೭. ಪೂತಿಗತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಅಚಿರಂ ವತಯಂ ಕಾಯೋತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಪೂತಿಗತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕೋ ಕಿರ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸೀ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾಸನೇ ಉರಂ ದತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಸೋ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ತಸ್ಸ ಸರೀರೇ ರೋಗೋ ಉದಪಾದಿ. ಸಾಸಪಮತ್ತಿಯೋ ಪಿಳಕಾ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು. ತಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಮುಗ್ಗಮತ್ತಾ ಕಲಾಯಮತ್ತಾ ಕೋಲಟ್ಠಿಮತ್ತಾ ಆಮಲಕಮತ್ತಾ ಬೇಳುವಸಲಾಟುಮತ್ತಾ ಬೇಳುವಮತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಪಭಿಜ್ಜಿಂಸು, ಸಕಲಸರೀರಂ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದಂ ಅಹೋಸಿ. ಪೂತಿಗತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋತ್ವೇವಸ್ಸ ನಾಮಂ ಉದಪಾದಿ. ಅಥಸ್ಸ ಅಪರಭಾಗೇ ಅಟ್ಠೀನಿ ಭಿಜ್ಜಿಂಸು. ಸೋ ಅಪ್ಪಟಿಜಗ್ಗಿಯೋ ಅಹೋಸಿ. ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಂ ಪುಬ್ಬಲೋಹಿತಮಕ್ಖಿತಂ ಜಾಲಪೂವಸದಿಸಂ ಅಹೋಸಿ. ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದಯೋ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಛಡ್ಡಯಿಂಸು. ಸೋ ಅನಾಥೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ.

ಬುದ್ಧಾನಞ್ಚ ನಾಮ ದ್ವೇ ವಾರೇ ಲೋಕವೋಲೋಕನಂ ಅವಿಜಹಿತಂ ಹೋತಿ. ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತಾ ಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಗನ್ಧಕುಟಿಅಭಿಮುಖಂ ಞಾಣಂ ಕತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಿ, ಸಾಯಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಾ ಗನ್ಧಕುಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಬಾಹಿರಾಭಿಮುಖಂ ಞಾಣಂ ಕತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸಮಯೇ ಭಗವತೋ ಞಾಣಜಾಲಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಪೂತಿಗತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಪಞ್ಞಾಯಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಅಯಂ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದೀಹಿ ಛಡ್ಡಿತೋ, ಇದಾನಿಸ್ಸ ಮಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಪಟಿಸರಣಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಗನ್ಧಕುಟಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ವಿಯ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಕ್ಖಲಿಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಉದಕಂ ದತ್ವಾ ಉದ್ಧನಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಉದಕಸ್ಸ ತತ್ತಭಾವಂ ಆಗಮಯಮಾನೋ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾಯಮೇವ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತತ್ತಭಾವಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಪನ್ನಮಞ್ಚಕೋಟಿಯಂ ಗಣ್ಹಿ, ತದಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಅಪೇಥ, ಭನ್ತೇ, ಮಯಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮಞ್ಚಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಂ ಆನಯಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಅಮ್ಬಣಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಉಣ್ಹೋದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ತಸ್ಸ ಪಾರುಪನಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಉಣ್ಹೋದಕೇ ಮದ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಮನ್ದಾತಪೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಠತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಉಣ್ಹೋದಕೇನ ತೇಮೇತ್ವಾ ಘಂಸಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಪೇಸಿ, ತಸ್ಸ ನಹಾನಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪಾರುಪನಂ ಸುಕ್ಖಿ. ಅಥ ನಂ ತಂ ನಿವಾಸಾಪೇತ್ವಾ ನಿವತ್ಥಕಾಸಾವಂ ಉದಕೇ ಮದ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಆತಪೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಗತ್ತೇ ಉದಕೇ ಛಿನ್ನಮತ್ತೇ ತಮ್ಪಿ ಸುಕ್ಖಿ. ಸೋ ಏಕಂ ಕಾಸಾವಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಸಲ್ಲಹುಕಸರೀರೋ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತೋ ಮಞ್ಚಕೇ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಉಸ್ಸೀಸಕೇ ಠತ್ವಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಅಯಂ ತವ ಕಾಯೋ ಅಪೇತವಿಞ್ಞಾಣೋ ನಿರುಪಕಾರೋ ಹುತ್ವಾ ಕಲಿಙ್ಗರಂ ವಿಯ ಪಥವಿಯಂ ಸೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೧. ‘‘ಅಚಿರಂ ವತಯಂ ಕಾಯೋ, ಪಥವಿಂ ಅಧಿಸೇಸ್ಸತಿ;

ಛುದ್ಧೋ ಅಪೇತವಿಞ್ಞಾಣೋ, ನಿರತ್ಥಂವ ಕಲಿಙ್ಗರ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಚಿರಂ ವತಾತಿ ಭಿಕ್ಖು ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಅಯಂ ಕಾಯೋ ಪಥವಿಂ ಅಧಿಸೇಸ್ಸತಿ, ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಕತಿಸಯನೇನ ಸಯಿತಾಯ ಪಥವಿಯಾ ಉಪರಿ ಸಯಿಸ್ಸತಿ. ಛುದ್ಧೋತಿ ಅಪವಿದ್ಧೋ, ಅಪಗತವಿಞ್ಞಾಣತಾಯ ತುಚ್ಛೋ ಹುತ್ವಾ ಸೇಸ್ಸತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯಥಾ ಕಿಂ? ನಿರತ್ಥಂವ ಕಲಿಙ್ಗರಂ ನಿರುಪಕಾರಂ ನಿರತ್ಥಕಂ ಕಟ್ಠಖಣ್ಡಂ ವಿಯ. ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರತ್ಥಿಕಾ ಹಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಉಜುಕಂ ಉಜುಕಸಣ್ಠಾನೇನ ವಙ್ಕಂ ವಙ್ಕಸಣ್ಠಾನೇನ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಅವಸೇಸಂ ಪನ ಸುಸಿರಞ್ಚ ಪೂತಿಕಞ್ಚ ಅಸಾರಕಞ್ಚ ಗಣ್ಠಿಜಾತಞ್ಚ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಛಡ್ಡೇನ್ತಿ. ಅಞ್ಞೇ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರತ್ಥಿಕಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಗಹೇತಾರೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪಕಾರಕಮೇವ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಇತರಂ ಪಥವೀಗತಮೇವ ಹೋತಿ. ತಂ ಪನ ತೇನ ತೇನ ಉಪಾಯೇನ ಮಞ್ಚಪಟಿಪಾದಕಂ ವಾ ಪಾದಕಥಲಿಕಂ ವಾ ಫಲಕಪೀಠಂ ವಾ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕಾಪಿ ಭವೇಯ್ಯ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಅತ್ತಭಾವೇ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಯ ಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಏಕಕೋಟ್ಠಾಸೋಪಿ ಮಞ್ಚಪಟಿಪಾದಕಾದಿವಸೇನ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಉಪಕಾರಮುಖೇನ ಗಯ್ಹೂಪಗೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಕೇವಲಂ ನಿರತ್ಥಂವ ಕಲಿಙ್ಗರಂ ಅಯಂ ಕಾಯೋ ಅಪಗತವಿಞ್ಞಾಣೋ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಪಥವಿಯಂ ಸೇಸ್ಸತೀತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಪೂತಿಗತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ, ಅಞ್ಞೇಪಿ ಬಹೂ ಸೋತಾಪನ್ನಾದಯೋ ಅಹೇಸುಂ. ಥೇರೋಪಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಧಾತುಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯಂ ಕಾರಾಪೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ಥಾರಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಪೂತಿಗತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಕುಹಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ’’ತಿ. ‘‘ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏವರೂಪಸ್ಸ ಪನ ಅರಹತ್ತೂಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ಗತ್ತಂ ಪುತಿಕಂ ಜಾತಂ, ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ಅಟ್ಠೀನಿ ಭಿನ್ನಾನಿ, ಕಿಮಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಭಾವಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ತನಾ ಕತಕಮ್ಮೇನೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತೇನ, ಭನ್ತೇ, ಕತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಣಾಥಾ’’ತಿ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ –

ಅಯಂ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಸಾಕುಣಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಬಹೂ ಸಕುಣೇ ವಧಿತ್ವಾ ಇಸ್ಸರಜನಂ ಉಪಟ್ಠಹಿ. ತೇಸಂ ದಿನ್ನಾವಸೇಸೇ ವಿಕ್ಕಿಣಾತಿ, ‘‘ವಿಕ್ಕಿತಾವಸೇಸಾ ಮಾರೇತ್ವಾ ಠಪಿತಾ ಪೂತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಯಥಾ ಉಪ್ಪತಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ತಥಾ ತೇಸಂ ಜಙ್ಘಟ್ಠೀನಿ ಚ ಪಕ್ಖಟ್ಠೀನಿ ಚ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ರಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಠಪೇತಿ, ತೇ ಪುನದಿವಸೇ ವಿಕ್ಕಿಣಾತಿ. ಅತಿಬಹೂನಂ ಪನ ಲದ್ಧಕಾಲೇ ಅತ್ತನೋಪಿ ಅತ್ಥಾಯ ಪಚಾಪೇತಿ. ತಸ್ಸೇಕದಿವಸಂ ರಸಭೋಜನೇ ಪಕ್ಕೇ ಏಕೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ, ‘‘ಮಯಾ ಬಹೂ ಪಾಣಾ ಮಾರೇತ್ವಾ ಖಾದಿತಾ, ಅಯ್ಯೋ ಚ ಮೇ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಠಿತೋ, ಅನ್ತೋಗೇಹೇ ಚ ರಸಭೋಜನಂ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಮಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಆದಾಯ ಪೂರೇತ್ವಾ ರಸಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದತ್ವಾ ಥೇರಂ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸ್ಸ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ‘‘ಏವಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಅನುಮೋದನಂ ಅಕಾಸಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ತದಾ ಕತಕಮ್ಮವಸೇನೇತಂ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ನಿಪ್ಫನ್ನಂ, ಸಕುಣಾನಂ ಅಟ್ಠಿಭೇದನನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಗತ್ತಞ್ಚ ಪೂತಿಕಂ ಜಾತಂ, ಅಟ್ಠೀನಿ ಚ ಭಿನ್ನಾನಿ, ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ರಸಪಿಣ್ಡಪಾತದಾನನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ.

ಪೂತಿಗತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರವತ್ಥು ಸತ್ತಮಂ.