಿ ಸಮ್ಮುಖಾ ಥೋಮನಂ.

ಆದೀತಿ ಮೂಲಂ. ಸೀಲಞ್ಹಿ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಆದಿ. ಯಥಾಹ – ‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಆದಿಮೇವ ವಿಸೋಧೇಹಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ಕೋ ಚಾದಿ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ? ಸೀಲಞ್ಚ ಸುವಿಸುದ್ಧ’’ನ್ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೫.೩೬೯). ಪತಿಟ್ಠಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ. ಸೀಲಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾನಂ ಪತಿಟ್ಠಾ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿಆದಿ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೩; ೧೯೨; ಪೇಟಕೋ. ೨೨; ಮಿ. ಪ. ೨.೧.೯). ಕಲ್ಯಾಣಾನಞ್ಚ ಮಾತುಕನ್ತಿ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾದೀನಂ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಾನಂ ಮಾತುಭೂತಂ, ಜನಕನ್ತಿ, ಅತ್ಥೋ. ಪಮುಖಂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಾಮೋಜ್ಜಾದೀನಂ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮಾನಂ ಪಮುಖಂ ಮುಖಭೂತಂ, ಪವತ್ತಿದ್ವಾರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಾತಿ ಆದಿಭಾವಾದಿತೋ. ವಿಸೋಧಯೇತಿ ಅಕ್ಖಣ್ಡಾದಿಭಾವೇನ ಸಮ್ಪಾದೇಯ್ಯ.

ವೇಲಾತಿ ದುಚ್ಚರಿತೇಹಿ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯಟ್ಠೇನ ವೇಲಾ, ಸೀಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೇಲಾಯತಿ ವಾ ದುಸ್ಸಿಲ್ಯಂ ಚಲಯತಿ ವಿದ್ಧಂಸೇತೀತಿ ವೇಲಾ. ಸಂವರಂ ಸೀಲಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದೀನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿದ್ವಾರಸ್ಸ ಪಿದಹನತೋ. ಅಭಿಹಾಸನನ್ತಿ ತೋಸನಂ ಅವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಹೇತುತಾಯ ಚಿತ್ತಸ್ಸಾಭಿಪ್ಪಮೋದನತೋ. ತಿತ್ಥಞ್ಚ ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಾನನ್ತಿ ಸಾವಕಬುದ್ಧಾ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಕಿಲೇಸಮಲಪ್ಪವಾಹನೇ ನಿಬ್ಬಾನಮಹಾಸಮುದ್ದಾವಗಾಹಣೇ ಚ ತಿತ್ಥಭೂತಞ್ಚ.

ಸೀಲಂ ಬಲಂ ಅಪ್ಪಟಿಮನ್ತಿ ಮಾರಸೇನಪ್ಪಮದ್ದನೇ ಅಸದಿಸಂ ಬಲಂ ಸೇನಾಥಾಮೋ ಚ. ಆವುಧಮುತ್ತಮನ್ತಿ ಸಂಕಿಲೇಸಧಮ್ಮಾನಂ ಛೇದನೇ ಉತ್ತಮಂ ಪಹರಣಂ. ಗುಣಸರೀರೋಪಸೋಭನಟ್ಠೇನ ಆಭರಣಂ. ಸೇಟ್ಠನ್ತಿ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಉತ್ತಮಂ ದಬ್ಬಞ್ಚ. ಸಪಾಣಪರಿತ್ತಾನತೋ ಕವಚಮಬ್ಭುತಂ. ‘‘ಅಬ್ಭಿದ’’ನ್ತಿ ಚ ಪಠನ್ತಿ, ಅಭೇಜ್ಜನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಪಾಯಮಹೋಘಾತಿಕ್ಕಮನೇ ಸಂಸಾರಮಹೋಘಾತಿಕ್ಕಮನೇ ಚ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಅಸಂಸೀದನಟ್ಠೇನ ಸೇತು. ಮಹೇಸಕ್ಖೋತಿ ಮಹಬ್ಬಲೋ. ಗನ್ಧೋ ಅನುತ್ತರೋತಿ ಪಟಿವಾತಂ ಸಬ್ಬದಿಸಾಸು ವಾಯನತೋ ಅನುತ್ತರೋ ಗನ್ಧೋ ಸಬ್ಬಜನಮನೋಹರತ್ತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯೇನ ವಾತಿ ದಿಸೋದಿಸ’’ನ್ತಿ ಯೇನ ಸೀಲಗನ್ಧೇನ ತಂಸಮಙ್ಗೀ ದಿಸೋದಿಸಂ ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ ವಾಯತಿ. ‘‘ದಿಸೋದಿಸಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಳಿ, ದಸ ದಿಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸಮ್ಬಲಮೇವಗ್ಗನ್ತಿ ಸಮ್ಬಲಂ ನಾಮ ಪುಟಭತ್ತಂ. ಯಥಾ ಪುಟಭತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಜಿಘಚ್ಛಾದುಕ್ಖೇನ ನ ಕಿಲಮತಿ, ಏವಂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋಪಿ ಸುದ್ಧಂ ಸೀಲಸಮ್ಬಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಂಸಾರಕನ್ತಾರಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ನ ಕಿಲಮತೀತಿ ಸೀಲಂ ಅಗ್ಗಂ ಸಮ್ಬಲಂ ನಾಮ. ತಥಾ ಸೀಲಂ ಪಾಥೇಯ್ಯಮುತ್ತಮಂ ಚೋರಾದೀಹಿ ಅಸಾಧಾರಣತ್ತಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿನಿಪ್ಫಾದನತೋ ಚ. ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತೋ ತಂ ತಂ ಠಾನಂ ಯಥಿಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನಂ ವಾ ವಾಹೇತಿ ಸಮ್ಪಾಪೇತೀತಿ ಅತಿವಾಹೋ, ಯಾನಂ. ಕೇನಚಿ ಅನುಪದ್ದುತಂ ಹುತ್ವಾ ಇಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನಪ್ಪತ್ತಿಹೇತುತಾಯ ಸೀಲಂ ಸೇಟ್ಠಂ ಅತಿವಾಹೋ. ಯೇನಾತಿ ಯೇನ ಅತಿವಾಹೇನ ಯಾತಿ ದಿಸೋದಿಸನ್ತಿ ಅಗತಿಂ ಗತಿಞ್ಚಾಪಿ ತಂ ತಂ ದಿಸಂ ಸುಖೇನೇವ ಗಚ್ಛತಿ.

ಇಧೇವ ನಿನ್ದಂ ಲಭತೀತಿ ಇಧಲೋಕೇಪಿ ದುಮ್ಮನೋ ರಾಗಾದೀಹಿ ದೂಸಿತಚಿತ್ತೋ ‘‘ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ನಿನ್ದಂ ಗರಹಂ ಲಭತಿ. ಪೇಚ್ಚ ಪರಲೋಕೇಪಿ ಅಪಾಯೇ ‘‘ಪುರಿಸತ್ತಕಲಿ ಅವಜಾತಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಯಮಪುರಿಸಾದೀಹಿ ಚ ನಿನ್ದಂ ಲಭತಿ. ನ ಕೇವಲಂ ನಿನ್ದಮೇವ ಲಭತಿ, ಅಥ ಖೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದುಮ್ಮನೋ ಬಾಲೋ ಇಧಲೋಕೇ ದುಚ್ಚರಿತಚರಣೇನ ದೂಸಿತಚಿತ್ತೋ ಪರಲೋಕೇ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾದಿವಸೇನ ದುಕ್ಖುಪ್ಪತ್ತಿಯಾತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಬಾಲೋ ದುಮ್ಮನೋ ಹೋತಿ. ಕಥಂ? ಸೀಲೇಸು ಅಸಮಾಹಿತೋ ಸಮ್ಮಾ ಸೀಲೇಸು ನ ಠಪಿತಚಿತ್ತೋ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ.

ಇಧೇವ ಕಿತ್ತಿಂ ಲಭತೀತಿ ಇಧಲೋಕೇಪಿ ಸುಮನೋ ‘‘ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಕಿತ್ತಿಂ ಲಭತಿ. ಪೇಚ್ಚ ಪರಲೋಕೇಪಿ ಸಗ್ಗೇ ‘‘ಅಯಂ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ. ತಥಾ ಹಿ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪನ್ನೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಕಿತ್ತಿಂ ಲಭತಿ. ನ ಕೇವಲಂ ಕಿತ್ತಿಮೇವ ಲಭತಿ, ಅಥ ಖೋ ಧೀರೋ ಧಿತಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸೀಲೇಸು ಸುಟ್ಠು ಸಮಾಹಿತೋ ಅಪ್ಪಿತಚಿತ್ತೋ ಸುಪತಿಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಇಧಲೋಕೇ ಸುಚರಿತಚರಣೇನ, ಪರಲೋಕೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿಪಟಿಲಾಭೇನ ಸುಮನೋ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಸೀಲಮೇವ ಇಧ ಅಗ್ಗನ್ತಿ ದುವಿಧಂ ಸೀಲಂ ಲೋಕಿಯಂ ಲೋಕುತ್ತರನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಲೋಕಿಯಂ ತಾವ ಕಾಮಲೋಕೇ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾದೀಸು, ದೇವಲೋಕೇ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಚ ಉಪಪತ್ತಿವಿಸೇಸಂ ಆವಹತಿ, ಲಾಭೀಭಾವಾದಿಕಸ್ಸ ಚ ಕಾರಣಂ ಹೋತಿ. ಲೋಕುತ್ತರಂ ಪನ ಸಕಲಮ್ಪಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತೀತಿ ಸೀಲಂ ಅಗ್ಗಮೇವ. ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಹೀನೇನ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನ, ಖತ್ತಿಯೇ ಉಪಪಜ್ಜತಿ;

ಮಜ್ಝಿಮೇನ ಚ ದೇವತ್ತಂ, ಉತ್ತಮೇನ ವಿಸುಜ್ಝತೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೮.೭೫);

ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು – ‘‘ಲಾಭೀ ಅಸ್ಸಂ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನ’’ನ್ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೬೫), ‘‘ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೬೫), ‘‘ಇಜ್ಝತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಲವತೋ ಚೇತೋಪಣಿಧಿ ವಿಸುದ್ಧತ್ತಾ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೮.೩೫; ದೀ. ನಿ. ೩.೩೩೭) ಚ.

ಲೋಕುತ್ತರಸೀಲಸ್ಸ ಪನ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀನಪಟಿಪಕ್ಖಸ್ಸ ಸತ್ತಮಭವತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಂಸಾರದುಕ್ಖಂ ವಿನಿವತ್ತೇನ್ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಭಾವೇ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ. ಪಞ್ಞವಾ ಪನ ಉತ್ತಮೋತಿ ‘‘ಪಞ್ಞವಾ ಪನ ಪುಗ್ಗಲೋ ಉತ್ತಮೋ ಪರಮೋ ಸೇಟ್ಠೋಯೇವಾ’’ತಿ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನೇನ ಪಞ್ಞಾಯ ಏವ ಸೇಟ್ಠಭಾವಂ ವದತಿ. ಇದಾನಿ ಸೀಲಪಞ್ಞಾನಂ ಸೇಟ್ಠಭಾವಂ ಕಿಚ್ಚತೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸೀಲಪಞ್ಞಾಣತೋ ಜಯ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಜಯನ್ತಿ ಚ ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ಅಹೂತಿ ವಾ ವಚನಸೇಸೋ. ತತ್ಥ ಪಜಾನನಟ್ಠೇನ ಪಞ್ಞಾಣಂ, ಸೀಲತೋ ಪಞ್ಞಾಣತೋ ಚ ಪಟಿಪಕ್ಖಜಯೋ. ನ ಹಿ ಸೀಲೇನ ವಿನಾ ಪಞ್ಞಾ ಸಮ್ಭವತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚ ವಿನಾ ಸೀಲಂ ಕಿಚ್ಚಕರಂ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೋಪಕಾರಕಞ್ಚೇತಂ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ‘‘ಸೀಲಪರಿಧೋತಾ ಪಞ್ಞಾ, ಪಞ್ಞಾಪರಿಧೋತಂ ಸೀಲ’’ನ್ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೧.೩೧೭) ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ ದೇವೇಸೂತಿ ಇದಂ ನೇಸಂ ಠಾನವಿಸೇಸದಸ್ಸನಂ. ತತ್ಥ ಹಿ ತಾನಿ ಸವಿಸೇಸಾನಿ ವತ್ತನ್ತಿ, ಸಮಾಧಿ ಪನೇತ್ಥ ಸೀಲಪಕ್ಖಿಕೋ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಧಿಟ್ಠಾನಭಾವತೋ, ಪಞ್ಞಾಪಕ್ಖಿಕೋ ವಾ ಭಾವೇತಬ್ಬತೋ ಸೀಲಾಧಿಟ್ಠಾನತೋ ಚ.

ಏವಂ ಥೇರೋ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೀಲಮುಖೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಸುವಿಸುದ್ಧಸೀಲಾದಿಗುಣತಾದೀಪನೇನ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ.

ಸೀಲವತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಸುನೀತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ನೀಚೇ ಕುಲಮ್ಹೀತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸುನೀತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸುಞ್ಞಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಬಾಲಜನೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳಾಪಸುತೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತೋ ಏಕಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಕಿಂ ತುಯ್ಹಂ ಸಬ್ಬಸೋ ವಣಿತಸರೀರಸ್ಸ ವಿಯ ಸಕಲಂ ಕಾಯಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚರಣೇನ, ನನು ನಾಮ ಕಸಿವಾಣಿಜ್ಜಾದೀಹಿ ಜೀವಿಕಾ ಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಾ? ತಾನಿ ಚೇ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಸಿ, ಘರೇ ಘರೇ ಮುತ್ತಕರೀಸಾದೀನಿ ನೀಹರನ್ತೋ ಪಚ್ಛಾ ವತ್ಥುಸೋಧನೇನ ಜೀವಾಹೀ’’ತಿ ಅಕ್ಕೋಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಾವಸೇಸೇನ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇಪಿ ಬಹೂನಿ ಜಾತಿಸತಾನಿ ಪುಪ್ಫಛಡ್ಡಕಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತಥಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಪುಪ್ಫಛಡ್ಡಕಕುಲೇ ಏವ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಉಕ್ಕಾರಸೋಧನಕಮ್ಮೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ ಘಾಸಚ್ಛಾದನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಲಭನ್ತೋ.

ಅಥ ಭಗವಾ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇ ಬುದ್ಧಾಚಿಣ್ಣಂ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಬುದ್ಧಚಕ್ಖುನಾ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಸುನೀತಸ್ಸ ಹದಯಬ್ಭನ್ತರೇ ಘಟೇ ಪದೀಪಂ ವಿಯ ಪಜ್ಜಲನ್ತಂ ಅರಹತ್ತೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ವಿಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠೋ. ಯಸ್ಸಂ ವೀಥಿಯಂ ಸುನೀತೋ ಉಕ್ಕಾರಸೋಧನಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ತಂ ವೀಥಿಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಸುನೀತೋಪಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಘಾಸುಚ್ಚಾರಸಙ್ಕಾರಾದಿಕಂ ರಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಟಕೇಸು ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಾಜೇನಾದಾಯ ಪರಿಹರನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಾರಜ್ಜಮಾನೋ ಸಮ್ಭಮಾಕುಲಹದಯೋ ಗಮನಮಗ್ಗಂ ನಿಲೀಯನೋಕಾಸಞ್ಚ ಅಲಭನ್ತೋ ಕಾಜಂ ಭಿತ್ತಿಪಸ್ಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಅನುಪವಿಸನ್ತೋ ವಿಯ ಭಿತ್ತಿಂ ಅಲ್ಲೀನೋ ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ‘‘ಭಿತ್ತಿಛಿದ್ದೇನ ಅಪಕ್ಕಮಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸೀ’’ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ.

ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಸಮೀಪಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಅತ್ತನೋ ಕುಸಲಮೂಲಸಞ್ಚೋದಿತಂ ಉಪಗತಂ ಮಂ ಸಾರಜ್ಜಮಾನೋ ಜಾತಿಯಾ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ನಿಹೀನತಾಯ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಮ್ಪಿ ಲಜ್ಜತಿ, ಹನ್ದಸ್ಸ ವೇಸಾರಜ್ಜಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕರವೀಕರುತಮಞ್ಜುನಾ ಸಕಲನಗರನಿನ್ನಾದವರ-ಗಮ್ಭೀರೇನ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಸರೇನ ‘‘ಸುನೀತಾ’’ತಿ ಆಲಪಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಇಮಾಯ ದುಕ್ಖಜೀವಿಕಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸುನೀತೋ ತೇನ ಸತ್ಥು ವಚನೇನ ಅಮತೇನ ವಿಯ ಅಭಿಸಿತ್ತೋ ಉಳಾರಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತೋ ‘‘ಭಗವಾ, ಸಚೇ ಮಾದಿಸಾಪಿ ಇಧ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಲಭನ್ತಿ, ಕಸ್ಮಾಹಂ ನ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪಬ್ಬಾಜೇಥ ಮಂ ಭಗವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏಹಿ, ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಾವದೇವ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಭಾವೇನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಸಮ್ಪದಞ್ಚ ಲಭಿತ್ವಾ ಇದ್ಧಿಮಯಪತ್ತಚೀವರಧರೋ ವಸ್ಸಸಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಭಗವಾ ತಂ ವಿಹಾರಂ ನೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಸೋ ಪಠಮಂ ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ, ಪಞ್ಚ ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ಸಕ್ಕಾದಯೋ ದೇವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ಚ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಮಸ್ಸಿಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

‘‘ತಾ ದೇವತಾ ಸತ್ತಸತಾ ಉಳಾರಾ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ಇನ್ದೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ;

ಆಜಾನೀಯಂ ಜಾತಿಜರಾಭಿಭೂತಂ, ಸುನೀತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ’’ತಿಆದಿ.

ಭಗವಾ ತಂಯೇವ ದೇವಸಙ್ಘಪುರಕ್ಖತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಿತಂ ಕತ್ವಾ ಪಸಂಸನ್ತೋ ‘‘ತಪೇನ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನಾ’’ತಿ ಗಾಥಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸೀಹನಾದಂ ನದಾಪೇತುಕಾಮಾ, ‘‘ಆವುಸೋ ಸುನೀತ, ಕಸ್ಮಾ ಕುಲಾ ತ್ವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಕಥಂ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಕಥಞ್ಚ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸೋ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ –

೬೨೦. ‘‘ನೀಚೇ ಕುಲಮ್ಹಿ ಜಾತೋಹಂ, ದಲಿದ್ದೋ ಅಪ್ಪಭೋಜನೋ;

ಹೀನಕಮ್ಮಂ ಮಮಂ ಆಸಿ, ಅಹೋಸಿಂ ಪುಪ್ಫಛಡ್ಡಕೋ.

೬೨೧. ‘‘ಜಿಗುಚ್ಛಿತೋ ಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಪರಿಭೂತೋ ಚ ವಮ್ಭಿತೋ;

ನೀಚಂ ಮನಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ವನ್ದಿಸ್ಸಂ ಬಹುಕಂ ಜನಂ.

೬೨೨. ‘‘ಅಥದ್ದಸಾಸಿಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪುರಕ್ಖತಂ;

ಪವಿಸನ್ತಂ ಮಹಾವೀರಂ, ಮಗಧಾನಂ ಪುರುತ್ತಮಂ.

೬೨೩. ‘‘ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾನ ಬ್ಯಾಭಙ್ಗಿಂ, ವನ್ದಿತುಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂ;

ಮಮೇವ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ, ಅಟ್ಠಾಸಿ ಪುರಿಸುತ್ತಮೋ.

೬೨೪. ‘‘ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸತ್ಥುನೋ ಪಾದೇ, ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ತದಾ;

ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅಹಮಾಯಾಚಿಂ, ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಮುತ್ತಮಂ.

೬೨೫. ‘‘ತತೋ ಕಾರುಣಿಕೋ ಸತ್ಥಾ, ಸಬ್ಬಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಕೋ;

‘ಏಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಮಂ ಆಹ, ಸಾ ಮೇ ಆಸೂಪಸಮ್ಪದಾ.

೬೨೬. ‘‘ಸೋಹಂ ಏಕೋ ಅರಞ್ಞಸ್ಮಿಂ, ವಿಹರನ್ತೋ ಅತನ್ದಿತೋ.

ಅಕಾಸಿಂ ಸತ್ಥು ವಚನಂ, ಯಥಾ ಮಂ ಓವದೀ ಜಿನೋ.

೬೨೭. ‘‘ರತ್ತಿಯಾ ಪಠಮಂ ಯಾಮಂ, ಪುಬ್ಬಜಾತಿಮನುಸ್ಸರಿಂ;

ರತ್ತಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮಂ ಯಾಮಂ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಂ ವಿಸೋಧಯಿಂ;

ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಯಾಮೇ, ತಮೋಖನ್ಧಂ ಪದಾಲಯಿಂ.

೬೨೮. ‘‘ತತೋ ರತ್ಯಾವಿವಸಾನೇ, ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನಂ ಪತಿ; (ಜಾ. ೧.೧೧.೭೯);

ಇನ್ದೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ಮಂ ನಮಸ್ಸಿಂಸು ಪಞ್ಜಲೀ.

೬೨೯. ‘‘ನಮೋ ತೇ ಪುರಿಸಾಜಞ್ಞ, ನಮೋ ತೇ ಪುರಿಸುತ್ತಮ;

ಯಸ್ಸ ತೇ ಆಸವಾ ಖೀಣಾ, ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋಸಿ ಮಾರಿಸ.

೬೩೦. ‘‘ತತೋ ದಿಸ್ವಾನ ಮಂ ಸತ್ಥಾ, ದೇವಸಙ್ಘಪುರಕ್ಖತಂ;

ಸಿತಂ ಪಾತುಕರಿತ್ವಾನ, ಇಮಮತ್ಥಂ ಅಭಾಸಥ.

೬೩೧. ‘‘ತಪೇನ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನ, ಸಂಯಮೇನ ದಮೇನ ಚ;

ಏತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹೋತಿ, ಏತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮುತ್ತಮ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿ.

ತತ್ಥ ನೀಚೇತಿ ಲಾಮಕೇ ಸಬ್ಬನಿಹೀನೇ. ಉಚ್ಚನೀಚಭಾವೋ ಹಿ ನಾಮ ಸತ್ತಾನಂ ಉಪಾದಾಯುಪಾದಾಯ, ಅಯಂ ಪನ ಸಬ್ಬನಿಹೀನೇ ಪುಕ್ಕುಸಕುಲೇ ಉಪ್ಪನ್ನತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ನೀಚೇ ಕುಲಮ್ಹಿ ಜಾತೋ’’ತಿ ಆಹ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ನೀಚೇತಿ ಲಾಮಕೇ ಸಬ್ಬನಿಹೀನೇ’’ತಿ. ದಲಿದ್ದೋತಿ ದುಗ್ಗತೋ, ದಲಿದ್ದಾಪಿ ಕೇಚಿ ಕದಾಚಿ ಘಾಸಚ್ಛಾದನಸ್ಸ ಲಾಭಿನೋ, ಅಕಸಿರವುತ್ತಿನೋ ಹೋನ್ತಿ, ಅಹಂ ಪನ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಕಸಿರವುತ್ತಿತಾಯ ಹೀನೋ ಉದ್ಧನಂ ಉಪಟ್ಠಪಿತಉಕ್ಖಲಿಕೋ ದಸ್ಸನಯುತ್ತಂ ಥೇವಕಮ್ಪಿ ಅಪಸ್ಸಿಂ ಯೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಪ್ಪಭೋಜನೋ’’ತಿ ಆಹ. ನೀಚಕುಲಿಕಾ ದಲಿದ್ದಾಪಿ ಕೇಚಿ ಅನೀಚಕಮ್ಮಾಜೀವಾ ಹೋನ್ತಿ, ಮಯ್ಹಂ ಪನ ನ ತಥಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಹೀನಕಮ್ಮಂ ಮಮಂ ಆಸೀ’’ತಿ. ಕೀದಿಸನ್ತಿ ಚೇ? ಅಹೋಸಿಂ ಪುಪ್ಫಛಡ್ಡಕೋ, ಹತ್ಥವಿಕಲಸ್ಸ ಹತ್ಥವಾತಿ ವಿಯ ಉಪಚಾರವಸೇನಾಯಂ ಇಮಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ ಯದಿದಂ ‘‘ಪುಪ್ಫಛಡ್ಡಕೋ’’ತಿ. ಮಿಲಾತಪುಪ್ಫಸನ್ಥರವಣ್ಣತಾಯ ವಾ ಉಕ್ಕಾರಭೂಮಿಯಾ ಏವಂ ವುತ್ತೋ.

ಜಿಗುಚ್ಛಿತೋತಿ ಜಾತಿಯಾ ಚೇವ ಕಮ್ಮುನಾ ಚ ಹೀಳಿತೋ. ಮನುಸ್ಸಾನನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ. ಪರಿಭೂತೋತಿ ಅವಞ್ಞಾತೋ. ವಮ್ಭಿತೋತಿ ಖುಂಸಿತೋ. ನೀಚಂ ಮನಂ ಕರಿತ್ವಾನಾತಿ ಅಞ್ಞೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಸಿನೇರುಂ ವಿಯ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪಾದಪಂಸುತೋಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ನಿಹೀನಂ ಕತ್ವಾ ಪವತ್ತಿಯಾ ನೀಚಂ ನಿಹೀನಂ ಮನಂ ಕತ್ವಾ. ವನ್ದಿಸ್ಸಂ ಬಹುಕಂ ಜನನ್ತಿ ಪುಥುಮಹಾಜನಂ ದಿಟ್ಠದಿಟ್ಠಕಾಲೇ ವನ್ದಿಂ ಸಿರಸಿ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ಪಣಾಮಿಂ.

ಅಥಾತಿ ಅಧಿಕಾರನ್ತರದೀಪನೇ ನಿಪಾತೋ. ಅದ್ದಸಾಸಿನ್ತಿ ಅದ್ದಕ್ಖಿಂ. ಮಗಧಾನನ್ತಿ ಮಗಧಾ ನಾಮ ಜಾನಪದಿನೋ ರಾಜಕುಮಾರಾ, ತೇಸಂ ನಿವಾಸೋ ಏಕೋಪಿ ಜನಪದೋ ರುಳ್ಹಿಯಾ ‘‘ಮಗಧಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೋ, ಮಗಧಜನಪದಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುರುತ್ತಮನ್ತಿ ಉತ್ತಮಂ ನಗರಂ.

ಬ್ಯಾಭಙ್ಗಿನ್ತಿ ಕಾಜಂ. ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅಹಮಾಯಾಚಿನ್ತಿ, ‘‘ಸುನೀತ, ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅಯಾಚಿಂ. ಆಸೂಪಸಮ್ಪದಾತಿ ‘‘ಏಹಿ, ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಸತ್ಥು ವಚನಮತ್ತೇನ ಆಸಿ ಉಪಸಮ್ಪದಾ. ಯಥಾ ಮಂ ಓವದೀತಿ ‘‘ಏವಂ ಸಮಥಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಭಾವೇಹೀ’’ತಿ ಯಥಾ ಮಂ ಓವದಿ, ತಥಾ ಸತ್ಥುನೋ ವಚನಂ ಅಕಾಸಿಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಂ. ರತ್ತಿಯಾತಿಆದಿ ತಸ್ಸಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ರಸದಸ್ಸನಂ. ತತ್ಥ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣಂ ಅನಾಗತಂಸಞಾಣಞ್ಚ ಬಹುಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಪಠಮಂ ಯಾಮಂ ಮಜ್ಝಿಮಂ ಯಾಮ’’ನ್ತಿ ಅಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗವಸೇನ ಉಪಯೋಗವಚನಂ ವುತ್ತಂ. ನ ತಥಾ ಆಸವಕ್ಖಯಞಾಣಂ ಏಕಾಭಿಸಮಯವಸೇನ ಪವತ್ತನತೋತಿ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮೇ ಯಾಮೇ’’ತಿ ಭುಮ್ಮವಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಇನ್ದೋತಿ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ. ಬ್ರಹ್ಮಾತಿ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ. ಇನ್ದಬ್ರಹ್ಮಗ್ಗಹಣೇನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಕಾಮದೇವಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮೂನಞ್ಚ ಆಗಮನಂ ವುತ್ತಮೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಉಕ್ಕಟ್ಠನಿದ್ದೇಸೋ ಹೇಸ ಯಥಾ ‘‘ರಾಜಾ ಆಗತೋ’’ತಿ. ನಮಸ್ಸಿಂಸೂತಿ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ ಚ ನಮಕ್ಕಾರಂ ಅಕಂಸು.

ತತ್ಥ ಕಾಯೇನ ಕತಂ ನಮಕ್ಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಞ್ಜಲೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ವಾಚಾಯ ಕತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನಮೋ ತೇ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ದೇವಸಙ್ಘಪುರಕ್ಖತನ್ತಿ ದೇವಗ್ಗಹಣೇನ ಉಪಪತ್ತಿದೇವಭಾವತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನೋಪಿ ಗಹಿತಾ. ಸಿತಂ ಪಾತುಕರಿತ್ವಾನಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಓವಾದಸ್ಸ ಮಹಪ್ಫಲತಂ ದೇವಬ್ರಹ್ಮೂನಞ್ಚ ಗುಣಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸತ್ಥಾ ಸಿತಂ ಪಾತ್ವಾಕಾಸಿ. ಪಾತುಕರೋನ್ತೋ ಚ ನ ಅಞ್ಞೇ ವಿಯ ದನ್ತೇ ವಿದಂಸೇತಿ, ಮುಖಾಧಾನಂ ಪನ ಥೋಕಂ ವಿವರತಿ, ತತ್ತಕೇನ ಚ ಅಭಿಭೂತದಿಬ್ಬಫಲಿಕಮುತ್ತರಸ್ಮಿಯೋ ಅವಹಸಿತತಾರಕಾಸಸಿಮರೀಚಿಯೋ ಸುಸುಕ್ಕದಾಠಸಮ್ಭವಾ ಘನರಸ್ಮಿಯೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸತ್ಥು ಮುಖಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಛತೋ ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ಸತ್ಥಾ ಸಿತಂ ಪಾತ್ವಾಕಾಸೀತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ.

ತಪೇನಾತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇನ, ‘‘ಧುತಧಮ್ಮಸಮಾದಾನೇನಾ’’ತಿ ಕೇಚಿ. ಸಂಯಮೇನಾತಿ ಸೀಲೇನ. ದಮೇನಾತಿ ಪಞ್ಞಾಯ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನಾತಿ ಅವಸಿಟ್ಠಸೇಟ್ಠಚರಿಯಾಯ. ಏತೇನಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತೇನ ತಪಾದಿನಾ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹೋತಿ ಬಾಹಿತಪಾಪಭಾವತೋ. ಏತನ್ತಿ ತಪಾದಿ ಯಥಾವುತ್ತಂ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮುತ್ತಮನ್ತಿ ಉತ್ತಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ವಾ ಉತ್ತಮಂ ಸಬ್ಬಸೇಟ್ಠಂ, ಅಹೂತಿ ವಚನಸೇಸೋ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ್ತಿ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಮಾಹ, ಏವಂ ಉತ್ತಮಂ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ, ನ ಜಚ್ಚಾದೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ನ ಹಿ ಜಾತಿಕುಲಪದೇಸಗೋತ್ತಸಮ್ಪತ್ತಿಆದಯೋ ಅರಿಯಭಾವಸ್ಸ ಕಾರಣಂ, ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾದಯೋ ಏವ ಪನ ಕಾರಣಂ. ತೇನಾಹ –

‘‘ಯಥಾ ಸಙ್ಕಾರಠಾನಸ್ಮಿಂ, ಉಜ್ಝಿತಸ್ಮಿಂ ಮಹಾಪಥೇ;

ಪದುಮಂ ತತ್ಥ ಜಾಯೇಥ, ಸುಚಿಗನ್ಧಂ ಮನೋರಮಂ.

‘‘ಏವಂ ಸಙ್ಕಾರಭೂತೇಸು, ಅನ್ಧಭೂತೇ ಪುಥುಜ್ಜನೇ;

ಅತಿರೋಚತಿ ಪಞ್ಞಾಯ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸಾವಕೋ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೫೮-೫೯);

ಏವಂ ಥೇರೋ ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪುಚ್ಛಿತಮತ್ಥಂ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ ಸೀಹನಾದಂ ನದೀತಿ.

ಸುನೀತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ದ್ವಾದಸಕನಿಪಾತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.