೩-೪. ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಸುಮೇಧಂ ಭಗವನ್ತಾಹನ್ತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ವಿಭವಸಮ್ಪನ್ನೇ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಂ ದಾನಂ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಸತಸಹಸ್ಸಭಿಕ್ಖುಪರಿವಾರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಉತ್ತಮಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ದತ್ವಾ ಪಣಿಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾಪಿಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋಪಿ ತತ್ಥ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಸತ್ಥರಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಸತ್ತಯೋಜನಿಕೇ ಕನಕಥೂಪೇ ಬಹುಕಂಸಪಾತಿಯೋ ದೀಪರುಕ್ಖೇಹಿ ದೀಪಕಪಲ್ಲಿಕಾಹಿ ಚ ‘‘ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಞಾಣಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ಉಳಾರಂ ದೀಪಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ. ಏವಂ ಯಾವಜೀವಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥರಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಯೋಜನಿಕೇ ಕನಕಥೂಪೇ ಬಹುಕಂಸಪಾತಿಯೋ ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಚ ಏಕೇಕಂ ಗುಳಪಿಣ್ಡಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಮುಖವಟ್ಟಿಯಾ ಮುಖವಟ್ಟಿಂ ಫುಸಾಪೇನ್ತೋ ಚೇತಿಯಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಾಪೇಸಿ. ಅತ್ತನಾ ಗಹಿತಕಂಸಪಾತಿಂ ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸವಟ್ಟಿಯೋ ಜಾಲಾಪೇತ್ವಾ ಸೀಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಚೇತಿಯಂ ಅನುಪರಿಯಾಯಿ.

ಏವಂ ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಅತ್ತಭಾವೇ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂಯೇವ ದುಗ್ಗತಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ‘‘ಅನ್ನಭಾರೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಸುಮನಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ನಾಮ ಗೇಹೇ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಜೀವತಿ. ಏಕದಿವಸಂ ಸೋ ಉಪರಿಟ್ಠಂ ನಾಮ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಗನ್ಧಮಾದನಪಬ್ಬತತೋ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸೀನಗರದ್ವಾರೇ ಓತರಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ನಗರೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಠಪಿತಂ ಭಾಗಭತ್ತಂ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಾತುಕಾಮೋ ಆರಭಿ. ಭರಿಯಾಪಿಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಭಾಗಭತ್ತಞ್ಚ ತತ್ಥೇವ ಪಕ್ಖಿಪಿ. ಸೋ ತಂ ನೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಠಪೇಸಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ತಂ ದಿವಸಂ ಸುಮನಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಛತ್ತೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ – ‘‘ಅಹೋ ದಾನಂ, ಪರಮದಾನಂ, ಉಪರಿಟ್ಠೇ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತ’’ನ್ತಿ ಮಹಾಸದ್ದೇನ ಅನುಮೋದಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸುಮನಸೇಟ್ಠಿ – ‘‘ಏವಂ ದೇವತಾಯ ಅನುಮೋದಿತಂ ಇದಮೇವ ಉತ್ತಮದಾನ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪತ್ತಿಂ ಯಾಚಿ. ಅನ್ನಭಾರೋ ಪನ ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಂ ಅದಾಸಿ. ತೇನ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸುಮನಸೇಟ್ಠಿ ತಸ್ಸ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತುಯ್ಹಂ ಸಹತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮಕರಣಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಪತಿರೂಪಂ ಗೇಹಂ ಕತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಂ ವಸಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಯಸ್ಮಾ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಿತಸ್ಸ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಿನ್ನಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ತಂ ದಿವಸಮೇವ ಉಳಾರವಿಪಾಕೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸುಮನಸೇಟ್ಠಿ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ರಾಜಾ ಪನ ತಂ ಆದರವಸೇನ ಓಲೋಕೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿ – ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಅಯಂ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಯುತ್ತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತದಾ ತೇನ ಕತಕಮ್ಮಂ ಅತ್ತನಾಪಿಸ್ಸ ಸಹಸ್ಸದಿನ್ನಭಾವಞ್ಚ ಕಥೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಗೇಹಂ ಕತ್ವಾ ವಸಾಹೀ’’ತಿ ಗೇಹಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಣಾಪೇಸಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಠಾನಂ ಸೋಧಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಾ ಮಹನ್ತಾ ನಿಧಿಕುಮ್ಭಿಯೋ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸೋ ತಾ ದಿಸ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ರಾಜಾ ಸಬ್ಬಂ ಧನಂ ಉದ್ಧರಾಪೇತ್ವಾ ರಾಸಿಕತಂ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಧನಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಕಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ನ ಕಸ್ಸಚಿ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಅಯಂ ಅನ್ನಭಾರೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಮಹಾಧನಸೇಟ್ಠಿ ನಾಮ ಹೋತೂ’’ತಿ ತಂ ದಿವಸಮೇವ ತಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಛತ್ತಂ ಉಸ್ಸಾಪೇಸಿ.

ಸೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಹುತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ದೀಘರತ್ತಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಕಾಲೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರೇ ಸುಕ್ಕೋದನಸಕ್ಕಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಸ್ಸ ಜಾತಸ್ಸ ಅನುರುದ್ಧೋತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸೋ ಮಹಾನಾಮಸಕ್ಕಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ಭಗವತೋ ಚೂಳಪಿತು ಪುತ್ತೋ ಪರಮಸುಖುಮಾಲೋ ಮಹಾಪುಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಯಂಯೇವ ಚಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾ ಏಕದಿವಸಂ ‘‘ಮಮ ಪುತ್ತೋ ನತ್ಥೀತಿ ಪದಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ತಂ ಜಾನಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಂ ತುಚ್ಛಕಂಯೇವ ಅಞ್ಞಾಯ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಯಾ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪೇಸೇಸಿ, ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ದೇವತಾ ತಂ, ದಿಬ್ಬಪೂವೇಹಿ ಪೂರೇಸುಂ. ಏವಂ ಮಹಾಪುಞ್ಞೋ ತಿಣ್ಣಂ ಉತೂನಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕೇಸು ತೀಸು ಪಾಸಾದೇಸು ಅಲಙ್ಕತನಾಟಕಿತ್ಥೀಹಿ ಪರಿವುತೋ ದೇವೋ ವಿಯ ಮಹಾಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿ.

ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ತುಸಿತಪುರಾ ಚವಿತ್ವಾ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತೋ ಏಕೂನತಿಂಸ ವಸ್ಸಾನಿ ಅಗಾರಮಜ್ಝೇ ವಸಿತ್ವಾ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಪಟಿವಿದ್ಧಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣೋ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಲೋಕಾನುಗ್ಗಹಂ ಕರೋನ್ತೋ ರಾಜಗಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹಾಸಿ. ತದಾ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಾ – ‘‘ಪುತ್ತೋ ಕಿರ ಮೇ ರಾಜಗಹಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ; ಗಚ್ಛಥ, ಭಣೇ, ಮಮ ಪುತ್ತಂ ಆನೇಥಾ’’ತಿ ಸಹಸ್ಸಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರೇ ದಸ ಅಮಚ್ಚೇ ಪೇಸೇಸಿ. ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು. ತೇಸು ಉದಾಯಿತ್ಥೇರೇನ ಚಾರಿಕಾಗಮನಂ ಆಯಾಚಿತೋ ಭಗವಾ ವೀಸತಿಸಹಸ್ಸಖೀಣಾಸವಪರಿವುತೋ ರಾಜಗಹತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಕಪಿಲವತ್ಥುಪುರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಞಾತಿಸಮಾಗಮೇ ಅನೇಕಾನಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಾಟಿಹಾರಿಯವಿಚಿತ್ತಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಅಮತಪಾನಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ನಗರದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕುಲನಗರಂ ಆಗತಾನಂ ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಾನಂ ಆಚಿಣ್ಣ’’ನ್ತಿ ಆವಜ್ಜಮಾನೋ ‘‘ಸಪದಾನಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಣಂ ಆಚಿಣ್ಣ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಸಪದಾನಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಪುತ್ತೋ ತೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತುರಿತತುರಿತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ಭಗವಾ ತತ್ಥ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಞಾತಿಸಙ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ ರಾಹುಲಕುಮಾರಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರತೋ ಮಲ್ಲರಟ್ಠೇ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಅನುಪಿಯಮ್ಬವನಂ ಪಾಪುಣಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಾ ಸಾಕಿಯಗಣಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಸಚೇ ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸಿಸ್ಸ, ರಾಜಾ ಅಭವಿಸ್ಸ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಖತ್ತಿಯಗಣಪರಿವಾರೋ, ನತ್ತಾಪಿ ಮೇ ರಾಹುಲಕುಮಾರೋ ಖತ್ತಿಯಗಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಅಚರಿಸ್ಸ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ಏತಮತ್ಥಂ ಜಾನಾಥ. ಇದಾನಿ ಪನ ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಬುದ್ಧೋ ಜಾತೋ, ಖತ್ತಿಯಾವಾಸ್ಸ ಪರಿವಾರಾ ಹೋನ್ತು, ತುಮ್ಹೇ ಏಕೇಕಕುಲತೋ ಏಕೇಕಂ ದಾರಕಂ ದೇಥಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ದ್ವೇಅಸೀತಿಸಹಸ್ಸಖತ್ತಿಯಕುಮಾರಾ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಕುಟುಮ್ಬಸಾಮಿಕೋ, ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಕನಿಟ್ಠಂ ಅನುರುದ್ಧಂ ಸಕ್ಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏತರಹಿ, ತಾತ ಅನುರುದ್ಧ, ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಸಕ್ಯಕುಮಾರಾ ಭಗವನ್ತಂ ಪಬ್ಬಜಿತಂ ಅನುಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಕುಲಾ ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ ವಾ ಪಬ್ಬಜಾಹಿ, ಅಹಂ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅನುರುದ್ಧೋ ಘರಾವಾಸೇ ರುಚಿಂ ಅಕತ್ವಾ ಅತ್ತಸತ್ತಮೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾನುಕ್ಕಮೋ ಸಙ್ಘಭೇದಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೩೩೦ ಆದಯೋ) ಆಗತೋಯೇವ. ಏವಂ ಅನುಪಿಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇಸು ಪನ ತೇಸು ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ, ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರೋ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸಿ, ದೇವದತ್ತೋ ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸಿ, ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ, ಭಗುತ್ಥೇರೋ ಚ ಕಿಮಿಲತ್ಥೇರೋ ಚ ಪಚ್ಛಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ತೇಸಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಥೇರಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಆಗತಟ್ಠಾನೇಸು ಪುಬ್ಬಪತ್ಥನಾಭಿನೀಹಾರೋ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅಯಂ ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರೋ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯರಟ್ಠೇ ಪಾಚೀನವಂಸದಾಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸತ್ತ ಮಹಾಪುರಿಸವಿತಕ್ಕೇ ವಿತಕ್ಕೇಸಿ, ಅಟ್ಠಮೇ ಕಿಲಮತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅನುರುದ್ಧೋ ಅಟ್ಠಮೇ ಮಹಾಪುರಿಸವಿತಕ್ಕೇ ಕಿಲಮತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ತಸ್ಸ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಪೂರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅಟ್ಠಮಂ ಮಹಾಪುರಿಸವಿತಕ್ಕಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಚತುಪಚ್ಚಯಸನ್ತೋಸಭಾವನಾರಾಮಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಮಹಾಅರಿಯವಂಸಪಟಿಪದಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಭೇಸಕಲಾವನಮೇವ ಗತೋ.

ಥೇರೋ ತಥಾಗತೇ ಗತಮತ್ತೇಯೇವ ತೇವಿಜ್ಜೋ ಮಹಾಖೀಣಾಸವೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಮಯ್ಹಂ ಮನಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಟ್ಠಮಂ ಮಹಾಪುರಿಸವಿತಕ್ಕಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಮನೋರಥೋ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ಬುದ್ಧಾನಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಅತ್ತನೋ ಚ ಪಟಿವೇಧಧಮ್ಮಂ ಆರಬ್ಭ ಇಮಾ ಉದಾನಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಮಮ ಸಙ್ಕಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯ, ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಅನುತ್ತರೋ;

ಮನೋಮಯೇನ ಕಾಯೇನ, ಇದ್ಧಿಯಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ.

‘‘ಯದಾ ಮೇ ಅಹು ಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ತತೋ ಉತ್ತರಿ ದೇಸಯಿ;

ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚರತೋ ಬುದ್ಧೋ, ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚಮದೇಸಯಿ.

‘‘ತಸ್ಸಾಹಂ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ವಿಹಾಸಿಂ ಸಾಸನೇ ರತೋ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೯೦೧-೯೦೩);

ಅಥ ನಂ ಅಪರಭಾಗೇ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ಮಹಾವಿಹಾರೇ ವಿಹರನ್ತೋ ‘‘ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನುರುದ್ಧೋ ಅಗ್ಗೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೧೯೨) ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ.

೪೨೧. ಏವಂ ಸೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕಾ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸವಸೇನ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸುಮೇಧಂ ಭಗವನ್ತಾಹನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸುನ್ದರಾ ಉಪಟ್ಠಾಪನಪಞ್ಞಾ ಮಗ್ಗಫಲಪಞ್ಞಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾ ಚತುಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾದಿಸಙ್ಖಾತಾ ಮೇಧಾ ಯಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸೋ ಸುಮೇಧೋ, ತಂ ಸುಮೇಧಂ ಭಾಗ್ಯಸಮ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ ಜೇಟ್ಠಂ ಸೇಟ್ಠಂ ಪಧಾನಭೂತಂ ಸಂಸಾರತೋ ಪಠಮಂ ನಿಗ್ಗತಂ ನರಾನಂ ಆಸಭಂ ಪುರೇಚಾರಿಕಂ ವೂಪಕಟ್ಠಂ ವಿವೇಕಭೂತಂ ಗಣಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮತೋ ಅಪಗತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಹಂ ಅದ್ದಸನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೪೨೨. ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ ಸಯಮೇವ ಬುದ್ಧತ್ತಾ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಉಪಗನ್ತ್ವಾನ ಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾನಾತಿ ದಸಙ್ಗುಲಿಪುಟಂ ಮುದ್ಧನಿ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

೪೩೦. ದಿವಾ ರತ್ತಿಞ್ಚ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ ತದಾ ದೇವಲೋಕೇ ಚ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಕಾಲೇ ಮಂಸಚಕ್ಖುನಾ ಸಮನ್ತತೋ ಯೋಜನಂ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೩೧. ಸಹಸ್ಸಲೋಕಂ ಞಾಣೇನಾತಿ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾ ಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳಂ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸತ್ಥು ಸಾಸನೇತಿ ಇದಾನಿ ಗೋತಮಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ. ದೀಪದಾನಸ್ಸ ದೀಪಪೂಜಾಯ ಇದಂ ಫಲಂ, ಇಮಿನಾ ಫಲೇನ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ ಪಟಿಲದ್ಧೋ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.