೨. ಆಮಗನ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

ಸಾಮಾಕಚಿಙ್ಗೂಲಕಚೀನಕಾನಿ ಚಾತಿ ಆಮಗನ್ಧಸುತ್ತಂ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಭಗವತಿ ಆಮಗನ್ಧೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಮಾಣವಕಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ಹುತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪಟಿವಸತಿ, ನ ಕದಾಚಿ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಖಾದತಿ. ಅಥ ತೇಸಂ ತಾಪಸಾನಂ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಾದೀನಿ ಅಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಾನಂ ಪಣ್ಡುರೋಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ತತೋ ತೇ ‘‘ಲೋಣಮ್ಬಿಲಾದಿಸೇವನತ್ಥಾಯ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮಂ ಸಮ್ಪತ್ತಾ. ತತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಾ ತೇಸು ಪಸೀದಿತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಭೋಜೇಸುಂ, ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾನಂ ನೇಸಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಪರಿಭೋಗಭಾಜನಪಾದಮಕ್ಖನಾದೀನಿ ಉಪನೇತ್ವಾ ‘‘ಏತ್ಥ, ಭನ್ತೇ, ವಸಥ, ಮಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತ್ಥಾ’’ತಿ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ದುತಿಯದಿವಸೇಪಿ ನೇಸಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪುನ ಘರಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಏಕೇಕದಿವಸಂ ದಾನಮದಂಸು. ತಾಪಸಾ ಚತುಮಾಸಂ ತತ್ಥ ವಸಿತ್ವಾ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಾದಿಸೇವನಾಯ ಥಿರಭಾವಪ್ಪತ್ತಸರೀರಾ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಮನುಸ್ಸಾ ತೇಸಂ ತೇಲತಣ್ಡುಲಾದೀನಿ ಅದಂಸು. ತೇ ತಾನಿ ಆದಾಯ ಅತ್ತನೋ ಅಸ್ಸಮಮೇವ ಅಗಮಂಸು. ತಞ್ಚ ಗಾಮಂ ತಥೇವ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಆಗಮಿಂಸು. ಮನುಸ್ಸಾಪಿ ತೇಸಂ ಆಗಮನಕಾಲಂ ವಿದಿತ್ವಾ ದಾನತ್ಥಾಯ ತಣ್ಡುಲಾದೀನಿ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾವ ಅಚ್ಛನ್ತಿ, ಆಗತೇ ಚ ನೇ ತಥೇವ ಸಮ್ಮಾನೇನ್ತಿ.

ಅಥ ಭಗವಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ವಿಹರನ್ತೋ ತೇಸಂ ತಾಪಸಾನಂ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ತತೋ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ತಂ ಗಾಮಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ. ಮನುಸ್ಸಾ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾದಾನಾನಿ ಅದಂಸು. ಭಗವಾ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ತೇ ತಾಯ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಸೋತಾಪನ್ನಾ, ಏಕಚ್ಚೇ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ, ಏಕಚ್ಚೇ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಅಹೇಸುಂ, ಏಕಚ್ಚೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಭಗವಾ ಪುನದೇವ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪಚ್ಚಾಗಮಾಸಿ. ಅಥ ತೇ ತಾಪಸಾ ತಂ ಗಾಮಂ ಆಗಮಿಂಸು. ಮನುಸ್ಸಾ ತಾಪಸೇ ದಿಸ್ವಾ ನ ಪುಬ್ಬಸದಿಸಂ ಕೋತೂಹಲಮಕಂಸು. ತಾಪಸಾ ತಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಕಿಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮೇ ಮನುಸ್ಸಾ ನ ಪುಬ್ಬಸದಿಸಾ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅಯಂ ಗಾಮೋ ರಾಜದಣ್ಡೇನ ಉಪದ್ದುತೋ, ಉದಾಹು ದುಬ್ಭಿಕ್ಖೇನ, ಉದಾಹು ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸೀಲಾದಿಗುಣೇಹಿ ಸಮ್ಪನ್ನತರೋ ಕೋಚಿ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಇಮಂ ಗಾಮಮನುಪ್ಪತ್ತೋ’’ತಿ? ತೇ ಆಹಂಸು – ‘‘ನ, ಭನ್ತೇ, ರಾಜದಣ್ಡೇನ, ನ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖೇನಾಯಂ ಗಾಮೋ ಉಪದ್ದುತೋ, ಅಪಿಚ ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸೋ ಭಗವಾ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಧಾಗತೋ’’ತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಆಮಗನ್ಧತಾಪಸೋ ‘‘ಬುದ್ಧೋತಿ, ಗಹಪತಯೋ, ವದೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಬುದ್ಧೋತಿ, ಭನ್ತೇ, ವದಾಮಾ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಘೋಸೋಪಿ ಖೋ ಏಸೋ ದುಲ್ಲಭೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಯದಿದಂ ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ಅತ್ತಮನೋ ಅತ್ತಮನವಾಚಂ ನಿಚ್ಛಾರೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಸೋ ಬುದ್ಧೋ ಆಮಗನ್ಧಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ನ ಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ? ‘‘ಕೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಮಗನ್ಧೋ’’ತಿ? ‘‘ಆಮಗನ್ಧೋ ನಾಮ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ, ಗಹಪತಯೋ’’ತಿ. ‘‘ಭಗವಾ, ಭನ್ತೇ, ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ತಾಪಸೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಮಾಹೇವ ಖೋ ಪನ ಬುದ್ಧೋ ಸಿಯಾ’’ತಿ. ಪುನ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಬುದ್ಧಾನಂ ಪಾತುಭಾವೋ ನಾಮ ದುಲ್ಲಭೋ, ಗನ್ತ್ವಾ ಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ಗತೋ, ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಮನುಸ್ಸೇ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಚ್ಛಗಿದ್ಧಿನೀ ಗಾವೀ ವಿಯ ತುರಿತತುರಿತೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಏಕರತ್ತಿವಾಸೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅನುಪ್ಪತ್ವಾ ಜೇತವನಮೇವ ಪಾವಿಸಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಕಾಯ ಪರಿಸಾಯ. ಭಗವಾಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಧಮ್ಮದೇಸನತ್ಥಾಯ ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಏವ ಹೋತಿ. ತಾಪಸಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮ್ಮ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ಅನಭಿವಾದೇತ್ವಾವ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಭಗವಾ ‘‘ಕಚ್ಚಿ ವೋ ಇಸಯೋ ಖಮನೀಯ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸಮ್ಮೋದಿ. ತೇಪಿ ‘‘ಖಮನೀಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹಂಸು. ತತೋ ಆಮಗನ್ಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಆಮಗನ್ಧಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಭುಞ್ಜಸಿ, ನ ಭುಞ್ಜಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಕೋ ಸೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಮಗನ್ಧೋ ನಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಚ್ಛಮಂಸಂ, ಭೋ ಗೋತಮಾ’’ತಿ. ಭಗವಾ ‘‘ನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಆಮಗನ್ಧೋ. ಅಪಿಚ ಖೋ ಆಮಗನ್ಧೋ ನಾಮ ಸಬ್ಬೇ ಕಿಲೇಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇದಾನಿ ತ್ವಮೇವ ಆಮಗನ್ಧಂ ಪುಚ್ಛಿ, ಅತೀತೇಪಿ ತಿಸ್ಸೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಕಸ್ಸಪಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಏವಞ್ಚ ಸೋ ಪುಚ್ಛಿ, ಏವಞ್ಚಸ್ಸ ಭಗವಾ ಬ್ಯಾಕಾಸೀ’’ತಿ ತಿಸ್ಸೇನ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಕಸ್ಸಪೇನ ಚ ಭಗವತಾ ವುತ್ತಗಾಥಾಯೋ ಏವ ಆನೇತ್ವಾ ತಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಾಕಚಿಙ್ಗೂಲಕಚೀನಕಾನಿ ಚಾ’’ತಿ. ಅಯಂ ತಾವ ಇಮಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಇಧ ಉಪ್ಪತ್ತಿ.

ಅತೀತೇ ಪನ ಕಸ್ಸಪೋ ಕಿರ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಟ್ಠಾಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಞ್ಚ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಧನವತೀ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ, ತಸ್ಸಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಅಗ್ಗಸಾವಕೋಪಿ ತಂ ದಿವಸಂಯೇವ ದೇವಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾ ಅನುಪುರೋಹಿತಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪಜಾಪತಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಏವಂ ತೇಸಂ ಏಕದಿವಸಮೇವ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣಞ್ಚ ಗಬ್ಭವುಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಅಹೋಸಿ, ಏಕದಿವಸಮೇವ ಏತೇಸಂ ಏಕಸ್ಸ ಕಸ್ಸಪೋ, ಏಕಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋತಿ ನಾಮಮಕಂಸು. ತೇ ಸಹಪಂಸುಕೀಳನಕಾ ದ್ವೇ ಸಹಾಯಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ವುಡ್ಢಿಂ ಅಗಮಿಂಸು. ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಪಿತಾ ಪುತ್ತಂ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ, ತಾತ, ಕಸ್ಸಪೋ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತ್ವಮ್ಪಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಭವನಿಸ್ಸರಣಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಉಭೋಪಿ, ಸಮ್ಮ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿ. ತತೋ ವುಡ್ಢಿಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇಪಿ ತಿಸ್ಸೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಆಹ – ‘‘ಏಹಿ, ಸಮ್ಮ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ನ ನಿಕ್ಖಮಿ. ತಿಸ್ಸೋ ‘‘ನ ತಾವಸ್ಸ ಞಾಣಂ ಪರಿಪಾಕಂ ಗತ’’ನ್ತಿ ಸಯಂ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ವಸತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಘರೇ ಠಿತೋಯೇವ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ಚ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಪಾಸಾದೇನ ಬೋಧಿಮಣ್ಡಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಪುನ ಪಾಸಾದೋ ಯಥಾಠಾನೇಯೇವ ಪತಿಟ್ಠಾತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ, ಸೋ ಸಕಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಅಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಕಿರ ಬೋಧಿಮಣ್ಡಂ ಉಪಗನ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ. ಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಮಣ್ಡಂ ಪತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸತ್ತ ದಿವಸೇ ಪಧಾನಯೋಗಂ ಕತ್ವಾ ಸತ್ತಹಿ ದಿವಸೇಹಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಸಚ್ಛಾಕಾಸಿ.

ತದಾ ಇಸಿಪತನೇ ವೀಸತಿಸಹಸ್ಸಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಪಟಿವಸನ್ತಿ. ಅಥ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಗವಾ ತೇ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ಸುತ್ತಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಬ್ಬೇವ ಅರಹನ್ತೋ ಅಹೇಸುಂ. ಸೋ ಸುದಂ ಭಗವಾ ವೀಸತಿಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಪರಿವುತೋ ತತ್ಥೇವ ಇಸಿಪತನೇ ವಸತಿ. ಕಿಕೀ ಚ ನಂ ಕಾಸಿರಾಜಾ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಾತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಬಾರಾಣಸಿವಾಸೀ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಪಬ್ಬತೇ ಚನ್ದನಸಾರಾದೀನಿ ಗವೇಸನ್ತೋ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ತಾಪಸಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮಂ ಪತ್ವಾ ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಾಪಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಬಾರಾಣಸಿತೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಾ ತತ್ಥ ಪವತ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ತತ್ಥ, ಭನ್ತೇ, ಕಸ್ಸಪೋ ನಾಮ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ. ತಾಪಸೋ ದುಲ್ಲಭವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಿಂ ಸೋ ಆಮಗನ್ಧಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ನ ಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ? ‘‘ಕೋ ಭನ್ತೇ, ಆಮಗನ್ಧೋ’’ತಿ? ‘‘ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಆವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಭಗವಾ, ಭನ್ತೇ, ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ತಾಪಸೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಹುತ್ವಾ ಪುನ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಚೇ ‘ಆಮಗನ್ಧಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಾಮೀ’ತಿ ವಕ್ಖತಿ, ತತೋ ನಂ ‘ತುಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಜಾತಿಯಾ ಚ ಕುಲಸ್ಸ ಚ ಗೋತ್ತಸ್ಸ ಚ ಅನನುಚ್ಛವಿಕಮೇತ’ನ್ತಿ ನಿವಾರೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಭವನಿಸ್ಸರಣಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಲ್ಲಹುಕಂ ಉಪಕರಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಏಕರತ್ತಿವಾಸೇನ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪತ್ವಾ ಇಸಿಪತನಮೇವ ಪಾವಿಸಿ. ಭಗವಾಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಧಮ್ಮದೇಸನತ್ಥಾಯ ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋಯೇವ ಹೋತಿ. ತಾಪಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮ್ಮ ಅನಭಿವಾದೇತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಭಗವಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪಟಿಸಮ್ಮೋದಿ. ಸೋಪಿ ‘‘ಖಮನೀಯಂ, ಭೋ ಕಸ್ಸಪಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಆಮಗನ್ಧಂ, ಭೋ ಕಸ್ಸಪ, ಭುಞ್ಜಸಿ, ನ ಭುಞ್ಜಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಮಗನ್ಧಂ ಭುಞ್ಜಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಸಾಧು, ಭೋ ಕಸ್ಸಪ, ಪರಕುಣಪಂ ಅಖಾದನ್ತೋ ಸುನ್ದರಮಕಾಸಿ, ಯುತ್ತಮೇತಂ ಭೋತೋ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಕುಲಸ್ಸ ಚ ಗೋತ್ತಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿ. ತತೋ ಭಗವಾ ‘‘ಅಹಂ ಕಿಲೇಸೇ ಸನ್ಧಾಯ ‘ಆಮಗನ್ಧಂ ನ ಭುಞ್ಜಾಮೀ’ತಿ ವದಾಮಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಪಚ್ಚೇತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಸ್ವೇ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಅಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಿಕೀರಞ್ಞೋ ಗೇಹಾ ಆಭತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಂ, ಏವಂ ಆಮಗನ್ಧಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥಾ ಪವತ್ತಿಸ್ಸತಿ. ತತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಸಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಸರೀರಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪಾವಿಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಗನ್ಧಕುಟಿದ್ವಾರಂ ಪಿಹಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ನ ಭಗವಾ ಅಜ್ಜ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪವಿಸಿತುಕಾಮೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿಂಸು.

ಭಗವಾಪಿ ಗನ್ಧಕುಟಿತೋ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ತಾಪಸೋಪಿ ಖೋ ಪತ್ತಸಾಕಂ ಪಚಿತ್ವಾ ಖಾದಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿ. ಕಿಕೀ ಕಾಸಿರಾಜಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕುಹಿಂ ಭಗವಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ವಿಹಾರೇ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಚ ಸುತ್ವಾ ನಾನಾಬ್ಯಞ್ಜನರಸಮನೇಕಮಂಸವಿಕತಿಸಮ್ಪನ್ನಂ ಭೋಜನಂ ಭಗವತೋ ಪಾಹೇಸಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ವಿಹಾರಂ ನೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ದತ್ವಾ ಪರಿವಿಸನ್ತಾ ಪಠಮಂ ನಾನಾಮಂಸವಿಕತಿಸಮ್ಪನ್ನಂ ಯಾಗುಂ ಅದಂಸು, ತಾಪಸೋ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಖಾದತಿ ನು ಖೋ ನೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಭಗವಾ ತಸ್ಸ ಪಸ್ಸತೋಯೇವ ಯಾಗುಂ ಪಿವನ್ತೋ ಮಂಸಖಣ್ಡಂ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪಿ. ತಾಪಸೋ ದಿಸ್ವಾ ಕುದ್ಧೋ. ಪುನ ಯಾಗುಪೀತಸ್ಸ ನಾನಾರಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಭೋಜನಮದಂಸು, ತಮ್ಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತಿವಿಯ ಕುದ್ಧೋ ‘‘ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋಯೇವ ‘ನ ಖಾದಾಮೀ’ತಿ ಭಣತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಭಗವನ್ತಂ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಹತ್ಥಪಾದೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮ್ಮ ‘‘ಭೋ ಕಸ್ಸಪ, ಮುಸಾ ತ್ವಂ ಭಣಸಿ, ನೇತಂ ಪಣ್ಡಿತಕಿಚ್ಚಂ. ಮುಸಾವಾದೋ ಹಿ ಗರಹಿತೋ ಬುದ್ಧಾನಂ, ಯೇಪಿ ತೇ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ವನಮೂಲಫಲಾದೀಹಿ ಯಾಪೇನ್ತಾ ಇಸಯೋ ವಸನ್ತಿ, ತೇಪಿ ಮುಸಾ ನ ಭಣನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ಇಸೀನಂ ಗುಣೇ ಗಾಥಾಯ ವಣ್ಣೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಾಮಾಕಚಿಙ್ಗೂಲಕಚೀನಕಾನಿ ಚಾ’’ತಿ.

೨೪೨. ತತ್ಥ ಸಾಮಾಕಾತಿ ಧುನಿತ್ವಾ ವಾ ಸೀಸಾನಿ ಉಚ್ಚಿನಿತ್ವಾ ವಾ ಗಯ್ಹೂಪಗಾ ತಿಣಧಞ್ಞಜಾತಿ. ತಥಾ ಚಿಙ್ಗೂಲಕಾ ಕಣವೀರಪುಪ್ಫಸಣ್ಠಾನಸೀಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಚೀನಕಾನೀತಿ ಅಟವಿಪಬ್ಬತಪಾದೇಸು ಅರೋಪಿತಜಾತಾ ಚೀನಮುಗ್ಗಾ. ಪತ್ತಪ್ಫಲನ್ತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಹರಿತಪಣ್ಣಂ. ಮೂಲಫಲನ್ತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕನ್ದಮೂಲಂ. ಗವಿಪ್ಫಲನ್ತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ರುಕ್ಖವಲ್ಲಿಫಲಂ. ಮೂಲಗ್ಗಹಣೇನ ವಾ ಕನ್ದಮೂಲಂ, ಫಲಗ್ಗಹಣೇನ ರುಕ್ಖವಲ್ಲಿಫಲಂ, ಗವಿಪ್ಫಲಗ್ಗಹಣೇನ ಉದಕೇ ಜಾತಸಿಙ್ಘಾತಕಕಸೇರುಕಾದಿಫಲಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಧಮ್ಮೇನ ಲದ್ಧನ್ತಿ ದೂತೇಯ್ಯಪಹಿಣಗಮನಾದಿಮಿಚ್ಛಾಜೀವಂ ಪಹಾಯ ವನೇ ಉಞ್ಛಾಚರಿಯಾಯ ಲದ್ಧಂ. ಸತನ್ತಿ ಸನ್ತೋ ಅರಿಯಾ. ಅಸ್ನಮಾನಾತಿ ಭುಞ್ಜಮಾನಾ. ನ ಕಾಮಕಾಮಾ ಅಲಿಕಂ ಭಣನ್ತೀತಿ ತೇ ಏವಂ ಅಮಮಾ ಅಪರಿಗ್ಗಹಾ ಏತಾನಿ ಸಾಮಾಕಾದೀನಿ ಭುಞ್ಜಮಾನಾ ಇಸಯೋ ಯಥಾ ತ್ವಂ ಸಾದುರಸಾದಿಕೇ ಕಾಮೇ ಪತ್ಥಯನ್ತೋ ಆಮಗನ್ಧಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೋಯೇವ ‘‘ನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಮಗನ್ಧಂ ಭುಞ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ಭಣನ್ತೋ ಅಲಿಕಂ ಭಣಸಿ, ತಥಾ ನ ಕಾಮಕಾಮಾ ಅಲಿಕಂ ಭಣನ್ತಿ, ಕಾಮೇ ಕಾಮಯನ್ತಾ ಮುಸಾ ನ ಭಣನ್ತೀತಿ ಇಸೀನಂ ಪಸಂಸಾಯ ಭಗವತೋ ನಿನ್ದಂ ದೀಪೇತಿ.

೨೪೩. ಏವಂ ಇಸೀನಂ ಪಸಂಸಾಪದೇಸೇನ ಭಗವನ್ತಂ ನಿನ್ದಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅತ್ತನಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ ನಿನ್ದಾವತ್ಥುಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನೇವ ಭಗವನ್ತಂ ನಿನ್ದನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯದಸ್ನಮಾನೋ’’ತಿ ತತ್ಥ ದ-ಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ. ಅಯಂ ಪನತ್ಥೋ – ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಸಸಮಂಸಂ ವಾ ತಿತ್ತಿರಮಂಸಂ ವಾ ಧೋವನಚ್ಛೇದನಾದಿನಾ ಪುಬ್ಬಪರಿಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತಂ, ಪಚನವಾಸನಾದಿನಾ ಪಚ್ಛಾಪರಿಕಮ್ಮೇನ ಸುನಿಟ್ಠಿತಂ, ನ ಮಾತರಾ ನ ಪಿತರಾ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ‘‘ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೇಹಿ ಧಮ್ಮಕಾಮೇಹಿ ಪರೇಹಿ ದಿನ್ನಂ, ಸಕ್ಕಾರಕರಣೇನ ಪಯತಂ ಪಣೀತಮಲಙ್ಕತಂ, ಉತ್ತಮರಸತಾಯ ಓಜವನ್ತತಾಯ ಥಾಮಬಲಭರಣಸಮತ್ಥತಾಯ ಚ ಪಣೀತಂ ಅಸ್ನಮಾನೋ ಆಹಾರಯಮಾನೋ, ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಮಂಸಮೇವ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ಇದಮ್ಪಿ ಸಾಲೀನಮನ್ನಂ ವಿಚಿತಕಾಳಕಂ ಸಾಲಿತಣ್ಡುಲೋದನಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಸೋ ಭುಞ್ಜಸಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಆಮಗನ್ಧಂ, ಸೋ ತ್ವಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಮಂಸಂ ಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಇದಞ್ಚ ಸಾಲೀನಮನ್ನಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಭುಞ್ಜಸಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಆಮಗನ್ಧನ್ತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಗೋತ್ತೇನ ಆಲಪತಿ.

೨೪೪. ಏವಂ ಆಹಾರತೋ ಭಗವನ್ತಂ ನಿನ್ದಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಮುಸಾವಾದಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಿನ್ದನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನ ಆಮಗನ್ಧೋ…ಪೇ… ಸುಸಙ್ಖತೇಹೀ’’ತಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಪುಬ್ಬೇ ಮಯಾ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಸಮಾನೋ ‘‘ನ ಆಮಗನ್ಧೋ ಮಮ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ಇಚ್ಚೇವ ತ್ವಂ ಭಾಸಸಿ, ಏವಂ ಏಕಂಸೇನೇವ ತ್ವಂ ಭಾಸಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಬನ್ಧು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗುಣವಿರಹಿತಜಾತಿಮತ್ತಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ಪರಿಭಾಸನ್ತೋ ಭಣತಿ. ಸಾಲೀನಮನ್ನನ್ತಿ ಸಾಲಿತಣ್ಡುಲೋದನಂ. ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋತಿ ಭುಞ್ಜಮಾನೋ. ಸಕುನ್ತಮಂಸೇಹಿ ಸುಸಙ್ಖತೇಹೀತಿ ತದಾ ಭಗವತೋ ಅಭಿಹಟಂ ಸಕುಣಮಂಸಂ ನಿದ್ದಿಸನ್ತೋ ಭಣತಿ.

ಏವಂ ಭಣನ್ತೋ ಏವ ಚ ಭಗವತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಾದತಲಾ ಪಭುತಿ ಯಾವ ಉಪರಿ ಕೇಸಗ್ಗಾ ಸರೀರಮುಲ್ಲೋಕೇನ್ತೋ ದ್ವತ್ತಿಂಸವರಲಕ್ಖಣಾಸೀತಿಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಸಮ್ಪದಂ ಬ್ಯಾಮಪ್ಪಭಾಪರಿಕ್ಖೇಪಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏವರೂಪೋ ಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣಾದಿಪಟಿಮಣ್ಡಿತಕಾಯೋ ನ ಮುಸಾ ಭಣಿತುಂ ಅರಹತಿ. ಅಯಂ ಹಿಸ್ಸ ಭವನ್ತರೇಪಿ ಸಚ್ಚವಾಚಾನಿಸ್ಸನ್ದೇನೇವ ಉಣ್ಣಾ ಭಮುಕನ್ತರೇ ಜಾತಾ ಓದಾತಾ ಮುದು ತೂಲಸನ್ನಿಭಾ, ಏಕೇಕಾನಿ ಚ ಲೋಮಕೂಪೇಸು ಲೋಮಾನಿ. ಸ್ವಾಯಂ ಕಥಮಿದಾನಿ ಮುಸಾ ಭಣಿಸ್ಸತಿ. ಅದ್ಧಾ ಅಞ್ಞೋ ಇಮಸ್ಸ ಆಮಗನ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ಏತದವೋಚ – ‘ನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಮಗನ್ಧಂ ಭುಞ್ಜಾಮೀ’ತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಬಹುಮಾನೋ ಗೋತ್ತೇನೇವ ಆಲಪನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಾಸೇಸಂ ಆಹ –

‘‘ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ಕಸ್ಸಪ ಏತಮತ್ಥಂ, ಕಥಂಪಕಾರೋ ತವ ಆಮಗನ್ಧೋ’’ತಿ.

೨೪೫. ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ಆಮಗನ್ಧಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ ‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ’’ತಿ ಏವಮಾದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋತಿ ಪಾಣವಧೋ. ವಧಛೇದಬನ್ಧನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸತ್ತಾನಂ ದಣ್ಡಾದೀಹಿ ಆಕೋಟನಂ ವಧೋ, ಹತ್ಥಪಾದಾದೀನಂ ಛೇದನಂ ಛೇದೋ, ರಜ್ಜುಆದೀಹಿ ಬನ್ಧೋ ಬನ್ಧನಂ. ಥೇಯ್ಯಂ ಮುಸಾವಾದೋತಿ ಥೇಯ್ಯಞ್ಚ ಮುಸಾವಾದೋ ಚ. ನಿಕತೀತಿ ‘‘ದಸ್ಸಾಮಿ, ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಆಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ನಿರಾಸಾಕರಣಂ. ವಞ್ಚನಾನೀತಿ ಅಸುವಣ್ಣಂ ಸುವಣ್ಣನ್ತಿ ಗಾಹಾಪನಾದೀನಿ. ಅಜ್ಝೇನಕುತ್ತನ್ತಿ ನಿರತ್ಥಕಮನೇಕಗನ್ಥಪರಿಯಾಪುಣನಂ. ಪರದಾರಸೇವನಾತಿ ಪರಪರಿಗ್ಗಹಿತಾಸು ಚಾರಿತ್ತಾಪಜ್ಜನಂ. ಏಸಾಮಗನ್ಧೋ ನ ಹಿ ಮಂಸಭೋಜನನ್ತಿ ಏಸ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿಅಕುಸಲಧಮ್ಮಸಮುದಾಚಾರೋ ಆಮಗನ್ಧೋ ವಿಸ್ಸಗನ್ಧೋ ಕುಣಪಗನ್ಧೋ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಅಮನುಞ್ಞತ್ತಾ ಕಿಲೇಸಅಸುಚಿಮಿಸ್ಸಕತ್ತಾ ಸಬ್ಭಿ ಜಿಗುಚ್ಛಿತತ್ತಾ ಪರಮದುಗ್ಗನ್ಧಭಾವಾವಹತ್ತಾ ಚ. ಯೇ ಹಿ ಉಸ್ಸನ್ನಕಿಲೇಸಾ ಸತ್ತಾ, ತೇ ತೇಹಿ ಅತಿದುಗ್ಗನ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಾನಂ ಮತಸರೀರಮ್ಪಿ ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏಸಾಮಗನ್ಧೋ. ಮಂಸಭೋಜನಂ ಪನ ಅದಿಟ್ಠಮಸುತಮಪರಿಸಙ್ಕಿತಞ್ಚ ಅನವಜ್ಜಂ, ತಸ್ಮಾ ನ ಹಿ ಮಂಸಭೋಜನಂ ಆಮಗನ್ಧೋತಿ.

೨೪೬. ಏವಂ ಧಮ್ಮಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ದೇಸನಾಯ ಏಕೇನ ನಯೇನ ಆಮಗನ್ಧಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ತೇ ತೇ ಸತ್ತಾ ತೇಹಿ ತೇಹಿ ಆಮಗನ್ಧೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ನ ಏಕೋ ಏವ ಸಬ್ಬೇಹಿ, ನ ಚ ಸಬ್ಬೇ ಏಕೇನೇವ, ತಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ತೇ ತೇ ಆಮಗನ್ಧೇ ಪಕಾಸೇತುಂ ‘‘ಯೇ ಇಧ ಕಾಮೇಸು ಅಸಞ್ಞತಾ ಜನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ತಾವ ದೇಸನಾಯ ಆಮಗನ್ಧೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಯೇ ಇಧ ಕಾಮೇಸು ಅಸಞ್ಞತಾ ಜನಾತಿ ಯೇ ಕೇಚಿ ಇಧ ಲೋಕೇ ಕಾಮಪಟಿಸೇವನಸಙ್ಖಾತೇಸು ಕಾಮೇಸು ಮಾತಿಮಾತುಚ್ಛಾದೀಸುಪಿ ಮರಿಯಾದಾವಿರಹೇನ ಭಿನ್ನಸಂವರತಾಯ ಅಸಂಯತಾ ಪುಥುಜ್ಜನಾ. ರಸೇಸು ಗಿದ್ಧಾತಿ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರಸೇಸು ಗಿದ್ಧಾ ಗಧಿತಾ ಮುಚ್ಛಿತಾ ಅಜ್ಝೋಸನ್ನಾ ಅನಾದೀನವದಸ್ಸಾವಿನೋ ಅನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞಾ ರಸೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ಅಸುಚಿಭಾವಮಸ್ಸಿತಾತಿ ತಾಯ ರಸಗಿದ್ಧಿಯಾ ರಸಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ ನಾನಪ್ಪಕಾರಮಿಚ್ಛಾಜೀವಸಙ್ಖಾತಅಸುಚಿಭಾವಮಿಸ್ಸಿತಾ. ನತ್ಥಿಕದಿಟ್ಠೀತಿ ‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿದಸವತ್ಥುಕಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಸಮನ್ನಾಗತಾ. ವಿಸಮಾತಿ ವಿಸಮೇನ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿನಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ದುರನ್ನಯಾತಿ ದುವಿಞ್ಞಾಪಯಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಪರಾಮಾಸೀಆಧಾನಗ್ಗಾಹೀದುಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಿತಾಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಏಸಾಮಗನ್ಧೋತಿ ಏಸ ಏತಾಯ ಗಾಥಾಯ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ‘‘ಕಾಮೇಸು ಅಸಂಯತತಾ ರಸಗಿದ್ಧತಾ ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿನತ್ಥಿಕದಿಟ್ಠಿಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದಿವಿಸಮತಾ ದುರನ್ನಯಭಾವತಾ’’ತಿ ಅಪರೋಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತೇನೇವತ್ಥೇನ ಛಬ್ಬಿಧೋ ಆಮಗನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ನ ಹಿ ಮಂಸಭೋಜನನ್ತಿ ಮಂಸಭೋಜನಂ ಪನ ಯಥಾವುತ್ತೇನೇವತ್ಥೇನ ನ ಆಮಗನ್ಧೋತಿ.

೨೪೭. ದುತಿಯಗಾಥಾಯಪಿ ಯೇ ಲೂಖಸಾತಿ ಯೇ ಲೂಖಾ ನಿರಸಾ, ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯುತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಾರುಣಾತಿ ಕಕ್ಖಳಾ ದೋವಚಸ್ಸತಾಯುತ್ತಾ. ಪಿಟ್ಠಿಮಂಸಿಕಾತಿ ಪುರತೋ ಮಧುರಂ ಭಣಿತ್ವಾ ಪರಮ್ಮುಖೇ ಅವಣ್ಣಭಾಸಿನೋ. ಏತೇ ಹಿ ಅಭಿಮುಖಂ ಓಲೋಕೇತುಮಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಪರಮ್ಮುಖಾನಂ ಪಿಟ್ಠಿಮಂಸಖಾದಕಾ ವಿಯ ಹೋನ್ತಿ, ತೇನ ‘‘ಪಿಟ್ಠಿಮಂಸಿಕಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಮಿತ್ತದ್ದುನೋತಿ ಮಿತ್ತದೂಹಕಾ, ದಾರಧನಜೀವಿತೇಸು ವಿಸ್ಸಾಸಮಾಪನ್ನಾನಂ ಮಿತ್ತಾನಂ ತತ್ಥ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪಜ್ಜನಕಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ನಿಕ್ಕರುಣಾತಿ ಕರುಣಾವಿರಹಿತಾ ಸತ್ತಾನಂ ಅನತ್ಥಕಾಮಾ. ಅತಿಮಾನಿನೋತಿ ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಜಾತಿಯಾ ವಾ…ಪೇ… ಅಞ್ಞತರಞ್ಞತರೇನ ವತ್ಥುನಾ ಪರೇ ಅತಿಮಞ್ಞತಿ, ಯೋ ಏವರೂಪೋ ಮಾನೋ ಕೇತುಕಮ್ಯತಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ (ವಿಭ. ೮೮೦) ಏವಂ ವುತ್ತೇನ ಅತಿಮಾನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಅದಾನಸೀಲಾತಿ ಅದಾನಪಕತಿಕಾ, ಅದಾನಾಧಿಮುತ್ತಾ ಅಸಂವಿಭಾಗರತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಚ ದೇನ್ತಿ ಕಸ್ಸಚೀತಿ ತಾಯ ಚ ಪನ ಅದಾನಸೀಲತಾಯ ಯಾಚಿತಾಪಿ ಸನ್ತಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ದೇನ್ತಿ, ಅದಿನ್ನಪುಬ್ಬಕಕುಲೇ ಮನುಸ್ಸಸದಿಸಾ ನಿಜ್ಝಾಮತಣ್ಹಿಕಪೇತಪರಾಯಣಾ ಹೋನ್ತಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಆದಾನಸೀಲಾ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ, ಕೇವಲಂ ಗಹಣಸೀಲಾ, ಕಸ್ಸಚಿ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ದೇನ್ತೀತಿ. ಏಸಾಮಗನ್ಧೋ ನ ಹಿ ಮಂಸಭೋಜನನ್ತಿ ಏಸ ಏತಾಯ ಗಾಥಾಯ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ‘‘ಲೂಖತಾ, ದಾರುಣತಾ, ಪಿಟ್ಠಿಮಂಸಿಕತಾ, ಮಿತ್ತದೂಭಿತಾ, ನಿಕ್ಕರುಣತಾ, ಅತಿಮಾನಿತಾ, ಅದಾನಸೀಲತಾ, ಅದಾನ’’ನ್ತಿ ಅಪರೋಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತೇನೇವತ್ಥೇನ ಅಟ್ಠವಿಧೋ ಆಮಗನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ನ ಹಿ ಮಂಸಭೋಜನನ್ತಿ.

೨೪೮. ಏವಂ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ದೇಸನಾಯ ದ್ವೇ ಗಾಥಾಯೋ ವತ್ವಾ ಪುನ ತಸ್ಸ ತಾಪಸಸ್ಸ ಆಸಯಾನುಪರಿವತ್ತನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯೇವ ದೇಸನಾಯ ಏಕಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಕೋಧೋ ಉರಗಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಮದೋತಿ ‘‘ಜಾತಿಮದೋ, ಗೋತ್ತಮದೋ, ಆರೋಗ್ಯಮದೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ವಿಭ. ೮೩೨) ನಯೇನ ವಿಭಙ್ಗೇ ವುತ್ತಪ್ಪಭೇದೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಮಜ್ಜನಭಾವೋ. ಥಮ್ಭೋತಿ ಥದ್ಧಭಾವೋ. ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಪನಾತಿ ಪಚ್ಚನೀಕಟ್ಠಾಪನಾ, ಧಮ್ಮೇನ ನಯೇನ ವುತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿವಿರುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಾನಂ. ಮಾಯಾತಿ ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ವಿಭ. ೮೯೪) ನಯೇನ ವಿಭಙ್ಗೇ ವಿಭತ್ತಾ ಕತಪಾಪಪಟಿಚ್ಛಾದನತಾ. ಉಸೂಯಾತಿ ಪರಲಾಭಸಕ್ಕಾರಾದೀಸು ಇಸ್ಸಾ. ಭಸ್ಸಸಮುಸ್ಸಯೋತಿ ಸಮುಸ್ಸಿತಂ ಭಸ್ಸಂ, ಅತ್ತುಕ್ಕಂಸನತಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಮಾನಾತಿಮಾನೋತಿ ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಜಾತಿಯಾ ವಾ…ಪೇ… ಅಞ್ಞತರಞ್ಞತರೇನ ವತ್ಥುನಾ ಪುಬ್ಬಕಾಲಂ ಪರೇಹಿ ಸದಿಸಂ ಅತ್ತಾನಂ ದಹತಿ, ಅಪರಕಾಲಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸೇಯ್ಯಂ ದಹತಿ, ಪರೇ ಹೀನೇ ದಹತಿ, ಯೋ ಏವರೂಪೋ ಮಾನೋ…ಪೇ… ಕೇತುಕಮ್ಯತಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ (ವಿಭ. ೮೮೦) ವಿಭಙ್ಗೇ ವಿಭತ್ತೋ. ಅಸಬ್ಭಿ ಸನ್ಥವೋತಿ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಸನ್ಥವೋ. ಏಸಾಮಗನ್ಧೋ ನ ಹಿ ಮಂಸಭೋಜನನ್ತಿ ಏಸ ಕೋಧಾದಿ ನವವಿಧೋ ಅಕುಸಲರಾಸಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತೇನೇವತ್ಥೇನ ಆಮಗನ್ಧೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ನ ಹಿ ಮಂಸಭೋಜನನ್ತಿ.

೨೪೯. ಏವಂ ಧಮ್ಮಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ದೇಸನಾಯ ನವವಿಧಂ ಆಮಗನ್ಧಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪುನಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ದೇಸನಾಯ ಆಮಗನ್ಧೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ಪಾಪಸೀಲಾತಿ ಯೇ ಪಾಪಸಮಾಚಾರತಾಯ ‘‘ಪಾಪಸೀಲಾ’’ತಿ ಲೋಕೇ ಪಾಕಟಾ. ಇಣಘಾತಸೂಚಕಾತಿ ವಸಲಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಇಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅಪ್ಪದಾನೇನ ಇಣಘಾತಾ, ಪೇಸುಞ್ಞೇನ ಸೂಚಕಾ ಚ. ವೋಹಾರಕೂಟಾ ಇಧ ಪಾಟಿರೂಪಿಕಾತಿ ಧಮ್ಮಟ್ಟಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾ ಲಞ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಾಮಿಕೇ ಪರಾಜೇನ್ತಾ ಕೂಟೇನ ವೋಹಾರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ವೋಹಾರಕೂಟಾ, ಧಮ್ಮಟ್ಠಪಟಿರೂಪಕತ್ತಾ ಪಾಟಿರೂಪಿಕಾ. ಅಥ ವಾ ಇಧಾತಿ ಸಾಸನೇ. ಪಾಟಿರೂಪಿಕಾತಿ ದುಸ್ಸೀಲಾ. ತೇ ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ಇರಿಯಾಪಥಸಮ್ಪದಾದೀಹಿ ಸೀಲವನ್ತಪಟಿರೂಪಂ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿರೂಪಾ, ಪಟಿರೂಪಾ ಏವ ಪಾಟಿರೂಪಿಕಾ. ನರಾಧಮಾ ಯೇಧ ಕರೋನ್ತಿ ಕಿಬ್ಬಿಸನ್ತಿ ಯೇ ಇಧ ಲೋಕೇ ನರಾಧಮಾ ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾದೀಸು ಚ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತಿಸಞ್ಞಿತಂ ಕಿಬ್ಬಿಸಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಏಸಾಮಗನ್ಧೋ ನ ಹಿ ಮಂಸಭೋಜನನ್ತಿ ಏಸ ಏತಾಯ ಗಾಥಾಯ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ‘‘ಪಾಪಸೀಲತಾ, ಇಣಘಾತತಾ, ಸೂಚಕತಾ, ವೋಹಾರಕೂಟತಾ, ಪಾಟಿರೂಪಿಕತಾ, ಕಿಬ್ಬಿಸಕಾರಿತಾ’’ತಿ ಅಪರೋಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತೇನೇವತ್ಥೇನ ಛಬ್ಬಿಧೋ ಆಮಗನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ನ ಹಿ ಮಂಸಭೋಜನನ್ತಿ.

೨೫೦. ಯೇ ಇಧ ಪಾಣೇಸು ಅಸಞ್ಞತಾ ಜನಾತಿ ಯೇ ಜನಾ ಇಧಲೋಕೇ ಪಾಣೇಸು ಯಥಾಕಾಮಚಾರಿತಾಯ ಸತಮ್ಪಿ ಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಮಾರೇತ್ವಾ ಅನುದ್ದಯಾಮತ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಅಕರಣೇನ ಅಸಂಯತಾ. ಪರೇಸಮಾದಾಯ ವಿಹೇಸಮುಯ್ಯುತಾತಿ ಪರೇಸಂ ಸನ್ತಕಂ ಆದಾಯ ಧನಂ ವಾ ಜೀವಿತಂ ವಾ ತತೋ ‘‘ಮಾ ಏವಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಯಾಚನ್ತಾನಂ ವಾ ನಿವಾರೇನ್ತಾನಂ ವಾ ಪಾಣಿಲೇಡ್ಡುದಣ್ಡಾದೀಹಿ ವಿಹೇಸಂ ಉಯ್ಯುತಾ. ಪರೇ ವಾ ಸತ್ತೇ ಸಮಾದಾಯ ‘‘ಅಜ್ಜ ದಸ, ಅಜ್ಜ ವೀಸ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ವಧಬನ್ಧನಾದೀಹಿ ವಿಹೇಸಮುಯ್ಯುತಾ. ದುಸ್ಸೀಲಲುದ್ದಾತಿ ನಿಸ್ಸೀಲಾ ಚ ದುರಾಚಾರತ್ತಾ, ಲುದ್ದಾ ಚ ಕುರೂರಕಮ್ಮನ್ತಾ ಲೋಹಿತಪಾಣಿತಾಯ, ಮಚ್ಛಘಾತಕಮಿಗಬನ್ಧಕಸಾಕುಣಿಕಾದಯೋ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಫರುಸಾತಿ ಫರುಸವಾಚಾ. ಅನಾದರಾತಿ ‘‘ಇದಾನಿ ನ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ವಿರಮಿಸ್ಸಾಮ ಏವರೂಪಾ’’ತಿ ಏವಂ ಆದರವಿರಹಿತಾ. ಏಸಾಮಗನ್ಧೋ ನ ಹಿ ಮಂಸಭೋಜನನ್ತಿ ಏಸ ಏತಾಯ ಗಾಥಾಯ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ವಧಛೇದಬನ್ಧನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತೋ ಚ ಅವುತ್ತೋ ಚ ‘‘ಪಾಣೇಸು ಅಸಂಯತತಾ ಪರೇಸಂ ವಿಹೇಸತಾ ದುಸ್ಸೀಲತಾ ಲುದ್ದತಾ ಫರುಸತಾ ಅನಾದರೋ’’ತಿ ಛಬ್ಬಿಧೋ ಆಮಗನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ನ ಹಿ ಮಂಸಭೋಜನನ್ತಿ. ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಹಿ ಸೋತೂನಂ ಸೋತುಕಾಮತಾಯ ಅವಧಾರಣತಾಯ ದಳ್ಹೀಕರಣತಾಯಾತಿ ಏವಮಾದೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪುನ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನೇವ ಚ ಪರತೋ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ಇಚ್ಚೇತಮತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ, ಅಕ್ಖಾಸಿ ನಂ ವೇದಯಿ ಮನ್ತಪಾರಗೂ’’ತಿ.

೨೫೧. ಏತೇಸು ಗಿದ್ಧಾ ವಿರುದ್ಧಾತಿಪಾತಿನೋತಿ ಏತೇಸು ಪಾಣೇಸು ಗೇಧೇನ ಗಿದ್ಧಾ, ದೋಸೇನ ವಿರುದ್ಧಾ, ಮೋಹೇನ ಆದೀನವಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಅಜ್ಝಾಚಾರಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅತಿಪಾತಿನೋ, ಏತೇಸು ವಾ ‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ವಧಛೇದಬನ್ಧನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತೇಸು ಪಾಪಕಮ್ಮೇಸು ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ಯೇ ಗೇಧವಿರೋಧಾತಿಪಾತಸಙ್ಖಾತಾ ರಾಗದೋಸಮೋಹಾ, ತೇಹಿ ಗಿದ್ಧಾ ವಿರುದ್ಧಾ ಅತಿಪಾತಿನೋ ಚ. ನಿಚ್ಚುಯ್ಯುತಾತಿ ಅಕುಸಲಕರಣೇ ನಿಚ್ಚಂ ಉಯ್ಯುತಾ, ಕದಾಚಿ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಯ ಅಪ್ಪಟಿವಿರತಾ. ಪೇಚ್ಚಾತಿ ಅಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ ಪರಂ ಗನ್ತ್ವಾ. ತಮಂ ವಜನ್ತಿ ಯೇ, ಪತನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ನಿರಯಂ ಅವಂಸಿರಾತಿ ಯೇ ಲೋಕನ್ತರಿಕನ್ಧಕಾರಸಙ್ಖಾತಂ ನೀಚಕುಲತಾದಿಭೇದಂ ವಾ ತಮಂ ವಜನ್ತಿ, ಯೇ ಚ ಪತನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ಅವೀಚಿಆದಿಭೇದಂ ನಿರಯಂ ಅವಂಸಿರಾ ಅಧೋಗತಸೀಸಾ. ಏಸಾಮಗನ್ಧೋತಿ ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ತಮವಜನನಿರಯಪತನಹೇತು ಏಸ ಗೇಧವಿರೋಧಾತಿಪಾತಭೇದೋ ಸಬ್ಬಾಮಗನ್ಧಮೂಲಭೂತೋ ಯಥಾವುತ್ತೇನತ್ಥೇನ ತಿವಿಧೋ ಆಮಗನ್ಧೋ. ನ ಹಿ ಮಂಸಭೋಜನನ್ತಿ ಮಂಸಭೋಜನಂ ಪನ ನ ಆಮಗನ್ಧೋತಿ.

೨೫೨. ಏವಂ ಭಗವಾ ಪರಮತ್ಥತೋ ಆಮಗನ್ಧಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ದುಗ್ಗತಿಮಗ್ಗಭಾವಞ್ಚಸ್ಸ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಭೋಜನೇ ತಾಪಸೋ ಆಮಗನ್ಧಸಞ್ಞೀ ದುಗ್ಗತಿಮಗ್ಗಸಞ್ಞೀ ಚ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅಭೋಜನೇನ ಸುದ್ಧಿಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ತಂ ನ ಭುಞ್ಜತಿ, ತಸ್ಸ ಚ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಚ ತಥಾವಿಧಸ್ಸ ಸೋಧೇತುಂ ಅಸಮತ್ಥಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ನ ಮಚ್ಛಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಇಮಂ ಛಪ್ಪದಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಪದಾನಿ ಅನ್ತಿಮಪಾದೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾನಿ – ನ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಸೋಧೇತಿ ಮಚ್ಚಂ ಅವಿತಿಣ್ಣಕಙ್ಖಂ, ನ ಆಹುತಿಯಞ್ಞಮುತೂಪಸೇವನಾ ಸೋಧೇತಿ ಮಚ್ಚಂ ಅವಿತಿಣ್ಣಕಙ್ಖನ್ತಿ ಏವಂ. ಏತ್ಥ ಚ ನ ಮಚ್ಛಮಂಸನ್ತಿ ಅಖಾದಿಯಮಾನಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ನ ಸೋಧೇತಿ, ತಥಾ ಅನಾಸಕತ್ತನ್ತಿ ಏವಂ ಪೋರಾಣಾ ವಣ್ಣೇನ್ತಿ. ಏವಂ ಪನ ಸುನ್ದರತರಂ ಸಿಯಾ ‘‘ನ ಮಚ್ಛಮಂಸಾನಂ ಅನಾಸಕತ್ತಂ ನ ಮಚ್ಛಮಂಸಾನಾನಾಸಕತ್ತಂ, ಮಚ್ಛಮಂಸಾನಂ ಅನಾಸಕತ್ತಂ ನ ಸೋಧೇತಿ, ಮಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಅಥಾಪಿ ಸಿಯಾ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಅನಾಸಕತ್ತಂ ಓಹೀಯತೀತಿ? ತಞ್ಚ ನ, ಅಮರತಪೇನ ಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಾ. ‘‘ಯೇ ವಾಪಿ ಲೋಕೇ ಅಮರಾ ಬಹೂ ತಪಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಹಿ ಸಬ್ಬೋಪಿ ವುತ್ತಾವಸೇಸೋ ಅತ್ತಕಿಲಮಥೋ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ. ನಗ್ಗಿಯನ್ತಿ ಅಚೇಲಕತ್ತಂ. ಮುಣ್ಡಿಯನ್ತಿ ಮುಣ್ಡಭಾವೋ. ಜಟಾಜಲ್ಲನ್ತಿ ಜಟಾ ಚ ರಜೋಜಲ್ಲಞ್ಚ. ಖರಾಜಿನಾನೀತಿ ಖರಾನಿ ಅಜಿನಚಮ್ಮಾನಿ. ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಸ್ಸುಪಸೇವನಾತಿ ಅಗ್ಗಿಪಾರಿಚಾರಿಯಾ. ಅಮರಾತಿ ಅಮರಭಾವಪತ್ಥನತಾಯ ಪವತ್ತಕಾಯಕಿಲೇಸಾ. ಬಹೂತಿ ಉಕ್ಕುಟಿಕಪ್ಪಧಾನಾದಿಭೇದತೋ ಅನೇಕೇ. ತಪಾತಿ ಸರೀರಸನ್ತಾಪಾ. ಮನ್ತಾತಿ ವೇದಾ. ಆಹುತೀತಿ ಅಗ್ಗಿಹೋಮಕಮ್ಮಂ. ಯಞ್ಞಮುತೂಪಸೇವನಾತಿ ಅಸ್ಸಮೇಧಾದಿಯಞ್ಞಾ ಚ ಉತೂಪಸೇವನಾ ಚ. ಉತೂಪಸೇವನಾ ನಾಮ ಗಿಮ್ಹೇ ಆತಪಟ್ಠಾನಸೇವನಾ, ವಸ್ಸೇ ರುಕ್ಖಮೂಲಸೇವನಾ, ಹೇಮನ್ತೇ ಜಲಪ್ಪವೇಸಸೇವನಾ. ನ ಸೋಧೇನ್ತಿ ಮಚ್ಚಂ ಅವಿತಿಣ್ಣಕಙ್ಖನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಸುದ್ಧಿಯಾ ವಾ ಭವಸುದ್ಧಿಯಾ ವಾ ಅವಿತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಮಚ್ಚಂ ನ ಸೋಧೇನ್ತಿ. ಕಙ್ಖಾಮಲೇ ಹಿ ಸತಿ ನ ವಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ತ್ವಞ್ಚ ಸಕಙ್ಖೋಯೇವಾತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಅವಿತಿಣ್ಣಕಙ್ಖ’’ನ್ತಿ ಏತಂ ‘‘ನ ಮಚ್ಛಮಂಸ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮಚ್ಛಮಂಸಾನಂ ಅಭೋಜನಾದಿನಾ ಸಿಯಾ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೋ’’ತಿ ತಾಪಸಸ್ಸ ಕಙ್ಖಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಭಗವತಾ ವುತ್ತಂ ಸಿಯಾತಿ ನೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯಾ ಚಸ್ಸ ‘‘ಸೋ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾವ ಬುದ್ಧೇ ಕಙ್ಖಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೨೫೩. ಏವಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಾನಾಸಕತ್ತಾದೀನಂ ಸೋಧೇತುಂ ಅಸಮತ್ಥಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಸೋಧೇತುಂ ಸಮತ್ಥೇ ಧಮ್ಮೇ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸೋತೇಸು ಗುತ್ತೋ’’ತಿ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸೋತೇಸೂತಿ ಛಸು ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು. ಗುತ್ತೋತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಗುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಏತ್ತಾವತಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಪರಿವಾರಸೀಲಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ವಿದಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋ ಚರೇತಿ ಞಾತಪರಿಞ್ಞಾಯ ಛಳಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಪಾಕಟಾನಿ ಕತ್ವಾ ಚರೇಯ್ಯ, ವಿಹರೇಯ್ಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ವಿಸುದ್ಧಸೀಲಸ್ಸ ನಾಮರೂಪಪರಿಚ್ಛೇದಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಧಮ್ಮೇ ಠಿತೋತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಅಭಿಸಮೇತಬ್ಬಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮೇ ಠಿತೋ. ಏತೇನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಭೂಮಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಜ್ಜವಮದ್ದವೇ ರತೋತಿ ಉಜುಭಾವೇ ಚ ಮುದುಭಾವೇ ಚ ರತೋ. ಏತೇನ ಸಕದಾಗಾಮಿಭೂಮಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಕದಾಗಾಮೀ ಹಿ ಕಾಯವಙ್ಕಾದಿಕರಾನಂ ಚಿತ್ತಥದ್ಧಭಾವಕರಾನಞ್ಚ ರಾಗದೋಸಾನಂ ತನುಭಾವಾ ಅಜ್ಜವಮದ್ದವೇ ರತೋ ಹೋತಿ. ಸಙ್ಗಾತಿಗೋತಿ ರಾಗದೋಸಸಙ್ಗಾತಿಗೋ. ಏತೇನ ಅನಾಗಾಮಿಭೂಮಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಪ್ಪಹೀನೋತಿ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಹೇತುಪ್ಪಹಾನೇನ ಪಹೀನಸಬ್ಬದುಕ್ಖೋ. ಏತೇನ ಅರಹತ್ತಭೂಮಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ಲಿಪ್ಪತಿ ದಿಟ್ಠಸುತೇಸು ಧೀರೋತಿ ಸೋ ಏವಂ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ ಧಿತಿಸಮ್ಪದಾಯ ಧೀರೋ ದಿಟ್ಠಸುತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಕೇನಚಿ ಕಿಲೇಸೇನ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಸುತೇಸು, ಮುತವಿಞ್ಞಾತೇಸು ಚ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ, ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಪರಮವಿಸುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀತಿ ಅರಹತ್ತನಿಕೂಟೇನ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ.

೨೫೪-೫. ಇತೋ ಪರಂ ‘‘ಇಚ್ಚೇತಮತ್ಥ’’ನ್ತಿ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ವುತ್ತಾ. ತಾಸಮತ್ಥೋ – ಇತಿ ಭಗವಾ ಕಸ್ಸಪೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಅನೇಕಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಧಮ್ಮಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ಚ ದೇಸನಾಯ ಯಾವ ತಾಪಸೋ ಅಞ್ಞಾಸಿ, ತಾವ ಸೋ ಅಕ್ಖಾಸಿ ಕಥೇಸಿ ವಿತ್ಥಾರೇಸಿ. ನಂ ವೇದಯಿ ಮನ್ತಪಾರಗೂತಿ ಸೋಪಿ ತಞ್ಚ ಅತ್ಥಂ ಮನ್ತಪಾರಗೂ, ವೇದಪಾರಗೂ, ತಿಸ್ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವೇದಯಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಯಸ್ಮಾ ಅತ್ಥತೋ ಚ ಪದತೋ ಚ ದೇಸನಾನಯತೋ ಚ ಚಿತ್ರಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಮುನೀ ಪಕಾಸಯಿ. ಕೀದಿಸೋ? ನಿರಾಮಗನ್ಧೋ ಅಸಿತೋ ದುರನ್ನಯೋ, ಆಮಗನ್ಧಕಿಲೇಸಾಭಾವಾ ನಿರಾಮಗನ್ಧೋ, ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿನಿಸ್ಸಯಾಭಾವಾ ಅಸಿತೋ, ಬಾಹಿರದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ‘‘ಇದಂ ಸೇಯ್ಯೋ ಇದಂ ವರ’’ನ್ತಿ ಕೇನಚಿ ನೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತ್ತಾ ದುರನ್ನಯೋ. ಏವಂ ಪಕಾಸಿತವತೋ ಚಸ್ಸ ಸುತ್ವಾನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸುಭಾಸಿತಂ ಪದಂ ಸುಕಥಿತಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ನಿರಾಮಗನ್ಧಂ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಯೋಗಂ, ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಪ್ಪನೂದನಂ ಸಬ್ಬವಟ್ಟದುಕ್ಖಪ್ಪನೂದನಂ, ನೀಚಮನೋ ನೀಚಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ವನ್ದಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ, ತಿಸ್ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಾದೇ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತಂ ಕತ್ವಾ ವನ್ದಿ. ತತ್ಥೇವ ಪಬ್ಬಜ್ಜಮರೋಚಯಿತ್ಥಾತಿ ತತ್ಥೇವ ಚ ನಂ ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಕಸ್ಸಪಂ ಭಗವನ್ತಂ ತಿಸ್ಸೋ ತಾಪಸೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಮರೋಚಯಿತ್ಥ, ಅಯಾಚೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಂ ಭಗವಾ ‘‘ಏಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಙ್ಖಣಂಯೇವ ಅಟ್ಠಪರಿಕ್ಖಾರಯುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ವಸ್ಸಸತಿಕತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಸಾವಕಪಾರಮಿಞಾಣಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ನಾಮ ಅಗ್ಗಸಾವಕೋ ಅಹೋಸಿ, ಪುನ ದುತಿಯೋ ಭಾರದ್ವಾಜೋ ನಾಮ. ಏವಂ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ತಿಸ್ಸಭಾರದ್ವಾಜಂ ನಾಮ ಸಾವಕಯುಗಂ ಅಹೋಸಿ.

ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಭಗವಾ ಯಾ ಚ ತಿಸ್ಸೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಆದಿತೋ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ವುತ್ತಾ, ಯಾ ಚ ಕಸ್ಸಪೇನ ಭಗವತಾ ಮಜ್ಝೇ ನವ, ಯಾ ಚ ತದಾ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ಅನ್ತೇ ದ್ವೇ, ತಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಚುದ್ದಸ ಗಾಥಾ ಆನೇತ್ವಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾ ಇಮಂ ಆಮಗನ್ಧಸುತ್ತಂ ಆಚರಿಯಪ್ಪಮುಖಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ತಾಪಸಸತಾನಂ ಆಮಗನ್ಧಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಥೇವ ನೀಚಮನೋ ಹುತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಸಾಯ. ‘‘ಏಥ ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತೇ ತಥೇವ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಭಾವಂ ಪತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಸಬ್ಬೇವ ಅಗ್ಗಫಲೇ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸೂತಿ.

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಆಮಗನ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.