೩. ಕುಣ್ಡಲಕೇಸಿತ್ಥೇರೀವತ್ಥು

ಯೋ ಚ ಗಾಥಾಸತಂ ಭಾಸೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕುಣ್ಡಲಕೇಸಿಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ರಾಜಗಹೇ ಕಿರ ಏಕಾ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಸೋಳಸವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕಾ ಅಭಿರೂಪಾ ಅಹೋಸಿ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಪಾಸಾದಿಕಾ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ವಯೇ ಠಿತಾ ನಾರಿಯೋ ಪುರಿಸಜ್ಝಾಸಯಾ ಹೋನ್ತಿ ಪುರಿಸಲೋಲಾ. ಅಥ ನಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸತ್ತಭೂಮಿಕಸ್ಸ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಉಪರಿಮತಲೇ ಸಿರಿಗಬ್ಭೇ ನಿವಾಸಾಪೇಸುಂ. ಏಕಮೇವಸ್ಸಾ ದಾಸಿಂ ಪರಿಚಾರಿಕಂ ಅದಂಸು. ಅಥೇಕಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಚೋರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಚತುಕ್ಕೇ ಚತುಕ್ಕೇ ಕಸಾಹಿ ಪಹರಿತ್ವಾ ಆಘಾತನಂ ನಯಿಂಸು. ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ ಪಾಸಾದತಲೇ ಠತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಪತ್ಥಯಮಾನಾ ಆಹಾರಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕೇ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಅಥ ನಂ ಮಾತಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಿಂ ಇದಂ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಚೇ ಏತಂ ‘ಚೋರೋ’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಯ್ಯಮಾನಂ ಪುರಿಸಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಜೀವಿಸ್ಸಾಮಿ. ನೋ ಚೇ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಜೀವಿತಂ ಮೇ ನತ್ಥಿ, ಇಧೇವ ಮರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಮ್ಮ, ಮಾ ಏವಂ ಕರಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಗೋತ್ತೇನ ಚ ಭೋಗೇನ ಚ ಸದಿಸಂ ಅಞ್ಞಂ ಸಾಮಿಕಂ ಲಭಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಅಞ್ಞೇನ ಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಇಮಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಮರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಮಾತಾ ಧೀತರಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಪಿತುನೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸೋಪಿ ನಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ‘‘ಕಿಂ ಸಕ್ಕಾ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಂ ಚೋರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ರಾಜಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಹಸ್ಸಭಣ್ಡಿಕಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಇಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏತಂ ಪುರಿಸಂ ಮಯ್ಹಂ ದೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಕಹಾಪಣೇ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಮಾರಿತೋ, ದೇವ, ಚೋರೋ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿಪಿ ತಸ್ಸ ಧೀತರಂ ಅದಾಸಿ.

ಸಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ಸಾಮಿಕಂ ಆರಾಧೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಬ್ಬಾಭರಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತಾ ಸಯಮೇವ ತಸ್ಸ ಯಾಗುಆದೀನಿ ಸಂವಿದಹತಿ, ಚೋರೋ ಕತಿಪಾಹಚ್ಚಯೇನ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕದಾ ನು ಖೋ ಇಮಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಏತಿಸ್ಸಾ ಆಭರಣಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸುರಾಗೇಹೇ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಖಾದಿತುಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ಸೋ ‘‘ಅತ್ಥೇಕೋ ಉಪಾಯೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆಹಾರಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕೇ ನಿಪಜ್ಜಿ, ಅಥ ನಂ ಸಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ, ಸಾಮಿ, ರುಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಮೇ, ಭದ್ದೇತಿ, ಕಚ್ಚಿ ಪನ ಮೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ತುಯ್ಹಂ ಕುದ್ಧಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಕುಜ್ಝನ್ತಿ, ಭದ್ದೇ’’ತಿ. ಅಥ ‘‘ಕಿಂ ನಾಮೇತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಭದ್ದೇ, ಅಹಂ ತಂ ದಿವಸಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನಿಯ್ಯಮಾನೋ ಚೋರಪಪಾತೇ ಅಧಿವತ್ಥಾಯ ದೇವತಾಯ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಂ ಲಭಿಂ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಮಯಾ ತಸ್ಸಾ ಏವ ಆನುಭಾವೇನ ಲದ್ಧಾ, ‘ತಂ ಮೇ ದೇವತಾಯ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಠಪಿತ’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇಮಿ, ಭದ್ದೇ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಮಿ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ, ವದೇಹಿ, ಕೇನತ್ಥೋ’’ತಿ? ‘‘ಅಪ್ಪೋದಕಮಧುಪಾಯಸೇನ ಚ ಲಾಜಪಞ್ಚಮಕಪುಪ್ಫೇಹಿ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಸಾಮಿ, ಅಹಂ ಪಟಿಯಾದೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಾ ಸಬ್ಬಂ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ, ಸಾಮಿ, ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭದ್ದೇ, ತವ ಞಾತಕೇ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಗ್ಘಾನಿ ವತ್ಥಾಭರಣಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಅಲಙ್ಕರೋಹಿ, ಹಸನ್ತಾ ಕೀಳನ್ತಾ ಸುಖಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಸೋ ಪಬ್ಬತಪಾದಂ ಗತಕಾಲೇ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ಇತೋ ಪರಂ ಉಭೋವ ಜನಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮ, ಸೇಸಜನಂ ಯಾನಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿವತ್ತಾಪೇತ್ವಾ ಬಲಿಕಮ್ಮಭಾಜನಂ ಸಯಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಚೋರೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೋರಪಪಾತಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿರುಹಿ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಏಕೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಭಿರುಹನ್ತಿ, ಏಕಂ ಪಸ್ಸಂ ಛಿನ್ನಪಪಾತಂ. ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಠಿತಾ ತೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಚೋರೇ ಪಾತೇನ್ತಿ. ತೇ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಂ ಹುತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಪತನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಚೋರಪಪಾತೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಾ ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ತೇ, ಸಾಮಿ, ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ಪುನ ತಾಯ ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ಸಾಮಿ, ತುಣ್ಹೀಭೂತೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಂ ಆಹ – ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ಬಲಿಕಮ್ಮೇನತ್ಥೋ, ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಪನ ತಂ ಆದಾಯ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ, ಸಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ತಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ತವ ಆಭರಣಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಲಾಯನತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ. ಸಾ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತಾ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಿ, ಅಹಞ್ಚ ಆಭರಣಾನಿ ಚ ತವ ಸನ್ತಕಾನೇವ, ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ವದೇಸೀ’’ತಿ? ಸೋ, ‘‘ಮಾ ಏವಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚಿಯಮಾನೋಪಿ ‘‘ಮಾರೇಮಿ ಏವಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಕಿಂ ತೇ ಮಮ ಮರಣೇನ? ಇಮಾನಿ ಆಭರಣಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಜೀವಿತಂ ದೇಹಿ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಂ ‘ಮತಾ’ತಿ ಧಾರೇಹಿ, ದಾಸೀ ವಾ ತೇ ಹುತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಇದಂ ಸುವಣ್ಣಕೇಯೂರಂ, ಮುತ್ತಾ ವೇಳುರಿಯಾ ಬಹೂ;

ಸಬ್ಬಂ ಹರಸ್ಸು ಭದ್ದನ್ತೇ, ಮಂ ಚ ದಾಸೀತಿ ಸಾವಯಾ’’ತಿ. (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೩.೨೭);

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಚೋರೋ ‘‘ಏವಂ ಕತೇ ತ್ವಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ, ಮಾರೇಸ್ಸಾಮಿಯೇವ, ಮಾ ತ್ವಂ ಬಾಳ್ಹಂ ಪರಿದೇವಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಮಾ ಬಾಳ್ಹಂ ಪರಿದೇವೇಸಿ, ಖಿಪ್ಪಂ ಬನ್ಧಾಹಿ ಭಣ್ಡಿಕಂ;

ನ ತುಯ್ಹಂ ಜೀವಿತಂ ಅತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬಂ ಗಣ್ಹಾಮಿ ಭಣ್ಡಕ’’ನ್ತಿ. –

ಸಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹೋ ಇದಂ ಕಮ್ಮಂ ಭಾರಿಯಂ. ಪಞ್ಞಾ ನಾಮ ನ ಪಚಿತ್ವಾ ಖಾದನತ್ಥಾಯ ಕತಾ, ಅಥ ಖೋ ವಿಚಾರಣತ್ಥಾಯ ಕತಾ, ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ, ಅಥ ನಂ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಿ, ಯದಾ ತ್ವಂ ‘ಚೋರೋ’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನೀಯಸಿ, ತದಾಹಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿಂ, ತೇ ಸಹಸ್ಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ತಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಗೇಹೇ ಕರಿಂಸು. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಹಂ ತುಯ್ಹಂ ಉಪಕಾರಿಕಾ, ಅಜ್ಜ ಮೇ ಸುದಿಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ವನ್ದಿತುಂ ದೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧು, ಭದ್ದೇ, ಸುದಿಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ ವನ್ದಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಬ್ಬತನ್ತೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಚತೂಸು ಠಾನೇಸು ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಸಾಮಿ, ಇದಂ ತೇ ಪಚ್ಛಿಮದಸ್ಸನಂ, ಇದಾನಿ ತುಯ್ಹಂ ವಾ ಮಮ ದಸ್ಸನಂ, ಮಯ್ಹಂ ವಾ ತವ ದಸ್ಸನಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುರತೋ ಚ ಪಚ್ಛತೋ ಚ ಆಲಿಙ್ಗಿತ್ವಾ ಪಮತ್ತಂ ಹುತ್ವಾ ಪಬ್ಬತನ್ತೇ ಠಿತಂ ಪಿಟ್ಠಿಪಸ್ಸೇ ಠತ್ವಾ ಏಕೇನ ಹತ್ಥೇನ ಖನ್ಧೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕೇನ ಪಿಟ್ಠಿಕಚ್ಛಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಪಪಾತೇ ಖಿಪಿ. ಸೋ ಪಬ್ಬತಕುಚ್ಛಿಯಂ ಪಟಿಹತೋ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಿಕಂ ಹುತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿ. ಚೋರಪಪಾತಮತ್ಥಕೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಕಿರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸಾಧುಕಾರಂ ದತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ನ ಹಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಠಾನೇಸು, ಪುರಿಸೋ ಹೋತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಇತ್ಥೀಪಿ ಪಣ್ಡಿತಾ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಚಕ್ಖಣಾ’’ತಿ. (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೩.೩೧);

ಸಾಪಿ ಚೋರಂ ಪಪಾತೇ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚಾಹಂ ಗೇಹಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ‘ಸಾಮಿಕೋ ತೇ ಕುಹಿ’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಚಾಹಂ ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾ ‘ಮಾರಿತೋ ಮೇ’ತಿ ವಕ್ಖಾಮಿ, ‘ದುಬ್ಬಿನೀತೇ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ತಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ನಂ ಮಾರೇಸೀ’ತಿ ಮಂ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ವಿಜ್ಝಿಸ್ಸನ್ತಿ, ‘ಆಭರಣತ್ಥಾಯ ಸೋ ಮಂ ಮಾರೇತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸೀ’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ನ ಸದ್ದಹಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಲಂ ಮೇ ಗೇಹೇನಾ’’ತಿ ತತ್ಥೇವಾಭರಣಾನಿ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ವಿಚರನ್ತೀ ಏಕಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಅಸ್ಸಮಂ ಪತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಸುಂ. ಸಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾವ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಕಿಂ ಉತ್ತಮ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಭದ್ದೇ, ದಸಸು ವಾ ಕಸಿಣೇಸು ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಬ್ಬಂ, ವಾದಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಉತ್ತಮತ್ಥೋ’’ತಿ. ‘‘ಝಾನಂ ತಾವ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತುಂ ಅಹಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ವಾದಸಹಸ್ಸಂ ಪನ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ತೇ ವಾದಸಹಸ್ಸಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಉಗ್ಗಹಿತಂ ತೇ ಸಿಪ್ಪಂ, ಇದಾನಿ ತ್ವಂ ಜಮ್ಬುದೀಪತಲೇ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇತುಂ ಸಮತ್ಥಂ ಓಲೋಕೇಹೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಜಮ್ಬುಸಾಖಂ ದತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸುಂ – ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭದ್ದೇ, ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಗಿಹಿಭೂತೋ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಸ್ಸೇವ ಪಾದಪರಿಚಾರಿಕಾ ಭವಾಹಿ, ಸಚೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಾಹೀ’’ತಿ.

ಸಾ ನಾಮೇನ ಜಮ್ಬುಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ತತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೀ ವಿಚರತಿ. ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನಾಹೋಸಿ. ‘‘ಇತೋ ಜಮ್ಬುಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾವ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಲಾಯನ್ತಿ. ಸಾ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಪವಿಸನ್ತೀ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ವಾಲುಕರಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ಜಮ್ಬುಸಾಖಂ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಜಮ್ಬುಸಾಖಂ ಮದ್ದತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಾಮಂ ಪಾವಿಸಿ. ತಂ ಠಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನಾಹೋಸಿ. ಸಾಪಿ ಮಿಲಾತಾಯ ಜಮ್ಬುಸಾಖಾಯ ಅಞ್ಞಂ ಜಮ್ಬುಸಾಖಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಇಮಿನಾ ನೀಹಾರೇನ ವಿಚರನ್ತೀ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪತ್ವಾ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ವಾಲುಕರಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಜಮ್ಬುಸಾಖಂ ಠಪೇತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಗಾಮದಾರಕಾ ಜಮ್ಬುಸಾಖಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಂಸು. ತದಾ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ತೇ ದಾರಕೇ ಜಮ್ಬುಸಾಖಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ದಾರಕಾ ಥೇರಸ್ಸ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿಂಸು. ‘‘ತೇನ ಹಿ ದಾರಕಾ ಇಮಂ ಸಾಖಂ ಮದ್ದಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಭಾಯಾಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ಮದ್ದಥ ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ. ತೇ ಥೇರಸ್ಸ ವಚನೇನ ಸಞ್ಜಾತುಸ್ಸಾಹಾ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ಮದ್ದನ್ತಾ ಜಮ್ಬುಸಾಖಂ ಉಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತೇ ಪರಿಭಾಸಿತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಮ ಪಞ್ಹೇನ ಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಕಸ್ಮಾ ಮೇ ಸಾಖಂ ಮದ್ದಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಅಯ್ಯೇನಮ್ಹಾ ಮದ್ದಾಪಿತಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮೇ ಸಾಖಾ ಮದ್ದಾಪಿತಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭಗಿನೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಸಾ ವಡ್ಢಮಾನಕಚ್ಛಾಯಾಯ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತುಂ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ, ಸಕಲನಗರಂ ಸಙ್ಖುಭಿ. ‘‘ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಕಥಂ ಸುಣಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಾಗರಾ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾ ಥೇರಂ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತೇ ಪಞ್ಹ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಪುಚ್ಛ, ಭಗಿನೀ’’ತಿ. ಸಾ ವಾದಸಹಸ್ಸಂ ಪುಚ್ಛಿ, ಪುಚ್ಛಿತಂ ಪುಚ್ಛಿತಂ ಥೇರೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಏತ್ತಕಾ ಏವ ತೇ ಪಞ್ಹಾ, ಅಞ್ಞೇಪಿ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ‘‘ಏತ್ತಕಾ ಏವ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತಯಾ ಬಹೂ ಪಞ್ಹಾ ಪುಟ್ಠಾ, ಮಯಮ್ಪಿ ಏಕಂ ಪುಚ್ಛಾಮ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಸ್ಸಸಿ ನೋ’’ತಿ? ‘‘ಜಾನಮಾನಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮಿ ಪುಚ್ಛಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಏಕಂ ನಾಮ ಕಿ’’ನ್ತಿ (ಖು. ಪಾ. ೪.೧) ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸಾ ‘‘ಏವಂ ನಾಮೇಸ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಅಜಾನನ್ತೀ ‘‘ಕಿಂ ನಾಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಬುದ್ಧಪಞ್ಹೋ ನಾಮ, ಭಗಿನೀ’’ತಿ. ‘‘ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ತಂ ದೇಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ಮಾದಿಸಾ ಭವಿಸ್ಸಸಿ, ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಥಾ’’ತಿ. ಥೇರೋ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ಸಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದಾ ಕುಣ್ಡಲಕೇಸಿತ್ಥೇರೀ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹಚ್ಚಯೇನೇವ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಕುಣ್ಡಲಕೇಸಿತ್ಥೇರಿಯಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಞ್ಚ ಬಹುಂ ನತ್ಥಿ, ಪಬ್ಬಜಿತಕಿಚ್ಚಞ್ಚಸ್ಸಾ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತಂ, ಏಕೇನ ಕಿರ ಚೋರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಹಾಸಙ್ಗಾಮಂ ಕತ್ವಾ ಜಿನಿತ್ವಾ ಆಗತಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ದೇಸಿತಧಮ್ಮಂ ‘ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಬಹುಂ ವಾ’ತಿ ಪಮಾಣಂ ಮಾ ಗಣ್ಹಥ, ಅನತ್ಥಕಂ ಪದಸತಮ್ಪಿ ಸೇಯ್ಯೋ ನ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮಪದಂ ಪನ ಏಕಮ್ಪಿ ಸೇಯ್ಯೋವ. ಅವಸೇಸಚೋರೇ ಜಿನನ್ತಸ್ಸ ಚ ಜಯೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಕಿಲೇಸಚೋರೇ ಜಿನನ್ತಸ್ಸೇವ ಪನ ಜಯೋ ನಾಮ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೦೨. ‘‘ಯೋ ಚ ಗಾಥಾಸತಂ ಭಾಸೇ, ಅನತ್ಥಪದಸಂಹಿತಾ;

ಏಕಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ಯಂ ಸುತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಮತಿ.

೧೦೩. ‘‘ಯೋ ಸಹಸ್ಸಂ ಸಹಸ್ಸೇನ, ಸಙ್ಗಾಮೇ ಮಾನುಸೇ ಜಿನೇ;

ಏಕಞ್ಚ ಜೇಯ್ಯಮತ್ತಾನಂ, ಸ ವೇ ಸಙ್ಗಾಮಜುತ್ತಮೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಗಾಥಾಸತನ್ತಿ ಯೋ ಚ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸತಪರಿಚ್ಛೇದಾ ಬಹೂಪಿ ಗಾಥಾ ಭಾಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನತ್ಥಪದಸಂಹಿತಾತಿ ಆಕಾಸವಣ್ಣನಾದಿವಸೇನ ಅನತ್ಥಕೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಸಂಹಿತಾ. ಧಮ್ಮಪದನ್ತಿ ಅತ್ಥಸಾಧಕಂ ಖನ್ಧಾದಿಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ, ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಧಮ್ಮಪದಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಅನಭಿಜ್ಝಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಧಮ್ಮಪದಂ, ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಧಮ್ಮಪದಂ, ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಧಮ್ಮಪದಂ, ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಧಮ್ಮಪದ’’ನ್ತಿ (ಅ. ನಿ. ೪.೩೦) ಏವಂ ವುತ್ತೇಸು ಚತೂಸು ಧಮ್ಮಪದೇಸು ಏಕಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮಪದಂ ಸೇಯ್ಯೋ. ಯೋ ಸಹಸ್ಸಂ ಸಹಸ್ಸೇನಾತಿ ಯೋ ಏಕೋ ಸಙ್ಗಾಮಯೋಧೋ ಸಹಸ್ಸೇನ ಗುಣಿತಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಮಾನುಸೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಜಿನೇಯ್ಯ, ದಸಮನುಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಂ ಜಿನಿತ್ವಾ ಜಯಂ ಆಹರೇಯ್ಯ, ಅಯಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಾಮಜಿನತಂ ಉತ್ತಮೋ ಪವರೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಏಕಞ್ಚ ಜೇಯ್ಯಮತ್ತಾನನ್ತಿ ಯೋ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನೇಸು ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಲೋಭಾದಿಕಿಲೇಸಜಯೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಜಿನೇಯ್ಯ. ಸ ವೇ ಸಙ್ಗಾಮಜುತ್ತಮೋತಿ ಸೋ ಸಙ್ಗಾಮಜಿನಾನಂ ಉತ್ತಮೋ ಪವರೋ ಸಙ್ಗಾಮಸೀಸಯೋಧೋತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಕುಣ್ಡಲಕೇಸಿತ್ಥೇರೀವತ್ಥು ತತಿಯಂ.