೧೫. ವೀಸತಿನಿಪಾತೋ

[೪೯೭] ೧. ಮಾತಙ್ಗಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಕುತೋ ನು ಆಗಚ್ಛಸಿ ದುಮ್ಮವಾಸೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉದೇನಂ ನಾಮ ವಂಸರಾಜಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಕಾಲೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜೋ ಜೇತವನತೋ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಉದೇನಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಉಯ್ಯಾನಂ ದಿವಾವಿಹಾರಾಯ ಗಚ್ಛತಿ. ಥೇರೋ ಕಿರ ಪುರಿಮಭವೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ದೀಘಮದ್ಧಾನಂ ತಸ್ಮಿಂ ಉಯ್ಯಾನೇ ಮಹಾಪರಿವಾರೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಬ್ಬಾಚಿಣ್ಣೇನ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ತತ್ಥೇವ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಸುಖೇನ ವೀತಿನಾಮೇತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಏಕದಿವಸಂ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಸುಪುಪ್ಫಿತಸಾಲಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನೇ ಉದೇನೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾಪಾನಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ‘‘ಉಯ್ಯಾನಕೀಳಂ ಕೀಳಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಸಿಲಾಪಟ್ಟೇ ಅಞ್ಞತರಾಯ ಇತ್ಥಿಯಾ ಅಙ್ಕೇ ನಿಪನ್ನೋ ಸುರಾಮದಮತ್ತತಾಯ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿ. ಗಾಯನ್ತಾ ನಿಸಿನ್ನಿತ್ಥಿಯೋ ತೂರಿಯಾನಿ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಫಲಾದೀನಿ ವಿಚಿನನ್ತಿಯೋ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಥೇರೋ ತಾಸಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ಇತರಾಪಿ ಇತ್ಥೀ ಅಙ್ಕಂ ಚಾಲೇತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಪಬೋಧೇತ್ವಾ ‘‘ಕುಹಿಂ ತಾ ವಸಲಿಯೋ ಗತಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಏಕಂ ಸಮಣಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಕುದ್ಧೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರಂ ಅಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಪರಿಭಾಸಿತ್ವಾ ‘‘ಹನ್ದಾಹಂ, ತಂ ಸಮಣಂ ತಮ್ಬಕಿಪಿಲ್ಲಕೇಹಿ ಖಾದಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕೋಧವಸೇನ ಥೇರಸ್ಸ ಸರೀರೇ ತಮ್ಬಕಿಪಿಲ್ಲಕಪುಟಂ ಭಿನ್ದಾಪೇಸಿ. ಥೇರೋ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ತಸ್ಸೋವಾದಂ ದತ್ವಾ ಜೇತವನೇ ಗನ್ಧಕುಟಿದ್ವಾರೇಯೇವ ಓತರಿತ್ವಾ ತಥಾಗತೇನ ‘‘ಕುತೋ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಥೇರೋ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ಖೋ, ಭಾರದ್ವಾಜ, ಉದೇನೋ ಇದಾನೇವ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ವಿಹೇಠೇತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ವಿಹೇಠೇಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ತದಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಬಹಿನಗರೇ ಚಣ್ಡಾಲಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ‘‘ಮಾತಙ್ಗೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಅಪರಭಾಗೇ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ‘‘ಮಾತಙ್ಗಪಣ್ಡಿತೋ’’ತಿ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ. ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿಸೇಟ್ಠಿನೋ ಧೀತಾ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾ ನಾಮ ಏಕಮಾಸದ್ವೇಮಾಸವಾರೇನ ಮಹಾಪರಿವಾರಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಕೀಳಿತುಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಕೇನಚಿ ಕಮ್ಮೇನ ನಗರಂ ಪವಿಸನ್ತೋ ಅನ್ತರದ್ವಾರೇ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಪಗನ್ತ್ವಾ ಅಲ್ಲೀಯಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾ ಸಾಣಿಯಾ ಅನ್ತರೇನ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಚಣ್ಡಾಲೋ ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ವತ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗನ್ಧೋದಕೇನ ಅಕ್ಖೀನಿ ಧೋವಿತ್ವಾ ತತೋ ನಿವತ್ತಿ. ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖನ್ತಜನೋ ‘‘ಅರೇ, ದುಟ್ಠ ಚಣ್ಡಾಲ, ಅಜ್ಜ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಮೂಲಕಂ ಸುರಾಭತ್ತಂ ನಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ಕೋಧಾಭಿಭೂತೋ ಮಾತಙ್ಗಪಣ್ಡಿತಂ ಹತ್ಥೇಹಿ ಚ ಪಾದೇಹಿ ಚ ಪೋಥೇತ್ವಾ ವಿಸಞ್ಞಿಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ಮುಹುತ್ತಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸಞ್ಞೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾಯ ಪರಿಜನೋ ಮಂ ನಿದ್ದೋಸಂ ಅಕಾರಣೇನ ಪೋಥೇಸಿ, ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಂ ಲಭಿತ್ವಾವ ಉಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ನೋ ಅಲಭಿತ್ವಾ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಪಿತು ನಿವೇಸನದ್ವಾರೇ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ‘‘ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ನಿಪನ್ನೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಕಾರಣಂ ನತ್ಥಿ, ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾಯ ಮೇ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಆಹ. ಏಕೋ ದಿವಸೋ ಅತೀತೋ, ತಥಾ ದುತಿಯೋ, ತತಿಯೋ, ಚತುತ್ಥೋ, ಪಞ್ಚಮೋ, ಛಟ್ಠೋ ಚ. ಬೋಧಿಸತ್ತಾನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಸಮಿಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅದಂಸು.

ಅಥ ನಂ ಸಾ ‘‘ಉಟ್ಠೇಹಿ, ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ಭದ್ದೇ, ತವ ಪರಿಜನೇನಮ್ಹಿ ಸುಪೋಥಿತೋ ದುಬ್ಬಲೋ, ಮಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಗಚ್ಛಾಹೀತಿ. ಸಾ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ನಗರವಾಸೀನಂ ಪಸ್ಸನ್ತಾನಞ್ಞೇವ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಚಣ್ಡಾಲಗಾಮಕಂ ಗತಾ. ಅಥ ನಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಜಾತಿಸಮ್ಭೇದವೀತಿಕ್ಕಮಂ ಅಕತ್ವಾವ ಕತಿಪಾಹಂ ಗೇಹೇ ವಸಾಪೇತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಹಮೇತಂ ಲಾಭಗ್ಗಯಸಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಂ ಕರೋನ್ತೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾವ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಇತರಥಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘ಭದ್ದೇ, ಮಯಿ ಅರಞ್ಞತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನಾಹರನ್ತೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಜೀವಿಕಾ ನಪ್ಪವತ್ತತಿ, ಯಾವ ಮಮಾಗಮನಾ ಮಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿ, ಅಹಂ ಅರಞ್ಞಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗೇಹವಾಸಿನೋಪಿ ‘‘ಇಮಂ ಮಾ ಪಮಜ್ಜಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಓವದಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಮಣಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ಪಞ್ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ಚ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾಯ ಅವಸ್ಸಯೋ ಭವಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಇದ್ಧಿಯಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಚಣ್ಡಾಲಗಾಮದ್ವಾರೇ ಓತರಿತ್ವಾ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾಯ ಗೇಹದ್ವಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾ ತಸ್ಸಾಗಮನಂ ಸುತ್ವಾ ಗೇಹತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಕಸ್ಮಾ ಮಂ ಅನಾಥಂ ಕತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋಸೀ’’ತಿ ಪರಿದೇವಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ತವ ಪೋರಾಣಕಯಸತೋ ಇದಾನಿ ಮಹನ್ತತರಂ ಯಸಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ‘ನ ಮಯ್ಹಂ ಮಾತಙ್ಗಪಣ್ಡಿತೋ ಸಾಮಿಕೋ, ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಮೇ ಸಾಮಿಕೋ’ತಿ ಏತ್ತಕಂ ಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ವತ್ತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀ’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಆಮ, ಸಾಮಿ, ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ‘‘ಇದಾನಿ ತೇ ಸಾಮಿಕೋ ಕುಹಿನ್ತಿ ಪುಟ್ಠಾ ‘ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಗತೋ’ತಿ ವತ್ವಾ ‘ಕದಾ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘ಇತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಪುಣ್ಣಮಾಯಂ ಚನ್ದಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ವದೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ನಂ ವತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಮೇವ ಗತೋ.

ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾಪಿ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ತೇಸು ತೇಸು ಠಾನೇಸು ತಥಾ ಕಥೇಸಿ. ಮಹಾಜನೋ ‘‘ಅಹೋ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಮಾನೋ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಮೇತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸದ್ದಹಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಪುಣ್ಣಮದಿವಸೇ ಚನ್ದಸ್ಸ ಗಗನಮಜ್ಝೇ ಠಿತಕಾಲೇ ಬ್ರಹ್ಮತ್ತಭಾವಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಸಕಲಂ ಕಾಸಿರಟ್ಠಂ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಂ ಬಾರಾಣಸಿನಗರಞ್ಚ ಏಕೋಭಾಸಂ ಕತ್ವಾ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಾ ಉಪರೂಪರಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪರಿಬ್ಭಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಜನೇನ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜಿಯಮಾನೋ ಚಣ್ಡಾಲಗಾಮಕಾಭಿಮುಖೋ ಅಹೋಸಿ. ಬ್ರಹ್ಮಭತ್ತಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಚಣ್ಡಾಲಗಾಮಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾಯ ಗೇಹಂ ಸುದ್ಧವತ್ಥೇಹಿ ಛಾದೇತ್ವಾ ಭೂಮಿಂ ಚತುಜ್ಜಾತಿಯಗನ್ಧೇಹಿ ಓಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ಧೂಮಂ ದತ್ವಾ ಚೇಲವಿತಾನಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಮಹಾಸಯನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಗನ್ಧತೇಲೇಹಿ ದೀಪಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ದ್ವಾರೇ ರಜತಪಟ್ಟವಣ್ಣವಾಲುಕಂ ಓಕಿರಿತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ಧಜೇ ಬನ್ಧಿಂಸು. ಏವಂ ಅಲಙ್ಕತೇ ಗೇಹೇ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಥೋಕಂ ಸಯನಪಿಟ್ಠೇ ನಿಸೀದಿ.

ತದಾ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾ ಉತುನೀ ಹೋತಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಅಙ್ಗುಟ್ಠಕೇನ ನಾಭಿಂ ಪರಾಮಸಿ, ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಗಬ್ಭೋ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಗಬ್ಭೋ ತೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ತ್ವಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿಸ್ಸಸಿ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಪುತ್ತೋಪಿ ತೇ ಲಾಭಗ್ಗಯಸಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸಥ, ತವ ಪಾದಧೋವನಉದಕಂ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ರಾಜೂನಂ ಅಭಿಸೇಕೋದಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನಹಾನೋದಕಂ ಪನ ತೇ ಅಮತೋಸಧಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯೇ ತಂ ಸೀಸೇ ಆಸಿಞ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಸಬ್ಬರೋಗೇಹಿ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಕಾಳಕಣ್ಣಿಂ ಪರಿವಜ್ಜೇಸ್ಸನ್ತಿ, ತವ ಪಾದಪಿಟ್ಠೇ ಸೀಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ವನ್ದನ್ತಾ ಸಹಸ್ಸಂ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಸೋತಪಥೇ ಠತ್ವಾ ವನ್ದನ್ತಾ ಸತಂ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಚಕ್ಖುಪಥೇ ಠತ್ವಾ ವನ್ದನ್ತಾ ಏಕಂ ಕಹಾಪಣಂ ದತ್ವಾ ವನ್ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಹೀ’’ತಿ ನಂ ಓವದಿತ್ವಾ ಗೇಹಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ಪಾವಿಸಿ. ಬ್ರಹ್ಮಭತ್ತಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಠಿತಕಾವ ರತ್ತಿಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಪಾತೋವ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಂ ಸುವಣ್ಣಸಿವಿಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಸೀಸೇನ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನಗರಂ ಪವಿಸಿಂಸು. ‘‘ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಭರಿಯಾ’’ತಿ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಜನೋ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜೇಸಿ. ಪಾದಪಿಟ್ಠೇ ಸೀಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ವನ್ದಿತುಂ ಲಭನ್ತಾ ಸಹಸ್ಸತ್ಥವಿಕಂ ದೇನ್ತಿ, ಸೋತಪಥೇ ಠತ್ವಾ ವನ್ದಿತುಂ ಲಭನ್ತಾ ಸತಂ ದೇನ್ತಿ, ಚಕ್ಖುಪಥೇ ಠತ್ವಾ ವನ್ದಿತುಂ ಲಭನ್ತಾ ಏಕಂ ಕಹಾಪಣಂ ದೇನ್ತಿ. ಏವಂ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಂ ಬಾರಾಣಸಿಂ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತಾ ಅಟ್ಠಾರಸಕೋಟಿಧನಂ ಲಭಿಂಸು.

ಅಥ ನಂ ನಗರಂ ಪರಿಹರಿತ್ವಾ ಆನೇತ್ವಾ ನಗರಮಜ್ಝೇ ಮಹಾಮಣ್ಡಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸಾಣಿಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಹಾಸಯನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನ ಸಿರಿಸೋಭಗ್ಗೇನ ತತ್ಥ ವಸಾಪೇಸುಂ. ಮಣ್ಡಪಸನ್ತಿಕೇಯೇವ ಸತ್ತದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಂ ಸತ್ತಭೂಮಿಕಂ ಪಾಸಾದಂ ಕಾತುಂ ಆರಭಿಂಸು, ಮಹನ್ತಂ ನವಕಮ್ಮಂ ಅಹೋಸಿ. ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾ ಮಣ್ಡಪೇಯೇವ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ. ಅಥಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಮಣ್ಡಪೇ ಜಾತತ್ತಾ ‘‘ಮಣ್ಡಬ್ಯಕುಮಾರೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಪಾಸಾದೋ ಪನ ದಸಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ನಿಟ್ಠಿತೋ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಾ ಮಹನ್ತೇನ ಯಸೇನ ತಸ್ಮಿಂ ವಸತಿ, ಮಣ್ಡಬ್ಯಕುಮಾರೋಪಿ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ವಡ್ಢತಿ. ತಸ್ಸ ಸತ್ತಟ್ಠವಸ್ಸಕಾಲೇಯೇವ ಜಮ್ಬುದೀಪತಲೇ ಉತ್ತಮಾಚರಿಯಾ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ತೇ ತಂ ತಯೋ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸುಂ. ಸೋ ಸೋಳಸವಸ್ಸಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಭತ್ತಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ, ನಿಬದ್ಧಂ ಸೋಳಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಹಸ್ಸಾನಿ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥೇ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ದಾನಂ ದೇತಿ.

ಅಥೇಕಸ್ಮಿಂ ಮಹಾಮಹದಿವಸೇ ಗೇಹೇ ಬಹುಂ ಪಾಯಾಸಂ ಪಟಿಯಾದೇಸುಂ. ಸೋಳಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಹಸ್ಸಾನಿ ಚತುತ್ಥೇ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣರಸವಣ್ಣೇನ ನವಸಪ್ಪಿನಾ ಪಕ್ಕಮಧುಖಣ್ಡಸಕ್ಖರಾಹಿ ಚ ಅಭಿಸಙ್ಖತಂ ಪಾಯಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ಕುಮಾರೋಪಿ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ಸುವಣ್ಣಪಾದುಕಾ ಆರುಯ್ಹ ಹತ್ಥೇನ ಕಞ್ಚನದಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಇಧ ಸಪ್ಪಿಂ ದೇಥ, ಇಧ ಮಧು’’ನ್ತಿ ವಿಚಾರೇನ್ತೋ ಚರತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಮಾತಙ್ಗಪಣ್ಡಿತೋ ಹಿಮವನ್ತೇ ಅಸ್ಸಮಪದೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಕಾ ನು ಖೋ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾಯ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಪವತ್ತೀ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಅತಿತ್ಥೇ ಪಕ್ಖನ್ದಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಾಣವಂ ದಮೇತ್ವಾ ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ದಾನಂ ದಾಪೇತ್ವಾ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ಅನೋತತ್ತದಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮುಖಧೋವನಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಮನೋಸಿಲಾತಲೇ ಠಿತೋ ರತ್ತದುಪಟ್ಟಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪಂಸುಕೂಲಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಪತ್ತಂ ಆದಾಯ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ಚತುತ್ಥೇ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ದಾನಗ್ಗೇಯೇವ ಓತರಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಮಣ್ಡಬ್ಯೋ ಕುಮಾರೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏವಂವಿರೂಪೋ ಸಙ್ಕಾರಯಕ್ಖಸದಿಸೋ ಅಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಇಮಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕುತೋ ನು ಖೋ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧. ‘‘ಕುತೋ ನು ಆಗಚ್ಛಸಿ ದುಮ್ಮವಾಸೀ, ಓತಲ್ಲಕೋ ಪಂಸುಪಿಸಾಚಕೋವ;

ಸಙ್ಕಾರಚೋಳಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚ ಕಣ್ಠೇ, ಕೋ ರೇ ತುವಂ ಹೋಸಿ ಅದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದುಮ್ಮವಾಸೀತಿ ಅನಞ್ಜಿತಅಮಣ್ಡಿತಘಟಿತಸಙ್ಘಾಟಿಕಪಿಲೋತಿಕವಸನೋ. ಓತಲ್ಲಕೋತಿ ಲಾಮಕೋ ಓಲಮ್ಬವಿಲಮ್ಬನನ್ತಕಧರೋ ವಾ. ಪಂಸುಪಿಸಾಚಕೋವಾತಿ ಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನೇ ಪಿಸಾಚಕೋ ವಿಯ. ಸಙ್ಕಾರಚೋಳನ್ತಿ ಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನೇ ಲದ್ಧಪಿಲೋತಿಕಂ. ಪಟಿಮುಞ್ಚಾತಿ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ. ಅದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋತಿ ತ್ವಂ ಅದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಇಮೇಸಂ ಪರಮದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾನಂ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಏಕೋ ಹುತ್ವಾ ಕುತೋ ಆಗತೋ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಮುದುಚಿತ್ತೇನೇವ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨. ‘‘ಅನ್ನಂ ತವೇದಂ ಪಕತಂ ಯಸಸ್ಸಿ, ತಂ ಖಜ್ಜರೇ ಭುಞ್ಜರೇ ಪಿಯ್ಯರೇ ಚ;

ಜಾನಾಸಿ ಮಂ ತ್ವಂ ಪರದತ್ತೂಪಜೀವಿಂ, ಉತ್ತಿಟ್ಠಪಿಣ್ಡಂ ಲಭತಂ ಸಪಾಕೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಕತನ್ತಿ ಪಟಿಯತ್ತಂ. ಯಸಸ್ಸೀತಿ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪನ್ನ. ತಂ ಖಜ್ಜರೇತಿ ತಂ ಖಜ್ಜನ್ತಿ ಚ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ ಚ ಪಿವನ್ತಿ ಚ. ಕಿಂಕಾರಣಾ ಮಯ್ಹಂ ಕುಜ್ಝಸಿ? ಉತ್ತಿಟ್ಠಪಿಣ್ಡನ್ತಿ ಉಪತಿಟ್ಠಿತ್ವಾ ಲಭಿತಬ್ಬಪಿಣ್ಡಂ, ಉಟ್ಠಾಯ ಠಿತೇಹಿ ವಾ ದೀಯಮಾನಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಠತ್ವಾ ಲಭಿತಬ್ಬಪಿಣ್ಡಂ. ಲಭತಂ ಸಪಾಕೋತಿ ಸಪಾಕೋ ಚಣ್ಡಾಲೋಪಿ ಲಭತು. ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನಾ ಹಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಲಭನ್ತಿ, ಸಪಾಕಚಣ್ಡಾಲಸ್ಸ ಪನ ಕೋ ದೇತಿ, ದುಲ್ಲಭಪಿಣ್ಡೋ ಅಹಂ, ತಸ್ಮಾ ಮೇ ಜೀವಿತಪವತ್ತನತ್ಥಂ ಭೋಜನಂ ದಾಪೇಹಿ, ಕುಮಾರಾತಿ.

ತತೋ ಮಣ್ಡಬ್ಯೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೩. ‘‘ಅನ್ನಂ ಮಮೇದಂ ಪಕತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ, ಅತ್ತತ್ಥಾಯ ಸದ್ದಹತೋ ಮಮೇದಂ;

ಅಪೇಹಿ ಏತ್ತೋ ಕಿಮಿಧಟ್ಠಿತೋಸಿ, ನ ಮಾದಿಸಾ ತುಮ್ಹಂ ದದನ್ತಿ ಜಮ್ಮಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅತ್ತತ್ಥಾಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ವಡ್ಢಿಅತ್ಥಾಯ. ಅಪೇಹಿ ಏತ್ತೋತಿ ಇಮಮ್ಹಾ ಠಾನಾ ಅಪಗಚ್ಛ. ನ ಮಾದಿಸಾತಿ ಮಾದಿಸಾ ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಉದಿಚ್ಚಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ದಾನಂ ದೇನ್ತಿ, ನ ತುಯ್ಹಂ ಚಣ್ಡಾಲಸ್ಸ, ಗಚ್ಛ, ಜಮ್ಮಾತಿ.

ತತೋ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೪. ‘‘ಥಲೇ ಚ ನಿನ್ನೇ ಚ ವಪನ್ತಿ ಬೀಜಂ, ಅನೂಪಖೇತ್ತೇ ಫಲಮಾಸಮಾನಾ;

ಏತಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ದದಾಹಿ ದಾನಂ, ಅಪ್ಪೇವ ಆರಾಧಯೇ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಕುಮಾರ, ಸಸ್ಸಫಲಂ ಆಸೀಸಮಾನಾ ತೀಸುಪಿ ಖೇತ್ತೇಸು ಬೀಜಂ ವಪನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಅತಿವುಟ್ಠಿಕಾಲೇ ಥಲೇ ಸಸ್ಸಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ನಿನ್ನೇ ಪೂತಿಕಂ ಹೋತಿ, ಅನೂಪಖೇತ್ತೇ ನದಿಞ್ಚ ತಳಾಕಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕತಂ ಓಘೇನ ವುಯ್ಹತಿ. ಮನ್ದವುಟ್ಠಿಕಾಲೇ ಥಲೇ ಖೇತ್ತೇ ವಿಪಜ್ಜತಿ, ನಿನ್ನೇ ಥೋಕಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅನೂಪಖೇತ್ತೇ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೇವ. ಸಮವುಟ್ಠಿಕಾಲೇ ಥಲೇ ಖೇತ್ತೇ ಥೋಕಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಇತರೇಸು ಸಮ್ಪಜ್ಜತೇವ. ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಫಲಮಾಸೀಸಮಾನಾ ತೀಸುಪಿ ಖೇತ್ತೇಸು ವಪನ್ತಿ, ತಥಾ ತ್ವಮ್ಪಿ ಏತಾಯ ಫಲಸದ್ಧಾಯ ಆಗತಾಗತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂಯೇವ ದಾನಂ ದೇಹಿ, ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಏವಂ ದದನ್ತೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇ ಆರಾಧೇಯ್ಯಾಸಿ ಲಭೇಯ್ಯಾಸೀತಿ.

ತತೋ ಮಣ್ಡಬ್ಯೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೫. ‘‘ಖೇತ್ತಾನಿ ಮಯ್ಹಂ ವಿದಿತಾನಿ ಲೋಕೇ, ಯೇಸಾಹಂ ಬೀಜಾನಿ ಪತಿಟ್ಠಪೇಮಿ;

ಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಜಾತಿಮನ್ತೂಪಪನ್ನಾ, ತಾನೀಧ ಖೇತ್ತಾನಿ ಸುಪೇಸಲಾನೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯೇಸಾಹನ್ತಿ ಯೇಸು ಅಹಂ. ಜಾತಿಮನ್ತೂಪಪನ್ನಾತಿ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಮನ್ತೇಹಿ ಚ ಉಪಪನ್ನಾ.

ತತೋ ಮಹಾಸತ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೬. ‘‘ಜಾತಿಮದೋ ಚ ಅತಿಮಾನಿತಾ ಚ, ಲೋಭೋ ಚ ದೋಸೋ ಚ ಮದೋ ಚ ಮೋಹೋ;

ಏತೇ ಅಗುಣಾ ಯೇಸು ಚ ಸನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ, ತಾನೀಧ ಖೇತ್ತಾನಿ ಅಪೇಸಲಾನಿ.

೭. ‘‘ಜಾತಿಮದೋ ಚ ಅತಿಮಾನಿತಾ ಚ, ಲೋಭೋ ಚ ದೋಸೋ ಚ ಮದೋ ಚ ಮೋಹೋ;

ಏತೇ ಅಗುಣಾ ಯೇಸು ನ ಸನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ, ತಾನೀಧ ಖೇತ್ತಾನಿ ಸುಪೇಸಲಾನೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಜಾತಿಮದೋತಿ ‘‘ಅಹಮಸ್ಮಿ ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ಏವಂ ಉಪ್ಪನ್ನಮಾನೋ. ಅತಿಮಾನಿತಾ ಚಾತಿ ‘‘ಅಞ್ಞೋ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಜಾತಿಆದೀಹಿ ಸದಿಸೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಪವತ್ತಮಾನೋ. ಲೋಭಾದಯೋ ಲುಬ್ಭನದುಸ್ಸನಮಜ್ಜನಮುಯ್ಹನಮತ್ತಾವ. ಅಪೇಸಲಾನೀತಿ ಏವರೂಪಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ಆಸೀವಿಸಭರಿತಾ ವಿಯ ವಮ್ಮಿಕಾ ಅಪ್ಪಿಯಸೀಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏವರೂಪಾನಂ ದಿನ್ನಂ ನ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಮಾ ಏತೇಸಂ ಸುಪೇಸಲಖೇತ್ತಭಾವಂ ಮಞ್ಞಿತ್ಥ. ನ ಹಿ ಜಾತಿಮನ್ತಾ ಸಗ್ಗದಾಯಕಾ. ಯೇ ಪನ ಜಾತಿಮಾನಾದಿರಹಿತಾ ಅರಿಯಾ, ತಾನಿ ಖೇತ್ತಾನಿ ಸುಪೇಸಲಾನಿ, ತೇಸು ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ, ತೇ ಸಗ್ಗದಾಯಕಾ ಹೋನ್ತೀತಿ.

ಇತಿ ಸೋ ಮಹಾಸತ್ತೇ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕಥೇನ್ತೇ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಅತಿವಿಯ ಬಹುಂ ವಿಪ್ಪಲಪತಿ, ಕುಹಿಂ ಗತಾ ಇಮೇ ದೋವಾರಿಕಾ, ನಯಿಮಂ ಚಣ್ಡಾಲಂ ನೀಹರನ್ತೀ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ –

೮. ‘‘ಕ್ವೇತ್ಥ ಗತಾ ಉಪಜೋತಿಯೋ ಚ, ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಅಥ ವಾ ಗಣ್ಡಕುಚ್ಛಿ;

ಇಮಸ್ಸ ದಣ್ಡಞ್ಚ ವಧಞ್ಚ ದತ್ವಾ, ಗಲೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಖಲಯಾಥ ಜಮ್ಮ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಕ್ವೇತ್ಥ ಗತಾತಿ ಇಮೇಸು ತೀಸು ದ್ವಾರೇಸು ಠಪಿತಾ ಉಪಜೋತಿಯೋ ಚ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಚ ಗಣ್ಡಕುಚ್ಛಿ ಚಾತಿ ತಯೋ ದೋವಾರಿಕಾ ಕುಹಿಂ ಗತಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತೇಪಿ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ವೇಗೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಮ ದೇವಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಅಯಂ ವೋ ಜಮ್ಮೋ ಚಣ್ಡಾಲೋ ದಿಟ್ಠೋ’’ತಿ? ‘‘ನ ಪಸ್ಸಾಮ ದೇವ, ಕುತೋಚಿ ಆಗತಭಾವಂ ನ ಜಾನಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೋ ಚೇಸ ಮಾಯಾಕಾರೋ ವಾ ವಿಜ್ಜಾಧರೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಾನಿ ಕಿಂ ತಿಟ್ಠಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಮ ದೇವಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಮುಖಮೇವ ಪೋಥೇತ್ವಾ ಭಿನ್ದನ್ತಾ ದಣ್ಡವೇಳುಪೇಸಿಕಾಹಿ ಪಿಟ್ಠಿಚಮ್ಮಂ ಉಪ್ಪಾಟೇನ್ತಾ ವಧಞ್ಚ ದತ್ವಾ ಗಲೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಏತಂ ಜಮ್ಮಂ ಖಲಯಾಥ, ಇತೋ ನೀಹರಥಾ’’ತಿ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ತೇಸು ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಅನಾಗತೇಸ್ವೇವ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಠಿತೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೯. ‘‘ಗಿರಿಂ ನಖೇನ ಖಣಸಿ, ಅಯೋ ದನ್ತೇಹಿ ಖಾದಸಿ;

ಜಾತವೇದಂ ಪದಹಸಿ, ಯೋ ಇಸಿಂ ಪರಿಭಾಸಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಜಾತವೇದಂ ಪದಹಸೀತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ಗಿಲಿತುಂ ವಾಯಮಸಿ.

ಇಮಞ್ಚ ಪನ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಮಾಣವಸ್ಸ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಞ್ಚ ಆಕಾಸೇ ಪಕ್ಖನ್ದಿ. ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –

೧೦. ‘‘ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಮಾತಙ್ಗೋ, ಇಸಿ ಸಚ್ಚಪರಕ್ಕಮೋ;

ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಉದಿಕ್ಖತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಚ್ಚಪರಕ್ಕಮೋತಿ ಸಭಾವಪರಕ್ಕಮೋ.

ಸೋ ಪಾಚೀನದಿಸಾಭಿಮುಖೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಾಯ ವೀಥಿಯಾ ಓತರಿತ್ವಾ ‘‘ಪದವಳಞ್ಜಂ ಪಞ್ಞಾಯತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಪಾಚೀನದ್ವಾರಸಮೀಪೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ಮಿಸ್ಸಕಭತ್ತಂ ಸಂಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಏಕಿಸ್ಸಂ ಸಾಲಾಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಮಿಸ್ಸಕಭತ್ತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ. ನಗರದೇವತಾ ‘‘ಅಯಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯಂ ವಿಹೇಠೇತ್ವಾ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ಅಸಹಮಾನಾ ಆಗಮಿಂಸು. ಅಥಸ್ಸ ಜೇಟ್ಠಕಯಕ್ಖೋ ಮಣ್ಡಬ್ಯಸ್ಸ ಗೀವಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿವತ್ತೇಸಿ, ಸೇಸದೇವತಾ ಸೇಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಗೀವಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪರಿವತ್ತೇಸುಂ. ಬೋಧಿಸತ್ತೇ ಮುದುಚಿತ್ತತಾಯ ಪನ ‘‘ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ನಂ ನ ಮಾರೇನ್ತಿ, ಕೇವಲಂ ಕಿಲಮೇನ್ತಿಯೇವ. ಮಣ್ಡಬ್ಯಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಪಸ್ಸಾಭಿಮುಖಂ ಜಾತಂ, ಹತ್ಥಪಾದಾ ಉಜುಕಾ ಥದ್ಧಾವ ಅಟ್ಠಂಸು, ಅಕ್ಖೀನಿ ಕಾಲಕತಸ್ಸೇವ ಪರಿವತ್ತಿಂಸು. ಸೋ ಥದ್ಧಸರೀರೋವ ನಿಪಜ್ಜಿ, ಸೇಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಮುಖೇನ ಖೇಳಂ ವಮನ್ತಾ ಅಪರಾಪರಂ ಪರಿವತ್ತನ್ತಿ. ಮಾಣವಾ ‘‘ಅಯ್ಯೇ, ಪುತ್ತಸ್ಸ ತೇ ಕಿಂ ಜಾತ’’ನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾಯ ಆರೋಚಯಿಂಸು. ಸಾ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಮೇತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೧. ‘‘ಆವೇಲ್ಲಿತಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಉತ್ತಮಙ್ಗಂ, ಬಾಹುಂ ಪಸಾರೇತಿ ಅಕಮ್ಮನೇಯ್ಯಂ;

ಸೇತಾನಿ ಅಕ್ಖೀನಿ ಯಥಾ ಮತಸ್ಸ, ಕೋ ಮೇ ಇಮಂ ಪುತ್ತಮಕಾಸಿ ಏವ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಆವೇಲ್ಲಿತನ್ತಿ ಪರಿವತ್ತಿತಂ.

ಅಥಸ್ಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠಿತಜನೋ ಆರೋಚೇತುಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೨. ‘‘ಇಧಾಗಮಾ ಸಮಣೋ ದುಮ್ಮವಾಸೀ, ಓತಲ್ಲಕೋ ಪಂಸುಪಿಸಾಚಕೋವ;

ಸಙ್ಕಾರಚೋಳಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚ ಕಣ್ಠೇ, ಸೋ ತೇ ಇಮಂ ಪುತ್ತಮಕಾಸಿ ಏವ’’ನ್ತಿ.

ಸಾ ತಂ ಸುತ್ವಾವ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಸೇತಂ ಬಲಂ ನತ್ಥಿ, ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಮಾತಙ್ಗಪಣ್ಡಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಮ್ಪನ್ನಮೇತ್ತಾಭಾವನೋ ಖೋ ಪನ ಧೀರೋ ನ ಏತ್ತಕಂ ಜನಂ ಕಿಲಮೇತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಕತರಂ ನು ಖೋ ದಿಸಂ ಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತತೋ ಪುಚ್ಛನ್ತೀ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩. ‘‘ಕತಮಂ ದಿಸಂ ಅಗಮಾ ಭೂರಿಪಞ್ಞೋ, ಅಕ್ಖಾಥ ಮೇ ಮಾಣವಾ ಏತಮತ್ಥಂ;

ಗನ್ತ್ವಾನ ತಂ ಪಟಿಕರೇಮು ಅಚ್ಚಯಂ, ಅಪ್ಪೇವ ನಂ ಪುತ್ತ ಲಭೇಮು ಜೀವಿತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾನಾತಿ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ. ತಂ ಪಟಿಕರೇಮು ಅಚ್ಚಯನ್ತಿ ತಂ ಅಚ್ಚಯಂ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸಾಮ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮ, ಖಮಾಪೇಸ್ಸಾಮ ನನ್ತಿ. ಪುತ್ತ ಲಭೇಮು ಜೀವಿತನ್ತಿ ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಜೀವಿತಂ ಲಭೇಯ್ಯಾಮ.

ಅಥಸ್ಸಾ ತತ್ಥ ಠಿತಾ ಮಾಣವಾ ಕಥೇನ್ತಾ ಗಾಥಮಾಹಂಸು –

೧೪. ‘‘ವೇಹಾಯಸಂ ಅಗಮಾ ಭೂರಿಪಞ್ಞೋ, ಪಥದ್ಧುನೋ ಪನ್ನರಸೇವ ಚನ್ದೋ;

ಅಪಿ ಚಾಪಿ ಸೋ ಪುರಿಮದಿಸಂ ಅಗಚ್ಛಿ, ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿಞ್ಞೋ ಇಸಿ ಸಾಧುರೂಪೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಥದ್ಧುನೋತಿ ಆಕಾಸಪಥಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಅದ್ಧುನೋ ಮಜ್ಝೇ ಠಿತೋ ಪನ್ನರಸೇ ಚನ್ದೋ ವಿಯ. ಅಪಿ ಚಾಪಿ ಸೋತಿ ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಪುರತ್ಥಿಮಂ ದಿಸಂ ಗತೋ.

ಸಾ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಸಾಮಿಕಂ ಉಪಧಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸುವಣ್ಣಕಲಸಸುವಣ್ಣಸರಕಾನಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ದಾಸಿಗಣಪರಿವುತಾ ತೇನ ಪದವಳಞ್ಜಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಿತಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ತೇನಾನುಸಾರೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ತಸ್ಮಿಂ ಪೀಠಿಕಾಯ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಮಾನೇ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಥೋಕಂ ಓದನಂ ಪತ್ತೇ ಠಪೇಸಿ. ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾ ಸುವಣ್ಣಕಲಸೇನ ತಸ್ಸ ಉದಕಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತತ್ಥೇವ ಹತ್ಥಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಮುಖಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸಾ ‘‘ಕೇನ ಮೇ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಸೋ ವಿಪ್ಪಕಾರೋ ಕತೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೀ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫. ‘‘ಆವೇಲ್ಲಿತಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಉತ್ತಮಙ್ಗಂ, ಬಾಹುಂ ಪಸಾರೇತಿ ಅಕಮ್ಮನೇಯ್ಯಂ;

ಸೇತಾನಿ ಅಕ್ಖೀನಿ ಯಥಾ ಮತಸ್ಸ, ಕೋ ಮೇ ಇಮಂ ಪುತ್ತಮಕಾಸಿ ಏವ’’ನ್ತಿ.

ತತೋ ಪರಾ ತೇಸಂ ವಚನಪಟಿವಚನಗಾಥಾ ಹೋನ್ತಿ –

೧೬. ‘‘ಯಕ್ಖಾ ಹವೇ ಸನ್ತಿ ಮಹಾನುಭಾವಾ, ಅನ್ವಾಗತಾ ಇಸಯೋ ಸಾಧುರೂಪಾ;

ತೇ ದುಟ್ಠಚಿತ್ತಂ ಕುಪಿತಂ ವಿದಿತ್ವಾ, ಯಕ್ಖಾ ಹಿ ತೇ ಪುತ್ತಮಕಂಸು ಏವಂ.

೧೭. ‘‘ಯಕ್ಖಾ ಚ ಮೇ ಪುತ್ತಮಕಂಸು ಏವಂ, ತ್ವಞ್ಞೇವ ಮೇ ಮಾ ಕುದ್ಧೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ;

ತುಮ್ಹೇವ ಪಾದೇ ಸರಣಂ ಗತಾಸ್ಮಿ, ಅನ್ವಾಗತಾ ಪುತ್ತಸೋಕೇನ ಭಿಕ್ಖು.

೧೮. ‘‘ತದೇವ ಹಿ ಏತರಹಿ ಚ ಮಯ್ಹಂ, ಮನೋಪದೋಸೋ ನ ಮಮತ್ಥಿ ಕೋಚಿ;

ಪುತ್ತೋ ಚ ತೇ ವೇದಮದೇನ ಮತ್ತೋ, ಅತ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ ಅಧಿಚ್ಚ ವೇದೇ.

೧೯. ‘‘ಅದ್ಧಾ ಹವೇ ಭಿಕ್ಖು ಮುಹುತ್ತಕೇನ, ಸಮ್ಮುಯ್ಹತೇವ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಞ್ಞಾ;

ಏಕಾಪರಾಧಂ ಖಮ ಭೂರಿಪಞ್ಞ, ನ ಪಣ್ಡಿತಾ ಕೋಧಬಲಾ ಭವನ್ತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯಕ್ಖಾತಿ ನಗರಪರಿಗ್ಗಾಹಕಯಕ್ಖಾ. ಅನ್ವಾಗತಾತಿ ಅನು ಆಗತಾ, ಇಸಯೋ ಸಾಧುರೂಪಾ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಾತಿ ಏವಂ ಜಾನಮಾನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇತಿ ತೇ ಇಸೀನಂ ಗುಣಂ ಞತ್ವಾ ತವ ಪುತ್ತಂ ದುಟ್ಠಚಿತ್ತಂ ಕುಪಿತಚಿತ್ತಂ ವಿದಿತ್ವಾ. ತ್ವಞ್ಞೇವ ಮೇತಿ ಸಚೇ ಯಕ್ಖಾ ಕುಪಿತಾ ಏವಮಕಂಸು, ಕರೋನ್ತು, ದೇವತಾ ನಾಮ ಪಾನೀಯಉಳುಙ್ಕಮತ್ತೇನ ಸನ್ತಪ್ಪೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾಹಂ ತೇಸಂ ನ ಭಾಯಾಮಿ, ಕೇವಲಂ ತ್ವಞ್ಞೇವ ಮೇ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾ ಕುಜ್ಝಿ. ಅನ್ವಾಗತಾತಿ ಆಗತಾಸ್ಮಿ. ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಆಲಪನ್ತೀ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಜೀವಿತದಾನಂ ಯಾಚತಿ. ತದೇವ ಹೀತಿ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕೇ ತದಾ ತವ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಂ ಅಕ್ಕೋಸನಕಾಲೇ ಚ ಮಯ್ಹಂ ಮನೋಪದೋಸೋ ನತ್ಥಿ, ಏತರಹಿ ಚ ತಯಿ ಯಾಚಮಾನಾಯಪಿ ಮಮ ತಸ್ಮಿಂ ಮನೋಪದೋಸೋ ನತ್ಥಿಯೇವ. ವೇದಮದೇನಾತಿ ‘‘ತಯೋ ವೇದಾ ಮೇ ಉಗ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ ಮದೇನ. ಅಧಿಚ್ಚಾತಿ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾಪಿ ಅತ್ಥಾನತ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ. ಮುಹುತ್ತಕೇನಾತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಮುಹುತ್ತಕೇನೇವ.

ಏವಂ ತಾಯ ಖಮಾಪಿಯಮಾನೋ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಏತೇಸಂ ಯಕ್ಖಾನಂ ಪಲಾಯನತ್ಥಾಯ ಅಮತೋಸಧಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೦. ‘‘ಇದಞ್ಚ ಮಯ್ಹಂ ಉತ್ತಿಟ್ಠಪಿಣ್ಡಂ, ತವ ಮಣ್ಡಬ್ಯೋ ಭುಞ್ಜತು ಅಪ್ಪಪಞ್ಞೋ;

ಯಕ್ಖಾ ಚ ತೇ ನಂ ನ ವಿಹೇಠಯೇಯ್ಯುಂ, ಪುತ್ತೋ ಚ ತೇ ಹೇಸ್ಸತಿ ಸೋ ಅರೋಗೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಉತ್ತಿಟ್ಠಪಿಣ್ಡನ್ತಿ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಕಪಿಣ್ಡಂ, ‘‘ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ.

ಸಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ದೇಥ, ಸಾಮಿ, ಅಮತೋಸಧ’’ನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣಸರಕಂ ಉಪನಾಮೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಕಕಞ್ಜಿಕಂ ತತ್ಥ ಆಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ‘‘ಪಠಮಞ್ಞೇವ ಇತೋ ಉಪಡ್ಢಂ ತವ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮುಖೇ ಓಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಸೇಸಂ ಚಾಟಿಯಂ ಉದಕೇನ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸೇಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಮುಖೇ ಓಸಿಞ್ಚೇಹಿ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ನಿರೋಗಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಮೇವ ಗತೋ. ಸಾಪಿ ತಂ ಸರಕಂ ಸೀಸೇನಾದಾಯ ‘‘ಅಮತೋಸಧಂ ಮೇ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತೀ ನಿವೇಸನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮುಖೇ ಕಞ್ಜಿಕಂ ಓಸಿಞ್ಚಿ, ಯಕ್ಖೋ ಪಲಾಯಿ. ಇತರೋ ಪಂಸುಂ ಪುಞ್ಛನ್ತೋ ಉಟ್ಠಾಯ ‘‘ಅಮ್ಮ ಕಿಮೇತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತಯಾ ಕತಂ ತ್ವಮೇವ ಜಾನಿಸ್ಸಸಿ. ಏಹಿ, ತಾತ, ತವ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾನಂ ತೇಸಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಪಸ್ಸಾತಿ. ಸೋ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ಮಾತಾ ‘‘ತಾತ ಮಣ್ಡಬ್ಯ, ತ್ವಂ ಬಾಲೋ ದಾನಸ್ಸ ಮಹಪ್ಫಲಟ್ಠಾನಂ ನ ಜಾನಾಸಿ, ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ನಾಮ ಏವರೂಪಾ ನ ಹೋನ್ತಿ, ಮಾತಙ್ಗಪಣ್ಡಿತಸದಿಸಾವ ಹೋನ್ತಿ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಾ ಏತೇಸಂ ದುಸ್ಸೀಲಾನಂ ದಾನಮದಾಸಿ, ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆಹ –

೨೧. ‘‘ಮಣ್ಡಬ್ಯ ಬಾಲೋಸಿ ಪರಿತ್ತಪಞ್ಞೋ, ಯೋ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಾನಮಕೋವಿದೋಸಿ;

ಮಹಕ್ಕಸಾವೇಸು ದದಾಸಿ ದಾನಂ, ಕಿಲಿಟ್ಠಕಮ್ಮೇಸು ಅಸಞ್ಞತೇಸು.

೨೨. ‘‘ಜಟಾ ಚ ಕೇಸಾ ಅಜಿನಾ ನಿವತ್ಥಾ, ಜರೂದಪಾನಂವ ಮುಖಂ ಪರೂಳ್ಹಂ;

ಪಜಂ ಇಮಂ ಪಸ್ಸಥ ದುಮ್ಮರೂಪಂ, ನ ಜಟಾಜಿನಂ ತಾಯತಿ ಅಪ್ಪಪಞ್ಞಂ.

೨೩. ‘‘ಯೇಸಂ ರಾಗೋ ಚ ದೋಸೋ ಚ, ಅವಿಜ್ಜಾ ಚ ವಿರಾಜಿತಾ;

ಖೀಣಾಸವಾ ಅರಹನ್ತೋ, ತೇಸು ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಮಹಕ್ಕಸಾವೇಸೂತಿ ಮಹಾಕಸಾವೇಸು ಮಹನ್ತೇಹಿ ರಾಗಕಸಾವಾದೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೇಸು. ಜಟಾ ಚ ಕೇಸಾತಿ ತಾತ ಮಣ್ಡಬ್ಯ, ತವ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇಸು ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಕೇಸಾ ಜಟಾ ಕತ್ವಾ ಬದ್ಧಾ. ಅಜಿನಾ ನಿವತ್ಥಾತಿ ಸಖುರಾನಿ ಅಜಿನಚಮ್ಮಾನಿ ನಿವತ್ಥಾ. ಜರೂದಪಾನಂ ವಾತಿ ತಿಣಗಹನೇನ ಜಿಣ್ಣಕೂಪೋ ವಿಯ ಮುಖಂ ದೀಘಮಸ್ಸುತಾಯ ಪರೂಳ್ಹಂ. ಪಜಂ ಇಮನ್ತಿ ಇಮಂ ಏವರೂಪಂ ಅನಞ್ಜಿತಾಮಣ್ಡಿತಲೂಖವೇಸಂ ಪಜಂ ಪಸ್ಸಥ. ನ ಜಟಾಜಿನನ್ತಿ ಏತಂ ಜಟಾಜಿನಂ ಇಮಂ ಅಪ್ಪಪಞ್ಞಂ ಪಜಂ ತಾಯಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಸೀಲಪಞ್ಞಾಣತಪೋಕಮ್ಮಾನೇವ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ. ಯೇಸನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ಯೇಸಂ ಏತೇ ರಜ್ಜನದುಸ್ಸನಮುಯ್ಹನಸಭಾವಾ ರಾಗಾದಯೋ ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾ ವಿರಾಜಿತಾ ವಿಗತಾ, ವಿಗತತ್ತಾಯೇವ ಚ ಏತೇಸಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಯೇ ಖೀಣಾಸವಾ ಅರಹನ್ತೋ, ತೇಸು ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ, ತಸ್ಮಾ ತ್ವಂ, ತಾತ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಏವರೂಪಾನಂ ದುಸ್ಸೀಲಾನಂ ಅದತ್ವಾ ಯೇ ಲೋಕೇ ಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತಿಲಾಭಿನೋ ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞಾ ಧಮ್ಮಿಕಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಚ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಚ ಸನ್ತಿ, ತೇಸಂ ದಾನಂ ದೇಹಿ. ಏಹಿ, ತಾತ, ತವ ಕುಲೂಪಕೇ ಅಮತೋಸಧಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಅರೋಗೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ವತ್ವಾ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಕಞ್ಜಿಕಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಉದಕಚಾಟಿಯಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಹಸ್ಸಾನಂ ಮುಖೇಸು ಆಸಿಞ್ಚಾಪೇಸಿ.

ಏಕೇಕೋ ಪಂಸುಂ ಪುಞ್ಛನ್ತೋವ ಉಟ್ಠಹಿ. ಅಥ ನೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಇಮೇಹಿ ಚಣ್ಡಾಲುಚ್ಛಿಟ್ಠಕಂ ಪೀತ’’ನ್ತಿ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಕರಿಂಸು. ತೇ ಲಜ್ಜಿತಾ ಬಾರಾಣಸಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝರಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಜ್ಝರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸಿಂಸು, ಮಣ್ಡಬ್ಯೋ ಪನ ತತ್ಥೇವ ವಸಿ. ತದಾ ವೇತ್ತವತೀನಗರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವೇತ್ತವತೀನದೀತೀರೇ ಜಾತಿಮನ್ತೋ ನಾಮೇಕೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಜಾತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಹನ್ತಂ ಮಾನಮಕಾಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಏತಸ್ಸ ಮಾನಂ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪರಿಸೋತೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಜಾತಿಮನ್ತಸ್ಸ ಜಟಾಸು ಲಗ್ಗತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ನದಿಯಂ ಪಾತೇಸಿ. ತಂ ತಸ್ಸ ಉದಕಂ ಆಚಮನ್ತಸ್ಸ ಜಟಾಸು ಲಗ್ಗಿ. ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾವ ‘‘ನಸ್ಸ ವಸಲಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ಅಯಂ ಕಾಳಕಣ್ಣೀ ಆಗತೋ, ಉಪಧಾರೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಉದ್ಧಂಸೋತಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಮಹಾಸತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂಜಾತಿಕೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಚಣ್ಡಾಲೋಸ್ಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತಯಾ ನದಿಯಾ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಪಾತಿತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಯಾ’’ತಿ. ‘‘ನಸ್ಸ, ವಸಲ, ಚಣ್ಡಾಲ ಕಾಳಕಣ್ಣಿ ಮಾ ಇಧ ವಸಿ, ಹೇಟ್ಠಾಸೋತೇ ವಸಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾಸೋತೇ ವಸನ್ತೇನಪಿ ತೇನ ಪಾತಿತೇ ದನ್ತಕಟ್ಠೇ ಪಟಿಸೋತಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಜಟಾಸು ಲಗ್ಗನ್ತೇ ಸೋ ‘‘ನಸ್ಸ ವಸಲ, ಸಚೇ ಇಧ ವಸಿಸ್ಸಸಿ, ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸತ್ತಧಾ ಮುದ್ಧಾ ಫಲಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಸಚಾಹಂ ಏತಸ್ಸ ಕುಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸೀಲಂ ಮೇ ಅರಕ್ಖಿತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಉಪಾಯೇನೇವಸ್ಸ ಮಾನಂ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನಂ ನಿವಾರೇಸಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಬ್ಬಾಳ್ಹಾ ಜಾತಿಮನ್ತಂ ತಾಪಸಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನಂ ನ ದೇಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸೋ ಆಹ – ‘‘ನ ಮೇ ತಂ ಕಮ್ಮಂ, ನದೀತೀರೇ ಪನೇಕೋ ಚಣ್ಡಾಲೋ ವಸತಿ, ತಸ್ಸೇತಂ ಕಮ್ಮಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನಂ ನ ದೇಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘ಆಮಾವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ’’ತಿ. ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕುಲೂಪಕೋ ತಾಪಸೋ ಮಂ ನಿರಪರಾಧಂ ಅಭಿಸಪಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಖಮಾಪನತ್ಥಾಯ ಮಮ ಪಾದೇಸು ಪತಿತೇ ಸೂರಿಯಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಕಡ್ಢನ್ತಾ ಆನೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಆಹಂಸು ‘‘ಸೂರಿಯಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಥ ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ, ಸಚಾಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸ್ಸಾಮಿ, ಇಮಸ್ಸ ಸತ್ತಧಾ ಮುದ್ಧಾ ಫಲಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಥ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ? ಸೋ ‘‘ಮತ್ತಿಕಾಪಿಣ್ಡಂ ಆಹರಥಾ’’ತಿ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ತಾಪಸಸ್ಸ ಸೀಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ ತಾಪಸಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಉದಕೇ ಠಪೇಥಾ’’ತಿ ಠಪಾಪೇತ್ವಾ ಸೂರಿಯಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಸೂರಿಯರಸ್ಮೀಹಿ ಪಹಟಮತ್ತೇ ಮತ್ತಿಕಾಪಿಣ್ಡೋ ಸತ್ತಧಾ ಭಿಜ್ಜಿ, ತಾಪಸೋ ಉದಕೇ ನಿಮುಜ್ಜಿ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ತಂ ದಮೇತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ನು ಖೋ ದಾನಿ ಸೋಳಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಹಸ್ಸಾನಿ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ‘‘ಮಜ್ಝರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕೇ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ತೇ ದಮೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಇದ್ಧಿಯಾ ಗನ್ತ್ವಾ ನಗರಸಾಮನ್ತೇ ಓತರಿತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಆದಾಯ ನಗರೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಇಧ ಏಕಂ ದ್ವೇ ದಿವಸೇ ವಸನ್ತೋಪಿ ಅಮ್ಹೇ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠೇ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಮಾಯಾಕಾರೋ ಏಕೋ ವಿಜ್ಜಾಧರೋ ಚೋರೋ ಆಗತೋ, ಗಣ್ಹಾಪೇಥ ನ’’ನ್ತಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋಪಿ ಮಿಸ್ಸಕಭತ್ತಂ ಆದಾಯ ಅಞ್ಞತರಂ ಕುಟ್ಟಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪೀಠಿಕಾಯ ನಿಸಿನ್ನೋ ಭುಞ್ಜತಿ. ಅಥ ನಂ ಅಞ್ಞವಿಹಿತಕಂ ಆಹಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನಮೇವ ರಞ್ಞಾ ಪಹಿತಪುರಿಸಾ ಅಸಿನಾ ಗೀವಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಸುಂ. ಸೋ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಜಾತಕೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕೋಣ್ಡದಮಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ತೇನೇವ ಪರತನ್ತಿಯುತ್ತಭಾವೇನ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣಿ. ದೇವತಾ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಸಕಲಮೇವ ಮಜ್ಝರಟ್ಠಂ ಉಣ್ಹಂ ಕುಕ್ಕುಳವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ರಟ್ಠಂ ಅರಟ್ಠಮಕಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಉಪಹಚ್ಚ ಮನಂ ಮಜ್ಝೋ, ಮಾತಙ್ಗಸ್ಮಿಂ ಯಸಸ್ಸಿನೇ;

ಸಪಾರಿಸಜ್ಜೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನೋ, ಮಜ್ಝಾರಞ್ಞಂ ತದಾ ಅಹೂ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೧೯.೯೬);

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಉದೇನೋ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ವಿಹೇಠೇಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಮಣ್ಡಬ್ಯೋ ಉದೇನೋ ಅಹೋಸಿ, ಮಾತಙ್ಗಪಣ್ಡಿತೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಮಾತಙ್ಗಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೪೯೮] ೨. ಚಿತ್ತಸಮ್ಭೂತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸಬ್ಬಂ ನರಾನಂ ಸಫಲಂ ಸುಚಿಣ್ಣನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಪಿಯಸಂವಾಸೇ ದ್ವೇ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತೇ ಕಿರ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಭೋಗಾ ಪರಮವಿಸ್ಸಾಸಿಕಾ ಅಹೇಸುಂ, ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಾಪಿ ಏಕತೋವ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಕತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ವಿನಾ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂಯೇವ ವಿಸ್ಸಾಸಂ ವಣ್ಣಯಮಾನಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅನಚ್ಛರಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇಸಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕತ್ತಂ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ತೀಣಿ ಚತ್ತಾರಿ ಭವನ್ತರಾನಿ ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ಮಿತ್ತಭಾವಂ ನ ವಿಜಹಿಂಸುಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಅವನ್ತಿರಟ್ಠೇ ಉಜ್ಜೇನಿಯಂ ಅವನ್ತಿಮಹಾರಾಜಾ ನಾಮ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ. ತದಾ ಉಜ್ಜೇನಿಯಾ ಬಹಿ ಚಣ್ಡಾಲಗಾಮಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಅಪರೋಪಿ ಸತ್ತೋ ತಸ್ಸೇವ ಮಾತುಚ್ಛಾಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತೇಸು ಏಕೋ ಚಿತ್ತೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ, ಏಕೋ ಸಮ್ಭೂತೋ ನಾಮ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಚಣ್ಡಾಲವಂಸಧೋವನಂ ನಾಮ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ‘‘ಉಜ್ಜೇನೀನಗರದ್ವಾರೇ ಸಿಪ್ಪಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಏಕೋ ಉತ್ತರದ್ವಾರೇ ಸಿಪ್ಪಂ ದಸ್ಸೇಸಿ, ಏಕೋ ಪಾಚೀನದ್ವಾರೇ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ನಗರೇ ದ್ವೇ ದಿಟ್ಠಮಙ್ಗಲಿಕಾಯೋ ಅಹೇಸುಂ, ಏಕಾ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ, ಏಕಾ ಪುರೋಹಿತಧೀತಾ. ತಾ ಬಹುಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಮಾಲಾಗನ್ಧಾದೀನಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಉಯ್ಯಾನಕೀಳಂ ಕೀಳಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಏಕಾ ಉತ್ತರದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿ, ಏಕಾ ಪಾಚೀನದ್ವಾರೇನ. ತಾ ತೇ ಚಣ್ಡಾಲಪುತ್ತೇ ಸಿಪ್ಪಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕೇ ಏತೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಚಣ್ಡಾಲಪುತ್ತಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ವತ ಪಸ್ಸಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ಗನ್ಧೋದಕೇನ ಅಕ್ಖೀನಿ ಧೋವಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿಂಸು. ಮಹಾಜನೋ ‘‘ಅರೇ ದುಟ್ಠಚಣ್ಡಾಲ, ತುಮ್ಹೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಯಂ ಅಮೂಲಕಾನಿ ಸುರಾಭತ್ತಾದೀನಿ ನ ಲಭಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಭಾತಿಕೇ ಪೋಥೇತ್ವಾ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪೇಸಿ.

ತೇ ಪಟಿಲದ್ಧಸಞ್ಞಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ತಂ ದುಕ್ಖುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ರೋದಿತ್ವಾ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿನ್ತಿ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಜಾತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ಚಣ್ಡಾಲಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮ, ಜಾತಿಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಣವವಣ್ಣೇನ ತಕ್ಕಸಿಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖಾಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಿಪ್ಪಂ ಪಟ್ಠಪೇಸುಂ. ಜಮ್ಬುದೀಪತಲೇ ‘‘ದ್ವೇ ಕಿರ ಚಣ್ಡಾಲಾ ಜಾತಿಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೀ’’ತಿ ಸೂಯಿತ್ಥ. ತೇಸು ಚಿತ್ತಪಣ್ಡಿತಸ್ಸ ಸಿಪ್ಪಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ, ಸಮ್ಭೂತಸ್ಸ ನ ತಾವ ನಿಟ್ಠಾತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಏಕೋ ಗಾಮವಾಸೀ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾಚನಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಚರಿಯಂ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ತಮೇವ ರತ್ತಿಂ ದೇವೋ ವಸ್ಸಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗೇ ಕನ್ದರಾದೀನಿ ಪೂರೇಸಿ. ಆಚರಿಯೋ ಪಾತೋವ ಚಿತ್ತಪಣ್ಡಿತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಅಹಂ ಗನ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಮಾಣವೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತಾ ಮಙ್ಗಲಂ ವತ್ವಾ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಲದ್ಧಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಲದ್ಧಂ ಆಹರಾ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಮಾಣವಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತೋ. ಯಾವ ಮಾಣವಾ ನ್ಹಾಯನ್ತಿ ಚೇವ ಮುಖಾನಿ ಚ ಧೋವನ್ತಿ, ತಾವ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಾಯಾಸಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾತೂತಿ ಠಪೇಸುಂ. ಮಾಣವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಅನಿಬ್ಬುತೇಯೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಮನುಸ್ಸಾ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ದತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪುರತೋ ಪಾತಿಯೋ ಠಪೇಸುಂ. ಸಮ್ಭೂತೋ ಲುದ್ಧಧಾತುಕೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಸೀತಲೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಪಾಯಾಸಪಿಣ್ಡಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮುಖೇ ಠಪೇಸಿ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಆದಿತ್ತಅಯೋಗುಳೋ ವಿಯ ಮುಖಂ ದಹಿ. ಸೋ ಕಮ್ಪಮಾನೋ ಸತಿಂ ಅನುಪಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಚಿತ್ತಪಣ್ಡಿತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಚಣ್ಡಾಲಭಾಸಾಯ ಏವ ‘‘ಖಳು ಖಳೂ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋಪಿ ತಥೇವ ಸತಿಂ ಅನುಪಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಚಣ್ಡಾಲಭಾಸಾಯ ಏವ ‘‘ನಿಗ್ಗಲ ನಿಗ್ಗಲಾ’’ತಿ ಆಹ. ಮಾಣವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಭಾಸಾ ನಾಮೇಸಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು. ಚಿತ್ತಪಣ್ಡಿತೋ ಮಙ್ಗಲಂ ಅಭಾಸಿ. ಮಾಣವಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವಗ್ಗವಗ್ಗಾ ಹುತ್ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭಾಸಂ ಸೋಧೇನ್ತಾ ‘‘ಚಣ್ಡಾಲಭಾಸಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅರೇ ದುಟ್ಠಚಣ್ಡಾಲಾ, ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಮ್ಹಾ’ತಿ ವತ್ವಾ ವಞ್ಚಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಉಭೋಪಿ ತೇ ಪೋಥಯಿಂಸು. ಅಥೇಕೋ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ‘‘ಅಪೇಥಾ’’ತಿ ವಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಜಾತಿಯಾ ದೋಸೋ, ಗಚ್ಛಥ ಕತ್ಥಚಿ ದೇಸೇವ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಜೀವಥಾ’’ತಿ ತೇ ಉಭೋ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ. ಮಾಣವಾ ತೇಸಂ ಚಣ್ಡಾಲಭಾವಂ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ.

ತೇಪಿ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ನೇರಞ್ಜರಾಯ ತೀರೇ ಮಿಗಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ತೇ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಏಕತೋವ ವಿಚರನ್ತಿ, ವಿನಾ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ. ತೇ ಏಕದಿವಸಂ ಗೋಚರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಸೀಸೇನ ಸೀಸಂ, ಸಿಙ್ಗೇನ ಸಿಙ್ಗಂ, ತುಣ್ಡೇನ ತುಣ್ಡಂ ಅಲ್ಲೀಯಾಪೇತ್ವಾ ರೋಮನ್ಥಯಮಾನೇ ಠಿತೇ ದಿಸ್ವಾ ಏಕೋ ಲುದ್ದಕೋ ಸತ್ತಿಂ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸಿ. ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ನಮ್ಮದಾನದೀತೀರೇ ಉಕ್ಕುಸಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ತತ್ರಾಪಿ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತೇ ಗೋಚರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೀಸೇನ ಸೀಸಂ, ತುಣ್ಡೇನ ತುಣ್ಡಂ ಅಲ್ಲೀಯಾಪೇತ್ವಾ ಠಿತೇ ದಿಸ್ವಾ ಏಕೋ ಯಟ್ಠಿಲುದ್ದಕೋ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ವಧಿ. ತತೋ ಪನ ಚವಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತಪಣ್ಡಿತೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಪುರೋಹಿತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸಮ್ಭೂತಪಣ್ಡಿತೋ ಉತ್ತರಪಞ್ಚಾಲರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತೇ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅತ್ತನೋ ಜಾತಿಂ ಅನುಸ್ಸರಿಂಸು. ತೇಸು ಸಮ್ಭೂತಪಣ್ಡಿತೋ ನಿರನ್ತರಂ ಸರಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಚತುತ್ಥಂ ಚಣ್ಡಾಲಜಾತಿಮೇವ ಅನುಸ್ಸರತಿ, ಚಿತ್ತಪಣ್ಡಿತೋ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಚತಸ್ಸೋಪಿ ಜಾತಿಯೋ. ಸೋ ಸೋಳಸವಸ್ಸಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಝಾನಸುಖೇನ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೋ ವಸಿ. ಸಮ್ಭೂತಪಣ್ಡಿತೋಪಿ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ಛತ್ತಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಛತ್ತಮಙ್ಗಲದಿವಸೇಯೇವ ಮಹಾಜನಮಜ್ಝೇ ಮಙ್ಗಲಗೀತಂ ಕತ್ವಾ ಉದಾನವಸೇನ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಮಙ್ಗಲಗೀತ’’ನ್ತಿ ಓರೋಧಾಪಿ ಗನ್ಧಬ್ಬಾಪಿ ತಮೇವ ಗೀತಂ ಗಾಯನ್ತಿ. ಅನುಕ್ಕಮೇನೇವ ‘‘ರಞ್ಞೋ ಪಿಯಗೀತ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ನಗರವಾಸಿನೋ ಮನುಸ್ಸಾ ತಮೇವ ಗಾಯನ್ತಿ.

ಚಿತ್ತಪಣ್ಡಿತೋಪಿ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ವಸನ್ತೋಯೇವ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮಮ ಭಾತಿಕೇನ ಸಮ್ಭೂತೇನ ಛತ್ತಂ ಲದ್ಧಂ, ಉದಾಹು ನ ವಾ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ಲದ್ಧಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ನವರಜ್ಜಂ ತಾವ ಇದಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ ಬೋಧೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಪಣ್ಣಾಸ ವಸ್ಸಾನಿ ಅಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತಧೀತಾಹಿ ವಡ್ಢಿತಕಾಲೇ ಇದ್ಧಿಯಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ಓತರಿತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಸಿಲಾಪಟ್ಟೇ ಸುವಣ್ಣಪಟಿಮಾ ವಿಯ ನಿಸೀದಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಏಕೋ ದಾರಕೋ ತಂ ಗೀತಂ ಗಾಯನ್ತೋ ದಾರೂನಿ ಉದ್ಧರತಿ. ಚಿತ್ತಪಣ್ಡಿತೋ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಿ. ಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಆಹ – ‘‘ತ್ವಂ ಪಾತೋವ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಮಮೇವ ಗೀತಂ ಗಾಯಸಿ, ಕಿಂ ಅಞ್ಞಂ ನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಬಹೂನಿ ಜಾನಾಮಿ, ಇಮಾನಿ ಪನ ದ್ವೇ ರಞ್ಞೋ ಪಿಯಗೀತಾನಿ, ತಸ್ಮಾ ಇಮಾನೇವ ಗಾಯಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನ ರಞ್ಞೋ ಗೀತಸ್ಸ ಪಟಿಗೀತಂ ಗಾಯನ್ತೋ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥಿ ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ ಪನ ತ್ವಂ ಪಟಿಗೀತಂ ಗಾಯಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಜಾನನ್ತೋ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ ರಞ್ಞಾ ದ್ವೀಸು ಗೀತೇಸು ಗಾಯಿತೇಸು ಇದಂ ತತಿಯಂ ಕತ್ವಾ ಗಾಯಸ್ಸೂ’’ತಿ ಗೀತಂದತ್ವಾ ‘‘ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಗಾಯಿಸ್ಸಸಿ, ರಾಜಾ ತೇ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ದಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ.

ಸೋ ಸೀಘಂ ಮಾತು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ರಾಜದ್ವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಏಕೋ ಕಿರ ದಾರಕೋ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಗೀತಂ ಗಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಕಿರ, ತಾತ, ಪಟಿಗೀತಂ ಗಾಯಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಆಮ, ದೇವ, ಸಬ್ಬಂ ರಾಜಪರಿಸಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇಥಾ’’ತಿ ಸನ್ನಿಪತಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ರಾಜಾನಂ ಆಹ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ತಾವ, ದೇವ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗೀತಂ ಗಾಯಥ, ಅಥಾಹಂ ಪಟಿಗೀತಂ ಗಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ರಾಜಾ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೨೪. ‘‘ಸಬ್ಬಂ ನರಾನಂ ಸಫಲಂ ಸುಚಿಣ್ಣಂ, ನ ಕಮ್ಮುನಾ ಕಿಞ್ಚನ ಮೋಘಮತ್ಥಿ;

ಪಸ್ಸಾಮಿ ಸಮ್ಭೂತಂ ಮಹಾನುಭಾವಂ, ಸಕಮ್ಮುನಾ ಪುಞ್ಞಫಲೂಪಪನ್ನಂ.

೨೫. ‘‘ಸಬ್ಬಂ ನರಾನಂ ಸಫಲಂ ಸುಚಿಣ್ಣಂ, ನ ಕಮ್ಮುನಾ ಕಿಞ್ಚನ ಮೋಘಮತ್ಥಿ;

ಕಚ್ಚಿನ್ನು ಚಿತ್ತಸ್ಸಪಿ ಏವಮೇವಂ, ಇದ್ಧೋ ಮನೋ ತಸ್ಸ ಯಥಾಪಿ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ನ ಕಮ್ಮುನಾ ಕಿಞ್ಚನ ಮೋಘಮತ್ಥೀತಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟೇಸು ಕಮ್ಮೇಸು ಕಿಞ್ಚನ ಏಕಕಮ್ಮಮ್ಪಿ ಮೋಘಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ನಿಪ್ಫಲಂ ನ ಹೋತಿ, ವಿಪಾಕಂ ದತ್ವಾವ ನಸ್ಸತೀತಿ ಅಪರಾಪರಿಯವೇದನೀಯಕಮ್ಮಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ಸಮ್ಭೂತನ್ತಿ ಅತ್ತಾನಂ ವದತಿ, ಪಸ್ಸಾಮಹಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಮ್ಭೂತಂ ಸಕೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಪುಞ್ಞಫಲೂಪಪನ್ನಂ, ಸಕಮ್ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪುಞ್ಞಫಲೇನ ಉಪಪನ್ನಂ ತಂ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಚ್ಚಿನ್ನು ಚಿತ್ತಸ್ಸಪೀತಿ ಮಯಞ್ಹಿ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ನ ಚಿರಂ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಿಮ್ಹ, ಅಹಂ ತಾವ ತಸ್ಸ ಫಲೇನ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ಪತ್ತೋ, ಕಚ್ಚಿ ನು ಖೋ ಮೇ ಭಾತಿಕಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸಪಿ ಏವಮೇವ ಮನೋ ಇದ್ಧೋ ಸಮಿದ್ಧೋತಿ.

ತಸ್ಸ ಗೀತಾವಸಾನೇ ದಾರಕೋ ಗಾಯನ್ತೋ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೬. ‘‘ಸಬ್ಬಂ ನರಾನಂ ಸಫಲಂ ಸುಚಿಣ್ಣಂ, ನ ಕಮ್ಮುನಾ ಕಿಞ್ಚನ ಮೋಘಮತ್ಥಿ;

ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಜಾನಾಹಿ ತಥೇವ ದೇವ, ಇದ್ಧೋ ಮನೋ ತಸ್ಸ ಯಥಾಪಿ ತುಯ್ಹ’’ನ್ತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೭. ‘‘ಭವಂ ನು ಚಿತ್ತೋ ಸುತಮಞ್ಞತೋ ತೇ, ಉದಾಹು ತೇ ಕೋಚಿ ನಂ ಏತದಕ್ಖಾ;

ಗಾಥಾ ಸುಗೀತಾ ನ ಮಮತ್ಥಿ ಕಙ್ಖಾ, ದದಾಮಿ ತೇ ಗಾಮವರಂ ಸತಞ್ಚಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸುತಮಞ್ಞತೋ ತೇತಿ ಅಹಂ ಸಮ್ಭೂತಸ್ಸ ಭಾತಾ ಚಿತ್ತೋ ನಾಮಾತಿ ವದನ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸೇವ ನು ತೇ ಸನ್ತಿಕಾ ಸುತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೋಚಿ ನನ್ತಿ ಉದಾಹು ಮಯಾ ಸಮ್ಭೂತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಭಾತಾ ಚಿತ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋತಿ ಕೋಚಿ ತೇ ಏತಮತ್ಥಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಸುಗೀತಾತಿ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ಅಯಂ ಗಾಥಾ ಸುಗೀತಾ, ನತ್ಥೇತ್ಥ ಮಮ ಕಙ್ಖಾ. ಗಾಮವರಂ ಸತಞ್ಚಾತಿ ಗಾಮವರಾನಂ ತೇ ಸತಂ ದದಾಮೀತಿ ವದತಿ.

ತತೋ ದಾರಕೋ ಪಞ್ಚಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೮. ‘‘ನ ಚಾಹಂ ಚಿತ್ತೋ ಸುತಮಞ್ಞತೋ ಮೇ, ಇಸೀ ಚ ಮೇ ಏತಮತ್ಥಂ ಅಸಂಸಿ;

ಗನ್ತ್ವಾನ ರಞ್ಞೋ ಪಟಿಗಾಹಿ ಗಾಥಂ, ಅಪಿ ತೇ ವರಂ ಅತ್ತಮನೋ ದದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಏತಮತ್ಥನ್ತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉಯ್ಯಾನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಏಕೋ ಇಸಿ ಮಯ್ಹಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ‘‘ಸೋ ಮಮ ಭಾತಾ ಚಿತ್ತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಾನೇವ ನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪುರಿಸೇ ಆಣಾಪೇನ್ತೋ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೨೯. ‘‘ಯೋಜೇನ್ತು ವೇ ರಾಜರಥೇ, ಸುಕತೇ ಚಿತ್ತಸಿಬ್ಬನೇ;

ಕಚ್ಛಂ ನಾಗಾನಂ ಬನ್ಧಥ, ಗೀವೇಯ್ಯಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚಥ.

೩೦. ‘‘ಆಹಞ್ಞನ್ತು ಭೇರಿಮುದಿಙ್ಗಸಙ್ಖೇ, ಸೀಘಾನಿ ಯಾನಾನಿ ಚ ಯೋಜಯನ್ತು;

ಅಜ್ಜೇವಹಂ ಅಸ್ಸಮಂ ತಂ ಗಮಿಸ್ಸಂ, ಯತ್ಥೇವ ದಕ್ಖಿಸ್ಸಮಿಸಿಂ ನಿಸಿನ್ನ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಆಹಞ್ಞನ್ತೂತಿ ಆಹನನ್ತು. ಅಸ್ಸಮಂ ತನ್ತಿ ತಂ ಅಸ್ಸಮಂ.

ಸೋ ಏವಂ ವತ್ವಾ ರಥಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಸೀಘಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನದ್ವಾರೇ ರಥಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಚಿತ್ತಪಣ್ಡಿತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಅಟ್ಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೧. ‘‘ಸುಲದ್ಧಲಾಭೋ ವತ ಮೇ ಅಹೋಸಿ, ಗಾಥಾ ಸುಗೀತಾ ಪರಿಸಾಯ ಮಜ್ಝೇ;

ಸ್ವಾಹಂ ಇಸಿಂ ಸೀಲವತೂಪಪನ್ನಂ, ದಿಸ್ವಾ ಪತೀತೋ ಸುಮನೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಸುಲದ್ಧಲಾಭೋ ವತ ಮಯ್ಹಂ ಛತ್ತಮಙ್ಗಲದಿವಸೇ ಪರಿಸಾಯ ಮಜ್ಝೇ ಗೀತಗಾಥಾ ಸುಗೀತಾವ ಅಹೋಸಿ, ಸ್ವಾಹಂ ಅಜ್ಜ ಸೀಲವತಸಮ್ಪನ್ನಂ ಇಸಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಜಾತೋತಿ.

ಸೋ ಚಿತ್ತಪಣ್ಡಿತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ‘‘ಭಾತಿಕಸ್ಸ ಮೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಅತ್ಥರಥಾ’’ತಿಆದೀನಿ ಆಣಾಪೇನ್ತೋ ನವಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೨. ‘‘ಆಸನಂ ಉದಕಂ ಪಜ್ಜಂ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತು ನೋ ಭವಂ;

ಅಗ್ಘೇ ಭವನ್ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮ, ಅಗ್ಘಂ ಕುರುತು ನೋ ಭವ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಗ್ಘೇತಿ ಅತಿಥಿನೋ ದಾತಬ್ಬಯುತ್ತಕಸ್ಮಿಂ ಅಗ್ಘೇ ಭವನ್ತಂ ಆಪುಚ್ಛಾಮ. ಕುರುತು ನೋತಿ ಇಮಂ ನೋ ಅಗ್ಘಂ ಭವಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತು.

ಏವಂ ಮಧುರಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ದೇನ್ತೋ ಇತರಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೩. ‘‘ರಮ್ಮಞ್ಚ ತೇ ಆವಸಥಂ ಕರೋನ್ತು, ನಾರೀಗಣೇಹಿ ಪರಿಚಾರಯಸ್ಸು;

ಕರೋಹಿ ಓಕಾಸಮನುಗ್ಗಹಾಯ, ಉಭೋಪಿಮಂ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಇಮಂ ಇಸ್ಸರಿಯನ್ತಿ ಕಪಿಲರಟ್ಠೇ ಉತ್ತರಪಞ್ಚಾಲನಗರೇ ರಜ್ಜಂ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಕರೋಮ ಅನುಭವಾಮ.

ತಸ್ಸ ತಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಚಿತ್ತಪಣ್ಡಿತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಛ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩೪. ‘‘ದಿಸ್ವಾ ಫಲಂ ದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ರಾಜ, ಅತ್ಥೋ ಸುಚಿಣ್ಣಸ್ಸ ಮಹಾವಿಪಾಕಂ;

ಅತ್ತಾನಮೇವ ಪಟಿಸಂಯಮಿಸ್ಸಂ, ನ ಪತ್ಥಯೇ ಪುತ್ತ ಪಸುಂ ಧನಂ ವಾ.

೩೫. ‘‘ದಸೇವಿಮಾ ವಸ್ಸದಸಾ, ಮಚ್ಚಾನಂ ಇಧ ಜೀವಿತಂ;

ಅಪತ್ತಞ್ಞೇವ ತಂ ಓಧಿಂ, ನಳೋ ಛಿನ್ನೋವ ಸುಸ್ಸತಿ.

೩೬. ‘‘ತತ್ಥ ಕಾ ನನ್ದಿ ಕಾ ಖಿಡ್ಡಾ, ಕಾ ರತೀ ಕಾ ಧನೇಸನಾ;

ಕಿಂ ಮೇ ಪುತ್ತೇಹಿ ದಾರೇಹಿ, ರಾಜ ಮುತ್ತೋಸ್ಮಿ ಬನ್ಧನಾ.

೩೭. ‘‘ಸೋಹಂ ಏವಂ ಪಜಾನಾಮಿ, ಮಚ್ಚು ಮೇ ನಪ್ಪಮಜ್ಜತಿ;

ಅನ್ತಕೇನಾಧಿಪನ್ನಸ್ಸ, ಕಾ ರತೀ ಕಾ ಧನೇಸನಾ.

೩೮. ‘‘ಜಾತಿ ನರಾನಂ ಅಧಮಾ ಜನಿನ್ದ, ಚಣ್ಡಾಲಯೋನಿ ದ್ವಿಪದಾಕನಿಟ್ಠಾ;

ಸಕೇಹಿ ಕಮ್ಮೇಹಿ ಸುಪಾಪಕೇಹಿ, ಚಣ್ಡಾಲಗಬ್ಭೇ ಅವಸಿಮ್ಹ ಪುಬ್ಬೇ.

೩೯. ‘‘ಚಣ್ಡಾಲಾಹುಮ್ಹ ಅವನ್ತೀಸು, ಮಿಗಾ ನೇರಞ್ಜರಂ ಪತಿ;

ಉಕ್ಕುಸಾ ನಮ್ಮದಾತೀರೇ, ತ್ಯಜ್ಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಖತ್ತಿಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾರಾಜ, ತ್ವಂ ಸುಚರಿತಸ್ಸೇವ ಫಲಂ ಜಾನಾಸಿ, ಅಹಂ ಪನ ದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸಪಿ ಫಲಂ ಪಸ್ಸಾಮಿಯೇವ. ಮಯಞ್ಹಿ ಉಭೋ ದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಫಲೇನ ಇತೋ ಚತುತ್ಥೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಚಣ್ಡಾಲಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ತತ್ಥ ನ ಚಿರಂ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಫಲೇನ ತ್ವಂ ಖತ್ತಿಯಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಅಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ, ಏವಾಹಂ ದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಚ ಫಲಂ ಸುಚಿಣ್ಣಸ್ಸ ಚ ಮಹಾವಿಪಾಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತಾನಮೇವ ಸೀಲಸಂಯಮೇನ ಪಟಿಸಂಯಮಿಸ್ಸಂ, ಪುತ್ತಂ ವಾ ಪಸುಂ ವಾ ಧನಂ ವಾ ನ ಪತ್ಥೇಮಿ.